Bir kişinin hukuka aykırı bir eylem sonucu ölmesi hâlinde, onun desteğinden yoksun kalan yakınlarının açabileceği dava türü destekten yoksun kalma tazminatıdır. Dayanağı TBK m.53’tür.
Yakınınızı bir kaza sonucu mu kaybettiniz?
Destek karinesi, destek payları ve aktüerya hesabında Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
Bağımsız ve kendine özgü bir hak
Bu tazminat, ölenin mirasından gelen bir hak değildir; ölenin desteğinden fiilen yararlanan kişilere tanınan, bağımsız ve kendine özgü bir taleptir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 06.03.1978 tarihli, 1/3 sayılı kararının gerekçesinde belirtildiği gibi; destekten yoksun kalma tazminatı eylemin karşılığı olan bir ceza değil, ölenin yardımından yoksun kalan kimsenin muhtaç duruma düşmesini önlemek ve yaşamının desteğin ölümünden önceki düzeyde tutulması amacına yönelik sosyal karakterde kendine özgü bir tazminattır.
Kimler talep edebilir, muhtaç olmak şart mı?
Eş ve çocuklar başta olmak üzere, ölenin düzenli destek sağladığı kişiler tazminat isteyebilir; ev içinde emek veren, kazanç getirmeyen eş de diğerinin desteği sayılır. Önemli bir ilke şudur: tazminata hak kazanmak için yakının muhtaç (yoksul) olması şart değildir. Zira bu tazminatın amacı, yerleşik içtihatta vurgulandığı üzere, destekten yoksun kalanın muhtaç duruma düşmesini önlemek ve yaşam düzeyini ölüm öncesindeki seviyede tutmaktır; dolayısıyla hâlihazırda muhtaç olmayan kişi de ileride yoksun kalacağı destek nedeniyle zarara uğramış sayılır.
Tazminat nasıl hesaplanır?
Tazminat; cenaze ve defin giderleri ile (ölümden önce tedavi varsa) tedavi giderlerini ve esas olarak desteğin yitirilmesinden doğan gelir kaybını kapsar. Hesap; ölenin geliri, yaşı, destek payları ve destekten yoksun kalanların durumu esas alınarak, sorumluluk hukuku ilkelerine göre (genellikle aktüer/bilirkişi marifetiyle) yapılır.
Pratikte ne anlama geliyor?
- Bu hak mirasçılıktan bağımsızdır; fiilen destek görene tanınır.
- Muhtaç olmak şart değildir; düzenli/olası destek ilişkisi yeterlidir.
- Trafik kazası gibi hâllerde zorunlu sigorta ve (varsa) Güvence Hesabı da devreye girer.
Destek kavramı hukuki değil, eylemli bir durumu anlatır
Bu tazminatın anlaşılmasının anahtarı, “destek” kelimesinin hukuki bir sıfatı değil fiilî bir ilişkiyi anlatmasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.04.1982 tarihli, 1979/4-1528 E., 412 K. sayılı kararında ortaya konan ölçüte göre destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil eylemli bir durumu hedef tutar; ne hısımlığa ne de kanunun nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır. Belirleyici olan, kişinin geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak biçimde eylemli ve düzenli olarak yardım edilmiş olmasıdır.
Mirasçılık da akrabalık da şart değil
Bu nedenle destekten yoksun kalma tazminatı istemek için mirasçı olmak gerekmez; akrabalık bağı bulunması dahi zorunlu değildir. Ölenin eylemli, düzenli ve sürekli desteğini yitiren herkes — nikâhlı ya da nikâhsız eş, çocuklar, anne-baba, kardeş, evlatlık, nişanlı, hatta burs verilen bir öğrenci — koşulları taşıdığında talepte bulunabilir. Talep hakkı, ölenin malvarlığından değil, destekten yoksun kalanın kendi şahsında doğar.
Bu bir yansıma zarar tazminatıdır
TBK m.53/1-3, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpları ölüm hâlinde uğranılan zararlar arasında sayar. Bu hüküm, yalnızca doğrudan zarar görenin tazminat isteyebileceği yolundaki genel kuralın bir istisnasıdır: olaydan dolaylı olarak zarar görene de talep hakkı tanınmıştır.
Muhtaç olmak gerekmez
Tazminata hak kazanmak için yakının yoksul veya muhtaç durumda olması aranmaz. Amaç zaten muhtaç duruma düşmeyi önlemektir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 06.03.1978 tarihli, 1/3 sayılı kararının gerekçesinde bu tazminatın, eylemin karşılığı olan bir ceza olmayıp ölenin yardımından yoksun kalan kimsenin muhtaç duruma düşmesini önlemek ve yaşamının desteğin ölümünden önceki düzeyde tutulması amacına yönelik sosyal karakterde kendine özgü bir tazminat olduğu vurgulanmıştır.
Destek karinesi: kimler ispat yükünden kurtulur
Destek ilişkisinin ispatı kural olarak talep edene aittir. Ancak yerleşik içtihatta belirli yakınlıklar için karine kabul edilmiştir; bu kişilerin destek gördüklerini ayrıca ispat etmeleri gerekmez, aksini iddia eden ispatla yükümlüdür.
Karineden yararlananlar
Uygulamada eşin eşe, anne ve babanın çocuklara, çocukların anne ve babaya destek olduğu karine sayılır. Bunun pratik sonucu, eş ve çocukların dosyaya ayrıca “bize şu kadar para veriyordu” türünden delil sunma zorunluluğunun bulunmamasıdır.
Çalışmayan eşin desteği
Ev içinde emek veren, kazanç getirmeyen eş de diğerinin desteği sayılır. Ev emeğinin parasal karşılığı bulunmadığı gerekçesiyle talebin reddedilmesi doğru değildir; bu emeğin ekonomik değeri hesaplanır ve tazminata konu edilir.
Anne-babanın durumu
Ölenin bekâr veya genç olduğu hâllerde anne-babanın destek gördüğü karine olarak kabul edilir; yaşlı anne-babanın çalışan çocuğundan destek alması hayatın olağan akışına uygundur. Buna karşılık ölenin evli ve kendi ailesini geçindiriyor olması, anne-babaya düşecek destek payını azaltan bir etkendir.
Karineden yararlanmayanlar
Kardeşler, uzak akrabalar ve akrabalık bağı bulunmayan kişiler bakımından karine işlemez; destek ilişkisinin düzenli, sürekli ve eylemli olduğu somut delillerle ortaya konmalıdır. Banka havaleleri, fatura ödemeleri, kira sözleşmeleri, aynı adreste ikamet kayıtları ve tanık beyanları bu ispatın temel araçlarıdır.
Miktar nasıl belirlenir: destek payları ve süreler
Hesap tek bir rakamdan ibaret değildir. Ölenin geliri önce destek paylarına bölünür, sonra her hak sahibi için ayrı bir süre boyunca yansıtılır.
Pay dağılımı mantığı
Ölenin gelirinin tamamı destek olarak kabul edilmez; kendisine ayırdığı pay düşülür ve kalan kısım hak sahipleri arasında dağıtılır. Pay dağılımında hak sahiplerinin sayısı, yaşları ve ölenle olan ilişkileri belirleyicidir. Hak sahiplerinden birinin destek süresi sona erdiğinde, ona düşen pay diğerlerine yeniden dağıtılır; bu nedenle hesap dönem dönem değişen paylarla yapılır.
Çocuklar bakımından süre
Çocukların destek süresi, kural olarak kendi kazançlarını elde edebilecekleri yaşa kadar sürer. Uygulamada eğitim durumu esas alınır: öğrenimine devam eden çocuk için süre eğitimin sonuna kadar uzayabilir. Güncel yaklaşım, kız ve erkek çocuk ayrımı yapmaksızın eğitim ve fiilî durumu esas almak yönündedir.
Eş bakımından süre ve indirim
Eş için destek süresi kural olarak bakiye ömür esas alınarak belirlenir; ancak yeniden evlenme ihtimali dikkate alınabilir ve bu ihtimal, yaş ile çocuk sayısı gibi etkenlere göre değerlendirilir.
Hangi kalemler eklenir
Destek zararının yanında cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve bu süre için çalışma gücü kaybından doğan kayıplar da TBK m.53 kapsamındadır. Manevi tazminat ise ayrı bir taleptir: TBK m.56/2 uyarınca ölenin yakınlarına tanınmıştır. Destek olmak ile yakın olmak aynı kavram olmadığından, bu iki sıfat aynı kişide birleşmeyebilir — nikâhsız eş destek tazminatı alıp manevi tazminatta zorlanabileceği gibi, tersi de mümkündür.
Hesabın çerçevesi ve 2026 usul değişiklikleri
Destek zararı, gelecekte yıllar boyunca elde edilecek katkının bugünkü değere indirgenmesiyle bulunur. Bu nedenle bedensel zarar hesaplarındaki teknik çerçeve burada da geçerlidir.
Yöntem ve yaşam tablosu
Zararın belirlenmesinde yerleşik yargı uygulaması gereği TRH 2010 Yaşam Tablosu ve progresif rant yöntemi esas alınır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ekindeki cetvellere ve bu cetvellerle gelen teknik faizli formüle göre hesap yapılması, Anayasa Mahkemesinin 17 Temmuz 2020 tarihli iptal kararı sonrasında mümkün değildir.
Faiz başlangıcı ikiye ayrıldı
7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, S.33326) ile TBK m.55’e eklenen hükme göre, destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminata haksız fiil veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten; kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Aynı hükümle, ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedelin ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edileceği düzenlenmiştir. Bu rejim yalnızca 31 Temmuz 2026’dan sonra gerçekleşen haksız fiillere uygulanır.
Belirsiz alacak davası kalktı
Destekten yoksun kalma dosyaları, zarar miktarının ancak bilirkişi raporuyla netleşmesi nedeniyle yaygın olarak belirsiz alacak davası biçiminde açılıyordu. 7589 sayılı Kanunla HMK m.107 yürürlükten kaldırılmıştır; 31.07.2026’dan sonra bu yola dayanarak yeni dava açılamaz. Yerine HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkra uyarınca kısmi dava açılıp talep, aynı dava içinde bir defaya mahsus olmak ve tahkikatın sonuna kadar kullanılmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına bağlı olmaksızın artırılabilir; artırılan kısımda zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski m.107 uygulanmaya devam eder.
Süre
Zamanaşımında TBK m.72’deki iki yıllık ve on yıllık süreler işler. Ölüme yol açan fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu daha uzun süre tazminat istemi bakımından da uygulanır — ölümlü olaylarda bu istisna çoğu zaman devrededir.
Tek bakışta: bağımsız ve kendine özgü bir hak
En kritik yanlış inanış şudur: “Mirasçı değilsem talep edemem.” Yanlış. Destekten yoksun kalma tazminatının mirasçılıkla hiçbir ilgisi yoktur; dayanağı fiilî destek ilişkisidir.
| Ölçüt | Destekten yoksun kalma tazminatı | Miras payı |
|---|---|---|
| Dayanağı | Ölenle destek alan arasındaki fiilî destek ilişkisi | Mirasçılık sıfatı |
| Mirasçı olmak şart mı? | Hayır — mirasçı olmayan da talep edebilir | Evet |
| Mirasçı her zaman talep edebilir mi? | Hayır — fiilî desteklik yoksa davacı olamaz | Evet |
| Mirasın reddi etkiler mi? | Etkilemez — reddeden de talep edebilir | Reddeden pay almaz |
| Destek payı ile miras payı | Aynı oranda değildir | — |
| Dayanak | TBK m.53 | TMK m.495 vd. |
Destek karinesi bazı yakınları ispat yükünden kurtarır; diğerleri fiilî ilişkiyi ispatlamak zorundadır.
| Hak sahibi | Karine var mı? | Not |
|---|---|---|
| Eş | Var — ölen eşin çalışıp çalışmaması önemli değildir; çalışmayan eşin ev içi hizmetleri de destek sayılır | Sağ kalan eş çalışıyor olsa dahi hükmedilebilir |
| Küçük çocuklar | Var | — |
| Reşit çocuk | Otomatik değil | Öğrencilik, engellilik veya fiilî destek bağı güçlü delillerle gösterilmelidir |
| Anne ve baba | Karine yok; düzenli destek ve geçim bağı ispatlanmalı | Ölen çocukla birlikte yaşama şartı aranmaz |
| Kardeş | İstisnai talep | Ölen kardeşin nafaka yardımı yapabilecek olması gerekir |
| Nikâhsız eş / partner / nişanlı | Karine yok | “Eş” sıfatı değil, fiilî ve sürekli destek ilişkisi ispatlanır; ispat daha sıkı incelenir |
| Burs verilen öğrenci, üvey çocuk, torun | Karine yok | Fiilen bakım veya düzenli destek belgelenirse hak sahibi olabilir |
Miktar, destek payları ve sürelerle belirlenir. Her hak sahibinin kendi süresi vardır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Destek payı | Destek yaşıyor olsaydı kazancının, destek olduğu kişiler arasındaki orantısal değeri |
| Çocuklarda süre | Erkek çocukta 18, lise öğrenimi görüyorsa 20; kız çocukta 22; kız-erkek ayrımı yapılmaksızın yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşa kadar hesaplanır |
| Eşte süre | Sağ kalan eşin yeniden evlenmesi hâlinde ölen eşin desteği sona erer; evlenme tarihine kadar hesaplanır |
| Destek daha genç ise | Destek alanın bakiye ömrü dikkate alınır |
| Ev hanımının desteği | Parasal olmasa da destektir; karşılığı, aynı hizmeti verecek birini istihdam etmenin maliyetidir |
| Farazi destek | Ölen ölmemiş olsaydı ileride sağlayacağı destek de (kuvvetle muhtemelse) hesaba katılır |
| Hesap | Aktüer bilirkişi; TRH 2010 yaşam tablosu ve teknik faizsiz progresif rant |
| Usul | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Zamanaşımı | Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden iki yıl, her hâlde fiilden on yıl | TBK m.72 |
| Trafik kazasında | KTK m.109’da aynı temel süreler; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır | KTK m.109 |
| Trafik kazasında ön koşul | Dava öncesi sigortacıya yazılı başvuru zorunludur | KTK m.97 |
| Miktar belirsizse | 31.07.2026 sonrası davalarda kısmi dava açılır; talep bir defaya mahsus ve tahkikatın sonuna kadar artırılabilir | 7589 s.K. · HMK m.109/4 |
Sıkça Sorulan Sorular
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?
Ölenin eylemli, düzenli ve sürekli desteğini yitiren herkes. Mirasçı olmak şart değildir, akrabalık bağı bulunması dahi zorunlu değildir. Eş, çocuklar, anne-baba, kardeş, nişanlı ve nikâhsız eş koşulları taşıdığında talepte bulunabilir.
Destek ilişkisini ispatlamam gerekir mi?
Kural olarak evet, ancak bazı yakınlıklar karine sayılır. Eşin eşe, anne-babanın çocuklara, çocukların anne-babaya desteği karine olarak kabul edilir; bu kişiler ayrıca ispat etmez, aksini iddia eden ispatla yükümlüdür.
Muhtaç olmayan kişi de tazminat alabilir mi?
Evet. Amaç zaten muhtaç duruma düşmeyi önlemektir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 06.03.1978 tarihli 1/3 sayılı kararına göre bu tazminat, yaşamın desteğin ölümünden önceki düzeyde tutulmasına yönelik sosyal karakterde kendine özgü bir tazminattır.
Çalışmayan eş destek sayılır mı?
Evet. Ev içinde emek veren, kazanç getirmeyen eş de diğerinin desteği sayılır. Ev emeğinin parasal karşılığı bulunmadığı gerekçesiyle talebin reddedilmesi doğru değildir; bu emeğin ekonomik değeri hesaplanır.
Tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Ölenin gelirinden kendisine ayırdığı pay düşülür, kalan kısım hak sahipleri arasında destek paylarına bölünür ve her biri için ayrı süre boyunca yansıtılır. Bir hak sahibinin süresi bitince onun payı diğerlerine yeniden dağıtılır.
Çocuklar ne zamana kadar tazminat alır?
Kural olarak kendi kazancını elde edebileceği yaşa kadar. Uygulamada eğitim durumu esas alınır ve öğrenime devam eden çocuk için süre eğitimin sonuna kadar uzayabilir; güncel yaklaşım cinsiyet ayrımı yapmamaktır.
Manevi tazminat da aynı kişilere mi ödenir?
Zorunlu değil. TBK m.56/2 manevi tazminatı ölenin yakınlarına tanır; destek olmak ile yakın olmak aynı kavram değildir. Bu iki sıfat aynı kişide birleşmeyebilir, bu nedenle iki talep ayrı ayrı temellendirilmelidir.
Miktar belli değilken dava nasıl açılır?
7589 sayılı Kanunla HMK m.107 kaldırıldığından 31.07.2026 sonrasında belirsiz alacak davası açılamaz. Kısmi dava açılıp HMK m.109/4 uyarınca talep bir defaya mahsus, tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; artırılan kısımda zamanaşımı dava tarihinden kesilmiş sayılır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Tazminat Davaları (Ana Kategori)
- “Yakınımı Trafik Kazasında Kaybettim” – Destekten Yoksun KalmaÖrnek vaka ve başvuru adımları
- Destek İlişkisinde Fiili Destek: Nişanlı ve Evlilik Dışı BirliktelikKarine dışındaki hâller
- Ölümlü Olayda Cenaze Giderleri ve Defin Masrafları (TBK 53)
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Yaşam Tablosu: TRH-2010 ve Bakiye
- Sakatlık ve Ölüm Tazminatı 2026: TBK Rejimine Geçiş
- Progresif Rant Yöntemi: Tazminatın Bugünkü Değere İndirgenmesi
- Bedensel Zararda Gelir Tespiti ve Giydirilmiş (Sosyal Haklı) Ücret
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.
Dosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
Mevzuat Çerçevesi: Tazminatın Kanuni Dayanakları
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| TBK m. 49 | Haksız fiil sorumluluğu | Kusur, zarar ve illiyet bağı aranır |
| TBK m. 51 | Tazminatın belirlenmesi | Hâkim durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözetir |
| TBK m. 52 | Müterafik kusur ve indirim | Zararın doğumuna veya artmasına katkı |
| TBK m. 53 | Ölüm hâlinde zararlar | Cenaze gideri, tedavi gideri, destekten yoksun kalma |
| TBK m. 54 | Bedensel zararlar | Dört kalem; ekonomik geleceğin sarsılması dahil |
| TBK m. 55 | Belirlenme esasları | 7589 s.K. ile faiz ve mahsup kuralları eklendi |
| TBK m. 56 | Manevi tazminat | Ağır bedensel zararda yakınlar da talep edebilir |
| TBK m. 72 | Zamanaşımı | Fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı |
| KTK m. 85, 90, 97 | Tehlike sorumluluğu, teminat, başvuru | Trafik kazalarında özel rejim |
| AYM E. 2019/40, K. 2020/40 | Genel şartlara atfın iptali | Hesap genel şart cetvellerine göre yapılamaz |
Güncel değişiklik: 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026)
Bu Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, çalışma gücünün azalması veya kaybından doğan zararlar ile destekten yoksun kalma zararlarına ilişkin tazminatlarda faiz başlangıcı zarar hesabında esas alınan döneme göre farklılaştırılmıştır: bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden. Ayrıca tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.
Aynı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmış; yasal faiz TCMB reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenmiş ve hesap dönemsel hâle gelmiştir. Ayrıntı: Faiz başlangıcı ve oransal mahsup: TBK m. 55 değişikliği
Maddi ve Manevi Tazminat: Kalem–Muhatap Matrisi
| Kalem | Zorunlu trafik sigortası | Sürücü / işleten | Mahsup |
|---|---|---|---|
| Tedavi giderleri | ✔ limit içinde | ✔ aşan kısım | Uygulanır |
| Geçici iş göremezlik | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Sürekli iş göremezlik | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Bakıcı gideri | ✔ tedavi gideri kapsamında | ✔ | Uygulanır |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Destekten yoksun kalma | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Cenaze ve defin giderleri | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Manevi tazminat | ✘ kapsam dışı | ✔ | Uygulanmaz |
Son satır tablonun tek istisnasıdır ve iki yönlü sonuç doğurur: manevi tazminat sigortadan istenemez, buna karşılık sosyal güvenlik ödemelerinden de mahsup edilmez.
📘 Hak sahipleri ve paylar bakımından: Gelir tespit edildikten sonra ölenin kendi tüketim payı düşülür ve kalan kısım hak sahipleri arasında dağıtılır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2021/24355 E., 2023/2219 K. sayılı ilamında benimsenen esasa göre çocuk varsa destek ve eşe ikişer, çocuklara ve anne-babaya birer pay ayrılır. Eşin yeniden evlenmesi destek süresini sınırlar.
Manevi Tazminat: Ölçütler ve Sınırlar
Manevi tazminat aktüeryal formülle bulunmaz; hâkim tarafından takdir edilir. Ancak takdir keyfî değildir.
| Ölçüt | Etkisi |
|---|---|
| Olayın oluş biçimi ve ağırlığı | Ağırlaştırıcı |
| Tarafların kusur dereceleri | Kusur ağırsa artırıcı |
| Acının derecesi ve kalıcılığı | Kalıcı arazda artırıcı |
| Tarafların ekonomik ve sosyal durumları | Dengeleyici |
| Olay tarihindeki paranın satın alma gücü | Güncelleyici |
| Failin olay sonrası tutumu | Kaçma, alkol, pişmanlık göstermeme artırıcı |
| Zarar görenin müterafik kusuru | Azaltıcı |
Zenginleşme yasağı ve caydırıcılık dengesi: manevi tazminatın amacı acı ve elemin bir ölçüde giderilmesidir. Tutarın sembolik kalması bu amacı gerçekleştirmez; aşırı yüksek olması ise zenginleşme sonucu doğurur. Bu nedenle talep edilen tutarın somut olayla orantılı biçimde gerekçelendirilmesi gerekir; gerekçesiz yüksek talepler kısmi ret ve buna bağlı aleyhe vekâlet ücreti riski yaratır.
Yakınların bağımsız hakkı
Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Bu, zarar görenin kendi talebinden bağımsız bir haktır ve ayrıca ileri sürülmelidir; talep edilmediğinde hesaba hiç girmez.
Manevi tazminat isteme hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır; kural olarak devredilemez ve mirasçılara geçmez. Ancak dava açılmış veya talep karşı tarafça kabul edilmişse durum farklılaşır. Bu nedenle talebin zamanında ileri sürülmesi önem taşır.
Tazminattan İndirim Sebepleri
| Sebep | Dayanak | Aranan şart |
|---|---|---|
| Müterafik kusur | TBK m. 52 | İhlal ile zarar arasında bağlantı |
| Zararın artmasına katkı | TBK m. 52 | Katkının somut olarak gösterilmesi |
| Hatır taşıması | TBK m. 51, 52 | Bedelsiz ve nezaket saikiyle taşıma |
| Hakkaniyet indirimi | TBK m. 51, 52 | Somut olayın koşulları |
| Zarar görenin rızası | TBK m. 52 | Rızanın hukuka uygunluğu |
Müterafik kusurda kilit nokta nedenselliktir. Kural ihlalinin varlığı tek başına indirim doğurmaz; ihlal ile zararın doğumu veya artması arasındaki bağlantı gösterilmelidir. Yargıtay uygulamasında kask indirimi, yaralanmanın kafa bölgesinden olması gibi bir bağlantı kurulduğunda gündeme gelir. İspat yükü indirimi ileri süren taraftadır.
Hatır taşıması ayrı bir indirim sebebidir: aracına bedelsiz ve nezaket saikiyle alınan kişinin zararından, işletenin sorumluluğu hakkaniyet gereği indirilebilir. Ancak bu indirim tazminat hakkını ortadan kaldırmaz ve oranı denetime tabidir.
Hesabın Dört Değişkeni
| Değişken | Kontrol noktası |
|---|---|
| Gelir | Belgelenemezse asgari ücret — bu bir taban değeridir, tavan değil |
| Destek payı / maluliyet oranı | Hangi yönetmeliğe göre belirlendi? Çocukta ÇÖZGER uygulanır |
| Bakiye ömür | Güncel TRH-2010 yaşam tablosu kullanıldı mı? |
| Peşin değer | Bilinen dönemde iskonto uygulanmamalıdır |
Dördü çarpım hâlinde çalıştığından birindeki hata sonucu katlanarak etkiler. Ayrıca aktif ve pasif dönem ayrımı yapılmalıdır: aktif dönemde ispatlanan gerçek gelir, pasif dönemde net asgari ücret esas alınır. Pasif dönemin hesaba hiç dahil edilmemesi bozma sebebidir.
Hangi kalemi kimden isteyeceğinizi birlikte belirleyelim. İlk görüşme ücretsizdir.
Bu içerik Tazminat ve Sorumluluk Hukuku alanındadır.
Tazminat ve Sorumluluk Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
🧮 İlgili hesaplama aracı
Bu sayfadaki ilkeleri kullanarak destekten yoksun kalma tazminatınızı otomatik hesaplayabilirsiniz — trafik kazasında ölüm hâlinde destek payı dağılımı dahil.
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
- Trafik kazasında manevi tazminat: kim, ne kadar isteyebilir?
- Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi
- Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
- Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Çocuk mağdurda tazminat: ÇÖZGER ve ekonomik gelecek
