Güncelleme — 31 Temmuz 2026: Yürürlüğe girdi. 7589 sayılı Kanunun 18’inci maddesi TBK 55’e iki fıkra ekledi (RG: 31 Temmuz 2026, sayı 33326): biri faizin başlangıcını, diğeri ön ödemelerin mahsubunu düzenliyor. Yalnızca yürürlükten sonra meydana gelen haksız fiillere uygulanır (Geçici m.1/9).
Trafik ve iş kazası tazminatlarının iki çetrefil hesap sorusu aynı maddeyle çözüldü: faiz ne zaman işlemeye başlar ve dava öncesi yapılan ödemeler tazminattan nasıl düşülür? 7589 sayılı Kanun, Türk Borçlar Kanununun 55’inci maddesine eklediği iki fıkrayla ikisini de yeniden kurdu. Aşağıda önce faiz, sonra mahsup — ve her ikisi için de geçiş kuralı.
İki Değişiklik Bir Arada
| Konu | Yeni kural |
|---|---|
| Faizin başlangıcı | Kazancın bilindiği döneme ait tazminata olay tarihinden; bilinemediği döneme ait tazminata karar tarihinden kanuni faiz işler |
| Ön ödemelerin mahsubu | Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir |
Faizin Başlangıcı: Dönem Ayrımı Geldi
Bu, uygulamada uzun süredir tartışılan bir konuyu kanunla çözüyor. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz artık tek bir tarihten değil, iki ayrı tarihten işler.
| Dönem | Ne anlama gelir | Faiz başlangıcı |
|---|---|---|
| Kazancın bilindiği dönem | Olay ile karar arasında fiilen gerçekleşmiş, kazancın belli olduğu geçmiş dönem | Haksız fiilin veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarih |
| Kazancın bilinemediği dönem | Karardan sonrasına ilişkin, bakiye ömür üzerinden hesaplanan gelecek dönem | Karar tarihi |
Mantığı şu: Gelecek döneme ait kayıp, henüz doğmamış bir zarardır ve hesaplanırken zaten iskonto edilerek bugüne indirgenir. Bu tutara olay tarihinden faiz yürütmek, aynı süre için iki kez değerlendirme yapmak anlamına geliyordu. Yeni kural bu çifte hesabı kaldırıyor.
Pratik sonuç dengeli okunmalı: Geçmiş döneme ait tutarda faiz yine olay tarihinden işler — burada bir kayıp yok. Buna karşılık gelecek döneme ait tutarda faiz başlangıcı karar tarihine çekildiğinden, uzun süren dosyalarda zarar gören açısından toplam faiz azalır. Bu nedenle dava dilekçesinde faiz talebinin dönem ayrımına göre kurulması ve bilirkişi raporunda dönemlerin ayrı ayrı gösterilmesinin talep edilmesi önem kazanmıştır.
Faiz oranındaki değişiklik ise ayrı bir konudur ve aynı kanunla yapılmıştır: yasal faiz artık TCMB reeskontunun yüzde sekseni. Bir tazminat dosyasında bu iki değişiklik birlikte işler: biri faizin ne zaman başlayacağını, diğeri hangi oranda yürüyeceğini belirler.
Ön Ödemelerin Mahsubu: Oransal Model
TBK 55’e eklenen ikinci fıkraya göre; çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar (iş göremezlik) ile destekten yoksun kalma tazminatlarında, ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek. Çeviri: ön ödeme, dava sonundaki güncel rakamdan bire bir düşülmeyecek — yapıldığı tarihteki tazminat değerine oranı ne ise, o oran korunarak düşülecek.
Neden Değişti? Nominal Mahsubun Adaletsizliği
Enflasyonist ortamda eski model iki uçta da adaletsizlik üretiyordu: erken ve iyi niyetli ödeme yapan (çoğu kez sigorta), yıllar sonra güncellenen tazminat karşısında ödemesinin eridiğini görüyor; zarar gören cephesinde ise nominal mahsup tartışmaları dosyaları uzatıyordu. Oransal model, ödemenin gerçek satın alma gücünü hesaba sabitleyerek bu gerilimi çözmeyi hedefliyor — erken ödeme teşvik edilmiş oluyor.
Tazminat dosyanızda mahsup hesabının etkisini çıkaralım
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Kritik Geçiş Kuralı: Olay Tarihi Belirleyici
Her iki değişikliğin de en önemli sınırı zamansaldır. 7589 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca, TBK 55’teki değişiklik yalnızca yürürlük tarihinden sonra meydana gelen haksız fiiller veya zarar doğuran olaylar hakkında uygulanır. Daha önce gerçekleşmiş olaylarda maddenin değişiklikten önceki hükümleri uygulanmaya devam eder.
| Olay tarihi | Faiz | Mahsup |
|---|---|---|
| 31 Temmuz 2026 öncesi | Eski rejim | Eski rejim |
| 31 Temmuz 2026 ve sonrası | Dönem ayrımlı (olay / karar tarihi) | Oransal mahsup |
Belirleyici olan dava tarihi değil, olay tarihidir. Yani aynı mahkemede aynı gün görülen iki dosyada — kaza tarihlerine göre — iki farklı rejim işleyebilir. Dava ve sigorta müzakere stratejisinde olay tarihi artık ilk kontrol noktasıdır. Bu ayrımın uzun yıllar sürecek bir geçiş dönemi yaratacağını da not etmek gerekir: 31 Temmuz 2026 öncesi kazalara ilişkin dosyalar yıllarca eski rejimle görülmeye devam edecektir.
Taraflara Pratik Etkiler
Zarar gören: Sigortanın erken kısmi ödemesini kabul etmeden önce oransal etkisini hesaplatın; “az ama peşin” teklifin dava sonu maliyeti değişti. Sigorta/işveren: Erken ödeme artık eriyip gitmiyor — proaktif kısmi ifa, toplam maliyeti düşüren rasyonel strateji hâline geliyor. Her iki taraf: Aktüer hesap ve ödeme belgelerinin tarih-tutar dokümantasyonu her zamankinden kritik. Tazminat türlerinin bütünü için: Trafik ve İş Kazalarında Sorumluluk.
Sigorta teklifini imzalamadan önce hesabı doğrulatın
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Bilirkişi Raporunda Denetlenecek Satırlar
Yeni rejimde hesabın doğruluğu, raporun birkaç satırında toplanır. Bu satırlar tek tek okunmalıdır.
| Satır | Ne kontrol edilir? |
|---|---|
| Olay tarihi | Hangi rejimin uygulanacağını belirler; dava tarihi değil |
| Dönem ayrımı | Geçmiş ve gelecek dönem tazminatı ayrı ayrı gösterilmiş mi? |
| Faiz başlangıcı | Geçmiş döneme olay tarihinden, gelecek döneme karar tarihinden |
| Ön ödeme tarihi | Mahsup, ödeme tarihine göre belirlenen tazminattan yapılmalı |
| Mahsup oranı | Nominal düşüm değil, oransal hesap uygulanmış mı? |
| İskonto | Gelecek kayıp bugüne indirgenmiş mi; çifte değerlendirme var mı? |
Beşinci satır itirazın merkezidir. Rapor, sigortacının ödediği tutarı hesaplanan tazminattan doğrudan düşüyorsa eski nominal yöntem uygulanmış demektir. Yeni rejimde ödeme, yapıldığı tarihteki tazminatın hangi oranına karşılık geldiği bulunarak mahsup edilir. Bu ayrım, aradan geçen süre uzadıkça büyük fark yaratır. Bu nedenle rapora itirazda; ödemenin tarihi, o tarihteki tazminat tutarı ve bulunan oran açıkça gösterilerek yeniden hesap talep edilmelidir.
Derdest Dosyalarda Yol Haritası
Geçiş kuralı nedeniyle, hâlihazırda görülen dosyalarda ilk iş rejimi tespit etmektir.
- Olay tarihini sabitle. Kaza tespit tutanağı veya olay tarihini gösteren resmî kayıt dosyada bulunmalıdır.
- Rejimi belirle. Yürürlük tarihinden önceki olaylarda eski hükümler uygulanır.
- Rapora itiraz. Yanlış rejim uygulanmışsa süresinde ve gerekçeli itiraz edilmelidir.
- Ek rapor talebi. Dönem ayrımı yapılmamışsa ayrıntılı hesap istenmelidir.
- Islah. Hesap değiştiğinde talep sonucu süresinde artırılmalıdır.
- Faiz talebi. Hangi kalem için hangi tarihten faiz istendiği dilekçede ayrı ayrı yazılmalıdır.
Altıncı madde hükümde eksiklik doğurur. Yeni rejimde faiz tek bir tarihten işlemediğinden, dilekçede yalnızca “olay tarihinden itibaren faiziyle birlikte” denmesi yetersiz kalır ve gelecek döneme ilişkin kalem bakımından talep belirsizleşir. Bu nedenle talep sonucu; geçmiş dönem tazminatı için olay tarihinden, gelecek dönem tazminatı için karar tarihinden faiz istenecek biçimde iki ayrı satır hâlinde kurulmalıdır.
Ödemenin “İfa Amacıyla” Yapıldığının Belgelenmesi
Oransal mahsup, ödemenin niteliğine bağlıdır. Bu nitelik önceden belgelenmezse tartışma çıkar.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Ödeme yazısı | Hangi zarar kalemi için, hangi sıfatla ödendiği yazılmalıdır |
| İbra mı, avans mı? | Koşulsuz ibra imzalatılması ayrı bir tartışma doğurur |
| Tarih | Oransal hesabın dayanağı; dekont tarihi esastır |
| Zaman sınırı | Kural, tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemeler içindir |
| Kısmi ödeme | Hangi kaleme mahsup edildiği belirtilmezse uyuşmazlık büyür |
Dördüncü satır ödeme zamanlamasını stratejik hâle getirir. Oransal mahsup kuralı, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemeler bakımından işler. Bu aşamadan sonra yapılan ödemelerin nasıl değerlendirileceği farklı bir tartışmaya konu olur. Bu nedenle sigortacı cephesinde ödeme planlanırken takvim gözetilmeli; zarar gören cephesinde ise alınan her ödemenin tarihi ve niteliği kayıt altına alınmalı, dosyaya bildirilmelidir.
Sık Yapılan Dört Hesap Hatası
Uygulamada tekrarlanan yanlışlar, çoğu zaman itirazla düzeltilebilir.
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| Dava tarihine bakmak | Rejimi belirleyen olay tarihidir |
| Tek faiz başlangıcı | Geçmiş ve gelecek dönem için ayrı tarih uygulanır |
| Nominal mahsup | Ödeme oransal olarak düşülür |
| Faiz oranını karıştırmak | Başlangıç ayrı maddede, oran ayrı maddede düzenlenmiştir |
Son satır iki düzenlemenin karıştırılmasını önler. Faizin ne zaman işlemeye başlayacağı ile hangi oranda işleyeceği farklı kanunlarda düzenlenmiştir; biri Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddesinde, diğeri kanuni faize ilişkin özel kanunda yer alır. Bu ayrım gözden kaçırıldığında, rapora yapılan itiraz yanlış dayanağa oturur ve reddedilir. Bu nedenle itiraz dilekçesinde; başlangıç tartışması ile oran tartışması ayrı başlıklar altında yürütülmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tazminatta mahsup değişikliği ne getiriyor?
7589 sayılı Kanunla; çalışma gücünün azalması/yitirilmesinden doğan kayıplar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında, ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilecek.
Oransal mahsup ne demek, neden önemli?
Mevcut uygulamadaki temel adaletsizlik şuydu: yıllar önce yapılan küçük bir ön ödeme, dava sonunda güncel değerle hesaplanan tazminattan nominal (bire bir) düşülüyor ve enflasyon nedeniyle etkisi buharlaşıyor ya da tartışma doğuruyordu. Oransal mahsupta ödeme, yapıldığı tarihteki tazminat değerine oranlanarak düşülecek — yani erken ödemenin gerçek ağırlığı korunacak.
Bu değişiklik kimleri etkiler?
Trafik kazası, iş kazası ve benzeri haksız fiillerden doğan bedensel zarar (iş göremezlik) ve destekten yoksun kalma tazminatı dosyalarının taraflarını: zarar görenler, destekten yoksun kalanlar, sigorta şirketleri ve işverenler.
Sigortadan aldığım ön ödeme davamı nasıl etkileyecek?
Yeni modelde sigortanın tahkikat öncesi yaptığı ödemeler, ödeme tarihindeki tazminat değerine oranla mahsup edilecek; bu, hem ‘ödedim, borcum kalmadı’ hem de ‘ödeme eridi, yok sayılsın’ uçlarını törpüleyen dengeli bir hesap getiriyor. Somut etkisi aktüer hesabıyla dosya bazında görülür.
Eski kazalara da uygulanacak mı?
Hayır — kritik geçiş kuralı: değişiklik yalnızca yürürlük tarihinden sonra gerçekleşen haksız fiillere uygulanacak; önceki olaylar mevcut hükme tabi kalacak. Kaza tarihi, hangi rejimin uygulanacağını belirleyen anahtar olacak.
Düzenleme yürürlükte mi?
Evet: kanun 16 Temmuz 2026’da kabul edilmiş ve 31 Temmuz 2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Derdest ve yeni dosyalarda strateji, kanundaki yürürlük ve geçiş hükümlerine göre kurulmalıdır.
Faiz ne zamandan itibaren işler?
Dönem ayrımına göre. Kazancın bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat toplamına haksız fiilin veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten; kazancın bilinemediği döneme ilişkin hesaplanan tazminat toplamına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir (TBK 55).
Bu değişiklik zarar gören aleyhine mi?
Kısmen. Geçmiş döneme ait tutarda faiz yine olay tarihinden işler. Buna karşılık gelecek döneme ait tutarda faiz başlangıcı karar tarihine çekildiğinden, uzun süren dosyalarda toplam faiz azalır. Gerekçesi, iskonto edilerek bugüne indirgenmiş gelecek kayba olay tarihinden faiz yürütülmesinin çifte değerlendirme oluşturmasıdır.
Kazam 31 Temmuz 2026’dan önceyse hangi kural uygulanır?
Eski hükümler. Geçici 1’inci maddenin dokuzuncu fıkrası uyarınca yeni düzenleme yalnızca yürürlükten sonra meydana gelen haksız fiillere uygulanır. Belirleyici olan dava tarihi değil, olayın gerçekleştiği tarihtir.
Faiz oranı da değişti mi?
Evet, ama ayrı bir maddeyle. Aynı kanunun 10’uncu maddesiyle 3095 sayılı Kanunun 1’inci maddesi yeniden düzenlendi ve kanuni faiz TCMB reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlendi. TBK 55 faizin başlangıcını, 3095 ise oranını ilgilendirir.
📚 İlgili Rehberler
Bu rehber kabul edilen metne dayanır; kesin metin ve yürürlük Resmî Gazete yayımıyla netleşecektir.
Güncelleme Geçmişi
- 31 Temmuz 2026 — 7589 sayılı Kanunun 18’inci maddesiyle TBK 55’e iki fıkra eklendi ve yürürlüğe girdi. Sayfa tamamlandı: önceki sürümde yalnızca mahsup değişikliği işleniyordu; aynı maddeyle getirilen faiz başlangıcı dönem ayrımı eklendi. Geçiş kuralı (Geçici m.1/9) tabloya işlendi ve faiz oranı değişikliğiyle farkı netleştirildi.
- 18 Temmuz 2026 — Sayfa, 7589 sayılı Kanunun 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan metnine göre güncellenmiştir.
Nominal ve Oransal Mahsup: Sayısal Karşılaştırma
Değişikliğin neden yapıldığını anlamak için iki modelin aynı olayda nasıl farklı sonuç verdiğini görmek yeterlidir. Aşağıdaki örnek yalnızca mantığı göstermek içindir; gerçek hesap bilirkişi tarafından yapılır.
Varsayalım ki ödeme yapıldığı tarihte belirlenen tazminat 1.000 birimdir ve sigorta 200 birim ödemiştir. Ödeme, o günkü tazminatın beşte birini karşılamıştır.
| Nominal model (eski) | Oransal model (yeni) | |
|---|---|---|
| Mahsup ölçütü | Ödenen tutar | Ödemenin karşıladığı oran |
| Karar tarihinde tazminat 2.000 birime çıkarsa | 2.000 − 200 = 1.800 | 2.000 − (2.000 × 1/5) = 1.600 |
| Kimin lehine | Zarar gören | Ödemeyi yapan |
| Dayandığı fikir | Ödenen miktar sabittir | Erken ödeme o günkü değeriyle sayılır |
Yeni modelin gerekçesi şudur: erken yapılan bir ödeme, yapıldığı tarihte zararın belirli bir oranını karşılamıştır. Yıllar sonra bu ödemenin yalnızca rakamsal tutarının düşülmesi, ödemeyi yapan aleyhine sonuç doğuruyordu. Oransal model, ödemenin yapıldığı andaki değerini korur.
Zarar gören açısından pratik sonuç: erken ve düşük bir ara ödemeyi kabul etmenin maliyeti artmıştır. Ödeme, karar tarihindeki tazminattan aynı oranda düşüleceğinden, düşük bir ara ödeme daha büyük bir kesintiye dönüşebilir.
Şartı Var: “İfa Amacıyla” Yapılmış Olmalı
Oransal mahsup her ödemeye uygulanmaz. Hükmün aradığı iki şart vardır:
- Ödeme ifa amacıyla yapılmış olmalıdır — yardım, avans veya iyi niyet ödemesi niteliğindeki tutarlar tartışmaya açıktır.
- Ödeme tahkikat başlayıncaya kadar yapılmış olmalıdır.
Bu iki şart, savunma ve talep tarafında ayrı ayrı işlenmelidir. Ödemenin niteliği dekont açıklamasından, yazışmalardan ve varsa ibraname metninden anlaşılır. Ödeme belgesinde “tazminata mahsuben” ibaresinin bulunup bulunmaması bu tartışmada belirleyici olabilir.
Hangi kalemi kimden isteyeceğinizi birlikte belirleyelim. İlk görüşme ücretsizdir.
Faiz Başlangıcının İki Ayağı
Aynı değişiklik, faizin ne zaman işlemeye başlayacağını da kanun düzeyinde çözmüştür. Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıcı, zarar hesabında esas alınan döneme göre ikiye ayrılır.
| Dönem | Faiz başlangıcı | Mantığı |
|---|---|---|
| Bilinen dönem | Olay tarihi | Zarar o tarihte doğmuş ve miktarı belirlenebilirdir |
| Bilinemeyen dönem | Karar tarihi | Zarar ancak kararla somutlaşır |
Bunun uzun süren dosyalardaki etkisi büyüktür. Tazminatın bilinemeyen döneme düşen kısmı için faiz artık olay tarihinden değil karar tarihinden işleyeceğinden, toplam faiz alacağı önceki uygulamaya göre azalabilir.
Pratik sonuç: dosyanın uzaması artık daha maliyetlidir. Erken ve doğru kurulmuş bir talep, hem faiz hem mahsup bakımından avantajlıdır.
Dilekçede Nasıl Kurgulanır?
- Faiz talebini dönem ayrımıyla yazın. Bilinen dönem için olay tarihinden, bilinemeyen dönem için karar tarihinden faiz talep edildiği açıkça belirtilmelidir.
- Oranı dönemsel isteyin. Yasal faiz artık dönemsel hesaplandığından, tek oranla yıllara yayılan talep hatalıdır.
- Yapılmış ödemeleri kendiniz gösterin. Ödeme tarihi ve tutarı dilekçede yer almalıdır; gizlenen ödeme sonradan güven kaybı doğurur.
- Ödemenin niteliğini tartışın. İfa amacıyla yapılmadığını düşünüyorsanız bunu baştan ileri sürün.
- Bilirkişiden mahsup satırını ayrıca isteyin. Raporda mahsubun hangi oran üzerinden yapıldığı gösterilmelidir.
- Geçiş kuralını kontrol edin. Uygulanacak rejim bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir.
Altıncı madde en çok atlanan noktadır. Aynı mahkemede, olay tarihine göre iki farklı faiz ve mahsup rejimi bir arada uygulanacaktır; hangi dosyanın hangi rejime tabi olduğu baştan belirlenmelidir.
Derdest Dosyalarda Ne Yapılmalı?
Halihazırda görülmekte olan dosyalarda ilk iş, hangi rejime tabi olunduğunu belirlemektir. Uygulanacak kural bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir.
| Kontrol | Neden |
|---|---|
| Olay tarihi hangi dönemde? | Faiz ve mahsup rejimini belirler |
| Bilirkişi raporu alındı mı? | Alınmışsa mahsup satırı denetlenmelidir |
| Ara ödeme yapıldı mı? | Oransal mahsup gündeme gelir |
| Ödemenin niteliği belgelenmiş mi? | İfa amacıyla yapılıp yapılmadığı tartışılabilir |
| Faiz talebi dönemsel mi yazılmış? | Tek oranlı talep güncellenmelidir |
Beşinci satır çoğu derdest dosyada eksiktir. Faiz artık dönemsel hesaplandığından, tek oranla yıllara yayılan talep ve hesap tabloları güncellenmelidir; bu güncelleme beyan veya ıslah yoluyla gündeme gelebilir.
Karar Öncesi Son Kontrol
- Bilirkişi raporunda mahsubun hangi oran üzerinden yapıldığı gösterilmiş mi?
- Faiz, bilinen ve bilinemeyen dönem ayrımıyla hesaplanmış mı?
- Dönemsel oran uygulanmış mı, yoksa tek oran mı kullanılmış?
- Ödemenin tarihi ve o tarihteki tazminat tutarı raporda yer alıyor mu?
- Manevi tazminat mahsup dışında tutulmuş mu?
Beşinci madde sıkça atlanır: mahsup yalnızca maddi zarar kalemleri bakımından uygulanır; manevi tazminat bu hesabın tümüyle dışındadır.
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Faiz başlangıcı ve oransal mahsup: TBK m. 55 değişikliği
- Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi (3095 s.K.)
- Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı
- Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
- Trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Maluliyet raporuna itiraz: hangi yönetmelik, hangi hastane?
- Cenaze giderleri ve defin masrafları (TBK m. 53)
- Haksız fiilde maddi ve manevi tazminatın esasları
- 🧮 Trafik kazası tazminatı hesaplama aracı
