Destek İlişkisinde Fiili Destek: Nişanlı ve Evlilik Dışı Birliktelik

Destekten yoksun kalma tazminatı denince akla hemen resmî eş ve çocuklar gelir. Peki ya resmî nikâh yoksa? Nişanlısını, birlikte yaşadığı kişiyi veya fiilen baktığı bir yakınını kaybeden kişi tazminat isteyemez mi? Bu sorunun yanıtı, tazminatın ‘fiili destek’ temeline dayanmasında gizlidir.

Önemli olan kâğıt üzerindeki bağ değil, gerçek destek ilişkisidir.

Tazminat mirasçılığa dayanmaz

Destekten yoksun kalma tazminatı, miras hukukundan bağımsız, haksız fiil sorumluluğuna dayanan bağımsız bir haktır. Bu nedenle tazminat talep edebilmek için ölen kişinin mirasçısı olmak şart değildir.

Belirleyici olan, ölen kişinin sağlığında ilgili kişiye fiilen ve düzenli olarak destek (maddi katkı) sağlamış olmasıdır.

Fiili destek kavramı

‘Fiili destek’, bir kişinin başka birine, hukuki bir zorunluluk olmasa bile, düzenli ve sürekli biçimde maddi yardımda bulunması veya bulunmasının kuvvetle muhtemel olmasıdır.

Bu kapsamda; resmî nikâhı olmayan ancak fiilen birlikte yaşayan eş, nişanlı, ölenin düzenli olarak baktığı kardeş veya diğer yakınlar, fiili destek ilişkisini ispatlayarak tazminat talep edebilir.

İspat ve değerlendirme

Fiili destek ilişkisini ileri süren kişinin bunu ispatlaması beklenir. Birlikte yaşama, düzenli maddi katkı, ortak yaşam göstergeleri, tanık beyanları ve diğer deliller bu ilişkinin varlığını ortaya koymada önemlidir.

Küçük çocukların ileride anne-babasına destek olacağı gibi ‘farazi (varsayımsal) destek’ hâlleri de hayatın olağan akışına göre kabul edilebilir.

Pratik noktalar

• Mirasçılık şart değil: Tazminat, fiili destek ilişkisine dayanır.
• Resmî nikâh aranmaz: Fiilen birlikte yaşayan eş veya nişanlı da talep edebilir.
• İspat gerekir: Destek ilişkisi delillerle ortaya konmalıdır.
• Farazi destek mümkündür: Küçük çocuğun ileride sağlayacağı destek de kabul edilebilir.

Destekten yoksun kalma tazminatı, kâğıt üzerindeki mirasçılığa değil, gerçek destek ilişkisine dayanır; bu nedenle resmî nikâhsız eş, nişanlı veya fiilen desteklenen yakınlar da tazminat isteyebilir. Önemli olan destek ilişkisini delillerle ispatlamaktır. Bu nedenle bir uzmana danışmanız yararlı olacaktır.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde yer verilen değerlendirmeler yerleşik yargı uygulaması ve yürürlükteki kanun hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. İçtihatlar ve mevzuat zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.

Sıkça Sorulan Sorular

Resmî nikâh olmadan destek tazminatı alınabilir mi?

Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.04.2011 tarihli 2011/173 E., 2011/242 K. kararına göre destekten yoksun kalma tazminatı için resmî evlilik bağı gerekmediği gibi mirasçı olunması da gerekmez; düzenli ve eylemli birliktelik ile destek ihtiyacının kanıtlanması yeterlidir.

Destek kavramı neye göre belirlenir?

Hukuki bağa değil eylemli duruma göre. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.04.1982 tarihli kararına göre destek kavramı hısımlığa veya nafaka hükümlerine dayanmaz; kişinin geçimini kısmen ya da tamamen sağlayacak biçimde düzenli yardım edilmiş olması aranır.

Nişanlı destek tazminatı isteyebilir mi?

Koşulları varsa evet. Ancak nişanlılık tek başına destek ilişkisi kurmaz; ölenin nişanlısına eylemli ve düzenli olarak destek sağlamış olması ispatlanmalıdır. Nişan, karine değil ilişkinin ciddiyetini gösteren yan delildir.

Ölenin resmî nikâhlı eşi de varsa ne olur?

Fiilen destek gören kişinin talebi kendiliğinden ortadan kalkmaz. Her iki tarafın destek ilişkisi ayrı ayrı değerlendirilir; belirleyici olan ölenin kime, ne ölçüde eylemli destek sağladığıdır.

Fiilî destek nasıl ispatlanır?

Aynı adreste ikamet kayıtları, kira ve abonelik sözleşmelerindeki isimler, düzenli banka havaleleri, ortak hesap hareketleri, fatura ödemeleri, fotoğraf ve mesaj kayıtları ile tanık beyanlarıyla. Birlikteliğin süresi ve ortak çocuk bulunması en güçlü göstergelerdir.

Nikâhsız eşin tazminatı nikâhlı eşle aynı süre üzerinden mi hesaplanır?

Hayır. Yargıtay kararlarında, nikâhsız eşin güçlü olmayan aile bağı nedeniyle müşterek haneyi terk etme olasılığının üstün olduğu, bakım ihtiyacının bakiye ömrün sonuna kadar sürme ihtimalinin zayıf olduğu varsayımının göz önünde tutulması gerektiği belirtilmektedir.

Bu varsayımı değiştirebilir miyim?

Somut olgularla etkileyebilirsiniz. Değerlendirmede kişinin yaşı, sosyal durumu, yaşadığı ortam ve aile bağları dikkate alınır; birlikteliğin uzunluğu, ortak çocuklar ve ekonomik bağımlılığın yoğunluğu süreyi uzatan yönde kullanılabilir.

Nikâhsız eş manevi tazminat da alabilir mi?

Ayrıca değerlendirilir. TBK m.56/2 manevi tazminatı ölenin yakınlarına tanır; destek olmak ile yakın olmak aynı kavram değildir. Bu nedenle yakınlık bağının uzun süreli ortak yaşam gibi olgularla ayrıca ortaya konması gerekir.

Mevzuat Çerçevesi: Tazminatın Kanuni Dayanakları

Güncel değişiklik: 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026)

Bu Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, çalışma gücünün azalması veya kaybından doğan zararlar ile destekten yoksun kalma zararlarına ilişkin tazminatlarda faiz başlangıcı zarar hesabında esas alınan döneme göre farklılaştırılmıştır: bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden. Ayrıca tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Aynı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmış; yasal faiz TCMB reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenmiş ve hesap dönemsel hâle gelmiştir. Ayrıntı: Faiz başlangıcı ve oransal mahsup: TBK m. 55 değişikliği

Maddi ve Manevi Tazminat: Kalem–Muhatap Matrisi

Son satır tablonun tek istisnasıdır ve iki yönlü sonuç doğurur: manevi tazminat sigortadan istenemez, buna karşılık sosyal güvenlik ödemelerinden de mahsup edilmez.

Manevi Tazminat: Ölçütler ve Sınırlar

Manevi tazminat aktüeryal formülle bulunmaz; hâkim tarafından takdir edilir. Ancak takdir keyfî değildir.

Zenginleşme yasağı ve caydırıcılık dengesi: manevi tazminatın amacı acı ve elemin bir ölçüde giderilmesidir. Tutarın sembolik kalması bu amacı gerçekleştirmez; aşırı yüksek olması ise zenginleşme sonucu doğurur. Bu nedenle talep edilen tutarın somut olayla orantılı biçimde gerekçelendirilmesi gerekir; gerekçesiz yüksek talepler kısmi ret ve buna bağlı aleyhe vekâlet ücreti riski yaratır.

Yakınların bağımsız hakkı

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Bu, zarar görenin kendi talebinden bağımsız bir haktır ve ayrıca ileri sürülmelidir; talep edilmediğinde hesaba hiç girmez.

Manevi tazminat isteme hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır; kural olarak devredilemez ve mirasçılara geçmez. Ancak dava açılmış veya talep karşı tarafça kabul edilmişse durum farklılaşır. Bu nedenle talebin zamanında ileri sürülmesi önem taşır.

Tazminattan İndirim Sebepleri

Müterafik kusurda kilit nokta nedenselliktir. Kural ihlalinin varlığı tek başına indirim doğurmaz; ihlal ile zararın doğumu veya artması arasındaki bağlantı gösterilmelidir. Yargıtay uygulamasında kask indirimi, yaralanmanın kafa bölgesinden olması gibi bir bağlantı kurulduğunda gündeme gelir. İspat yükü indirimi ileri süren taraftadır.

Hatır taşıması ayrı bir indirim sebebidir: aracına bedelsiz ve nezaket saikiyle alınan kişinin zararından, işletenin sorumluluğu hakkaniyet gereği indirilebilir. Ancak bu indirim tazminat hakkını ortadan kaldırmaz ve oranı denetime tabidir.

Hesabın Dört Değişkeni

Dördü çarpım hâlinde çalıştığından birindeki hata sonucu katlanarak etkiler. Ayrıca aktif ve pasif dönem ayrımı yapılmalıdır: aktif dönemde ispatlanan gerçek gelir, pasif dönemde net asgari ücret esas alınır. Pasif dönemin hesaba hiç dahil edilmemesi bozma sebebidir.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
• Trafik kazasında manevi tazminat: kim, ne kadar isteyebilir?
• Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi
• Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
• Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Çocuk mağdurda tazminat: ÇÖZGER ve ekonomik gelecek