Bu alandaki uyuşmazlıkların çoğu, iki farklı rapor ekinin karıştırılmasından doğar. Yönetmelik ikisini ayırır: resmî özel eğitim okuluna veya kaynaştırma yoluyla eğitime yönlendirilen öğrenciler için EK-1 Rapor, 5580 sayılı Kanun kapsamında hizmet sunan kurumlarda destek eğitim almasına karar verilen öğrenciler için ise EK-2 Rapor düzenlenir. Hangi rapor düzenlenmişse, çocuğun hangi hizmetten yararlanabileceği de o rapora bağlıdır. Bu rehber, alanı mevzuat dayanaklarıyla ele alır.
Rapor, yerleştirme ve kurum açma süreçleriniz için hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Eğitsel değerlendirme ve tanılama
- EK-1 ve EK-2 rapor ayrımı
- Hangi RAM yetkilidir?
- MEBBİS-RAM Modülü
- Bir yıllık eğitim planı
- Özel eğitim hizmetleri kurulu
- On beş günlük karar süresi
- İlçede kurum yoksa yerleştirme
- Kaynaştırma önceliği ilkesi
- Kurum açma: 5580 sayılı Kanun
- ÇÖZGER ve fizyoterapist tanımları
- Velinin süreçteki konumu
- Okul ve kurum arasındaki bilgi akışı
- Hukuki yollar
- Sıkça sorulan sorular
Eğitsel Değerlendirme ve Tanılama
Süreç, eğitsel değerlendirme ve tanılama ile başlar. Yönetmeliğe göre eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda özel eğitim ihtiyacı olduğu tespit edilen bireyler, Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenlenerek uygun eğitim ortamına ve özel eğitim hizmetine yönlendirilirler.
Değerlendirmenin kapsamı da geniş tutulmuştur: eğitsel değerlendirme ve tanılama, bireyin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri esas alınarak yapılır.
| Aşama | İçeriği |
|---|---|
| Eğitsel değerlendirme ve tanılama | Özel eğitim ihtiyacının tespiti |
| Kapsam | Tüm gelişim alanlarındaki özellikler ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikler |
| Sonuç belgesi | Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu |
| Amaç | Uygun eğitim ortamına ve özel eğitim hizmetine yönlendirme |
EK-1 ve EK-2 Rapor Ayrımı
Yönetmelik, yönlendirmenin yapıldığı yere göre iki farklı rapor öngörür: resmî özel eğitim okuluna, özel eğitim sınıfına ya da tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitime yönlendirilen öğrenciler için (EK-1) Rapor, 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında hizmet sunan özel eğitim kurumlarında destek eğitim almasına karar verilen öğrenciler için (EK-2) Rapor düzenlenir.
| Rapor | Hangi durumda | Nereye yönlendirme |
|---|---|---|
| EK-1 Rapor | Resmî özel eğitim okulu, özel eğitim sınıfı veya tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme | Örgün eğitim ortamı |
| EK-2 Rapor | 5580 sayılı Kanun kapsamında hizmet sunan özel eğitim kurumlarında destek eğitim | Özel eğitim ve rehabilitasyon kurumu |
| Ortak | Her ikisi de Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu kapsamında | — |
Hangi RAM Yetkilidir?
Yetkili rehberlik ve araştırma merkezi, bireyin durumuna göre belirlenir: eğitsel değerlendirme ve tanılama işlemleri okula kayıtlı öğrenciler için okulun bulunduğu bölgedeki RAM tarafından, herhangi bir okula kayıtlı olmayanlar için ise ikamet adresi ya da bakım ve barınma hizmetinden yararlandığı kurumun bulunduğu bölgedeki RAM tarafından yapılır.
| Birey | Yetkili RAM |
|---|---|
| Okula kayıtlı öğrenci | Okulun bulunduğu bölgedeki RAM |
| Okula kayıtlı olmayan | İkamet adresinin bulunduğu bölgedeki RAM |
| Bakım ve barınma hizmetinden yararlanan | Kurumun bulunduğu bölgedeki RAM |
MEBBİS-RAM Modülü
Süreç elektronik ortama bağlanmıştır: eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler MEBBİS-RAM Modülü üzerinden yapılır.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Sistem | MEBBİS-RAM Modülü |
| Kapsam | Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler |
| Sonuç | İşlemlerin sistem üzerinden kayıt altına alınması |
| İspat | Sistem kayıtları delil niteliğindedir |
Bir Yıllık Eğitim Planı
Destek eğitim alan öğrenciler için süreli bir plan öngörülmüştür: Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında hizmet sunan kurumlarda destek eğitim almasına karar verilen öğrenciler için en fazla bir yıllık eğitim planı hazırlanır. Süresi biten planlar ihtiyaç hâlinde yenilenebilir.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kapsam | 5580 sayılı Kanun kapsamındaki kurumlarda destek eğitim alan öğrenciler |
| Süre | En fazla bir yıllık eğitim planı |
| Yenileme | Süresi biten planlar ihtiyaç hâlinde yenilenebilir |
| Sonuç | Plan süresi dolduğunda hizmet kendiliğinden sürmez |
Rapor süresi ve plan yenileme takviminizi birlikte kontrol edelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu
Yönetmeliğin 17. maddesi kurulun çalışma usul ve esaslarını belirler. Kurulun toplanma düzeni şöyledir: kurul haftada bir toplanır. Ancak, kurul gündeminin yoğun olması ve kurul başkanının gerekli gördüğü durumlarda süreye bağlı kalınmaksızın kurul toplanır.
Üyelik boşalması hâlinde de süre öngörülmüştür: kurul üyelerinin görevden ayrılması hâlinde en geç 15 gün içinde yerlerine görevlendirme yapılır.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Olağan toplanma | Haftada bir |
| Olağanüstü toplanma | Gündem yoğunluğu ve başkanın gerekli görmesi hâlinde süreye bağlı kalınmaksızın |
| Üyelik boşalması | En geç 15 gün içinde görevlendirme |
| Kurulun işi | Özel eğitim değerlendirme kurulu raporlarının incelenmesi ve karara bağlanması |
On Beş Günlük Karar Süresi
Raporların karara bağlanması süreye bağlanmıştır: özel eğitim değerlendirme kurulu raporları incelenerek en geç 15 gün içinde karara bağlanır. Bu karar, bireyin velisine, ilgili okula/kuruma ve RAM’a yazılı olarak bildirilir.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Süre | En geç 15 gün |
| İşlem | Raporların incelenerek karara bağlanması |
| Bildirim 1 | Bireyin velisine |
| Bildirim 2 | İlgili okula/kuruma |
| Bildirim 3 | RAM’a |
| Biçim | Yazılı olarak |
İlçede Kurum Yoksa Yerleştirme
Yönetmelik, uygun kurum bulunmaması hâlini ayrıca düzenler: bireyin ikamet ettiği ilçede uygun özel eğitim okulu veya kurumu bulunmaması hâlinde yerleştirme kararı il özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından alınır.
| Durum | Karar mercii |
|---|---|
| İlçede uygun kurum var | İlçe düzeyindeki kurul |
| İlçede uygun okul veya kurum yok | İl özel eğitim hizmetleri kurulu |
| Sonuç | Yerleştirme kararının il düzeyine taşınması |
Kaynaştırma Önceliği İlkesi
Yönetmeliğin 37. maddesi, sistemin temel tercihini ortaya koyar: özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini öncelikle yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte kaynaştırma yoluyla sürdürmeleri esas olmakla birlikte, bu bireyler için Bakanlıkça her tür ve kademede örgün ve yaygın özel eğitim okul ve kurumları da açılır.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Esas | Öncelikle akranlarıyla birlikte kaynaştırma yoluyla eğitim |
| Alternatif | Bakanlıkça açılan örgün ve yaygın özel eğitim okul ve kurumları |
| Kapsam | Her tür ve kademede |
| Ayrıca | Bakanlık pilot uygulama yapabilir ve farklı modellerin uygulanacağı kurumlar açabilir |
Kurum Açma: 5580 Sayılı Kanun
Özel sektörün bu alandaki yeri de aynı maddede belirlenmiştir: gerçek ve tüzel kişiler, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve öğretimleri için 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya kurum açabilirler.
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| Kim açabilir | Gerçek ve tüzel kişiler |
| Ne açabilir | Özel okul veya kurum |
| Hangi esaslara göre | 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu |
| Amaç | Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve öğretimi |
| Bağlantı | Bu kurumlarda destek eğitim alanlar için EK-2 Rapor |
ÇÖZGER ve Fizyoterapist Tanımları
25/10/2022 tarihli Değişiklik Yönetmeliğiyle tanımlar maddesine iki bent eklenmiştir. Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER); sağlık kurulunca hazırlanan 18 yaşını doldurmamış bireylerin özel gereksinimlerini belirten belgeyi ifade eder.
Fizyoterapist ise; üniversitelerin fizyoterapi ve rehabilitasyon alanında lisans eğitimi almış, rehberlik ve araştırma merkezlerinde bireylerin yetersizliklerinden kaynaklı ağrıyı, engeli ve yeteneklerini özel ölçme, değerlendirme ve inceleme yöntemleri ile belirleyerek hekimin tanısına göre, fonksiyonun ve fonksiyonel kapasitenin geliştirilmesine yönelik fizyoterapi ve rehabilitasyon programını planlayan, uygulayan ve tekrar değerlendirerek rapor eden personeli ifade eder.
| Kavram | Tanım |
|---|---|
| ÇÖZGER | Sağlık kurulunca hazırlanan, 18 yaşını doldurmamış bireylerin özel gereksinimlerini belirten belge |
| Fizyoterapist | Fizyoterapi ve rehabilitasyon alanında lisans eğitimi almış personel |
| Görev yeri | Rehberlik ve araştırma merkezleri |
| Sınır | Hekimin tanısına göre program planlar, uygular ve rapor eder |
| Dayanak | Ek: 25/10/2022 tarihli Değişiklik Yönetmeliği |
Velinin Süreçteki Konumu
Yönetmelik, veliyi sürecin edilgen bir tarafı olarak değil; kendisine bildirim yapılan ve talepte bulunabilen bir taraf olarak konumlandırır. Kurul kararının bireyin velisine yazılı olarak bildirilmesi zorunluluğu bunun açık göstergesidir.
| Aşama | Velinin konumu |
|---|---|
| Başvuru | Eğitsel değerlendirme talebinde bulunma |
| Karar | Kararın veliye yazılı olarak bildirilmesi zorunlu |
| İtiraz | Süreler yazılı bildirimin tebliğine bağlı |
| Plan yenileme | Süre takibi ve yeniden değerlendirme talebi |
| Yerleştirme | İlçede kurum yoksa il kuruluna intikal talebi |
Okul ve Kurum Arasındaki Bilgi Akışı
Kurul kararının yalnızca veliye değil, aynı zamanda ilgili okula/kuruma ve RAM’a bildirilmesi öngörülmüştür. Bu üçlü bildirim, sürecin tüm taraflarının aynı bilgiye sahip olmasını amaçlar.
| Muhatap | Bildirimin işlevi |
|---|---|
| Veli | Karardan haberdar olma ve itiraz hakkı |
| Okul/kurum | Hizmetin planlanması ve uygulanması |
| RAM | Kayıtların güncellenmesi ve takip |
| Biçim | Yazılı |
Hukuki Yollar
| İşlem | Merci | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Değerlendirme kurulu raporuna itiraz | İdari aşama | İlgili mevzuattaki süre | Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği |
| Yerleştirme kararının iptali | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Rapor talebinin reddi | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Destek eğitim hakkına ilişkin işlem | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Kurum açma izninin reddi | İdare mahkemesi | Altmış gün | 5580 sayılı Kanun ve İYUK |
| Kurum hakkındaki denetim işlemi | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| İdareye başvuru | İdari aşama | Dava açma süresi içinde | İYUK m. 11/1 |
| Yürütmenin durdurulması | İdare mahkemesi | Dilekçeyle veya sonradan | İYUK m. 27 |
Dilekçede ileri sürülecek başlıca hususlar:
- Rapor türü. Talep edilen hizmete uygun ekin düzenlenip düzenlenmediği.
- RAM yetkisi. Değerlendirmenin yetkili RAM tarafından yapılıp yapılmadığı.
- Kapsam. Değerlendirmenin tüm gelişim alanlarını kapsayıp kapsamadığı.
- On beş gün. Raporun süresinde karara bağlanıp bağlanmadığı.
- Bildirim. Kararın veliye, okula/kuruma ve RAM’a yazılı bildirimi.
- Kaynaştırma. Ayrı ortama yönlendirmenin gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği.
- İlçede kurum yokluğu. Dosyanın il kuruluna intikal ettirilip ettirilmediği.
- Plan süresi. Bir yıllık planın yenilenmesine ilişkin sürecin işletilmesi.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel eğitim hizmetleri hangi mevzuata tabi?
7 Temmuz 2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği uygulanır. Metin, 2006 tarihli önceki Yönetmeliğin yerini almış ve 25/10/2022 tarihli değişiklikle güncellenmiştir.
EK-1 ve EK-2 rapor farkı nedir?
Resmî özel eğitim okuluna, özel eğitim sınıfına ya da tam zamanlı kaynaştırma yoluyla eğitime yönlendirilen öğrenciler için EK-1 Rapor; 5580 sayılı Kanun kapsamında hizmet sunan kurumlarda destek eğitim almasına karar verilen öğrenciler için EK-2 Rapor düzenlenir.
Hangi RAM yetkilidir?
Okula kayıtlı öğrenciler için okulun bulunduğu bölgedeki RAM; okula kayıtlı olmayanlar için ikamet adresi ya da bakım ve barınma hizmetinden yararlandığı kurumun bulunduğu bölgedeki RAM yetkilidir.
İşlemler nereden yürütülür?
Eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler MEBBİS-RAM Modülü üzerinden yapılır.
Destek eğitim planı ne kadar sürelidir?
5580 sayılı Kanun kapsamındaki kurumlarda destek eğitim almasına karar verilen öğrenciler için en fazla bir yıllık eğitim planı hazırlanır; süresi biten planlar ihtiyaç hâlinde yenilenebilir.
Özel eğitim hizmetleri kurulu ne sıklıkla toplanır?
Kurul haftada bir toplanır. Gündemin yoğun olması ve kurul başkanının gerekli gördüğü durumlarda süreye bağlı kalınmaksızın toplanır.
Raporlar ne kadar sürede karara bağlanır?
Özel eğitim değerlendirme kurulu raporları incelenerek en geç 15 gün içinde karara bağlanır ve karar bireyin velisine, ilgili okula/kuruma ve RAM’a yazılı olarak bildirilir.
İlçede uygun kurum yoksa ne olur?
Bireyin ikamet ettiği ilçede uygun özel eğitim okulu veya kurumu bulunmaması hâlinde yerleştirme kararı il özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından alınır.
Kaynaştırma zorunlu mu?
Yönetmeliğe göre özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitimlerini öncelikle yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte kaynaştırma yoluyla sürdürmeleri esastır; bunun yanında Bakanlıkça her tür ve kademede özel eğitim okul ve kurumları da açılır.
Özel eğitim kurumunu kim açabilir?
Gerçek ve tüzel kişiler, özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve öğretimleri için 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya kurum açabilirler.
Dosyanızı Değerlendirelim
Bu alanda üç husus belirleyicidir. Birincisi rapor türüdür: destek eğitim için EK-2 Rapor aranır ve EK-1 Rapor bu hizmete erişim sağlamaz; bir ret işleminde önce hangi ekin düzenlendiği incelenmelidir. İkincisi süre ve bildirimdir: raporlar en geç 15 gün içinde karara bağlanır ve karar veliye, kuruma ve RAM’a yazılı olarak bildirilir; itiraz süreleri bu tebliğe bağlıdır. Üçüncüsü kaynaştırma önceliğidir: ayrı ortama yönlendirme gerekçelendirilmelidir, gerekçesiz bir ayrıştırma kararı bu ilkeye aykırıdır. Bürom; aileler ve özel eğitim kurumları için rapor, yerleştirme, izin ve denetim uyuşmazlıklarında hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
Rapor ve yerleştirme dosyanızı birlikte inceleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri ve müesseseleri rehberlerinin tamamı
- Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri — çocuk kulüplerinin dönüşüm süreci
- Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri — bakım hizmeti rejimi
- Sağlık Meslek Mensuplarının Yetki Sınırları — fizyoterapist yetkisi
- Engelli Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz — sağlık raporu boyutu
- İdare Hukuku Rehberi — iptal davası ve tam yargı davası
- Çocuk Koruma Kanunu — koruyucu ve destekleyici tedbirler
- Malpraktis Rehberleri — zarar ve tazminat
