Tam Yargı (İdari Tazminat) Davası Dilekçesi Örneği (2026) — İYUK m.12 ve 13

İdarenin kusuru yüzünden zarar gördüyseniz doğrudan mahkemeye gidemezsiniz. İdari eylemden doğan zararlarda, dava açmadan önce ilgili idareye başvurmak bir ön koşuldur. Başvuru için bir yıl, ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl süreniz vardır. Aşağıda idari eylem–işlem ayrımı, başvuru koşulu, süre rejimi ve hazır bir tam yargı davası dilekçesi örneği yer alıyor.

Tam Yargı Davası Nedir, İptal Davasından Farkı Ne?

Tam yargı davası, idarenin işlem veya eylemlerinden doğan zararların tazmini için idari yargıda açılan davadır. İptal davası işlemin hukuka uygunluğunu denetler; tam yargı davası ise doğrudan cebinizdeki kaybı geri almayı hedefler.

İdarenin tazmin sorumluluğu genellikle hizmet kusuruna dayandırılır: hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi. Bazı hâllerde kusursuz sorumluluk esasları da gündeme gelebilir.

İdari İşlem mi, İdari Eylem mi? Yol Buradan Ayrılıyor

Bu ayrım teknik görünse de izleyeceğiniz usulü tamamen değiştirir.

İdari eylem

İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, davranışı, tutumu veya hareketsizliğidir. Öncesinde bir idari karar veya işlem bulunmayan, fiziki âlemde değişikliğe neden olan maddi tasarrufları ifade eder. İdarenin bir faaliyette bulunması gerekirken hareket etmemesi sonucu doğan olumsuz eylemler de bu kapsamdadır.

Örnek: kaldırımdaki çukur nedeniyle düşme, kanalizasyon taşması, okul bahçesinde denetimsizlik, yol çalışmasında güvenlik önlemi alınmaması.

İdari işlem

Belli bir karara dayanan hâllerde ise farklı bir yol izlenir. İYUK m.12 uyarınca ilgililer, haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla:

• Doğrudan doğruya tam yargı davası açabilirler,
• İptal ve tam yargı davasını birlikte açabilirler,
• Önce iptal davası açıp bu dava karara bağlandıktan sonra, dava açma süresi içinde tam yargı davası açabilirler.

İdari Eylemde Ön Koşul: Önce İdareye Başvuru

İYUK m.13’ün birinci fıkrası nettir: idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.

Bir istisna daha var: görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi hâlinde, sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda idareye başvurma şartı aranmaz. Yanlış yargı koluna gitmiş olmak, ön koşulu yeniden işletmeyi gerektirmez.

Bekleme Süresi: Burada Dikkatli Olun

İdareye başvurduktan sonra cevap beklenir. Başvurunun kısmen veya tamamen reddi hâlinde, işlemin tebliğini izleyen günden itibaren dava süresi işlemeye başlar. İdare cevap vermezse belirli bir süre sonunda istem zımnen reddedilmiş sayılır ve dava süresi o tarihten işler.

Pratik bir önlem var: idareye başvurunuzu kayıt altına aldırın — evrak kayıt numarası, KEP veya iadeli taahhütlü gönderim. Başvuru tarihi ispatlanamadığında hangi süre geçerli olursa olsun hesap yapılamaz hâle gelir.

Zarar Kalemlerini Nasıl Yazmalı?

Tam yargı davasında maddi ve manevi zarar birlikte istenebilir. Ancak her ikisinin de ayrı ayrı ve somut biçimde ortaya konması gerekir.

Maddi zarar

Olayın niteliğine göre değişir: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, mal varlığında meydana gelen eksilme, onarım bedeli; ölüm hâlinde cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma zararı. Her kalemi dayandığı belgeyle eşleştirin — fatura, rapor, gelir belgesi, SGK kaydı.

Manevi zarar

“Çok üzüldüm” bir anlatım değildir. Tedavi sürecinin uzunluğunu, kalıcı iz veya fonksiyon kaybını, sosyal ve mesleki hayattaki somut kısıtlanmayı, yakın kaybında aile bağının niteliğini yazın. Hâkim takdirini bu somut verilere dayandırır.

Delil Dosyası ve İdareden Celp

• Olaya ilişkin resmî tutanak ve raporlar — kolluk tutanağı, itfaiye raporu, iş kazası tutanağı
• Zararı gösteren belgeler — fatura, tedavi evrakı, maluliyet raporu, gelir belgesi
• İdareye başvuru ve idarenin cevabı — ön koşulun yerine getirildiğini gösterir
• İdarenin soruşturma ve işlem dosyası — elinizde yoksa celbini talep edin
• Keşif ve bilirkişi incelemesi — hizmet kusurunun ve zararın tespiti için

İdarenin iç yazışmaları, denetim raporları ve soruşturma dosyası çoğu zaman zararın idari kusurdan doğduğunu gösteren en güçlü delillerdir ve yalnızca idarede bulunur. Bu nedenle sonuç bölümünde “davalı idarenin işlem ve soruşturma dosyasının celbine” talebini ayrı bir madde olarak yazmak şarttır.

Dava kazanıldığında idare, tam yargı davalarında verilen tazminat kararlarını da yerine getirmekle yükümlüdür.

Tam Yargı Davası Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları kendi dosyanızın bilgileriyle doldurun; idarenin cevap verip vermediğine göre 4. maddedeki iki seçenekten birini bırakın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Sık Yapılan Beş Hata

1. İdareye başvurmadan doğrudan dava açmak. İdari merci tecavüzü sayılır, dosya gönderilir ve süreç uzar.
2. Başvuru tarihini ispatlayamamak. Evrak kayıt numarası, KEP veya iadeli taahhütlü gönderim olmadan süre hesabı yapılamaz.
3. Bekleme süresini teyit etmeden takvim kurmak. Erken veya geç açılan davanın sonucu ağırdır.
4. Zararı tek kalemde yazmak. Maddi ve manevi zarar ayrı ayrı, kalem kalem ve belgeyle gösterilmelidir.
5. İdarenin dosyasının celbini istememek. Hizmet kusurunu gösteren belgeler çoğu zaman yalnızca idarededir.

Zararın Hesaplanması: Kalem Kalem

Tam yargı davalarında talebin reddedilmesinin en yaygın sebebi hukuki değil, hesapsaldır: zarar somutlaştırılmamıştır.

Dilekçede her kalem ayrı ayrı gösterilmeli ve belgeye bağlanmalıdır.

Maddi zarar kalemleri:

• Fiilî zarar. Malvarlığında meydana gelen azalma: onarım bedeli, hasar gören eşyanın değeri, yapılan harcamalar. Fatura, teklif veya keşif raporuyla belgelenir.
• Yoksun kalınan kazanç. İşlem veya eylem olmasaydı elde edilecek gelir. Ticari faaliyette gelir tabloları, memurda özlük ve maaş kayıtları esas alınır.
• Tedavi ve bakım giderleri. Bedensel zarar hâlinde geçmiş ve gelecek giderler.
• Çalışma gücü kaybı. Sürekli veya geçici iş göremezlik; hesaplama bilirkişi marifetiyle yapılır.
• Destekten yoksun kalma. Ölüm hâlinde desteğin devam eden katkısı hesaplanır.

Manevi zarar ayrı bir kalemdir ve maddi zararla birlikte veya bağımsız olarak istenebilir. Talep edilirken olayın niteliği, sürekliliği ve etkileri somut olarak açıklanmalıdır.

Fazlaya ilişkin haklar ve talep artırımı (İYUK m.16/4). Zararın tam tutarı çoğu dosyada bilirkişi raporu gelmeden bilinemez. İdari yargıda bunun aracı ıslah değildir; HMK’nın ıslah hükümleri idari yargılamada uygulanmaz. Doğru dayanak, 6459 sayılı Kanun’la 2013’te eklenen İYUK m.16/4’tür: tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin, nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle ve bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir; artırım dilekçesi otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir. Hak tek kullanımlık olduğundan artırım, bilirkişi raporu kesinleşmeden yapılmamalıdır. Dilekçeye “fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır” kaydı ve m.16/4 hakkının kullanılacağı ibaresi baştan konulmalıdır.

Faiz. Faizin türü ve başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır; talep edilmediğinde hükmedilmez.

İdarenin Sorumluluğu: İki Ayrı Temel

Tam yargı davasında idarenin sorumluluğu iki farklı temele dayanabilir ve hangisine dayanıldığı dilekçede açıkça belirtilmelidir.

Hizmet kusuru. İdarenin yürüttüğü hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi. Uygulamada en sık başvurulan temeldir. Örnek olarak; yolun bakımsız bırakılması, gerekli denetimin yapılmaması, bilgi ve belge taleplerinin sürüncemede bırakılması.

Kusursuz sorumluluk. Hizmetin kusursuz yürütülmesine rağmen doğan zararlarda gündeme gelir. Burada kusur aranmaz; zararla idari faaliyet arasındaki nedensellik bağı yeterlidir.

Uygulamada başvurulan ölçütler:

• Sosyal risk. Toplumsal olaylardan doğan ve failine ulaşılamayan zararlarda, külfetin topluma dağıtılması esasına dayanır.
• Tehlike ilkesi. Yürütülen faaliyetin nitelik itibarıyla risk taşıması.
• Kamu külfetleri karşısında eşitlik. Bir kişinin, toplumun geneline oranla olağandışı bir külfete katlanmak zorunda kalması.

Dilekçede terditli kurgu isabetlidir: öncelikle hizmet kusuru, kabul edilmezse kusursuz sorumluluk. Böylece kusurun ispatlanamadığı hâllerde dahi talep ayakta kalır.

Somut bir uygulama örneği için yol kusuru nedeniyle tazminat dava dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tam yargı davası nedir?

İdarenin işlem veya eylemlerinden doğan zararların tazmini için idari yargıda açılan davadır. İptal davası işlemin hukuka uygunluğunu denetlerken, tam yargı davası doğrudan zararın giderilmesini amaçlar.

İdari eylem ne demektir?

İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, davranışı, tutumu veya hareketsizliğidir. Öncesinde bir idari karar veya işlem bulunmayan, fiziki âlemde değişikliğe neden olan maddi tasarrufları ifade eder. İdarenin hareketsizliği sonucu doğan olumsuz eylemler de bu kapsamdadır.

İdari işlemden doğan zararda hangi yollar var?

İYUK m.12 uyarınca ilgililer, haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla doğrudan doğruya tam yargı davası açabilecekleri gibi, iptal ve tam yargı davasını birlikte açabilir ya da önce iptal davası açıp bu dava karara bağlandıktan sonra dava açma süresi içinde tam yargı davası açabilirler.

İdari eylemde dava açmadan önce idareye başvurmak zorunlu mu?

Evet. İYUK m.13 uyarınca idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların, idari dava açmadan önce ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu bir ön koşuldur.

Başvuru süresi ne kadar?

Eylemi yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekir.

Başvurmadan doğrudan dava açarsam ne olur?

Başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması hâlinde idari merci tecavüzü bulunduğu kabul edilerek dosyanın yetkili mercie gönderilmesine karar verilir. Bu da süreci uzatır.

İdare cevap vermezse ne kadar beklemeliyim?

Otuz gün. İYUK m.13/1’deki bekleme süresi 7331 sayılı Kanun ile 14.07.2021’den itibaren altmış günden otuz güne indirildi. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istem zımnen reddedilmiş sayılır ve İYUK m.7/1’deki altmış günlük dava açma süresi bu tarihten işlemeye başlar. 14.07.2021’den önce yapılmış başvurularda eski altmış günlük süre uygulanır (İYUK geçici m.10).

Beş yıllık süre her durumda kesin mi?

Uygulamada, idari eylemin bütün unsurlarıyla öğrenildiği ve zararın tam olarak ortaya çıktığı tarih dikkate alınmadan sürelerin hesaplanmasının hak kaybına yol açabileceği belirtilmektedir. Zararın çok sonra ortaya çıktığı hâllerde bu husus ayrıca değerlendirilmelidir.

Adli yargıda açtığım dava görevsizlikle reddedilirse başvuru şartı yine aranır mı?

Aranmaz. İYUK m.13/2 uyarınca görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi hâlinde, sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda idareye başvurma şartı aranmaz.

Hangi zararlar istenebilir?

Maddi ve manevi zararlar birlikte istenebilir. Maddi zarar kalemleri olayın niteliğine göre değişir; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, mal varlığındaki eksilme ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma zararı gündeme gelebilir.

İdarenin sorumluluğu neye dayanır?

İdarenin tazmin sorumluluğu genellikle hizmet kusuruna dayandırılır: hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi. Bazı hâllerde kusursuz sorumluluk esasları da gündeme gelebilir.

Dilekçeyi kime hitaben yazmalıyım?

İdari davalar; Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış dilekçelerle açılır. Tam yargı davasında da bu kural geçerlidir.

Zarar miktarını baştan tam belirlemek zorunda mıyım?

Hayır. Fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak dava açabilirsiniz; İYUK m.16/4 uyarınca dilekçedeki miktar, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek suretiyle ve bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir. Bu hak tek kullanımlık olduğundan artırım, bilirkişi raporu kesinleştikten sonra yapılmalıdır; idari yargıda ıslah yolu yoktur.

İdare tazminat kararını uygulamak zorunda mı?

İdare, tam yargı davalarında verilen tazminat kararlarını da yerine getirmekle yükümlüdür. Kararın gereğinin yerine getirilmemesi ayrı hukuki sonuçlar doğurur.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.