Bir Kazada Birden Fazla Ölü veya Yaralı Varsa Teminat Limiti Nasıl Paylaşılır? (KTK m. 96)

Bir minibüs devrilir, üç kişi hayatını kaybeder, beş kişi ağır yaralanır. Her ailenin tazminat hakkı ayrı ayrı doğar. Ancak kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası poliçesi tek bir kaza başına limit taşır ve bu limit, toplam zararın çok altında kalır.

Bu noktada iki soru doğar: limit kimler arasında, nasıl paylaşılacak? Ve daha az bilineni: erken davranan ile geç kalan arasında bir fark var mı?

İkinci sorunun cevabı çoğu aileyi şaşırtır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 96. maddesi, diğer taleplerden habersiz olarak erken başvuranlara ödeme yapan iyi niyetli sigortacıyı korur. Yani geç başvuran, limit tükenmiş olarak bulabilir.

Önce İki Limit: Kişi Başı ve Kaza Başı

Zorunlu trafik sigortası teminatı tek bir rakam değildir; iki yönlü olarak belirlenir.

Tek bir kişi yaralanmış veya ölmüşse kişi başına limit belirleyicidir. Birden fazla zarar gören varsa, toplam ödeme kaza başına limitle sınırlanır ve bu limit yetmediğinde paylaştırma gerekir.

2026 yılı için otomobillerde bedensel zararlarda kişi başına teminat 3.600.000 TL, kaza başına teminat 18.000.000 TL olarak uygulanmaktadır. Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığında yetki belgesi bulunan araçlarda bu tutarlar iki katı olarak uygulanır. Limitler her yıl güncellendiğinden, dosyada kaza tarihinde geçerli olan tutar esas alınır.

KTK m. 96: Zarar Görenlerin Çokluğu

Madde iki fıkradan oluşur ve her fıkra ayrı bir sorunu çözer.

Birinci fıkraya göre, zarar görenlerin tazminat alacakları sigorta tutarından fazlaysa, her birinin sigortacıya yöneltebileceği talep, sigorta tutarının alacaklar toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur.

İkinci fıkraya göre ise, başka taleplerin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerden birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan fazla ödeme yapan iyi niyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.

Garame Hesabı Nasıl Yapılır?

Formül basittir: her mağdurun alacağı, kaza başına limitin toplam alacaklara oranı kadar indirilir.

Oran = Kaza başına limit ÷ Toplam hesaplanan alacak

Aşağıdaki kurgu yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek hesap bilirkişi tarafından kusur, maluliyet ve gelir verilerine göre yapılır.

Bu kurguda oran üçte ikidir: limit 18.000.000, toplam alacak 27.000.000. Herkes alacağının üçte ikisini sigortadan alır.

Kritik nokta şudur: oranlama, kimsenin hakkını ortadan kaldırmaz. Karşılanmayan üçte birlik kısım için muhatap değişir; talep sürücü ve işletene yöneltilir. Onların sorumluluğu sınırsızdır.

Ayrıca kişi başına limit ayrı bir tavan olarak çalışmaya devam eder: oranlama sonucu bulunan tutar kişi başına limiti aşamaz.

Asıl Tehlike: İkinci Fıkra

Uygulamadaki gerçek risk paylaştırma kuralında değil, sigortacıyı koruyan ikinci fıkradadır.

Çok mağdurlu kazalarda aileler aynı anda başvurmaz. Kimi ailenin vekili birkaç hafta içinde dosyayı açar, kimi aile aylar sonra harekete geçer. Sigortacı, başka talepler bulunduğunu bilmeksizin erken başvuranlara ödeme yaparsa, yaptığı ödeme çerçevesinde geç başvuranlara karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.

Son satır, bu konunun neden yalnızca teorik bir tartışma olmadığını gösterir. Hukuken hakkınız sürücü ve işletene karşı devam eder; ancak sigortadan tahsil ile şahsen sorumlulardan tahsil arasında pratikte büyük fark vardır.

Korunma Yolu: Sigortacıyı Haberdar Etmek

İkinci fıkranın koruması, sigortacının başka talepleri bilmemesi şartına bağlıdır. Bu şart ortadan kalkarsa koruma da kalkar.

Buradan somut bir strateji çıkar: çok mağdurlu bir kazada sigortacıya yapılacak yazılı başvuruda, aynı kazada başka zarar görenlerin bulunduğu ve kaza başına limitin yetersiz kalacağı açıkça bildirilmelidir. Bu bildirim, sigortacının iyi niyet savunmasını büyük ölçüde etkisiz kılar.

Birinci ve altıncı satır birlikte çalışır: bildirimin yapıldığı değil, ispatlanabildiği önemlidir. Bu nedenle başvuru yazılı yapılmalı ve gönderi belgesi saklanmalıdır.

Beş Somut Senaryo

Senaryo 1 — Üç ölümlü kaza, aileler ayrı ayrı başvurdu. Toplam alacak kaza başına limiti aşıyorsa oranlama yapılır. Her aile alacağı oranında ödeme alır; bakiye için sürücü ve işletene yönelinir.

Senaryo 2 — Bir aile erken başvurup yüksek ödeme aldı. Sigortacı diğer talepleri bilmiyorduysa yaptığı ödeme çerçevesinde borcundan kurtulur. Geç başvuran ailenin sigortadan tahsil imkânı daralır; ancak sorumlulara karşı hakkı devam eder.

Senaryo 3 — Aile önceden bildirim yapmıştı. Sigortacı diğer taleplerden haberdar olduğundan iyi niyet korumasından yararlanamaz. Bu hâlde oranlama kurallarına göre değerlendirme yapılır.

Senaryo 4 — Bazı mağdurlar sulh yoluyla ödeme aldı. Garame hesabında daha önce yapılan ödemeler de dikkate alınır; hesap, toplam tablo üzerinden kurulur.

Senaryo 5 — Kusurlu araç yolcu taşımacılığı yapıyordu. Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığında yetki belgeli araçlarda teminat iki kat uygulanır. Ayrıca Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ayrı bir teminat katmanı oluşturur ve zorunlu trafik sigortasından mahsup edilmez.

Limit Tükendiyse Hangi Yollar Açık?

İkinci satır çok mağdurlu kazalarda özellikle araştırılmalıdır: ticari araçlarda İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi bulunma ihtimali yüksektir ve bu poliçe, zorunlu limitin tükendiği noktada devreye girer.

Son satır ise sıkça atlanır: manevi tazminat zorunlu teminat kapsamında olmadığından garame hesabına hiç girmez. Limit tükenmiş olsa dahi manevi tazminat talebi sürücü ve işletene karşı bağımsız biçimde ileri sürülür.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Kaza başına limiti kişi başı limitin katı sanmak. Kaza başına limit ayrı ve toplam bir tavandır.
2. Başvuruyu geciktirmek. Erken ödeme yapılan dosyada limit tükenmiş olabilir.
3. Diğer mağdurlardan sigortacıyı haberdar etmemek. Bu bildirim, iyi niyet savunmasını etkisiz kılar.
4. Limit tükenince süreci kapatmak. Sürücü ve işletenin sorumluluğu sınırsızdır.
5. Manevi tazminatı garame hesabına dâhil etmek. Bu kalem zaten teminat dışıdır ve ayrı yürür.

Süreç: Ne Yapmalı?

Dördüncü ve beşinci adım aynı yazıda birleştirilmelidir: başvuru dilekçesi hem KTK m. 97 şartını yerine getirir hem de sigortacıyı diğer taleplerden haberdar eder.

Hesaplama Araçları

• 🧮 Trafik kazası tazminatı hesaplama
• 🧮 Maluliyet oranı hesaplama
• 🧮 Zamanaşımı hesaplayıcı

İlgili Rehberler

• Trafik Kazası Tazminat Süreci: Kazadan Ödemeye Adım Adım Rehber
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Otobüs ve minibüs kazasında tazminat: koltuk ferdi kaza sigortası
• Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
• İbraname imzalattılar: bakiye tazminat istenebilir mi? (KTK m. 111)
• Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?
• Araçtaki yolcu ve yakınlar tazminat alabilir mi? (KTK m. 92)
• Sigortasız ve kaçan araç: Güvence Hesabı
• Trafik kazasında manevi tazminat
• Trafik kazası aynı zamanda iş kazasıysa
• Tahkim mi dava mı? Yol seçimi

Dayanak Mevzuat

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, m. 91, m. 92, m. 96, m. 97, m. 99, m. 109
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54, m. 55, m. 56
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
• Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14, m. 30

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Teminat limitleri her yıl güncellendiğinden kaza tarihindeki tutarların ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Kişi Başı ve Kaza Başı Limitler Birlikte Nasıl Çalışır?

İki limit aynı anda uygulanır ve biri diğerinin yerine geçmez. Oranlama sonucu bulunan tutar, kişi başına limiti aşamaz.

Dördüncü satır iki aşamalı bir kontrol gerektirir: önce oranlama yapılır, sonra çıkan tutarın kişi başına limiti aşıp aşmadığına bakılır. Aşıyorsa kişi başına limitle sınırlandırılır.

Bu iki aşamalı kontrolün atlanması, bilirkişi raporlarında karşılaşılan hesap hatalarından biridir ve rapora itiraz sebebi oluşturur.

Hangi Kalemler Paylaşıma Girer, Hangileri Girmez?

Alt üç satır, çok mağdurlu dosyalarda limit tükenmiş olsa dahi açık kalan kanalları gösterir. Özellikle ticari yolcu taşımacılığında koltuk ferdi kaza teminatı, zorunlu trafik sigortasından bağımsız olarak ve kusur aranmaksızın işler.

Karşı Tarafın Tipik Savunmaları

İlk satır bu dosyalardaki temel denetim noktasıdır: sigortacının o kaza için yaptığı tüm ödemelerin dökümü istenmelidir. Limitin gerçekten tükenip tükenmediği ancak bu dökümle anlaşılır ve garame hesabının doğruluğu bu veriyle denetlenir.

Süre: İki Ayrı Baskı

Çok mağdurlu dosyalarda zaman iki yönden baskı yapar.

Birinci satır bu konunun kendine özgü yanıdır: zamanaşımı süresi dolmamış olsa bile, limit tükendiğinde sigortadan tahsil imkânı fiilen ortadan kalkabilir. Ölümlü ve yaralanmalı kazalarda uzamış ceza zamanaşımı nedeniyle hukuki süre uzun olsa dahi, beklemek çok mağdurlu dosyalarda ayrı bir risk taşır.

Dilekçede Kurulması Gereken Üç Nokta

1. Çokluk durumunun bildirilmesi. Başvuru ve dava dilekçesinde aynı kazada birden fazla zarar gören bulunduğu, kaza tespit tutanağına atıfla açıkça belirtilmelidir.
2. Ödeme dökümünün istenmesi. Sigortacıdan, söz konusu kaza dosyası kapsamında bugüne kadar kimlere ne tutarda ödeme yapıldığının dökümü talep edilmelidir. Garame hesabının denetimi buna bağlıdır.
3. Sorumluların davaya dâhil edilmesi. Oranlama nedeniyle karşılanmayacak kısım için sürücü ve işletene karşı da talep yöneltilmeli; İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesinin varlığı araştırılmalıdır.

Sigortasız veya Kaçan Araç: Güvence Hesabı

Çok mağdurlu kazalarda kusurlu aracın sigortasının bulunmaması ayrı bir tablo doğurur. Bu hâlde Güvence Hesabı devreye girer; ancak kapsamı zorunlu trafik sigortasından dardır.

Birinci satır belirleyicidir: sigortasız araç kazalarında araç hasarı için Güvence Hesabı’na gidilemez; bu talep doğrudan sorumlulara yöneltilir. Bedensel zararlarda ise teminat tutarları çerçevesinde başvuru yapılabilir.

Ceza Dosyası Neden Önemli?

Çok mağdurlu kazalarda ceza soruşturması, tazminat dosyası bakımından iki ayrı işlev görür.

İlk satır bu yazı bakımından özel önem taşır: aynı kazada kaç kişinin zarar gördüğü, çoğu zaman ancak ceza dosyası incelendiğinde tam olarak anlaşılır. Aileler genellikle yalnız kendi yakınlarının durumunu bilir; diğer mağdurların varlığı ve sayısı dosyadan çıkar.

Bu nedenle ceza dosyasının örneğinin erken temin edilmesi, hem sigortacıya yapılacak bildirimin dayanağını oluşturur hem de limitin yeterli olup olmayacağının önceden değerlendirilmesini sağlar.

Başvuruda Sunulacak Belgeler

Hazır dilekçe: çoklu mağdurlu kazada garame: başvuru ve dava dilekçesi örneği (KTK m. 96)

Son satır bu dosyalara özgüdür ve standart başvurularda yer almaz. Sigortacıdan, o kaza dosyası kapsamında yapılan tüm ödemelerin dökümünün istenmesi, hem garame hesabının denetimini sağlar hem de iyi niyet savunmasının değerlendirilmesine imkân verir.

Gelir belgesi sunulamadığında talep düşmez; ispat edilemeyen dönem için asgari ücret karinesi uygulanır ve hesap brüt asgari ücret üzerinden yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir kazada birden fazla kişi öldüyse limit nasıl paylaşılır?

KTK m. 96/1 uyarınca zarar görenlerin alacakları toplamı sigorta tutarını aşıyorsa, her birinin talebi sigorta tutarının alacaklar toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur. Buna garame (oranlama) denir.

Kaza başına limit, kişi başı limitin mağdur sayısıyla çarpımı mıdır?

Hayır. Kaza başına limit ayrı ve toplam bir tavandır. Üç kişinin öldüğü bir kazada her aileye kişi başı limitin tamamı ödenmez; toplam ödeme kaza başına limitle sınırlıdır.

Geç başvurursam tazminatsız kalabilir miyim?

Sigortadan tahsil bakımından risk vardır. KTK m. 96/2 uyarınca başka talepleri bilmeksizin erken başvuranlara fazla ödeme yapan iyi niyetli sigortacı, o ödeme çerçevesinde diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır. Ancak sürücü ve işletene karşı hakkınız devam eder.

Bu riske karşı ne yapabilirim?

Sigortacıya yapacağınız yazılı başvuruda aynı kazada başka zarar görenlerin bulunduğunu ve kaza başına limitin yetersiz kalacağını bildirin. Sigortacı diğer taleplerden haberdar olduğunda iyi niyet korumasından yararlanamaz. Bildirimin ispatı için gönderi belgesi saklanmalıdır.

Oranlama sonrası karşılanmayan kısım ne olur?

Hak ortadan kalkmaz, muhatap değişir. Bakiye zarar için sürücü ve işletene yönelinir; sorumlulukları sınırsızdır. Kusurlu tarafın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi varsa aşan kısım bu teminattan da karşılanabilir.

Manevi tazminat da garame hesabına girer mi?

Girmez. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamında olmadığından paylaştırmaya dâhil edilmez; sürücü ve işletene karşı bağımsız olarak talep edilir.

Bazı mağdurlar daha önce sulh yoluyla ödeme aldıysa hesap nasıl yapılır?

Garame hesabı toplam tablo üzerinden kurulur ve daha önce yapılan ödemeler de dikkate alınır. Bu nedenle dosyada sigortacının o kaza için yaptığı tüm ödemelerin dökümü istenmelidir.

Otobüs veya minibüs kazasında durum farklı mı?

Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığında yetki belgesi bulunan araçlarda teminat tutarları iki kat uygulanır. Ayrıca Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası ayrı bir teminat katmanıdır ve zorunlu trafik sigortasından mahsup edilmez.