Dava açıldıktan sonra talep edilen miktarın yetersiz kaldığı ya da dilekçedeki bir hususun düzeltilmesi gerektiği sıkça yaşanır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu bu ihtiyaca ıslah kurumuyla cevap verir.
Islah Nedir?
HMK m. 176’ya göre taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Islah, daha önce yapılmış bir işlemin hukuken hiç yapılmamış sayılarak yeniden yapılmasına olanak tanır; bu yönüyle yargılamada önemli bir düzeltme aracıdır.
Bir Kez ve Tahkikat Sonuna Kadar
Aynı davada ıslah yoluna yalnızca bir kez başvurulabilir. Ayrıca ıslah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir; bu aşamadan sonra ıslah talebi dinlenmez. Bu iki sınır, ıslahın doğru zamanda ve tek seferde, iyi planlanarak kullanılmasını gerektirir.
Boşanmada Islah Nerede İşe Yarar?
Uygulamada ıslah, en çok talep sonucunun düzeltilmesinde kullanılır; örneğin başlangıçta düşük talep edilen nafaka veya tazminat miktarının yargılama sırasında artırılması mümkün olabilir. Dava dilekçesindeki bazı maddi vakıaların düzeltilmesi de ıslahla gündeme gelebilir.
Islahın Sınırları
Islah, her türlü değişikliğe sınırsız izin vermez. Karşı tarafın usulü kazanılmış haklarını ortadan kaldıracak biçimde kullanılamaz. Boşanma sebebinin tümüyle değiştirilmesi gibi taleplerde, somut olayın özelliği ve yargılama aşaması belirleyici olur; bu nedenle ıslahın kapsamı dikkatle belirlenmelidir.
Islah ile Karşılık Dava Karıştırılmamalı
Davalı taraf kendi taleplerini ileri sürmek istiyorsa, bu çoğu zaman ıslahla değil karşı dava ile yapılır. Hangi yolun kullanılacağı, talebin niteliğine göre değişir; yanlış yol seçimi hak kaybına yol açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka miktarını dava sırasında artırabilir miyim? Koşulları varsa ıslah yoluyla talep sonucunu artırmak mümkün olabilir; bunun için ıslah harcının yatırılması gerekir.
İki kez ıslah yapılabilir mi? Hayır; aynı davada yalnızca bir kez ıslaha başvurulabilir.
İstinaf aşamasında ıslah olur mu? Islah tahkikat aşamasına ilişkin bir kurumdur; tahkikat bittikten sonra ıslah yapılamaz.
Islah, doğru kullanıldığında davayı güçlendiren, yanlış kullanıldığında ise tek hakkın boşa harcanmasına yol açan bir kurumdur. Zamanlama ve kapsam kritik olduğundan, sürecin profesyonel destekle yürütülmesi yerinde olur.
