Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse Nafaka Kesilir mi? (TMK 176)

Kendiliğinden kalkma: hangi hâller, hangi an?

TMK 176’nın üçüncü fıkrası, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminat veya nafakanın alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkacağını düzenler. “Kendiliğinden” ifadesi teknik bir anlam taşır: nafaka, bu olayın gerçekleştiği anda hukuken sona ermiştir. Mahkeme kararı kurucu değil, olsa olsa açıklayıcıdır.

Yeniden evlenme

Burada aranan resmî nikâhtır. Nüfus kayıtlarından tespit edilebilen, tarihi belli bir olaydır. Nafaka, evlenme tarihi itibarıyla sona erer.

Ölüm

Taraflardan hangisinin öldüğü fark etmez; alacaklının da borçlunun da ölümü nafakayı sona erdirir. Nafaka kişiye sıkı sıkıya bağlı bir yükümlülük olduğundan, ileriye dönük olarak mirasçılara geçmez.

Peki neden yine de mahkemeye gidilir?

Çünkü icra dosyası kendiliğinden kapanmaz. Nafaka alacaklısı ya da vekili takibi sürdürüyorsa, borçlunun elinde “nafakanın sona erdiğini” gösteren bir belge bulunması gerekir. Bu nedenle uygulamada, kendiliğinden sona erme hâllerinde dahi nafakanın kaldırıldığının tespiti için dava açılması ya da icra dosyasına nüfus kaydının sunularak itiraz edilmesi tercih edilir. Ödemeyi kesmeden önce bu adımı atmak, tazyik hapsi riskini bertaraf eder.

Mahkeme kararı gerektiren hâller ve fıkra ayrımı

Aynı fıkranın devamı, üç sebebi ayrı bir rejime tabi tutar: alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi. Bunlarda nafaka kendiliğinden kalkmaz; mahkeme kararıyla kaldırılır ve ispat yükü nafaka borçlusundadır.

Sık yapılan bir dayanak hatası

Yoksulluğun ortadan kalkması sebebiyle kaldırma talebinin dayanağı TMK 176’nın üçüncü fıkrasıdır, dördüncü fıkrası değil. Dördüncü fıkra bambaşka bir konuyu düzenler: tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılması. Dilekçede yanlış fıkraya dayanmak, talebin kaldırma mı azaltma mı olduğu tartışmasını doğurur.

Fiili birlikteliğin ölçütü

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 29.02.2016 tarihli, 2015/17419 E. ve 2016/2787 K. sayılı kararında; kolluk marifetiyle yapılan ekonomik ve sosyal durum araştırmasında davalının başka bir kişiyle yaşadığı ve geçimini o kişinin sağladığı tespit edilmiş, nüfus kaydında davalının çocuğunun o şahıs tarafından tanındığı görülmüş ve evlilik dışı birlikte yaşama olgusunun gerçekleştiği kabul edilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2020/1980 E. ve 2020/3397 K. sayılı kararı ise bu olgunun şüpheye mahal vermeyecek şekilde ortaya konulması gerektiğini vurgular.

Yoksulluğun kalkması

Düzenli ve yeterli gelire kavuşma bu kapsamdadır. Ancak asgari ücret düzeyinde gelir elde etmek tek başına kural olarak kaldırma için yeterli sayılmaz; daha çok azaltma sebebi olarak değerlendirilir.

Ölüm hâlinde birikmiş borçlar ne olur?

Burada iki kalemi ayırmak gerekir.

• İleriye dönük nafaka. Sona erer. Nafaka yükümlülüğü kişiye sıkı sıkıya bağlıdır; ölümden sonraki aylar için mirasçılardan nafaka istenemez.
• Ölümden önce doğmuş ve ödenmemiş taksitler. Bunlar artık nafaka yükümlülüğü değil, doğmuş bir para borcudur ve terekeye dahil olur. Mirası kabul eden mirasçılardan talep edilebilir. Mirasçılar reddi miras yoluna gitmişse veya tereke borca batıksa sonuç değişir.

Aynı mantık ters yönde de işler: nafaka alacaklısı ölmüşse, ölüm tarihine kadar birikmiş alacaklar onun mirasçılarına geçer; ölümden sonraki dönem için nafaka doğmaz.

Boşanma davası sürerken ölüm

Bu, ayrı bir konudur ve TMK 181 kapsamında değerlendirilir. Devam eden bir boşanma davasında eşlerden birinin ölmesi hâlinde dava konusuz kalır; ancak mirasçıların davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde, kusurlu eş mirasçı olamaz. Bu, yoksulluk nafakasının sona ermesinden bağımsız bir sonuçtur.

Uygulama notları ve güncel rejim

Nafakayı tek taraflı kesmenin bedeli

Kendiliğinden sona erme hâlleri dışında ödemeyi durdurmak, birikmiş nafaka alacağı doğurur. Nafaka borcunun ödenmemesi İİK 344 uyarınca şikâyet üzerine tazyik hapsi yaptırımına bağlanmıştır. “AYM kararı çıktı, artık ödemiyorum” yaklaşımı hukuken dayanaksızdır ve doğrudan bu riski doğurur.

Terditli dava kurmak

Kaldırma davasının terditli açılması tavsiye edilir: öncelikle nafakanın kaldırılması, mahkeme bu kanaatte değilse azaltılması. Böylece kaldırma koşulları tam oluşmamış sayılsa bile dava tümüyle reddedilmez.

Süresiz nafaka rejiminde neredeyiz?

Anayasa Mahkemesi, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin itiraz başvurusu üzerine 4 Haziran 2026 tarihinde TMK 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir. İptal hükmünün yürürlüğü, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay ertelenmiştir.

Doğru okuma şudur: iptal edilen, yoksulluk nafakası hakkı değil, bu hakkın süre sınırı olmaksızın kullanılabilmesine imkân tanıyan ibaredir. Yoksulluğa düşen tarafın nafaka talep etme hakkı ile TMK 176’daki sona erme, artırma ve azaltma rejimi yürürlüktedir. 10 Ağustos 2026 itibarıyla gerekçeli karar henüz Resmî Gazete’de yayımlanmamış olup mevcut düzenleme uygulanmaktadır. Nafaka reformu, 12. Yargı Paketi’nden (7589 sayılı Kanun, RG 31.07.2026) çıkarılarak ayrı bir düzenlemeye bırakılmıştır.

Mevcut nafaka kararları bu iptal nedeniyle kendiliğinden sona ermez. Çocuk için ödenen iştirak nafakası da karardan etkilenmemektedir.