Aile içi şiddet yaşandığında tek bir dava değil, birbirinden bağımsız üç ayrı süreç devreye girer: koruma kararı, ceza soruşturması ve boşanma davası. Bunlar aynı anda yürür, farklı mahkemelerde görülür ve birinin sonucu diğerini kendiliğinden belirlemez. Bu sayfada üç sürecin nasıl işlediğini, birbirini nasıl etkilediğini ve en çok yanlış bilinen noktayı bulacaksınız.
Net Cevap: Aile içi şiddette koruma kararı (6284 s.K.), ceza davası (TCK) ve boşanma davası (TMK) birbirinden bağımsız yürür. Eşe veya boşandığı eşe karşı kasten yaralamada şikâyet aranmaz (TCK m.86/3-a) ve bu hâl uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK m.253/1-b). Israrlı takip ve hakaret ise şikâyete bağlıdır; bu suçlarda şikâyetten vazgeçmek davayı düşürür, ancak uzlaştırma yapılamaz (CMK m.253/3). Ceza mahkemesinin beraat kararı boşanma hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Kesinleşmiş mahkûmiyet kararındaki maddi vakıa tespitleri ise hukuk hâkimini bağlar. Şiddete dayanan özel boşanma sebebinde (TMK m.162) dava, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır.
Aile İçi Şiddette Mevzuat Haritası
Aile içi şiddet üç ayrı kanunun kesişim noktasındadır. Aşağıdaki tablo hangi sorunun hangi hükümle cevaplandığını gösterir.
Aile içi şiddet: soru ve dayanak
| Soru | Dayanak | Kural |
|---|---|---|
| Eşe karşı yaralama şikâyete bağlı mı? | TCK m.86/3-a | Hayır; eşe veya boşandığı eşe karşı işlenirse şikâyet aranmaksızın ceza yarı oranında artırılır. |
| Kadına karşı basit yaralama | TCK m.86/2 | Cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (7550 sonrası güncel metin). |
| Uzlaştırma | CMK m.253/1-b, m.253/3 | 86/3 hâlleri, ısrarlı takip ve hakaret uzlaştırma dışıdır. |
| Israrlı takip | TCK m.123/A | Şikâyete bağlı; ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı ya da uzaklaştırma kararına rağmen işlenirse nitelikli. |
| Eziyet | TCK m.96/2 | Eşe veya boşandığı eşe karşı işlenirse üç yıldan sekiz yıla kadar hapis. |
| Kötü muamele | TCK m.232/1 | Aynı konutta birlikte yaşadığı kişiye kötü muamele. |
| Asılsız isnat | TCK m.267 | İftira. |
| Koruma kararı için delil | 6284 s.K. m.8 | Koruyucu tedbirde şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir geciktirilmeksizin verilir; ilk defasında en fazla altı ay. |
| Koruma kararının ihlali | 6284 s.K. m.13 | Üç günden on güne kadar zorlama hapsi; tekrarında on beş günden otuz güne; toplam altı ayı geçemez. |
| Beraatin etkisi | TBK m.74 | Hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir. |
| Mahkûmiyetin etkisi | Yargıtay 3. HD, 22.11.2021, E.2021/5050, K.2021/11807 | Kesinleşmiş mahkûmiyetteki maddi vakıa tespitleri hukuk hâkimini bağlar. |
| Özel boşanma sebebi | TMK m.162 | Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış; altı ay ve beş yıllık süreler; affeden tarafın dava hakkı yoktur. |
| Manevi tazminat | TMK m.174/2 | Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf isteyebilir. |
Şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez
En çok yanlış bilinen nokta budur. Kasten yaralama suçu eşe veya boşandığı eşe karşı işlendiğinde TCK m. 86/3-a devreye girer ve suç şikâyete tabi olmaktan çıkar. Savcılık resen soruşturma yürütür; mağdur şikâyetçi olmasa veya şikâyetinden vazgeçse dahi dava düşmez. Bu hâller ayrıca uzlaşmaya da tabi değildir.
Üç Süreç, Üç Ayrı Mahkeme
| Süreç | Nerede | Amacı | Hız |
|---|---|---|---|
| 6284 koruma kararı | Aile mahkemesi / mülki amir / kolluk | Şiddetin durdurulması, uzaklaştırma, konut tahsisi | Aynı gün |
| Ceza soruşturması | Savcılık → ceza mahkemesi | Failin cezalandırılması | Aylar |
| Boşanma davası | Aile mahkemesi | Evliliğin sona ermesi, kusur, nafaka, tazminat, velayet | Aylar / yıllar |
Üçünün birbirini beklemesi gerekmez. Koruma kararı için boşanma davası açmak şart değildir; boşanma davası için ceza davasının sonucunu beklemek gerekmez. Aksine, koruma kararının hemen alınması ve boşanma davasının geciktirilmemesi önerilir — tedbir nafakası kural olarak dava tarihinden işlemeye başladığından gecikme doğrudan maddi kayıp doğurur.
Ceza Davası Boşanmayı Nasıl Etkiler?
İki dava paralel yürür ancak birbirinden bağımsızdır. Kritik kural şudur: ceza mahkemesinin verdiği beraat kararı, aile mahkemesini bağlamaz.
TBK m. 74 uyarınca hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir.
Bunun aile hukukundaki karşılığı önemlidir: ceza davasında beraat çıkması, boşanma davasında karşı tarafa kusur yüklenmesini engellemez. Ceza hukukunda aranan ispat standardı ile aile hukukunda kusur değerlendirmesinde aranan standart farklıdır. Ceza mahkemesi “suçun sabit olmadığı” sonucuna varabilir; aile mahkemesi aynı olguları evlilik birliğini temelinden sarsan davranış olarak değerlendirebilir.
Ters Yönde: Mahkûmiyet Güçlü Delildir
Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı ve dosyadaki maddi tespitler, boşanma davasında güçlü delil oluşturur. Bu nedenle ceza dosyasının boşanma dosyasına celbi talep edilmelidir. Ceza dosyasında bulunan ve boşanma davasında doğrudan kullanılabilecek unsurlar:
- Adli tıp ve darp raporları
- Kolluk tutanakları ve olay yeri tespitleri
- Tanık ifadeleri
- Fail ve mağdur beyanları
- Kamera görüntüleri ve mesaj dökümleri
Bu, delil toplama yükünüzü belirgin biçimde hafifletir; ceza soruşturmasının resmî araçlarıyla toplanmış deliller boşanma dosyasına aktarılmış olur.
Üç süreci birlikte yönetmek gerekir — yol haritanızı çıkaralım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Koruma Kararı Boşanmada Kusur Kanıtı mıdır?
Nüanslı bir sorudur. 6284 kapsamında koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz (6284 s.K. m.8). Bu, mağdurun korunmasını hızlandıran bilinçli bir düzenlemedir.
Bunun sonucu şudur: koruma kararının varlığı, tek başına şiddetin ispatlandığı anlamına gelmez ve aile mahkemesini bağlamaz. Buna karşılık koruma kararı dosyası bütünüyle önemlidir — çünkü içinde beyanlar, kolluk tutanakları, varsa raporlar ve ihlal tutanakları bulunur. Boşanma davasında değer taşıyan şey kararın kendisi değil, dosyanın içeriğidir.
Özellikle ihlal tutanakları güçlüdür: koruma kararına rağmen tekrarlanan davranışlar, kusurun süreklilik gösterdiğini ortaya koyar.
Hangi Suçlar Gündeme Gelir?
Aile içi şiddet tek bir suç değildir; olayın niteliğine göre farklı hükümler devreye girer.
- Kasten yaralama (TCK m. 86): Eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi hâlinde m. 86/3-a uyarınca ceza yarı oranında artırılır ve suç şikâyete tabi olmaktan çıkar. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralama kural olarak şikâyete bağlı olsa da, eşe karşı işlendiğinde bu nitelikli hâl nedeniyle resen soruşturulur.
- Tehdit, hakaret, eziyet: Fiziksel müdahale olmasa dahi ayrı suç oluşturabilir ve boşanmada onur kırıcı davranış olarak değerlendirilir. Hakaret şikâyete bağlıdır (TCK m.131) ve uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK m.253/3). Eziyetin eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi nitelikli hâldir (TCK m.96/2).
- Israrlı takip (TCK m. 123/A): Sürekli arama, mesaj, izleme ve takip davranışları bu kapsamda değerlendirilir. Ayrılık sonrası dönemde en sık başvurulan hükümlerden biridir. Bu suç şikâyete bağlıdır (m.123/A-3) ve uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK m.253/3). Ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı ya da uzaklaştırma kararına rağmen işlenmesi nitelikli hâldir (m.123/A-2).
- Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (TCK m. 234): Velayet veya kişisel ilişki düzenine aykırı biçimde çocuğun alıkonulması ceza boyutuna da taşınabilir.
- Ekonomik şiddet: Kendine özgü bir suç tipi olmamakla birlikte, gelirin kesilmesi ve malvarlığına erişimin engellenmesi hem 6284 kapsamında tedbir sebebi hem boşanmada kusur unsurudur.
TCK m. 86/3 kapsamındaki nitelikli hâllerde bir başka önemli sonuç doğar: bu suçlar uzlaşma kapsamı dışındadır (CMK m.253/1-b). Yani taraflar anlaşsa dahi uzlaştırma yoluyla dosya kapanmaz.
Ceza dosyanızı boşanma davanızda doğru kullanalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Şikâyetten Vazgeçme Baskısı
Uygulamada sık görülen bir durum, mağdur üzerinde şikâyetten vazgeçmesi yönünde baskı kurulmasıdır. Hukuki gerçeği bilmek bu baskıyı anlamsız kılar:
- Eşe karşı yaralamada suç şikâyete tabi olmadığından vazgeçme dava düşürmez; savcılık soruşturmayı sürdürür.
- 6284 koruma kararı ayrı bir süreçtir; ceza şikâyetinden vazgeçmek koruma kararını kendiliğinden kaldırmaz. Kararın kaldırılması ayrıca talep edilmeli ve mahkemece değerlendirilmelidir.
- Boşanma davasındaki kusur tespiti ceza şikâyetine bağlı değildir. Vazgeçme, olayların boşanma dosyasında delil olarak kullanılmasını engellemez.
Buna karşılık dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: baskı altında verilen “şiddet yaşanmadı” biçimindeki beyanlar dosyaya girer ve sonraki aşamalarda çelişki oluşturur. Bu nedenle beyan değiştirmek yerine avukatınıza durumu bildirmek daha güvenlidir.
Asılsız İddia Riski de Vardır
Sürecin diğer yüzü de kayda değer. Gerçeğe aykırı biçimde suç isnadında bulunmak TCK m. 267 kapsamında iftira suçunu oluşturabilir ve haksız şikâyete uğrayan taraf tazminat talep edebilir. Bu nedenle her iki taraf için de doğru yol, olayları somut delillere dayandırmaktır.
Sıralama: Ne Zaman Ne Yapılmalı?
- Aynı gün: 155 veya 156’yı arayın, kolluk tutanağı tutturun, sağlık kuruluşundan darp ve cebir raporu alın. Rapor gecikirse değeri düşer.
- Aynı gün / ertesi gün: 6284 kapsamında koruma kararı talep edin. Delil aranmaz; karar konutun size tahsisini ve uzaklaştırmayı içerebilir.
- İlk hafta: Savcılığa suç duyurusunda bulunun. Eşe karşı yaralamada resen soruşturma yürütülse de, beyanınızın ve delillerinizin dosyaya girmesi önemlidir.
- Geciktirmeden: Boşanma davasını açın ve tedbir nafakası ile velayet tedbirini talep edin. Nafaka kural olarak dava tarihinden işler.
- Yargılama sırasında: Ceza dosyası ile 6284 dosyasının boşanma dosyasına celbini talep edin.
- Sürekli: Koruma kararı ihlal edilirse derhâl 155’i arayıp ihlal tutanağı düzenletin; ihlal tutanakları hem zorlama hapsi hem kusur bakımından güçlü delildir.
Suç Tablosu: Şikâyet, Uzlaştırma ve Boşanmadaki Karşılığı
“Şikâyetimi geri alırsam ne olur?” sorusunun cevabı suça göre değişir. Aynı olayda birden fazla suç bir arada bulunabilir; örneğin bir saldırı hem yaralama hem tehdit içerebilir. Bu nedenle her suçun kendi kuralına bakmak gerekir.
Aile içi şiddette başlıca suçlar
| Suç | Şikâyet | Uzlaştırma | Boşanmadaki karşılığı |
|---|---|---|---|
| Eşe karşı kasten yaralama (TCK m.86/3-a) | Aranmaz; vazgeçme davayı düşürmez | Yok (CMK m.253/1-b) | Pek kötü davranış (TMK m.162) veya ağır kusur |
| Israrlı takip (TCK m.123/A) | Şikâyete bağlı (m.123/A-3) | Yok (CMK m.253/3) | Onur kırıcı davranış; ayrılık sonrası en sık başvurulan suç |
| Hakaret (TCK m.125) | Şikâyete bağlı (TCK m.131) | Yok (CMK m.253/3) | Onur kırıcı davranış, kusur |
| Tehdit (TCK m.106) | Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehditte aranmaz; malvarlığına veya sair kötülüğe yönelik tehditte şikâyete bağlı | CMK m.253 listesine göre | Onur kırıcı davranış, güven sarsıcı tutum |
| Eziyet (TCK m.96/2) | Aranmaz | CMK m.253 listesine göre | Pek kötü davranış |
| Kötü muamele (TCK m.232/1) | Aranmaz | CMK m.253 listesine göre | Pek kötü davranış veya kusur |
| Koruma kararının ihlali (6284 s.K. m.13) | Aranmaz; zorlama hapsi uygulanır | Fiil ayrıca suçsa o suça göre | Kusurun sürekliliği |
Tablonun ikinci ve üçüncü satırı uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. Israrlı takip ve hakaret şikâyete bağlı olduğundan, bu suçlarda şikâyetten vazgeçmek kovuşturmayı sona erdirir. Uzlaştırma kapsamı dışında oldukları için de “uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşma” yolu yoktur. Kısacası mağdurun şikâyetini sürdürüp sürdürmeyeceği, bu suçlarda dosyanın kaderini belirler.
Ceza Kararının Boşanma Davasına Etkisi: Üç İhtimal
Ceza dosyasının sonucu ve boşanma davası
| Ceza dosyasının sonucu | Boşanma davasına etkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Kesinleşmiş mahkûmiyet | Kararda varlığı tespit edilen maddi vakıalar hukuk hâkimini bağlar; kusur değerlendirmesi ise boşanma hâkimine aittir | Yargıtay 3. HD, E.2021/5050, K.2021/11807; TBK m.74 |
| Beraat | Bağlamaz; aynı olgular boşanmada kusur olarak değerlendirilebilir | TBK m.74 |
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Bir yargılama sonucu olmadığından boşanma hâkimini bağlamaz; dosyadaki ifade ve raporlar delil olarak kullanılabilir | Delillerin serbestçe değerlendirilmesi |
TBK m.74, hukuk hâkiminin ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı olmadığını, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararının da hukuk hâkimini bağlamayacağını düzenler. Yargıtay ise kesinleşmiş mahkûmiyet kararında varlığı tespit edilen maddi vakıaların hukuk hâkimini bağlayacağını ve bunun taraflar bakımından kesin delil niteliği taşıyacağını kabul etmektedir. Uygulamadaki sonuç şudur: “eşim darp etti” vakıası ceza mahkemesince sabit görülmüşse, boşanma davasında aynı vakıa yeniden tartışılmaz; tartışılan, bu vakıanın kusur dağılımındaki ağırlığıdır. Konunun genel anlatımı için ceza mahkemesi kararının hukuk davasına etkisi yazımıza bakabilirsiniz.
Şiddet ve Özel Boşanma Sebebi: TMK m.162
Şiddete uğrayan eşin elinde iki boşanma sebebi vardır. TMK m.162’ye göre eşlerden her biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi, kendisine pek kötü davranılması veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir. Bu özel sebep ispatlanırsa evlilik birliğinin ayrıca temelinden sarsıldığının ispatı gerekmez. Ancak iki önemli sınır vardır:
- Süre: Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer (m.162/2).
- Af: Affeden tarafın dava hakkı yoktur (m.162/3).
Altı aylık süre kaçırılmışsa veya olay affedilmişse dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1) sebebine dayandırılır; şiddet olayları bu davada kusur olarak değerlendirilir. Pratik öneri: şiddet olayından sonra boşanma davası açılacaksa dilekçede hem m.162 hem de m.166/1 sebebine birlikte dayanılması, süre ve af tartışmalarında davanın tümüyle reddi riskini azaltır. Kusur dağılımının nasıl belirlendiği için boşanmada kusur yazımıza bakabilirsiniz.
6284 Koruma Kararının Kapsamı ve İhlali
6284 sayılı Kanun iki tür tedbir öngörür: mülki amirin verdiği koruyucu tedbirler (barınma yeri, geçici maddi yardım, hayati tehlike hâlinde geçici koruma gibi) ve hâkimin verdiği önleyici tedbirler. Boşanma süreciyle en çok kesişen önleyici tedbirler şunlardır:
- Şiddet mağduruna yönelik tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmama,
- Müşterek konuttan derhâl uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi,
- Korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama,
- İletişim araçlarıyla rahatsız etmeme,
- Silahların kolluğa teslimi,
- Gerekirse çocuklarla görüşmenin sınırlanması veya kaldırılması.
6284 kapsamında hâkim, şiddet uygulayanın aileye katkıda bulunduğu ve TMK hükümlerine göre ayrıca nafakaya hükmedilmemiş olduğu durumlarda tedbir nafakasına da hükmedebilir. Tedbir kararı ilk defasında en fazla altı ay için verilebilir; gerektiğinde uzatılabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir (m.8). Karara aykırı davranan şiddet uygulayan, üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; ihlalin tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır ve zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m.13). Uzaklaştırma kararına rağmen ısrarlı takipte bulunulması ayrıca TCK m.123/A-2 kapsamında nitelikli hâl oluşturur. Ayrıntılar için 6284 koruma kararı yazımıza ve uzaklaştırma kararı yazımıza bakabilirsiniz.
Şiddet, Velayet ve Kişisel İlişki
Şiddet, boşanma davasında çocuklarla ilgili kararları da doğrudan etkiler. TMK m.182’ye göre hâkim boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkisini düzenler; velayet verilmeyen eşin kişisel ilişkisi özellikle çocuğun sağlığı, eğitimi ve ahlakı gözetilerek belirlenir. Çocuğun gözü önünde gerçekleşen şiddet, velayet tercihinde ve kişisel ilişkinin kapsamında belirleyici bir olgudur. 6284 kapsamında da çocuklarla görüşmenin sınırlanması veya kaldırılması mümkündür.
Bu süreçte sosyal inceleme raporu ve uzman görüşü önem kazanır. Mahkeme, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde veya belirli bir merkezde kurulmasına karar verebilir. Raporun nasıl hazırlandığı için sosyal inceleme raporu yazımıza, dava sürerken çocuğun kimde kalacağı için geçici velayet yazımıza bakabilirsiniz.
Şiddet ve Tazminat
TMK m.174/2’ye göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir. Fiziksel şiddet, kişilik hakkına yapılan saldırının en açık örneğidir. Maddi tazminat ise mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafa tanınır (m.174/1). Tazminat miktarının belirlenmesinde ceza dosyasındaki raporlar ve mahkûmiyet kararı, kusurun ağırlığını göstermesi bakımından önemlidir.
Şiddet Uygulayan Eşin Konuttan Uzaklaştırılması: Hangi Yol?
Şiddet mağdurunun en acil ihtiyacı çoğu zaman güvenli bir barınmadır. Bunun için üç ayrı hukuki araç vardır ve birbirinin yerine geçmez:
Konut ile ilgili araçlar
| Araç | Dayanak | Ne sağlar? | Hız |
|---|---|---|---|
| Müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun tahsisi | 6284 s.K. | Şiddet uygulayanın derhâl konuttan çıkarılması, konutun korunan kişiye bırakılması | Delil aranmadan, çoğu zaman aynı gün |
| Dava süresince barınmaya ilişkin önlem | TMK m.169 | Boşanma davası boyunca konutun kimin kullanımında kalacağının belirlenmesi | Dava açıldıktan sonra, tedbir olarak |
| Aile konutu şerhi | TMK m.194 | Diğer eşin rızası olmadan aile konutunun devrinin veya kira sözleşmesinin feshinin önlenmesi | Tapuya şerh için başvuru |
Uygulamada en güvenli sıra şudur: önce 6284 kapsamında uzaklaştırma ve konut tahsisi istenir, boşanma davası açılınca TMK m.169 uyarınca konutun dava süresince kullanımına ilişkin tedbir talep edilir ve konut eşlerden birine aitse aile konutu şerhi konulur. Şerhin nasıl konulduğu için aile konutu şerhi yazımıza, şiddet sonrası evden çıkarılan eş için eşim beni evden attı yazımıza bakabilirsiniz.
Şikâyet Süresi ve Ceza Sürecinde Mağdurun Rolü
Şikâyete bağlı suçlarda (ısrarlı takip, hakaret, malvarlığına yönelik tehdit gibi) süre kritik önemdedir. TCK m.73/1’e göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan bir suç hakkında yetkili kimseye fiil ve failin öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunulmazsa şikâyet hakkı düşer. Ayrılık sürecindeki mesaj, arama ve takip kayıtları bu nedenle tarihleriyle birlikte saklanmalı ve gecikmeden başvurulmalıdır.
Şikâyet aranmayan suçlarda (eşe karşı yaralama gibi) ise mağdurun rolü ortadan kalkmaz. Mağdur, iddianame kabul edildikten sonra kamu davasına katılarak delil sunabilir, tanık bildirebilir ve kanun yollarına başvurabilir. Ceza dosyasında aktif olmak, boşanma davasında celbedilecek dosyanın içeriğini de güçlendirir. Baskı altında verilecek “şikâyetçi değilim” beyanının şikâyete bağlı olmayan suçlarda soruşturmayı durdurmadığı, ama dosyada çelişki yarattığı unutulmamalıdır.
Altı aylık süre işliyor olabilir
Koruma kararı, ceza dosyası ve boşanma davasını birlikte planlayalım — Av. Fatma Öztürk, Hukukçular Evi Ankara
Hangi Dosyadan Hangi Belge Celbedilmeli?
Boşanma davasına getirtilecek belgeler
| Dosya | Belge | Neyi ispatlar? |
|---|---|---|
| Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma dosyası | Darp ve cebir raporu, ifade tutanakları, olay yeri tespitleri | Şiddetin varlığı, tarihi ve ağırlığı |
| Ceza mahkemesi dosyası | Gerekçeli karar ve kesinleşme şerhi | Maddi vakıanın sabit olduğu |
| 6284 dosyası | Talep tutanağı, koruma kararı, ihlal tutanakları, zorlama hapsi kararları | Şiddetin sürekliliği ve kararlara aykırılık |
| Kolluk kayıtları | 155/156 ihbar kayıtları, olay tutanakları | Olayın zamanı ve yardım çağrısı |
| Sağlık kuruluşu | Acil servis kayıtları, psikolojik destek raporları | Fiziksel ve ruhsal zarar |
| Okul veya rehberlik servisi | Çocuğa ilişkin gözlem yazıları | Şiddetin çocuğa etkisi |
Delil toplama sürecinin ayrıntısı için aile içi şiddet davasında delil yazımıza, koruma kararının boşanmadaki değeri için koruma kararı ve kusur yazımıza bakabilirsiniz.
Boşanma Dilekçesinde Şiddet: Örnek Talep Bölümü
1- TMK m.162, olmadığı takdirde TMK m.166/1 uyarınca tarafların boşanmalarına,
2- TMK m.169 uyarınca dava süresince davacı ve müşterek çocuk lehine tedbir nafakasına, müşterek konutun davacının kullanımına bırakılmasına ve çocuğun velayetinin tedbiren davacıya verilmesine,
3- [ … ] Cumhuriyet Başsavcılığının [soruşturma no], [ … ] Ceza Mahkemesinin [esas no] ve [ … ] Aile Mahkemesinin 6284 sayılı Kanun kapsamındaki [esas no] sayılı dosyalarının celbine,
4- TMK m.174/1 ve m.174/2 uyarınca maddi ve manevi tazminata, TMK m.175 uyarınca yoksulluk nafakasına,
5- TMK m.182 uyarınca müşterek çocuğun velayetinin davacıya verilmesine; çocuğun üstün yararı gözetilerek kişisel ilişkinin uzman veya refakatçi eşliğinde kurulmasına karar verilmesini talep ederim.
Açıklamalar bölümünde her şiddet olayı tarihiyle, varsa rapor ve tutanak numarasıyla ayrı bir bent olarak yazılmalıdır. Altı aylık sürenin hesabı için en son olayın tarihi ve öğrenilme tarihi açıkça belirtilmelidir. Dilekçenin genel yapısı için aile hukuku örnek dilekçeler sayfamıza, koruma kararı talebi için 6284 koruma kararı dilekçe örneğimize bakabilirsiniz.
Kontrol Listesi
- Olay günü kolluk tutanağı ve darp-cebir raporu
- 6284 koruma kararı talebi ve kararın tebliğ edildiğinin teyidi
- Her ihlalde 155/156 ihbarı ve ihlal tutanağı
- Savcılığa suç duyurusu; şikâyete bağlı suçlarda (ısrarlı takip, hakaret) şikâyet süresinin takibi
- Boşanma davası için TMK m.162’deki altı aylık sürenin hesabı
- Dilekçede TMK m.162 ve m.166/1 sebeplerine birlikte dayanma
- Tedbir nafakası, geçici velayet ve konut tahsisi talepleri
- Ceza ve 6284 dosyalarının boşanma dosyasına celbi
- Manevi tazminat talebi (TMK m.174/2)
Sık Yapılan Hatalar
- Şikâyetten vazgeçmenin her şeyi bitirdiğini sanmak: Eşe karşı yaralamada suç resen soruşturulur; vazgeçme dava düşürmez.
- Ceza davasının sonucunu beklemek: Boşanma davası için beklemek gerekmez; beraat kararı aile mahkemesini bağlamaz. Beklemek tedbir nafakasında maddi kayıp doğurur.
- Ceza dosyasının celbini istememek: Ceza dosyasındaki raporlar, tutanaklar ve ifadeler boşanma dosyasında hazır delildir.
- Koruma kararını tek delil sanmak: Karar için delil aranmadığından tek başına ispat değeri sınırlıdır; değer taşıyan şey dosyanın içeriği ve ihlal tutanaklarıdır.
- Raporu geciktirmek: Darp ve cebir raporu aynı gün alınmalıdır.
- İhlal tutanağı tutturmamak: Koruma kararına aykırı her davranış kayda geçirilmelidir; hem zorlama hapsi hem kusur bakımından belirleyicidir.
- Uzlaşma beklentisine girmek: TCK m. 86/3 kapsamındaki nitelikli hâller uzlaşmaya tabi değildir.
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Bekar Biri Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Tek seferlik şiddet: Şiddet bir kez yaşandıysa kusur, af ve altı aylık süre (TMK 162) nasıl değerlendirilir? Eşim Bir Kez Tokat Attı: Tek Seferlik Şiddet Boşanma Sebebi mi? rehberinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla anlattık.
Şiddet sözlü hakaret ve mesajlarla sürüyorsa suç, şikâyet ve boşanmada kusur için Eşim Bana Hakaret Ediyor, Mesajla Küfrediyor rehberine bakın.
Şikâyetten vazgeçme kararı öncesi: Aşamalara göre vazgeçmenin sonucu, eşin diğer suçlarında vazgeçme ve ifade değiştirmenin riskleri için Eşimden Şikâyetçi Oldum, Geri Çekebilir miyim? rehberimizi okuyun.
Şikâyet asılsız çıktıysa: Boşanma sürecinde iftira (TCK 267), şikâyet hakkının sınırı ve bekletici mesele için Boşanma Davası Açtım, Eşim Hakkımda Asılsız Suç Duyurusunda Bulundu: İftira yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Şikâyetimden vazgeçersem ceza davası düşer mi?
Suça göre değişir. Eşe veya boşandığı eşe karşı işlenen kasten yaralamada düşmez; TCK m. 86/3-a uyarınca şikâyet aranmaz ve bu hâl uzlaştırma kapsamı dışındadır. Buna karşılık ısrarlı takip (TCK m.123/A) ve hakaret (TCK m.125) şikâyete bağlıdır; bu suçlarda şikâyetten vazgeçmek kovuşturmayı sona erdirir.
Ceza davası ile boşanma davası birlikte yürür mü?
Evet, üçü de birbirinden bağımsız yürür: 6284 koruma kararı, ceza soruşturması ve boşanma davası. Birinin diğerini beklemesi gerekmez. Aksine koruma kararının hemen alınması ve boşanma davasının geciktirilmemesi önerilir; tedbir nafakası kural olarak dava tarihinden işler.
Eşim ceza davasında beraat etti, boşanmada kusursuz mu sayılır?
Hayır. TBK m. 74 uyarınca hâkim, kusurun bulunup bulunmadığına karar verirken ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hukukunda aranan ispat standardı ile aile hukukundaki kusur değerlendirmesi farklıdır; beraat, boşanmada kusur yüklenmesini engellemez.
Koruma kararı boşanmada kusur kanıtı olur mu?
Tek başına sınırlı değer taşır; çünkü 6284 kapsamında koruma kararı için delil aranmaz. Buna karşılık koruma dosyasının içeriği — beyanlar, kolluk tutanakları, varsa raporlar ve özellikle ihlal tutanakları — boşanma davasında güçlü delil oluşturur.
Ceza dosyasındaki delilleri boşanma davamda kullanabilir miyim?
Evet ve kullanmalısınız. Ceza dosyasının boşanma dosyasına celbi talep edilmelidir. Adli tıp ve darp raporları, kolluk tutanakları, tanık ifadeleri ile kamera ve mesaj kayıtları boşanma davasında doğrudan değerlendirilir.
Aile içi şiddette hangi suçlar gündeme gelir?
Kasten yaralama (TCK m. 86), tehdit, hakaret ve eziyet, ısrarlı takip (TCK m. 123/A) ile çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (TCK m. 234) sayılabilir. Ekonomik şiddet kendine özgü bir suç tipi olmasa da 6284 kapsamında tedbir sebebi ve boşanmada kusur unsurudur.
Şiddet iddiası asılsızsa ne olur?
Gerçeğe aykırı suç isnadı TCK m. 267 kapsamında iftira suçunu oluşturabilir ve haksız şikâyete uğrayan taraf tazminat talep edebilir. Bu nedenle her iki taraf için de olayların somut delillere dayandırılması önemlidir.
Koruma kararı ihlal edilirse ne yapmalıyım?
Derhâl 155 veya 156’yı arayarak ihlal tutanağı düzenletmelisiniz. Bu tutanak hem 6284 m. 13 kapsamında zorlama hapsi talebinin dayanağıdır hem de boşanma davasında kusurun süreklilik gösterdiğini ortaya koyan güçlü bir delildir.
Şiddete dayanan boşanma davasını ne kadar sürede açmalıyım?
TMK m.162’deki özel sebebe dayanılacaksa, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl içinde. Süre geçmişse veya olay affedilmişse dava TMK m.166/1’e dayandırılır ve şiddet kusur olarak değerlendirilir.
Israrlı takipte şikâyet şart mı?
Evet. TCK m.123/A-3’e göre ısrarlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Suç uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK m.253/3). Ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi nitelikli hâldir.
Eşim ceza davasında mahkûm oldu; boşanma davasında olayı yeniden ispatlamam gerekir mi?
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararında varlığı tespit edilen maddi vakıalar hukuk hâkimini bağlar (Yargıtay 3. HD, 22.11.2021, E.2021/5050, K.2021/11807). Kusurun ağırlığını ise boşanma hâkimi değerlendirir; ceza hâkiminin kusur değerlendirmesi hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).
Koruma kararı ne kadar süreyle verilir?
6284 sayılı Kanun’a göre tedbir kararı ilk defasında en fazla altı ay için verilebilir; şiddet tehlikesi sürüyorsa uzatılabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir.
Koruma kararını ihlal edene ne olur?
6284 s.K. m.13’e göre üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır; ihlalin tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır ve toplam süre altı ayı geçemez. İhlal ayrıca suç oluşturuyorsa ceza soruşturması da yürütülür.
Şiddet nedeniyle manevi tazminat isteyebilir miyim?
Evet. TMK m.174/2’ye göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir. Ceza dosyasındaki raporlar ve kararlar tazminat miktarının belirlenmesinde önemli delildir.
Kadına karşı basit yaralamada ceza farklı mı?
TCK m.86/2’ye göre basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamada suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz; 7550 sayılı Kanundan önce işlenen fiillerde lehe olan önceki hüküm uygulanır (TCK m.7/2). Eşe karşı işlenirse ayrıca m.86/3-a uyarınca şikâyet aranmaz ve ceza yarı oranında artırılır.
Israrlı takip veya hakaret için ne kadar sürede şikâyet etmeliyim?
TCK m.73/1’e göre şikâyete bağlı suçlarda fiil ve failin öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunulmazsa şikâyet hakkı düşer. Mesaj, arama ve takip kayıtları tarihleriyle saklanmalıdır.
Şiddet uygulayan eşi evden nasıl çıkarabilirim?
En hızlı yol 6284 sayılı Kanun kapsamında müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun size tahsisi talebidir; bu önleyici tedbir geciktirilmeksizin verilir (6284 m.5/1-b, m.8/3). Boşanma davası açılınca TMK m.169 uyarınca konutun dava süresince kullanımına ilişkin tedbir de istenebilir.
📘 İlgili Rehberler
- Aile İçi Tartışma Suça Dönüştü: Eş ve Aile Bireyine Karşı Suçlarda Haklarınız
- Aile ve Boşanma Hukuku (Ana Rehber)
- 6284 Koruma Kararı Talebi Dilekçesi Örneği (2026)
- 6284 Koruma Kararı Boşanmada Kusur Kanıtı Olur mu?
- Aile İçi Şiddet Davasında Delil Nasıl Toplanır?
- Ceza Mahkemesi Kararının Hukuk Davasına Etkisi (TBK 74)
- Boşanmada Kusur Nasıl Belirlenir?
- Eşim Beni Evden Attı: Ne Yapmalıyım?
- Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK 162)
Bu içerik Aile ve Boşanma Hukuku alanındadır. Tüm başlıklar için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi ve Aile Hukuku Örnek Dilekçeler sayfalarına bakabilirsiniz.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.


