Trafik Kazası Tazminatında Sigortaya Başvuru Zorunluluğu (KTK m. 97) — 2026 Rehberi

Trafik kazasından doğan tazminat talebinde dava ve tahkimden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur. Bu bir dava şartıdır; atlandığında dosya esasa girmeden reddedilir. Bu rehber başvurunun nasıl geçerli hâle geleceğini, on beş günlük sürenin ne zaman başladığını ve faizin hangi tarihten işleyeceğini anlatır.

Zorunluluğun Kaynağı

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Bu hüküm 26.04.2016 tarihli değişiklikle yürürlüğe girmiştir. Öncesinde zarar gören doğrudan dava açabiliyordu; artık başvuru adımı atlanamaz.

Geçerli Başvuru: On Beş Günü Başlatan Şey

Süre, “sigortayı aradım” veya “hasar bildirimi yaptım” denildiğinde başlamaz. Geçerli bir başvurunun üç unsuru vardır.

Başvuruda kesin bir rakam yazmak zorunlu değildir; zararın bilirkişi hesabıyla belirleneceğini ifade etmek ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutmak yeterlidir. Erken yazılan düşük bir rakam sonradan aleyhe kullanılabilir.

Gönderim yöntemi ve ispat gücü

Hazır bir metne ihtiyacınız varsa ölümlü, yaralamalı, bakiye tazminat ve maluliyet itirazı için dört ayrı örnek şurada: Sigortaya başvuru dilekçesi örneği.

On Beş Gün mü, On Beş İş Günü mü?

Uygulamada sık karıştırılan bir ayrım vardır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/13 cevap süresini on beş iş günü olarak belirtirken, KTK m. 97 bu süreyi on beş gün olarak düzenler ve iş günü ayrımı yapmaz.

Trafik sigortası bakımından KTK m. 97 özel ve sonraki kanun niteliğinde olduğundan, bu alanda on beş günlük sürenin esas alınması gerektiği kabul edilmektedir. Güvenli yol, süreyi takvim günü üzerinden hesaplamak ve gerekiyorsa birkaç gün beklemektir; erken açılan dava dava şartı tartışmasına yol açabilir.

Eklenecek Belgeler

Anayasa Mahkemesi teminatın kapsamını genel şartlara bırakan hükümleri iptal etmiş olmakla birlikte, başvuruda hangi belgelerin sunulacağını belirleme yetkisine ilişkin düzenleme yürürlüktedir. Bu nedenle belge listesi eksiksiz gönderilmelidir.

Faiz: En Sık Kaybedilen Kalem

Başvurunun asıl hukuki değeri burada ortaya çıkar. Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca sigortacı, genel şartlarda belirlenen belgelerin kendisine iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmazsa temerrüde düşer ve faiz bu tarihten itibaren işlemeye başlar.

Bunun pratik sonuçları şunlardır:

• Başvuru hiç yapılmamışsa geçen yıllar için faiz de işlememiş olur. Beklemek faiz kazandırmaz; faizin başlangıcını geciktirir.
• Eksik ödeme yapılan hâllerde eksik kalan kısım bakımından da temerrüt gerçekleşir.
• Belgelerin iletildiği tarihi gösteren gönderi belgesi, faiz başlangıcının tek dayanağıdır.

Uzun süren dosyalarda işleyecek faiz, ana paranın kendisi kadar büyüyebilir. Bu nedenle başvurunun geciktirilmesi, yalnızca sürecin başlangıcını değil alacağın büyüklüğünü de etkiler.

Başvurudan Sonra Dört İhtimal

Ret yazısını okumak

Ret gerekçesi, izlenecek yolu belirler. Gerekçeler iki gruba ayrılır.

Zarar görene karşı ileri sürülemeyecek defiler: sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olması, istiap haddinin aşılması gibi hâller. Bunlar sigorta ile kendi sigortalısı arasındaki iç ilişkiye aittir ve mağdura karşı ileri sürülemez. Ayrıntı için: Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?

Gerçek sınırlar: poliçe teminat limitinin dolması veya poliçenin kaza tarihinde yürürlükte olmaması. Limit aşımında aşan kısım için sürücü ve işletene yönelinir; poliçe hiç yoksa Güvence Hesabı gündeme gelir.

Eksik belge bildirimi

Şirket eksik belge bildiriminde bulunursa bu bildirimin tarihi ve içeriği saklanmalıdır. Eksiklik tamamlandığı anda ödeme süresi yeniden işlemeye başlar. Uygulamada bu bildirimler sürenin uzatılması amacıyla da kullanılabildiğinden, istenen belgenin gerçekten gerekli olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Kimler Başvurur?

Ölümlü dosyalarda her hak sahibi bağımsız talep hakkına sahiptir. Tek bir yakının başvurusu diğerlerinin dosyasını açmaz; başvuruda tüm hak sahiplerinin yer alması gerekir.

Destekten yoksun kalma tazminatı bir miras alacağı olmadığından, ölçüt mirasçılık değil fiilî destek ilişkisidir. Bu nedenle mirasçı olmayan biri de desteği ispatlayabildiği takdirde başvuruda bulunabilir.

Başvuru vekil aracılığıyla yapılıyorsa vekâletnamenin eklenmesi gerekir; aynı süreler işler.

Hasar Dosyasının Takibi

Başvuru gönderildikten sonra süreç kendiliğinden yürümez. Üç belge takip edilmelidir.

1. Hasar dosya numarası. Şirket başvuruya bir numara açar. Bu numara tahkim başvurusunda ve sonraki yazışmalarda aranır; verilmemişse yazılı olarak talep edilmelidir.
2. Eksik belge yazısı. Tarihi ve içeriği ödeme süresinin yeniden işlemesi bakımından belirleyicidir.
3. Ret veya kısmi ödeme belgesi. Ret yazısı tahkim başvurusunun zorunlu ekidir; kısmi ödeme dekontu bakiye talebinin dayanağıdır.

Bu üç belge dosyanın omurgasını oluşturur. Kaybedildiklerinde süreç yeniden kurulmak zorunda kalır ve aradan geçen zaman faiz bakımından da kayıp doğurur.

Bundan Sonrası: Tahkim mi, Dava mı?

Cevap alındıktan veya süre dolduktan sonra iki yol açılır ve seçim geri alınamaz. Belirleyici olan tutar değil muhataptır: talep yalnızca sigorta şirketine yönelik ve teminat limiti içindeyse tahkim; manevi tazminat, limit aşımı veya sürücü ile işletene yöneltilecek talepler varsa mahkeme gerekir.

Karşılaştırma ve 2026 parasal sınırları için: Tahkim mi dava mı? Yol seçimi rehberi.

Dört Somut Senaryo

Senaryo 1 — Aile kazadan bir ay sonra sigortayı aradı. Çağrı merkezi hasar kaydı açtı, dosya numarası verdi ve “değerlendirmeye alındı” denildi. Altı ay geçti, ödeme gelmedi. Burada hukuken geçerli bir başvuru yoktur: kayıt sözlüdür ve yazılı başvuru şartını karşılamaz. On beş günlük süre hiç başlamamış, faiz de işlememiştir. Yapılacak iş, geriye dönük tartışmaya girmeden usulüne uygun bir yazılı başvuru göndermektir.

Senaryo 2 — Başvuru yapıldı, şirket eksik belge yazısı gönderdi. İstenen belgelerden bazıları makul, bazıları gereksizdir. Doğru yaklaşım, karşılanabilir olanları derhâl göndermek ve gönderim tarihini belgelemek; karşılanamayanlar bakımından ise bu durumu yazılı olarak bildirmektir. Böylece sürenin başlangıcı tartışmasız hâle gelir.

Senaryo 3 — Şirket süresinde cevap verdi ama ödeme teklifi düşük. Bu, “cevap talebi karşılamıyor” hâlidir ve tahkim ya da dava yolunu açar. Teklifi kabul etmeden önce hesabın hangi gelir ve hangi yaşam tablosu üzerinden yapıldığı sorgulanmalıdır.

Senaryo 4 — Yıllar önce ödeme alınmış, dosya kapanmış. Bakiye talebi için yeni ve ayrı bir başvuru yapılır; eski başvuru bunun yerine geçmez. Alınan ödeme mahsup edilir ve yalnızca fark istenir.

Kime Karşı Talep Edilir?

Başvuru sigorta şirketine yapılır; ancak tazminatın muhatabı yalnızca sigorta şirketi değildir. Muhatap haritası şöyledir:

Birden fazla sorumlunun bulunduğu hâllerde zarar görene karşı müteselsil sorumluluk esastır; zarar gören dilediği birine, birkaçına veya hepsine başvurabilir.

Başvuru aşamasında yapılması gereken kritik iş, kusurlu tarafın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi bulunup bulunmadığını sormaktır. Bu poliçe, teminat limitinin bittiği noktada ikinci bir kaynak sağlar ve çoğu dosyada hiç sorulmadığı için kullanılmadan kalır.

Manevi Tazminat Başvurunun Konusu Değildir

Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz. Bu nedenle sigortaya yapılacak başvuruda manevi tazminat talep edilmesi, o kalem bakımından sonuç doğurmaz ve kısmi ret riski yaratır.

Manevi tazminat talebi kusurlu sürücü ve işletene yöneltilir; bu kişilere karşı başvuru zorunluluğu bulunmadığından doğrudan dava açılabilir. Kusurlu tarafın İMM poliçesinde manevi tazminat klozu varsa o poliçe de devreye girebilir.

Pratik sonuç: başvuru dilekçesinde talepler ayrıştırılmalı, sigortadan yalnızca teminat kapsamındaki kalemler istenmelidir.

Kusur Tartışması Başvuruyu Engellemez

Sık karşılaşılan bir tereddüt, kaza tespit tutanağında kusurlu görünen tarafın başvuru yapmaktan çekinmesidir. Oysa tutanak bir tespit belgesidir; kusur oranını kesin olarak belirleyen bir hüküm değildir.

Kusur, ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve gerekirse yargılama içinde alınacak yeni bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Tutanaktaki değerlendirme bu incelemelerle değişebilir.

Ayrıca kısmi kusur, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; yalnızca oransal indirim doğurur. Bu nedenle tutanakta kusurlu görünmek başvuru yapmamak için bir sebep değildir.

Başvuru ile Dava Dilekçesi Karıştırılmamalı

Sıralama değiştirilemez: önce başvuru, sonra dava veya tahkim. Başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir ve harç ile emek boşa gider.

Zamanaşımı ile İlişkisi

Başvuru, zamanaşımı süresini kendiliğinden durdurmaz; ancak talebin varlığını belgelemesi bakımından değerlidir. Ölümlü kazalarda on beş, yaralamalı kazalarda sekiz yıllık uzamış ceza zamanaşımı işlediğinden, süre bakımından acele bir baskı çoğu dosyada bulunmaz.

Buna karşılık beklemenin üç ayrı maliyeti vardır: faiz başlangıcının gecikmesi, delillerin erimesi ve muhatapların ödeme kabiliyetindeki değişim. Süre açık olması, ertelemek için bir gerekçe değildir.

Süre hesabının ayrıntısı için: Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?

Kasko ile Farkı

Başvuru süreçleri birbirine benzediği için sık karıştırılır; oysa iki sigorta farklı mantıkla çalışır.

Bedeni zarar dosyalarında muhatap kasko değil, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasıdır. Kendi kaskonuzdan araç hasarınızı tahsil etmiş olmanız, karşı tarafın sigortasına karşı bedeni zarar talebinizi etkilemez.

Sigortasız veya Kaçan Araç

Kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası hiç yoksa, araç kaçmış ve tespit edilememişse ya da sigorta şirketi ödeme yapamayacak durumdaysa, zorunlu sigorta teminatının karşılığı Güvence Hesabı’ndan aranır.

Bu hâlde de başvuru yazılı yapılır ve aynı belgeler istenir. Güvence Hesabı tahkim sistemine üye olduğundan, uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na da taşınabilir.

Güvence Hesabı’nın sorumluluğu zorunlu sigorta teminat limitleriyle sınırlıdır. Limiti aşan kısım için yine kusurlu sürücü ve işleten muhataptır; araç sonradan tespit edilirse bu kişilere yönelme imkânı doğar.

Vekil Aracılığıyla Başvuru

Başvuru avukat aracılığıyla yapılıyorsa vekâletnamenin dilekçeye eklenmesi gerekir. Aynı süreler işler; vekilin başvurusu bizzat yapılmış başvuru gibi sonuç doğurur.

Uygulamada bir tartışma noktası, sigorta şirketlerinin genel şartlarda öngörülen belgeler dışında ek bilgi ve belge talep etmesidir. Hangi belgelerin sunulacağını belirleme yetkisi genel şartlarda bulunmakla birlikte, bu yetkinin başvuruyu fiilen imkânsız kılacak biçimde kullanılamayacağı savunulmaktadır.

Pratik yaklaşım şudur: genel şartlarda sayılan belgeler eksiksiz gönderilir, ek talepler yazılı olarak istenir ve karşılanabilir olanlar karşılanır. Karşılanamayan bir belge nedeniyle başvurunun işleme alınmaması hâlinde bu durum yazılı olarak tespit ettirilir ve dosyaya delil olarak konur.

Başvuru Öncesi Son Kontrol

1. Kusurlu aracın plakası, sigorta şirketi ve poliçe bilgisi tespit edildi mi?
2. Kusurlu tarafın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi olup olmadığı soruldu mu?
3. Tüm hak sahipleri başvuruda yer alıyor mu?
4. Belge listesi zarar türüne göre eksiksiz mi?
5. Talep kalemleri ayrıştırıldı, manevi tazminat dışarıda bırakıldı mı?
6. Fazlaya ilişkin haklar saklı tutuldu mu?
7. Faiz talebi ve başlangıç tarihi belirtildi mi?
8. Gönderim ispatlanabilir bir yöntemle mi yapılıyor?

Sekiz maddenin tamamı olumlu ise başvuru geçerlidir ve on beş günlük süre gönderinin ulaştığı tarihte işlemeye başlar.

Bu listenin değeri, maddelerinin çoğunun sonradan telafi edilmesinin zor olmasından gelir. İkinci madde atlandığında limiti aşan kısım için hazır bir teminat kullanılmadan kalır; üçüncü madde atlandığında bazı hak sahiplerinin dosyası hiç açılmaz; sekizinci madde atlandığında ise sürenin ne zaman başladığı tartışmalı hâle gelir ve faiz kaybedilir. Başvuru, sürecin en basit ama en belirleyici adımıdır.

Sık Yapılan Altı Hata

1. Sözlü başvuru yapmak. Çağrı merkezi kaydı yazılı başvuru yerine geçmez; dava şartı yerine gelmiş sayılmaz.
2. Gönderi belgesini saklamamak. On beş günlük sürenin başlangıcı ve faiz tarihi bu belgeyle ispatlanır.
3. Erken ve düşük rakam yazmak. Kesin rakam zorunlu değildir; fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalıdır.
4. Tek hak sahibi adına başvurmak. Ölümlü dosyada her hak sahibinin başvuruda yer alması gerekir.
5. Belgeleri parça parça göndermek. Ödeme süresi ve faiz başlangıcı geriye atılır.
6. Daha önce ödeme aldığı için yeniden başvurmamak. Bakiye talebi için yeni ve ayrı bir başvuru yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigortaya başvurmadan dava açabilir miyim?

Açamazsınız. KTK m. 97 uyarınca yazılı başvuru dava şartıdır ve hem mahkeme hem tahkim yolu için geçerlidir. Şart yerine getirilmeden açılan dava sigorta şirketi yönünden usulden reddedilir.

Kaç gün beklemem gerekir?

Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir.

Telefonla hasar bildirimi yaptım, yeterli mi?

Yeterli değildir. Başvurunun yazılı olması ve ulaştığının ispatlanabilmesi gerekir. Noter, iadeli taahhütlü posta veya KEP tercih edilmelidir.

Başvuruda tazminat tutarını yazmak zorunda mıyım?

Zorunlu değildir. Zararın bilirkişi hesabıyla belirleneceğini ifade etmek ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutmak yeterlidir.

Faiz ne zaman işlemeye başlar?

Genel şartlarda belirlenen belgelerin sigortacıya iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılmazsa sigortacı temerrüde düşer ve faiz bu tarihten itibaren işler.

Daha önce ödeme aldım, tekrar başvurabilir miyim?

Evet. Bakiye tazminat talebi için yeni ve ayrı bir yazılı başvuru yapılır; alınan ödeme hesaplanan tazminattan mahsup edilir.

Sigorta cevap vermezse ne olur?

Cevapsızlık da bir uyuşmazlık hâlidir. On beş günlük süre dolduğunda dava veya tahkim yolu açılır; gönderi belgesi bu aşamada delil olur.

Her hak sahibi ayrı ayrı mı başvurmalı?

Ölümlü dosyada her hak sahibi bağımsız talep hakkına sahiptir. Aynı başvuruda yer alabilirler; ancak başvuruda adı geçmeyen hak sahibinin dosyası açılmaz.

İlgili Rehberler

• Çoklu mağdurlu kazada teminat limiti nasıl paylaşılır? (KTK m. 96)
• Sigorta ibraname imzalattı: bakiye tazminat istenebilir mi? (KTK m. 111)
• Çocuk mağdurda trafik kazası tazminatı: ÇÖZGER
• Yaya ve motosiklet kazasında tazminat: müterafik kusur
• Otobüs ve minibüs kazasında tazminat: çift limit ve koltuk sigortası
• Trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı?
• Ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler?
• Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
• Destekten yoksun kalma dava dilekçesi örneği
• Destekten yoksun kalma tazminatı nasıl hesaplanır? TRH-2010
• Trafik Kazası Tazminat Süreci: Kazadan Ödemeye Adım Adım Rehber
• Sigortaya başvuru dilekçesi örneği (KTK m. 97)
• Trafik kazası tazminatında tahkim mi dava mı?
• Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
• Trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi? Rücu ve KTK m. 95
• Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
• Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi
• Bedeni zararda tahkim başvuru dilekçesi örneği
• Maluliyet raporuna itiraz: hangi yönetmelik, hangi hastane?

Dayanak Mevzuat

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, m. 90, m. 91, m. 95, m. 97, m. 99, m. 109
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53, m. 54, m. 56
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
• Anayasa Mahkemesi, E. 2019/40, K. 2020/40, T. 17.07.2020

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosya kendi belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir.