6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?

6284 koruma kararı; en yakın kolluğa (155/156), aile mahkemesine, savcılığa, ŞÖNİM’e veya mülki amire başvurarak alınabilir; acil durumda 112/KADES. Koruyucu tedbir için şiddetin delili/belgesi aranmaz (m. 8/3) — beyan esaslı, hızlı ve ücretsiz korumadır. Tedbir ilk defasında en çok 6 ay için verilir; tehlike sürerse uzatılabilir. Bu rehberde 6284 koruma kararını açıklıyoruz.

Koruma kararı nasıl alınır, nereye başvurulur?

6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı için birden çok yere başvurulabilir: en yakın kolluk birimine (polis 155 / jandarma 156), aile mahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığına, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerine (ŞÖNİM) veya mülki amirliğe (valilik/kaymakamlık). Acil ve hayati tehlike anında ise 112 aranmalı ya da KADES uygulaması kullanılmalıdır. Başvuru sözlü olarak ya da dilekçeyle yapılabilir; süreç hızlı, erişilebilir ve tamamen ücretsizdir.

Delil veya belge gerekmez (beyan esaslı koruma)

Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (6284 m. 8/3). Yani koruma, mağdurun beyanı esas alınarak hızlıca sağlanır; başvuran kişinin şiddeti kanıtlaması ön koşul değildir. Önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilir ve Kanun’un amacını tehlikeye sokacak şekilde ertelenemez. Bu yaklaşım, şiddet mağdurunun vakit kaybetmeden koruma altına alınmasını amaçlar; ilerleyen dava sürecinde deliller ayrıca toplanabilir.

Kararı kim verir?

Yetki, kararın türüne göre değişir: aile mahkemesi hâkimi hem koruyucu hem önleyici tedbir kararı verebilir; mülki amir (vali/kaymakam) yalnızca koruyucu tedbirlere karar verebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise kolluk amiri, kanunda belirtilen sınırlı tedbirleri (örneğin uzaklaştırma) derhal uygulayabilir; ancak bu kararı en geç ilk iş günü içinde mülki amirin onayına sunar. Mülki amir tarafından 48 saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.

Hangi tedbirler alınabilir?

Tedbirler ikiye ayrılır. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir: uygun barınma yeri, geçici maddi yardım, psikolojik/mesleki/hukuki/sosyal danışmanlık, geçici koruma, belirli koşullarda kreş imkânı ve gerekirse kimlik bilgilerinin değiştirilmesi. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayana yöneliktir: müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi, korunan kişiye/konuta/işe/okula yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, hakaret/tehdit içeren söz ve davranışlardan kaçınma, silahların teslimi ve alkol/uyuşturucu etkisindeyken yaklaşmama gibi tedbirler.

Ücret, avukat, süre ve acil durum

Başvuru tamamen ücretsizdir; harç veya masraf ödenmez ve vatandaşlık şartı yoktur (yabancılar da başvurabilir, tercüman talep edebilir). Avukat zorunlu değildir; ancak dilekçenin doğru hazırlanması önemlidir ve şiddet mağdurları baroların adli yardım bürolarından ücretsiz avukat talep edebilir. Karar genellikle başvuru günü veya ertesi iş günü verilir; tedbir ilk defasında en çok 6 ay için geçerlidir. Acil durumda önceliğiniz güvenliktir: 112’yi arayın veya KADES kullanın, en yakın karakola/ŞÖNİM’e başvurun ve aile mahkemesinden tedbir talep edin.

Kim Karar Verir? Üç Merci ve Onay Zinciri

6284 kapsamındaki tedbirler yalnızca hâkim tarafından verilmez. Aciliyete göre üç ayrı merci devreye girer ve aralarında bir onay zinciri işler.

Başvuru için tek bir kapı yoktur: mağdur en yakın kolluk birimine, mülkî amirliğe, Cumhuriyet başsavcılığına, aile mahkemesine veya ilgili sosyal hizmet birimlerine başvurabilir. Acil durumda en hızlı yol, en yakın kolluk birimidir.

Tedbir Talep Ederken Yazılması Gerekenler

Delil şartı aranmaması, talebin özensiz yazılabileceği anlamına gelmez. Kararın kapsamı, talebin somutluğuna göre belirlenir.

1. Hangi tedbiri istediğinizi sayın. Uzaklaştırma, iletişim kurmama, yaklaşmama, silahların teslimi, alkol veya uyuşturucu kullanmama, barınma, geçici koruma, maddi yardım — talep edilmeyen tedbir çoğu zaman karara girmez.
2. Korunacak yerleri belirtin. Konut, işyeri, çocuğun okulu, kreş, ebeveyn adresi. Her biri ayrı ayrı yazılmalıdır; yalnızca “konuta yaklaşmaması” istendiğinde işyeri korumasız kalır.
3. Korunacak kişileri sayın. Kendiniz, çocuklar ve varsa risk altındaki diğer yakınlar.
4. Asgari mesafe önerin. Teknik takip talep edilecekse, kararda somut bir mesafenin bulunması sürecin işlemesini sağlar.
5. Süre isteyin. Tedbirin süresi ve gerekiyorsa uzatılması ayrıca talep edilebilir.

Süre, Uzatma ve İhlalin Sonucu

Koruma kararı süresizdir sanılır; oysa belirli bir süreyle verilir ve devamı ayrıca değerlendirilir.

Süreç boyunca masraf endişesi taşınmamalıdır: 6284 kapsamındaki başvurular harca tabi değildir ve mağdurun avukat tutması zorunlu değildir. Ancak barodan ücretsiz avukat görevlendirilmesi talep edilebilir; bu, hem başvurunun kapsamlı yazılmasını hem de sonraki aşamaların takibini kolaylaştırır.

Son olarak bağımsızlık ilkesi: koruma tedbiri, boşanma davasından ve ceza soruşturmasından bağımsız yürür. Boşanma davası açılmamış olması başvuruya engel değildir; ceza dosyasından beraat edilmesi de tedbiri kendiliğinden kaldırmaz.

Teknik takip kararı, asgari mesafe belirlenmesi ve elektronik izlemenin işleyişi için elektronik kelepçe rehberimize, şiddet türüne göre delil haritası için şiddet delilleri rehberimize bakabilirsiniz.

Kapsam ve Tanımlar: m.1 ve m.2

Kimin başvurabileceği sorusunun cevabı, kanunun ilk iki maddesindedir ve sanıldığından çok daha geniştir.

Amaç — 6284 m.1. Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi ile şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali olan kişiler hakkında tedbirler alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dört grup korunur. Madde; kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları olmak üzere dört grubu sayar. Son grup özellikle önemlidir: aralarında evlilik ya da akrabalık bulunmayan kişiler de bu kapsamdadır.

Belirleyici ayrıntı — m.2. Tanımların yer aldığı maddede, “şiddet mağduru” ve “şiddet uygulayan” tanımları dâhil hiçbir tanımda evli olmak, eş olmak ya da aile bireyi olmak gibi bir şart aranmamıştır.

Bunun pratik sonucu. Tedbir yalnız eşe karşı değil; eski eşe, nişanlıya, birlikte yaşanan kişiye, kayın hısımlarına ve hatta hiçbir yakınlık bağı bulunmayan ısrarlı takip failine karşı da istenebilir.

Tedbir kararının tanımı. Kanun, tedbir kararını; şiddet mağdurları ve şiddet uygulayanlar hakkında hâkim, kolluk görevlileri ve mülkî amirler tarafından, istem üzerine veya re’sen verilecek kararlar olarak tanımlar.

Üç merci, iki tedbir türü. Sistem ikili bir ayrım üzerine kuruludur: koruyucu tedbirler mağdura yöneliktir ve mülkî amir, kolluk ya da hâkim tarafından verilebilir; önleyici tedbirler ise şiddet uygulayana yöneliktir ve kural olarak hâkim tarafından verilir.

Mülkî Amir Tedbirleri ve Kırksekiz Saat Kuralı: m.3

Mağdurun acil ihtiyaçlarını karşılayan tedbirler bu maddede sayılmıştır ve mahkemeye gitmeden alınabilir.

Beş bent. Kanun kapsamında korunan kişilerle ilgili olarak şu tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere mülkî amir tarafından karar verilebilir:

(a) Barınma: kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara, bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanması.

(b) Geçici maddi yardım: diğer kanunlar kapsamında yapılacak yardımlar saklı kalmak üzere, geçici maddi yardım yapılması.

(c) Danışmanlık: psikolojik, meslekî, hukukî ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi.

(ç) Geçici koruma: hayatî tehlikesinin bulunması hâlinde, ilgilinin talebi üzerine veya re’sen geçici koruma altına alınması.

(d) Kreş: gerekli olması hâlinde, korunan kişinin çocukları varsa çalışma yaşamına katılımını desteklemek üzere dört ay, kişinin çalışması hâlinde ise iki aylık süreyle sınırlı olmak kaydıyla, on altı yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının yarısını geçmemek ve belgelendirilmek kaydıyla kreş imkânının sağlanması.

Kolluğun acil yetkisi — m.3/2. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde birinci fıkranın (a) ve (ç) bentlerinde yer alan tedbirler — yani barınma ve geçici koruma — ilgili kolluk amirlerince de alınabilir.

Onay zinciri. Kolluk amiri evrakı, en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde mülkî amirin onayına sunar. Mülkî amir tarafından kırksekiz saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.

Barınma yerine derhal kabul. Mülkî amirin veya kolluk amirinin kararıyla kamu kurum ve kuruluşlarına ait barınma yerlerine getirilen şiddet mağduru, başka herhangi bir karar veya onay aranmaksızın barınma yerine derhal kabul edilir.

Hâkimin Verebileceği Koruyucu Tedbirler: m.4

Mülkî amirin yetkisi dışında kalan ve yalnız hâkim tarafından verilebilecek koruyucu tedbirler ayrı bir maddede düzenlenmiştir.

Kapsam. Kanun kapsamında korunan kişilerle ilgili olarak sayılan koruyucu tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim tarafından karar verilebilir.

Aile konutu şerhi. Bu tedbirlerden biri şudur: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’ndaki şartların varlığı hâlinde ve korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması.

Bu, çok değerli bir imkândır. Normalde TMK m.194/3 uyarınca aile konutu şerhi tapu müdürlüğünden istenir. 6284 kapsamında ise aynı şerh, koruma dosyası içinde hâkim kararıyla konulabilir. Bu, mal kaçırma riski bulunan dosyalarda hızlı sonuç verir.

Kimlik değiştirme. İkinci önemli tedbir şudur: korunan kişi bakımından hayatî tehlikenin bulunması ve bu tehlikenin önlenmesi için diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde ve ilgilinin aydınlatılmış rızasına dayalı olarak, 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi.

Üç şart birlikte aranır: hayatî tehlike, diğer tedbirlerin yetersizliği ve aydınlatılmış rıza. Bu, kanundaki en ağır koruyucu tedbirdir.

Diğer koruyucu tedbirler. Hâkim ayrıca; işyerinin değiştirilmesi, evli olması hâlinde ayrı yerleşim yeri belirlenmesi ve korunan kişinin kimlik bilgilerinin gizli tutulması gibi tedbirlere de karar verebilir.

Gizlilik güvencesi. Korunan kişinin kimlik bilgileri ve adresleri ile korumanın etkinliği bakımından önem taşıyan diğer bilgiler tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur; tebligatlara ilişkin ayrı bir adres tespit edilir.

Önleyici Tedbirler ve Delil Aranmaması: m.5 ve m.8

Şiddet uygulayana yönelik tedbirler ile bunların hangi usulle verileceği iki maddede düzenlenmiştir.

m.5 — önleyici tedbir listesi. Hâkim tarafından karar verilebilecek önleyici tedbirler şunlardır: şiddet mağduruna yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmama; müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılma ve konutun korunan kişiye tahsisi; korunan kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmama; çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da kaldırılması; yakınlara ve tanıklara yaklaşmama; şahsi ve ev eşyalarına zarar vermeme; iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmeme; silahların kolluğa teslimi; ve alkol ya da uyuşturucu madde kullanmama ile bağımlılık hâlinde muayene ve tedavi.

Delil aranmaz — m.8/3: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı, geciktirilmeksizin verilir. Bu kararın verilmesi, bu Kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez.

Üç ayrı kural içerir. Koruyucu tedbirde delil aranmaması, önleyici tedbirin geciktirilmeksizin verilmesi ve kararın Kanunun amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilememesi.

Tebliğ rejimi — m.8/4: tedbir kararı, korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir. Tedbir talebinin reddine ilişkin karar ise sadece korunan kişiye tebliğ edilir. Bu ayrım korumaya yöneliktir: talep reddedilse dahi karşı taraf durumdan haberdar olmaz.

Uygulanması. Tedbir kararı, yerine getirilmek üzere şiddet önleme ve izleme merkezine gönderilir.

Geçici maddi yardımın ölçüsü. Geçici maddi yardım kararıyla, on altı yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının otuzda birine kadar günlük ödeme yapılır.

İtiraz, Zorlama Hapsi ve Harç Muafiyeti

Karar verildikten sonraki denetim yolları ve ihlâlin sonucu da ayrıntılı düzenlenmiştir.

Mülkî amir kararına itiraz. Kanun hükümlerine göre mülkî amir tarafından verilen koruyucu tedbir kararına karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir.

Hâkim kararına itiraz. Hâkim tarafından verilen koruyucu veya önleyici tedbir kararları ile tedbir kararlarına aykırılık dolayısıyla verilen zorlama hapsi kararlarına karşı da, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir.

Hâkimin yetkisi. İtiraz üzerine hâkim; verilen tedbir kararının kaldırılmasına, uygun görülecek başka bir tedbirle değiştirilmesine veya aynen devamına karar verebilir.

Usul. İtiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilir. Ancak hâkim tarafından gerekli görülmesi hâlinde ilgililer dinlenebilir. Karar bir hafta içinde verilir.

İtirazın etkisi. İtiraz, kural olarak tedbirin uygulanmasını durdurmaz; koruma, itiraz sonuçlanana kadar devam eder.

Zorlama hapsi. Tedbir kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine karar verilir.

Tekrarı hâlinde artar. Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi onbeş günden otuz güne kadar olur. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.

Harç ve masraf muafiyeti. Kanun kapsamındaki başvurular ile verilen kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden yargılama giderleri, harç, posta gideri ve benzeri hiçbir ad altında masraf alınmaz.

Görev ve yetki. Tedbir talebi aile mahkemesine, mülkî amire ya da kolluğa yapılabilir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından, korunan kişinin yerleşim yeri mahkemesi de başvuru yeri olarak kabul edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

6284 koruma kararı nasıl alınır, nereye başvurulur?

6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı için birden çok yere başvurulabilir: en yakın kolluk birimine (polis 155 / jandarma 156), aile mahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığına, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerine (ŞÖNİM) veya mülki amirliğe (valilik/kaymakamlık). Acil ve hayati tehlike anında ise 112 aranmalı ya da KADES uygulaması kullanılmalıdır. Başvuru sözlü olarak ya da dilekçeyle yapılabilir; süreç hızlı, erişilebilir ve tamamen ücretsizdir. En hızlı sonuç için bulunduğunuz yerdeki aile mahkemesine dilekçeyle başvurmak da mümkündür.

Koruma kararı almak için delil veya belge gerekir mi?

Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (6284 m. 8/3). Yani koruma, mağdurun beyanı esas alınarak hızlıca sağlanır; başvuran kişinin şiddeti kanıtlaması ön koşul değildir. Önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilir ve bu kararın verilmesi, Kanun’un amacını tehlikeye sokacak şekilde ertelenemez. Bu ‘beyan esaslı’ yaklaşım, şiddet mağdurunun vakit kaybetmeden koruma altına alınmasını amaçlar. İlerleyen aşamada dava sürecinde deliller ayrıca toplanabilir.

Koruma kararını kim verir?

Yetki, kararın türüne göre değişir: aile mahkemesi hâkimi hem koruyucu hem önleyici tedbir kararı verebilir; mülki amir (vali/kaymakam) yalnızca koruyucu tedbirlere (barınma, maddi yardım gibi) karar verebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise kolluk amiri, kanunda belirtilen sınırlı tedbirleri (örneğin uzaklaştırma) derhal uygulayabilir; ancak bu kararı en geç ilk iş günü içinde mülki amirin onayına sunar. Mülki amir tarafından 48 saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar. Bu yapı, hem hızlı hem denetimli bir koruma sağlar.

6284 kapsamında hangi tedbirler alınabilir?

Tedbirler ikiye ayrılır. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir: uygun barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, psikolojik/mesleki/hukuki/sosyal danışmanlık, geçici koruma, belirli koşullarda kreş imkânı ve gerekirse kimlik bilgilerinin değiştirilmesi. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayana yöneliktir: müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi, korunan kişiye/konuta/işe/okula yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, hakaret/tehdit içeren söz ve davranışlardan kaçınma, silahların teslimi ve alkol/uyuşturucu etkisindeyken yaklaşmama gibi tedbirler.

Koruma başvurusu ücretli midir, avukat zorunlu mudur?

Hayır. 6284 kapsamındaki başvuru süreci tamamen ücretsizdir; herhangi bir harç veya masraf ödenmez. Ayrıca koruma talebi için Türk vatandaşı olma şartı yoktur; yabancılar da başvurabilir ve gerektiğinde tercüman talep edebilir. Avukatla başvuru zorunlu değildir; ancak dilekçenin doğru hazırlanması ve taleplerin eksiksiz sıralanması sürecin sağlıklı işlemesi için önemlidir. Şiddet mağdurları, baroların adli yardım bürolarından ücretsiz avukat talep etme hakkına sahiptir; bu destekten yararlanmak yerinde olur.

Koruma kararı ne kadar sürede çıkar ve ne kadar geçerlidir?

Aile mahkemesi, koruma taleplerini dosya üzerinden (duruşma açmadan) inceler ve uygulamada karar genellikle başvuru günü veya takip eden iş günü içinde verilir; önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin, aynı gün içinde verilir. Tedbir kararı ilk defasında en çok 6 ay için verilebilir; hâkim, tehlikenin boyutuna göre 1, 2, 3 veya 6 ay gibi bir süre belirleyebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesi devam ediyorsa, sürenin uzatılması talep edilebilir. Bu hızlı işleyiş, mağdurun bir an önce koruma altına alınmasını hedefler.

Acil bir şiddet durumunda ne yapmalıyım?

Öncelik güvenliğinizdir. Hayati tehlike anında güvenli bir yere geçin ve derhal 112’yi arayın ya da KADES uygulamasını kullanın; en yakın polis merkezi veya jandarma karakoluna başvurabilirsiniz. Kolluk görevlileri ifadenizi alır ve durumu nöbetçi savcıya bildirir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde derhal koruyucu/önleyici tedbir uygulanabilir. Ayrıca ŞÖNİM’den hukuki, psikolojik ve sosyal destek ile barınma yönlendirmesi alabilirsiniz. Aile mahkemesinden uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim yasağı, barınma ve tedbir nafakası gibi talepleriniz için başvurabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.