Hayvan Saldırısı Tazminat Dava Dilekçesi Örneği (2026) — TBK m.67

Hayvan saldırısı dosyalarında en büyük avantajınız şu: kusuru siz ispat etmiyorsunuz. Kanun hayvan bulunduranı kusursuz biçimde sorumlu tutar; kurtulmak isteyen taraf gerekli özeni gösterdiğini ispat etmek zorundadır. Ama bir ayrım dosyanın gideceği mahkemeyi tamamen değiştirir: hayvan sahipli mi, sahipsiz mi? Birincisi asliye hukuka, ikincisi idari yargıya gider. Aşağıda sorumluluk rejimi, ispat düzeni ve hazır bir dava dilekçesi örneği var.

Kural: Bakım ve Yönetimi Üstlenen Sorumludur

TBK m.67: “Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır.”

Dikkat edilmesi gereken ilk nokta, kanunun mülkiyete değil, bakım ve yönetimi üstlenmeye bağlanmış olmasıdır — üstelik bu üstlenme geçici de olabilir. Hayvanı gezdiren, emanet alan veya pansiyonda tutan kişi de davalı gösterilebilir.

Kapsam bakımından: TBK m.67 anlamındaki hayvan zoolojik manada hayvan değildir. Evcil hayvan olan kediler, köpekler, atlar, koyunlar, inekler, tavuklar TBK m.67 anlamında hayvan olarak değerlendirilecektir. Ayrıca fil, kaplan, kurt gibi vahşi hayvanlar bakım veya yönetim altına alınmış ise TBK m.67 kapsamına girecek, bulunduranın sorumluluğunu gerektirebilecektir. Vahşi hayvan bulunduranın özen sorumluluğu da ağırlaşacaktır.

İspat Yükü Karşı Taraftadır

Bu, davacı bakımından en güçlü noktadır. TBK m.67/2 gereğince hayvan bulunduran zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. Bu sebeple sorumluluktan kurtulmak isteyen köpek bulunduran kurtuluş kanıtı getirmelidir.

Kurtuluş kanıtının içeriği de dardır: hayvanı, hâl ve şartlara göre gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile zararın önlenemeyeceğini ispat yükü hayvan bulundurana aittir; ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulur.

Bu yüzden dilekçenizde kusuru ispat etmeye çalışmak yerine özen eksikliğinin somut görünümlerini yazmak yeterlidir: tasmasızlık, açık kapı, bilinen saldırganlık geçmişi. Şablonun 4. maddesi bunun içindir.

Karşı Argüman: Müterafik Kusur

Davalının en sık kullandığı savunma, zarar görenin hayvana müdahale ettiğidir ve bu savunma bazen kısmen kabul edilir.

Bir Yargıtay kararında olay şöyle özetlenmiştir: davacının olay tarihinde köpeklere tahsis edilmiş etrafı çitle çevrili oyun alanına girerek davalıya ait köpeğin boğazını sıktığı, köpeğe yumruk ve tekme attığı, köpeğin de savunma refleksi göstererek davacıyı ısırdığı tespit edilmiştir.

Mahkemenin kurması gereken denge de kararda gösterilmiştir: olayın meydana gelmesinde hayvanı idare eden sıfatıyla gerekli özeni göstermeyen, gözetim ve denetim görevini yerine getirmeyen davalının kusursuz sorumluluğunun yanında ayrıca ek kusurunun bulunduğu, öte yandan köpeğe müdahalede bulunması sonucu zarar gören davacının ise ortak kusurlu sayılacağı dikkate alınıp, maddi tazminat miktarından daha düşük (makul) oranda ortak kusur indirimi yapılması gerekir.

Üçüncü kişi devreye girmişse rücu vardır: hayvan bulunduran, hayvanı eğer başka bir kişi tarafından ürkütülmüş ise ve hayvan bunun neticesinde birine zarar vermişse; zararı tazminle yükümlü olan hayvan sahibi, hayvanı ürküten kişiye söz konusu zararı rücu etme hakkına sahiptir.

Taşınmaza Zarar: Alıkoyma Hakkı (TBK m.68)

TBK m.68: “Bir kişinin hayvanı, başkasının taşınmazı üzerinde bir zarar verdiği takdirde, taşınmazın zilyedi, o hayvanı yakalayabilir, zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir; hattâ durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle getirebilir.”

Sahipsiz Hayvan Saldırısı: Farklı Yargı Kolu

Saldırı sahipsiz bir hayvandan geliyorsa TBK m.67 değil, idarenin hizmet kusuru gündeme gelir. Sahipsiz hayvanlardan kaynaklı oluşan zararlar açısından belediyenin üzerine düşen özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle sorumluluğu bulunmaktadır.

İçtihat da bu yöndedir: Danıştay’ın istikrarlı bir şekilde vermiş olduğu kararlarda sahipsiz hayvanların gerçekleştirdiği saldırılarda sorumluluğun, saldırının gerçekleştiği Belediye’ye ait olduğu ve Belediye’nin bu zararı tazmin yükümlülüğünün bulunduğu hükme bağlanmaktadır.

Dayanak mevzuat: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda ve bu kanuna bağlı olarak çıkartılan Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği’nde, sahipsiz hayvanların bakımı ve gözetiminden yerel yönetimler olan belediyeler sorumlu tutulmuştur.

Belediyenin yükümlülükleri somuttur: büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 75.000’i aşan belediyeler bakımevi kurmak zorundadır; büyükşehirler bütçelerinin binde 3’ünü, diğer belediyeler binde 5’ini hayvan bakımevleri için ayırmalıdır. Ayrıca sahipsiz hayvanları toplayıp, kısırlaştırıp, aşılayıp rehabilite etme ve sahiplendirme görevleri vardır.

Kayıt Yükümlülüğü ve 7527 Değişikliği

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca kedi, köpek ve gelincik sahiplerinin hayvanlarına mikroçip taktırması ve PETVET sistemine kaydettirmesi zorunludur. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemiş olması, dilekçenizde özen eksikliğinin bir göstergesi olarak ileri sürülebilir ve failin tespitini de kolaylaştırır.

Mevzuat yakın dönemde değişmiştir: 7527 sayılı Kanun, 30 Temmuz 2024 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş ve 2 Ağustos 2024’te Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yasa, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda köklü değişiklikler yapmıştır.

Hayvan Saldırısı Tazminat Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin sahipli hayvan saldırısı içindir. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; 4. maddedeki özen eksikliği başlıklarından yalnızca dosyanıza uyanları bırakın.

Dava Öncesi Kontrol Listesi

1. Adli rapor alın — yaralanmanın niteliği ve iş göremezlik buradan belgelenir
2. Olay yerini ve yaraları fotoğraflayın — tedavi öncesi kayıt önemlidir
3. Hayvanı bulunduranı tespit edin — sahip olmasa da bakımı üstlenen sorumludur
4. Kayıt ve aşı belgelerini sorun — eksiklik özen ihlalini gösterir
5. Sahipsizse belediyeye yapılan önceki ihbarları toplayın — hizmet kusurunun kanıtıdır

Sık Yapılan Beş Hata

1. Kusuru ispatlamaya çalışmak. İspat yükü hayvan bulundurandadır.
2. Yanlış yargı koluna gitmek. Sahipsiz hayvanda dava idari yargıda açılır.
3. Sadece hayvanın sahibini davalı göstermek. Bakımı geçici üstlenen de sorumludur.
4. Müterafik kusur riskini görmemek. Hayvana müdahale indirim sebebidir.
5. Alıkoyma hakkını aşmak. Hayvana zarar verme veya ondan yararlanma hakkı vermez.

Sıkça Sorulan Sorular

Hayvanın verdiği zarardan kim sorumlu?

TBK m.67 uyarınca bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.

Sahibi olmayan biri de sorumlu olabilir mi?

Olabilir. Kanun mülkiyete değil, bakım ve yönetimi üstlenmeye bağlamıştır; bu üstlenme sürekli olabileceği gibi geçici de olabilir. Hayvanı gezdiren, emanet alan veya bakımını üstlenen kişi de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Kusurumu ispatlamam gerekir mi?

Gerekmez. Hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. Yani sorumluluktan kurtulmak isteyen hayvan bulunduranın kurtuluş kanıtı getirmesi gerekir.

İspat yükü tam olarak kimde?

Hayvanı, hâl ve şartlara göre gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile zararın önlenemeyeceğini ispat yükü hayvan bulundurana aittir; ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulur.

Özen ölçütü nasıl belirlenir?

Her somut olayın özelliğine göre özen gösterilip gösterilmediği takdir edilir. Hayvanın tehlikelilik derecesi, çevre koşulları, verilen zararın boyutu ile özen ve gözetimin derecesi bu değerlendirmede etkili olur. Esas alınan özen yükümü sübjektif değil objektif özen yükümüdür.

Hangi hayvanlar bu madde kapsamında?

TBK m.67 anlamındaki hayvan zoolojik manada hayvan değildir. Evcil hayvan olan kediler, köpekler, atlar, koyunlar, inekler ve tavuklar bu kapsamda değerlendirilir. Fil, kaplan, kurt gibi vahşi hayvanlar bakım veya yönetim altına alınmışsa yine kapsama girer ve bulunduranın özen sorumluluğu ağırlaşır.

Hayvanı ben kışkırttıysam ne olur?

Bu durumda müterafik kusur indirimi gündeme gelir. Bir Yargıtay kararında, köpeklere tahsis edilmiş çitle çevrili alana girerek köpeğin boğazını sıkan ve köpeğe vuran davacının ortak kusurlu sayılacağı, hayvanı idare edenin kusursuz sorumluluğunun yanında ek kusuru da bulunduğu gözetilerek maddi tazminattan makul oranda ortak kusur indirimi yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Hayvan başkası tarafından ürkütülmüşse?

TBK m.67/3 uyarınca hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın bu kişilere rücu hakkı saklıdır. Yani zararı tazmin eden hayvan sahibi, hayvanı ürküten kişiye rücu edebilir.

Hayvan taşınmazıma zarar verirse ne yapabilirim?

TBK m.68 uyarınca bir kişinin hayvanı başkasının taşınmazı üzerinde zarar verdiği takdirde, taşınmazın zilyedi o hayvanı yakalayabilir, zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir; hatta durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle getirebilir.

Alıkoyma hakkının sınırı var mı?

Vardır. Alıkoyma hakkı, taşınmaz zilyedine hayvana zarar verme veya ondan yararlanma hakkı sağlamaz. Kanun koyucu taşınmaz zilyedine derhâl hayvan sahibine bilgi verme, sahibini bilmiyorsa onu bulmak için gerekli girişimlerde bulunma yükümlülüğü getirmiştir.

Sahipsiz hayvan saldırısında kim sorumlu?

Sahipsiz hayvanlardan kaynaklı zararlar açısından, üzerine düşen özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle belediyenin sorumluluğu bulunmaktadır. Danıştay’ın istikrarlı kararlarında sorumluluğun saldırının gerçekleştiği belediyeye ait olduğu ve belediyenin bu zararı tazmin yükümlülüğünün bulunduğu hükme bağlanmaktadır.

Bu sorumluluğun dayanağı nedir?

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliğinde, sahipsiz hayvanların bakımı ve gözetiminden yerel yönetimler olan belediyeler sorumlu tutulmuştur.

Belediyelerin yükümlülükleri nelerdir?

5199 sayılı Kanuna göre sahipsiz hayvanların korunması, bakımı ve gözetimi belediyelerin sorumluluğundadır. Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 75.000’i aşan belediyeler bakımevi kurmak zorundadır; büyükşehirler bütçelerinin binde üçünü, diğer belediyeler binde beşini hayvan bakımevleri için ayırmalıdır.

Hayvan sahiplerinin kayıt yükümlülüğü var mı?

5199 sayılı Kanun uyarınca kedi, köpek ve gelincik sahiplerinin hayvanlarına mikroçip taktırması ve ilgili sisteme kaydettirmesi zorunludur. 7527 sayılı Kanun 30 Temmuz 2024’te kabul edilmiş ve 2 Ağustos 2024’te yürürlüğe girerek 5199 sayılı Kanunda köklü değişiklikler yapmıştır.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.

Mevzuat Çerçevesi: Hangi Hüküm, Hangi Talep?

Tazminat talebinin dayanağı, olayın niteliğine göre değişir. Yanlış hukuki sebep seçimi zamanaşımı, ispat yükü ve talep edilebilecek kalemler bakımından farklı sonuçlar doğurur.

Hukuki sebep seçimi neden belirleyici?

Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil oluşturabilir. Sözleşmeye dayanmak zamanaşımı bakımından çoğu zaman avantajlıdır; buna karşılık ispat yükü ve talep edilebilecek kalemler farklılaşır. Sözleşme ilişkilerinde ayrıca müspet ve menfi zarar ayrımı yapılır ve seçimlik hakkın kullanımı hangi zararın isteneceğini belirler.

Ayrıntı: Müspet ve menfi zarar ayrımı (TBK m. 125) · Haksız fiilde maddi ve manevi tazminatın esasları

Kusur Sorumluluğu ile Kusursuz Sorumluluk

Kusursuz sorumluluk hâllerinde zarar görenin ispat yükü belirgin biçimde hafifler; tartışma kusur üzerinden değil illiyet bağı ve kurtuluş kanıtı üzerinden yürür.

Görev, Yetki ve Süreler

Talebin birden fazla muhataba yöneltileceği hâllerde tek dilekçede birleştirme görevsizlik kararına yol açabilir. Muhataplar farklı mahkemelerin görev alanına giriyorsa davalar ayrı açılmalıdır.

Hesap Yöntemi ve Faiz: 2026 Çerçevesi

Bedensel zarar ve ölüm tazminatlarında hesap, birbirini çarpan değişkenlerle yapılır. Gelecekteki zararın bugünkü değere indirgenmesinde uygulanan yöntem, uzun süreli dosyalarda sonucu belirgin biçimde etkiler.

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı ve 17.07.2020 tarihli kararı ile genel şartlara atıf yapan hükümler iptal edildiğinden, hesap genel şartlar ekindeki cetvellere göre değil Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiile ilişkin hükümlerine göre yapılır.

7589 sayılı Kanun ile gelen faiz düzenlemesi

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle iki değişiklik olmuştur. Oran bakımından yasal faiz, TCMB reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenmiş ve hesap dönemsel hâle gelmiştir. Başlangıç bakımından ise bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz, bilinen dönem için olay tarihinden, bilinemeyen dönem için karar tarihinden işletilir. Ayrıca tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Hâkimin Takdir Yetkisi ve Denetimi

Tazminatın belirlenmesinde hâkime takdir yetkisi tanınmıştır; ancak bu yetki denetimden muaf değildir.

• Gerekçe zorunluluğu. Takdirin hangi olgulara dayandığı kararda gösterilmelidir.
• Bilirkişi raporundan ayrılma. Hâkim raporla bağlı değildir; ancak denetime elverişli bir rapordan ayrılmak için gerekçe göstermesi gerekir.
• İndirim oranı. Müterafik kusur ve hakkaniyet indirimlerinde oranın gerekçelendirilmesi aranır; aşırı indirim bozma sebebidir.
• Talep sınırı. Talep edilmeyen kaleme ve faize hükmedilemez.

Pratik sonuç: rapora itiraz ederken “tutar düşük” demek zayıf kalır. Güçlü itiraz, raporun hangi olgudan hangi sonuca vardığını göstermediğini, yani denetime elverişli olmadığını ortaya koymaktır.

Talep Kurgusunda Altı Kontrol

1. Hukuki sebebi belirleyin. Haksız fiil mi, sözleşmeye aykırılık mı? Zamanaşımı ve ispat yükü buna bağlıdır.
2. Sorumluluk türünü tespit edin. Kusursuz sorumluluk hâli varsa kusur ispatına gerek kalmaz.
3. Muhatapları ve görevli mahkemeyi ayrıştırın. Farklı mahkemelerin görev alanına giren talepler tek dilekçede birleştirilemez.
4. Kalemleri tek tek sayın. Sayılmayan kalem hesaba girmez.
5. Faizi dönem ayrımıyla ve dönemsel oranla talep edin. Talep edilmeyen faize hükmedilmez.
6. Talep artırım hakkını saklı tutun. 31 Temmuz 2026’dan itibaren belirsiz alacak davası yoluna gidilemediğinden kısmi dava kurgusu kullanılır; HMK m. 109/4 uyarınca artırım bir defaya mahsustur.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
• Faiz başlangıcı ve oransal mahsup: TBK m. 55
• Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
• Tazminat davalarında zamanaşımı: hangi talep, hangi süre?
• Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı
• Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK m. 107
• Manevi tazminat: kim, ne kadar isteyebilir?