Bir hemşirenin, fizyoterapistin veya anestezi teknikerinin hangi işlemi yapabileceği takdire bırakılmış bir konu değildir; her meslek için iş ve görev tanımı mevzuatla belirlenmiştir. Bu sınırın aşılması, ne kadar iyi niyetle yapılırsa yapılsın, hem meslek mensubu hem kuruluş bakımından sonuç doğurur. Alan ayrıca hareketli: görev tanımları 6 Eylül 2025’te değiştirilmiş, 2025’te ayrıca serbest meslek icrasına ilişkin yeni bir yönetmelik yayımlanmıştır. Bu rehber, yetki sınırlarını mevzuat dayanaklarıyla ele alır.
Görev tanımı ve yetki sınırı uyuşmazlıklarınız için destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Mevzuat çerçevesi ve dayanak
- Kimler sağlık meslek mensubu?
- “Diğer meslek mensupları” kategorisi
- Genel esaslar: eğitim ve beceri sınırı
- Sağlık Meslekleri Kurulu ve etik ilkeler
- Ek-1/A ve Ek-1/B listeleri
- 6 Eylül 2025 değişikliği
- Serbest meslek icrası: yeni rejim
- Yetkiyle sınırlı hizmet kuralı
- Yetki aşımında sorumluluk
- Kuruluşta iş tanımı nasıl hazırlanır?
- Hekim talimatı ve belgelenmesi
- Karara karşı hukuki yollar
- Sıkça sorulan sorular
Mevzuat Çerçevesi ve Dayanak
Yönetmeliğin amacı dar ve nettir: sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarını düzenlemek. Kapsamı da bu iki grupla sınırlıdır.
Dayanak maddesine göre Yönetmelik; 14/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek 13. maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 40. maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
| Konu | Düzenleme |
|---|---|
| Görev tanımları | Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik (RG 22/5/2014, S. 29007) |
| Son değişiklik | 6/9/2025 |
| Serbest icra | Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik (2025) |
| Kanuni dayanak | 1219 sayılı Kanun ek m. 13; 663 sayılı KHK m. 40 |
| Hemşirelik | 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu |
| Sağlık hizmetleri | 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu |
| Sorumluluk | 1219 sayılı Kanun, 6023 sayılı Kanun ve genel hükümler |
| Yargı yolu | 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu |
Kimler Sağlık Meslek Mensubu?
Yönetmeliğin tanımlar maddesine göre sağlık meslek mensupları; tabip, diş tabibi, eczacı, hemşire, ebe ve optisyen ile 1219 sayılı Kanunun ek 13. maddesinde tanımlanan diğer meslek mensuplarıdır.
| Meslek | Kaynağı |
|---|---|
| Tabip | Yönetmelikte sayılan |
| Diş tabibi | Yönetmelikte sayılan |
| Eczacı | Yönetmelikte sayılan |
| Hemşire | Yönetmelikte sayılan |
| Ebe | Yönetmelikte sayılan |
| Optisyen | Yönetmelikte sayılan |
| Diğer meslek mensupları | 1219 sayılı Kanunun ek 13. maddesinde tanımlananlar |
Ek 13. madde kapsamında tanımlanan meslekler geniş bir yelpazeye yayılır: fizyoterapist, diyetisyen, odyolog, dil ve konuşma terapisti, klinik psikolog, iş ve uğraşı terapisti, podolog, anestezi teknisyeni ve teknikeri, radyoloji teknisyeni ve teknikeri, acil tıp teknisyeni ve benzeri meslekler bu çerçevede yer alır.
“Diğer Meslek Mensupları” Kategorisi
Yönetmelik ikinci bir kategori daha tanımlar: sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensupları; sağlık meslek mensubu olmadığı hâlde, sağlık hizmet sunumu çerçevesinde özgün görevi olan ve bu alanda çalışan diğer meslek mensuplarıdır.
| Kategori | Niteliği | Yetki |
|---|---|---|
| Sağlık meslek mensubu | Kanun ve yönetmelikte tanımlı sağlık mesleği | Görev tanımı çerçevesinde tıbbi işlem |
| Sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensubu | Sağlık meslek mensubu değil; özgün görevi olan meslek | Kendi özgün görevi ile sınırlı |
Genel Esaslar: Eğitim ve Beceri Sınırı
Yönetmeliğin 5. maddesi, tüm meslek mensupları için geçerli genel esasları belirler. Buna göre sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensupları; görevlerini, almış oldukları eğitim ve kazanmış oldukları bilgi ve beceriler doğrultusunda, verimlilik ve kalite gereklerine uygun, diğer çalışanlar ile birlikte ekip anlayışı içerisinde, multidisipliner yaklaşımla ve sağlık hizmeti sunumunun devamlılığı esasına bağlı olarak yapar.
| Ölçüt | İçeriği | Sonucu |
|---|---|---|
| Eğitim ve beceri | Alınan eğitim ve kazanılan bilgi ve beceriler doğrultusunda | Bireysel yeterlilik sınırı |
| Verimlilik ve kalite | Verimlilik ve kalite gereklerine uygunluk | Kurumsal standartlar |
| Ekip anlayışı | Diğer çalışanlarla birlikte | İş birliği yükümlülüğü |
| Multidisipliner yaklaşım | Farklı disiplinlerin birlikte çalışması | Konsültasyon ve yönlendirme |
| Devamlılık | Hizmet sunumunun devamlılığı esası | Devir teslim ve süreklilik |
Sağlık Meslekleri Kurulu ve Etik İlkeler
Yönetmeliğin 5. maddesi, uyulacak ilkelerin kaynağını da gösterir: meslek mensupları, Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslekleri Kurulunun belirlediği sağlık mesleği etik ilkeleri ile kamu görevlileri etik davranış ilkelerine uygun hareket eder.
Ek-1/A ve Ek-1/B Listeleri
Yönetmeliğin asıl gövdesi, eklerindeki listelerdir. Meslekler Ek-1/A ve Ek-1/B başlıkları altında sıralanır ve her meslek için görevler bentler hâlinde tek tek sayılır.
| Unsur | İşlevi | Pratik sonuç |
|---|---|---|
| Meslek başlığı | Her meslek için ayrı bölüm | Yetki alanının çerçevesi |
| Bentler | Görevlerin tek tek sayılması | Sayılmayan iş, görev tanımı dışıdır |
| Hekim talimatı | Bazı görevlerin hekim talimatına bağlanması | Talimatın belgelenmesi |
| Güncelleme | Bentlerin değiştirilmesi veya kaldırılması | Yıllık takip gereği |
İş tanımlarınızı Ek-1 bentleriyle karşılaştıralım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
6 Eylül 2025 Değişikliği
Yönetmelik 6 Eylül 2025 tarihinde güncellenmiş ve bazı meslek bölümleri doğrudan etkilenmiştir. Değişikliğin başlıca sonuçları şunlardır:
| Konu | Değişiklik |
|---|---|
| Mamografi teknikeri | Ek-1/B’deki bölüm yürürlükten kaldırılmıştır |
| Hemşire yardımcısı | Ek-1/B’deki bölüm yürürlükten kaldırılmıştır |
| Ebe yardımcısı | Ek-1/B’deki bölüm yürürlükten kaldırılmıştır |
| Sağlık bakım teknisyeni | Bazı bentlerdeki “Sağlık meslek” ibareleri “İlgili sağlık meslek” olarak değiştirilmiş ve yeni bentler eklenmiştir |
| Anestezi teknisyeni/teknikeri | Bölümün (h) ve (ı) bentleri yeniden düzenlenmiştir |
Sağlık bakım teknisyeni bölümüne eklenen yeni görevler arasında; hastanın yatağını yapmak, hasta odasının düzeninin ve temizliğinin yapılmasını sağlamak, hastanın kişisel bakım ve temizliği ile ilgili gereksinimlerinin karşılanmasına yardım etmek, hasta güvenliğinin sağlanmasına yardım etmek ve yakını olmayan veya desteğe ihtiyaç duyan hastalara, idarenin uygun görmesi hâlinde refakat etmek yer almaktadır.
“Sağlık meslek” ibaresinin “İlgili sağlık meslek” olarak değiştirilmesi de küçük görünen ama önemli bir müdahaledir: sağlık bakım teknisyeninin hangi meslek mensubuna yardımcı olacağı belirsizlikten çıkarılmış, ilgili meslek mensubuyla sınırlanmıştır.
Serbest Meslek İcrası: Yeni Rejim
2025 yılında yayımlanan Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, alanda önemli bir açılım getirmiştir. Yönetmelik; sağlık meslek hizmet birimlerini ve bu birimlerde çalışan sağlık meslek mensupları ile diğer personeli kapsar.
Dayanağı geniştir: 1219 sayılı Kanunun 50. ve ek 13. maddeleri, 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun 5. maddesi, 3359 sayılı Kanunun 3. maddesi, 9. maddesinin (c) bendi, ek 11. ve ek 19. maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 355. maddesi.
| Kavram | Tanım |
|---|---|
| Sağlık meslek hizmet birimi | Sağlık meslek mensuplarının mesleklerini serbest olarak icra ettikleri özel sağlık kuruluşu |
| Sağlık meslek mensubu | Klinik psikolog, hemşire, hemşireliğe eşdeğer sağlık memuru, ebe, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog ve iş ve uğraşı terapisti (ergoterapist) |
Yetkiyle Sınırlı Hizmet Kuralı
Serbest meslek icrası Yönetmeliğinin 16. maddesi, iki metni birbirine bağlayan hükümdür: “Sağlıklı bireylere ve hastalara 1219 sayılı Kanunda ve 22/5/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte yer alan sağlık meslek mensubunun mesleki yetkileriyle sınırlı olarak hizmet sunulur.”
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kime | Sağlıklı bireylere ve hastalara |
| Sınır | Sağlık meslek mensubunun mesleki yetkileriyle sınırlı |
| Kaynak 1 | 1219 sayılı Kanun |
| Kaynak 2 | 29007 sayılı Görev Tanımları Yönetmeliği |
Yetki Aşımında Sorumluluk
Görev tanımının aşılması, tek bir sonuç doğurmaz; birden çok sorumluluk alanını aynı anda harekete geçirir.
| Alan | Sonuç |
|---|---|
| İdari | Kuruluşa ve meslek mensubuna yönelik yaptırımlar |
| Mesleki | Sağlık Meslekleri Kurulu süreçleri |
| Cezai | 1219 sayılı Kanun kapsamında yetkisiz meslek icrası tartışması |
| Tazminat | Zarar doğması hâlinde meslek mensubu ve kuruluşun sorumluluğu |
| Sigorta | Mesleki sorumluluk sigortasının kapsamı tartışması |
Ambulans hizmetlerinde ekip sorumlusunun, ağız ve diş sağlığı kuruluşlarında diş hekimi harici personelin, radyoloji ünitelerinde teknisyen ve teknikerin yetki sınırları bu çerçevede değerlendirilir. Nitekim ağız ve diş sağlığı mevzuatında; diş hekimi harici sağlık meslek mensubunun kurala aykırı olarak sunduğu hizmetlerden doğan neticelerden kendisi ile birlikte mesul müdür ve ruhsat sahibinin de sorumlu olduğu açıkça düzenlenmiştir.
Kuruluşta İş Tanımı Nasıl Hazırlanır?
Görev tanımları mevzuatta belirlenmiş olsa da, kuruluş içinde bunun bir iş tanımına dönüştürülmesi gerekir. Denetimlerde ve zarar dosyalarında incelenen belge budur.
| Unsur | İçeriği | Neden gerekli |
|---|---|---|
| Mevzuat dayanağı | Hangi meslek, Ek-1’in hangi bölümü | Yetki alanının gösterilmesi |
| Görev listesi | Bentlerle uyumlu görev sayımı | Sayılmayanın yapılmaması |
| Hekim talimatı gereken işler | Talimata bağlı görevlerin ayrıca işaretlenmesi | Belgeleme yükümlülüğü |
| Yeterlilik | Kişinin eğitim ve deneyim kaydı | Bireysel yeterlilik sınırı |
| Güncelleme | Mevzuat değişikliğinde revizyon | 6/9/2025 gibi değişiklikler |
| İmza | Çalışanın okuyup imzalaması | Bilgilendirmenin ispatı |
Hekim Talimatı ve Belgelenmesi
Görev tanımlarındaki bazı bentler, işlemin hekim talimatıyla yapılmasını öngörür. Bu, işlemi meslek mensubunun yetki alanına sokan ama aynı zamanda bir şarta bağlayan bir düzenlemedir.
- ‘
- Talimatın varlığı. İşlem öncesinde hekim talimatının bulunması.
- Talimatın içeriği. Hangi işlemin, hangi hastaya, hangi koşullarda yapılacağı.
- Kayıt. Talimatın hasta dosyasına veya bilgi sistemine işlenmesi.
- Sözlü talimat. Acil hâllerde verilen sözlü talimatın sonradan yazılı hâle getirilmesi.
- Uygulayan. İşlemi yapan meslek mensubunun kaydı.
‘ ‘
‘ ‘
‘ ‘
‘ ‘
‘
Karara Karşı Hukuki Yollar
Görev tanımına aykırılık iddiasıyla uygulanan yaptırımlar, meslekten men kararları ve serbest meslek icrasına ilişkin ruhsat işlemleri farklı yollara tabidir.
| İşlem | Merci | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kuruluşa uygulanan idari yaptırım | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Sağlık Meslekleri Kurulu kararı | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Sağlık meslek hizmet birimi ruhsat işlemi | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Çalışma belgesine ilişkin işlem | İdare mahkemesi | Altmış gün | İYUK m. 2, m. 7 |
| Yönetmelik hükmüne karşı dava | İdari yargı | Altmış gün; uygulanması üzerine de | İYUK m. 7/4 |
| Tazminat | Adli yargı | Genel hükümler | Sorumluluk hükümleri |
| İdareye başvuru | İdari aşama | Dava açma süresi içinde | İYUK m. 11/1 |
| Yürütmenin durdurulması | İdare mahkemesi | Dilekçeyle veya sonradan | İYUK m. 27 |
Dilekçede ileri sürülecek başlıca iptal sebepleri:
- Güncel metin. İşlemin, 6/9/2025 değişikliğiyle kaldırılan veya değiştirilen bir bende dayandırılması.
- Nitelendirme. Görev tanımı içindeki bir işlemin yetki aşımı sayılması.
- Kategori. Kişinin sağlık meslek mensubu mu yoksa diğer meslek mensubu mu olduğunun hatalı belirlenmesi.
- Talimat. Hekim talimatına bağlı bir işlemde talimatın varlığının gözetilmemesi.
- Yeterlilik. Eğitim ve beceri ölçütünün somut verilerle değerlendirilmemesi.
- Gerekçesizlik. Hangi bende aykırılık bulunduğunun gösterilmemesi.
- Ölçülülük. Fiilin ağırlığıyla orantısız bir yaptırım uygulanması.
Yürütmenin durdurulması talebinde İYUK m. 27 uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte aranır. Meslek mensubu bakımından zarar doğrudan mesleğini icra edememe ve gelir kaybı üzerinden; kuruluş bakımından ise hizmetin sunulamaması ve hasta programlarının aksaması üzerinden belgelenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Görev tanımları hangi mevzuatta düzenlenir?
22 Mayıs 2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte düzenlenir; metin son olarak 6/9/2025 tarihinde değiştirilmiştir.
Yönetmeliğin dayanağı nedir?
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek 13. maddesi ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 40. maddesidir.
Kimler sağlık meslek mensubudur?
Tabip, diş tabibi, eczacı, hemşire, ebe ve optisyen ile 1219 sayılı Kanunun ek 13. maddesinde tanımlanan diğer meslek mensuplarıdır.
Diğer meslek mensupları kimlerdir?
Sağlık meslek mensubu olmadığı hâlde, sağlık hizmet sunumu çerçevesinde özgün görevi olan ve bu alanda çalışan diğer meslek mensuplarıdır.
Görevler hangi ölçüde yapılır?
Yönetmeliğin 5. maddesine göre görevler; alınan eğitim ve kazanılan bilgi ve beceriler doğrultusunda, verimlilik ve kalite gereklerine uygun, ekip anlayışı içerisinde, multidisipliner yaklaşımla ve hizmet sunumunun devamlılığı esasına bağlı olarak yapılır.
6 Eylül 2025 değişikliği neyi etkiledi?
Ek-1/B’de yer alan mamografi teknikeri, hemşire yardımcısı ve ebe yardımcısı başlıklı bölümler yürürlükten kaldırılmış; sağlık bakım teknisyeni bölümünde ibare değişikliği yapılarak yeni bentler eklenmiş ve anestezi teknisyeni/teknikeri bölümünün bazı bentleri yeniden düzenlenmiştir.
Sağlık bakım teknisyenine hangi görevler eklendi?
Hastanın yatağını yapmak, hasta odasının düzeni ve temizliğinin yapılmasını sağlamak, hastanın kişisel bakım ve temizlik gereksinimlerinin karşılanmasına yardım etmek, hasta güvenliğinin sağlanmasına yardım etmek ve idarenin uygun görmesi hâlinde desteğe ihtiyaç duyan hastalara refakat etmek gibi görevler eklenmiştir.
Serbest meslek icrası mümkün mü?
2025 yılında yayımlanan Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, sağlık meslek mensuplarının mesleklerini serbest olarak icra ettikleri özel sağlık kuruluşu olan sağlık meslek hizmet birimlerini düzenlemektedir.
Hangi meslekler serbest icra kapsamındadır?
Yönetmelikteki tanıma göre klinik psikolog, hemşire, hemşireliğe eşdeğer sağlık memuru, ebe, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog ve iş ve uğraşı terapisti (ergoterapist) sayılmıştır.
Serbest çalışmak yetkiyi genişletir mi?
Hayır. Serbest meslek icrası Yönetmeliğinin 16. maddesine göre hizmet, 1219 sayılı Kanunda ve 29007 sayılı Yönetmelikte yer alan sağlık meslek mensubunun mesleki yetkileriyle sınırlı olarak sunulur.
Dosyanızı Değerlendirelim
Yetki sınırı dosyalarında belirleyici olan üç şey var: görev tanımının hangi bende dayandığı, işlemin kişinin eğitim ve becerisine uygun olup olmadığı ve hekim talimatı gerekiyorsa bunun belgelenip belgelenmediği. Buna 2025’in iki gelişmesi eklendi: görev tanımları 6 Eylül 2025’te değiştirildi ve bazı bölümler kaldırıldı; ayrıca serbest meslek icrasına ilişkin yeni bir yönetmelik yayımlandı — ancak bu, yetkiyi genişletmiyor, yalnızca çalışma biçimini değiştiriyor. Bürom; sağlık meslek mensupları ve sağlık kuruluşları için görev tanımı uyumu, Sağlık Meslekleri Kurulu süreçleri ve yetki aşımı iddialarında hukuki destek vermektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
İş tanımlarınız 2025 değişikliğine göre güncellendi mi?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünleri ve müesseseleri rehberlerinin tamamı
- Sağlık Personelinin Mesleki Sorumluluğu — tazminat ve kusur ekseni
- Özel Ambulans Servisleri — ekip sorumlusunun yetki alanı
- Ağız ve Diş Sağlığı Kuruluşları — diş hekimi harici personelin sınırı
- Radyasyon Güvenliği — teknisyen ve tekniker yetkileri
- Yabancı Sağlık Meslek Mensupları — denklik ve çalışma belgesi
- Muayenehane Açmak ve Serbest Çalışmak — hekim tarafındaki serbest icra
- Malpraktis Rehberleri — yetki aşımı ve tazminat
