Anlaşmalı boşanma, eşlerin hem boşanma hem de tüm sonuçları (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde uzlaşarak boşanmasıdır ve Türk Medeni Kanunu madde 166/3’te düzenlenir. Koşulları: en az bir yıl süren evlilik, birlikte başvuru ya da davanın kabulü, bir protokol ve hâkimin tarafları bizzat dinleyip protokolü uygun bulması. En hızlı boşanma yoludur; çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Bu rehberde anlaşmalı boşanmanın şartlarını açıklıyoruz.
10 Saniyede Hukuk · Aile ve Boşanma Hukuku
Anlaşmalı boşanma şartları nelerdir?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →
Anlaşmalı boşanmak mı istiyorsunuz?
Şartları ve protokolünüzü birlikte doğru biçimde hazırlayalım. Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppAnlaşmalı boşanma nedir? (TMK m. 166/3)
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın sonuçlarının tamamında (nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, maddi-manevi tazminat, mal paylaşımı) uzlaşması hâlinde başvurulan boşanma türüdür. Türk Medeni Kanunu madde 166/3’te düzenlenir ve uygulamada en yaygın boşanma yoludur. Eşler, üzerinde anlaştıkları hususları bir boşanma protokolüyle mahkemeye sunar; hâkim, koşulların varlığını ve protokolün uygunluğunu denetleyerek boşanmaya karar verir.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Madde 166/3’e göre anlaşmalı boşanma için şu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- En az bir yıllık evlilik: Evlilik, resmî nikâh tarihinden dava tarihine kadar en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Birlikte başvuru veya kabul: Eşler birlikte mahkemeye başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
- Boşanma protokolü: Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında düzenlenmiş bir protokol bulunmalıdır.
- Hâkimin bizzat dinlemesi: Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve protokolü uygun bulmalıdır.
Bu koşullardan biri eksikse anlaşmalı boşanma mümkün olmaz; taraflar çekişmeli boşanma yoluna gitmek zorunda kalır.
Bir yıllık evlilik şartı
Anlaşmalı boşanmanın en çok dikkat edilen koşulu, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır; bu durumda boşanmak isteyen taraflar, evlilik birliğinin temelinden sarsılması (şiddetli geçimsizlik) gibi bir sebebe dayanarak çekişmeli boşanma davası açmak zorundadır. Bu nedenle evlilik süresi, hangi yolun izleneceğini belirleyen ilk ölçüttür.
Hâkimin denetimi ve protokol
Anlaşmalı boşanmada hâkimin rolü pasif değildir. Hâkim, tarafların boşanma iradesinin özgürce açıklanıp açıklanmadığını bizzat denetler ve protokolü çocukların ile tarafların menfaati bakımından inceler. Gerekli görürse protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir. Protokolde velayet ve kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi tüm sonuçların açık ve dengeli biçimde düzenlenmesi, sürecin tek celsede tamamlanmasını sağlar.
Süreç, duruşma ve vazgeçme
Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması şarttır; yalnızca avukatla temsil yeterli değildir, çünkü hâkim iradeyi bizzat denetlemek zorundadır. Koşullar sağlandığında dava çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır ve kararın kesinleşmesiyle süreç genellikle 1 ila 3 ayda tamamlanır. Taraflar karar kesinleşene kadar boşanma iradelerinden dönebilir; bir eşin vazgeçmesi hâlinde dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir. Protokoldeki tazminat ve mal paylaşımı düzenlemeleri ise kesinleşmeyle bağlayıcı olur. Protokolün doğru hazırlanması için bir aile hukuku avukatından destek almak hak kaybını önler.
⚖️ Güncel not: Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Geçiş döneminde mevcut nafaka kararları ve ödeme yükümlülüğü devam eder. Ayrıntı: AYM süresiz nafaka kararı (2026).
📘 İlgili Rehberler
İlgili Rehberler
Duruşma Anı: Hâkimin Kontrol Ettiği Beş Husus
Anlaşmalı boşanmada tek duruşma yapılır; ancak bu duruşma bir formalite değildir. Hâkim, kararı vermeden önce beş hususu denetler.
| Kontrol | Neye bakılır? |
|---|---|
| Evlilik süresi | Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması; nikâh tarihi kontrol edilir |
| Bizzat hazır bulunma | Eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi; taraflar hâkim önünde beyanda bulunmalıdır |
| İradenin serbestliği | Beyanların baskı altında olmaksızın verildiği |
| Protokolün uygunluğu | Mali sonuçlar ve çocukların durumu bakımından düzenlemenin kabul edilebilir olması |
| Çocuğun üstün yararı | Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası hükümleri; hâkim burada taraf iradesiyle bağlı değildir |
Vekil, tarafın yerine beyanda bulunamaz. Çekişmeli boşanmadan farklı olarak anlaşmalı boşanmada eşlerin hâkim huzurunda bizzat beyanda bulunması aranır. Vekâletname ile temsil, duruşmaya katılım yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yurt dışında bulunanlar için ses ve görüntü nakli yoluyla katılım talep edilebilir; bu talep duruşma gününden makul süre önce yapılmalıdır.
Protokolde Bulunması Gereken Kalemler
Protokolde düzenlenmeyen bir konu, sonradan ayrı dava konusu olur. Bu nedenle aşağıdaki kalemlerin tamamı — talep edilmiyorsa dahi — açıkça yazılmalıdır.
- Boşanma iradesi. Tarafların boşanmak konusunda anlaştıkları.
- Velayet. Her çocuk için ayrı ayrı; ortak velayet düşünülüyorsa açıkça belirtilmeli.
- Kişisel ilişki. Gün, saat, teslim ve iade yeri; bayram, yarıyıl ve yaz tatili ayrı ayrı.
- İştirak nafakası. Her çocuk için ayrı tutar; ödeme günü, yöntemi ve hesap bilgisi; endeksli artış hükmü.
- Yoksulluk nafakası. Talep ediliyorsa tutarı, edilmiyorsa feragat edildiği açıkça yazılmalı.
- Maddi ve manevi tazminat. Aynı biçimde; talep yoksa feragat belirtilmeli.
- Mal paylaşımı. Hangi malın kime kaldığı; taşınmazlar ada-parsel bilgisiyle, devir süresi ve masraf sorumluluğuyla.
- Ziynet ve ev eşyası. İade edilip edilmediği veya karşılıklı ibra.
- Yargılama giderleri. Kime ait olacağı.
Beşinci ve altıncı maddedeki feragat kaydı kritiktir. Protokolde nafaka veya tazminata hiç değinilmemesi, o talepten vazgeçildiği anlamına gelmez; sonradan bağımsız dava açılabilir. Buna karşılık “yoksulluk nafakası talep etmiyorum, bu haktan feragat ediyorum” ifadesi açıkça yazılırsa, sonraki talep bu kayıtla karşılanır. Ancak iştirak nafakasından feragat geçersizdir — çocuğun hakkı olduğundan ana baba çocuk adına vazgeçemez.
Vazgeçme ve Karar Sonrası
Anlaşmalı boşanmada iradenin geri alınabileceği an ile kararın bağlayıcı hâle geldiği an ayrı ayrı bilinmelidir.
| Aşama | Durum |
|---|---|
| Duruşmadan önce | Vazgeçilebilir; dosya çekişmeli olarak yürür |
| Duruşmada, karar açıklanmadan | Vazgeçilebilir; beyan tutanağa geçirilir |
| Karar açıklandıktan sonra, kesinleşmeden | Kanun yoluna başvurulabilir; protokol hükümleri tartışılabilir |
| Kesinleştikten sonra | Protokol ilam niteliğindedir; değişiklik ancak koşulların değişmesine dayalı yeni davayla istenebilir |
Hızlı kesinleştirme için tarafların kanun yolundan feragat etmesi mümkündür; bu, süreci haftalarca kısaltır. Ancak feragat geri alınamaz — bu nedenle hükmün bütün kalemleri okunmadan feragat edilmemelidir.
Kesinleşmenin ardından yapılacaklar: kesinleşme şerhli karar örneğinin alınması, nüfus kaydının kontrolü, protokolde kararlaştırılan devir ve ödemelerin takibi. Protokol hükümleri yerine getirilmezse ilamlı icra takibi başlatılabilir; çocuk teslimi ve kişisel ilişki ihlallerinde ise ilgili adalet müdürlüklerine başvurulur.
Anlaşmalı ve çekişmeli yol arasındaki geçiş imkânları ve maliyet karşılaştırması için anlaşmalı boşanma rehberimize, protokole uyulmaması hâlinde başvurulacak icra yolları için protokol ihlali rehberimize bakabilirsiniz.
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Bekar Biri Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Protokol Kalemlerinin Madde Dayanağı
m.166/3, hâkimin “boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu” hususundaki düzenlemeyi uygun bulmasını arar. Bu kalemlerin her biri ayrı bir maddeye dayanır.
Maddî tazminat — TMK m.174/1: mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.
Manevî tazminat — m.174/2: boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
Protokolde nasıl yazılır? Talep edilip edilmediği açıkça belirtilmelidir. Karşılıklı olarak istenmiyorsa, bu husus “tazminat talebi bulunmamaktadır” biçiminde yazılmalıdır; aksi hâlde sonradan talep tartışması doğar.
Yoksulluk nafakası — TMK m.175/1: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Aynı madde uyarınca nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Ödeme biçimi — TMK m.176/1: maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Buna karşılık m.176/2 uyarınca manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
Çocuğun giderleri — TMK m.182/2: velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.
Miktar ölçütü — TMK m.330/1: nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka her ay peşin ödenir.
Artış kaydı — m.330/3. Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Bu kayıt protokolde açıkça istenmelidir.
Soyadı — TMK m.173. Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmasında menfaati bulunduğu ve bunun kocaya zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim buna izin verebilir.
Mal rejimi. Protokolde tasfiyenin yapıldığı ya da karşılıklı olarak feragat edildiği belirtilmelidir. Aksi hâlde TMK m.202 vd. uyarınca ayrı bir tasfiye davası gündeme gelir.
| Kalem | Dayanak |
|---|---|
| Maddî / manevî tazminat | m.174 |
| Yoksulluk nafakası | m.175 — kusur ölçütü |
| Ödeme biçimi | m.176 — manevîde irat olmaz |
| İştirak nafakası | m.182/2 ve m.330 |
| Artış | İstem hâlinde hükme bağlanır |
| Soyadı | m.173 — menfaat + zarar yok |
Hâkimin Müdahale Alanı: Kamu Düzeni
Protokol taraflar arasında bir anlaşmadır; ancak bazı kalemler üzerinde taraflar serbestçe tasarruf edemez.
Değişiklik yetkisi — m.166/3. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.
İki yönlü bir kilit. Hâkim protokolü değiştirebilir; ancak taraflar bu değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Dosya çekişmeli olarak yürür.
Neden müdahale eder? Velâyet, kişisel ilişki ve çocuğun giderlerine ilişkin düzenlemeler kamu düzenine ilişkindir. Taraflar bu konularda serbestçe tasarruf edemez.
Ölçüt — TMK m.182/1. Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.
Çocuğun yararı — TMK m.339/1: ana ve baba, çocuğun bakım ve eğitimi konusunda onun menfaatini göz önünde tutarak gerekli kararları alır ve uygularlar.
İştirak nafakasından feragat edilemez. Nafaka çocuğun hakkı olduğundan, velâyet sahibi ebeveynin bu kalemden feragati çocuğu bağlamaz. Çocuk, ergin olduğunda ya da kendisine kayyım atandığında kendi adına talepte bulunabilir.
Eksiklik varsa karar verilemez. Protokolde boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin bir eksiklik bulunması hâlinde anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Tam mutabakat yoksa dava çekişmeli boşanma olarak görülmeye devam eder.
İkrar istisnası — m.166/3 son cümle. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz. Yani TMK m.184‘teki kural tersine çevrilmiştir; ancak bu istisna yalnız boşanma sebebi bakımından işler, çocuğa ilişkin düzenlemelerde hâkimin denetimi sürer.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Hâkimin yetkisi | Değişiklik yapabilir |
| Kabul edilmezse | Çekişmeli devam eder |
| Serbest tasarruf | Çocuk kalemlerinde yok |
| Dinleme | m.182/1 — ana baba, gerekirse vasi |
| İştirak nafakası | Feragat çocuğu bağlamaz |
| Eksik protokol | Karar verilemez |
Vazgeçme: İki Ayrı Mekanizma
“Vazgeçme” tek bir kavram değildir; iki farklı hukukî yol aynı sonuca götürür ama farklı işler.
Birinci yol — anlaşma iradesinden dönme. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E.2017/1941, K.2019/475 sayılı ve 18.04.2019 tarihli kararında; anlaşmalı boşanma yönünde oluşan karar kesinleşinceye kadar eşlerin, gerek boşanmanın malî sonuçları gerekse çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanından dönmesini engelleyici yasal bir hüküm bulunmadığı belirtilmiştir. Aynı yönde Y2HD E.2016/20698, K.2018/8060 sayılı karar da bulunmaktadır.
Sonucu nedir? Anlaşma bütünüyle geçersiz hâle gelir ve dava, TMK m.166/1-2 kapsamında çekişmeli boşanma davasına döner.
Mahkeme ne yapar? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2014/19828 E., 2015/4293 K. sayılı kararında; anlaşmalı boşanma kararı verildikten sonra hükmün temyiz edilmesi hâlinde, taraflara iddia ve savunmalarını bildirmesi ve delillerini sunması için imkân verilerek davaya çekişmeli boşanma olarak devam edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ne zamana kadar? Dönme, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada mümkündür: duruşmadan önce, duruşmada, gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra istinaf aşamasında.
İkinci yol — davadan feragat (HMK m.307): feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.
Kimin elindedir? Feragat yalnız davacıya aittir. Buna karşılık anlaşma iradesinden dönme her iki eş için mümkündür.
Karşı tarafın onayı gerekmez — HMK m.309/3: feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir.
Zamanı — HMK m.310: feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir.
Sonucu ağırdır — HMK m.311. Feragat ve kabul kesin hüküm gibi hukukî sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde iptali istenebilir.
Fark burada netleşir. Dönme davayı çekişmeliye çevirir; dosya devam eder. Feragat ise davayı sona erdirir ve kesin hüküm etkisi doğurur.
Giderler — HMK m.312. Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir.
| İradeden dönme | Feragat | |
|---|---|---|
| Kim | Her iki eş | Davacı |
| Sonuç | Çekişmeliye döner | Dava sona erer |
| Etki | Dosya devam eder | Kesin hüküm |
| Zaman | Kesinleşmeye kadar | |
| Karşı taraf onayı | Gerekmez | |
| İptal | İrade bozukluğu hâlinde | |
Kesinleşme, Tescil ve Samimiyet Denetimi
Karar verilmesi sürecin sonu değildir; boşanma kesinleşmeyle hüküm doğurur.
Kanun yolu — HMK m.345/1: istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar.
Feragatle hızlandırma. Taraflar duruşmada ya da sonrasında kanun yoluna başvurmaktan feragat ettiklerini beyan ederse, karar daha erken kesinleşir.
Kesinleşme şartı — HMK m.367/2. Kural olarak kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili aynî haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez.
Nafaka istisnadır. Aile hukuku ilâmlarında kesinleşme şartı aranmasına rağmen nafaka kararları bu şarttan istisna tutulmuştur; kesinleşmeden icra edilebilir niteliktedir.
Tescil. Kesinleşen karar, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca aile kütüğüne tescil edilir. Medenî hâl değişikliği bu tescille kayda geçer.
Samimiyet denetimi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2018/15333 K. sayılı kararında; kararın sekiz yıl gibi uzun bir süre geçtikten sonra tebliğe çıkarılmasının TMK m.2‘deki dürüstlük kuralına aykırı ve hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu belirtilerek, boşanma iradesinin samimi olmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönünde bozma yapılmıştır.
Dayanak — TMK m.2: herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.
Pratik sonuç. Anlaşmalı boşanma kararı alınıp tebliğe çıkarılmadan uzun süre bekletilmesi, iradenin samimiyetini tartışmalı hâle getirebilir. Karar makul sürede kesinleştirilmelidir.
| Konu | Kural |
|---|---|
| İstinaf | İki hafta; tebliğle başlar |
| Hızlandırma | Kanun yolundan feragat |
| İnfaz | Kesinleşme şartı (m.367) |
| Nafaka | İstisna |
| Tescil | 5490 s.K. |
| Bekletme | TMK m.2 — kötüye kullanma |
Karar Sonrası: Protokol Ne Kadar Bağlayıcı?
Protokolün her kalemi aynı ölçüde kalıcı değildir.
Yoksulluk nafakasında — TMK m.176/3. İrat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka; alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır.
Miktarın değişmesi — m.176/4: tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.
Protokoldeki feragat sınırı. Protokolde nafakadan feragat edilmişse, sonradan m.175 uyarınca yeniden nafaka talebi kural olarak dinlenmez. Buna karşılık hükmedilmiş bir nafakanın miktarı m.176/4 uyarınca değişebilir.
Çocuk nafakasında — TMK m.331: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. Bu kalem, protokoldeki düzenlemeye rağmen her zaman yeniden ele alınabilir.
Velâyet — TMK m.183. Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.
Kişisel ilişki — TMK m.323 ve m.326. Düzenleme uygulanamaz hâle gelmişse yeniden düzenleme istenebilir; çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
Tazminatta durum farklıdır. m.174 uyarınca hükmedilen tazminat, kesinleşmiş bir alacak niteliğindedir ve sonradan artırılıp azaltılamaz.
Süre sınırı — TMK m.178: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Mal rejimi ayrıdır. Katılma alacağı boşanmanın fer’îsi olmadığından m.178’deki bir yıllık süreye tâbi değildir; TBK m.146 uyarınca on yıllık genel zamanaşımı uygulanır.
Tahsil. Protokole dayalı olarak hükme bağlanan kalemler ilamlı icra yoluyla takip edilir. Nafakanın ödenmemesi hâlinde İİK m.344 uyarınca alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.
| Kalem | Sonradan değişir mi? |
|---|---|
| Yoksulluk nafakası | Evet — m.176/3-4 |
| İştirak nafakası | Evet — m.331 |
| Velâyet | Evet — m.183 |
| Kişisel ilişki | Evet — m.323, m.326 |
| Tazminat | Hayır |
| Mal rejimi | Ayrı dava; on yıl |
Sıkça Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma nedir (TMK 166/3)?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin hem boşanma konusunda hem de boşanmanın tüm sonuçlarında (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı, kişisel ilişki) uzlaşarak boşanmasıdır ve Türk Medeni Kanunu madde 166/3’te düzenlenir. En hızlı ve en az masraflı boşanma yoludur; koşulları sağlandığında dava çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır. Eşler, üzerinde anlaştıkları konuları bir boşanma protokolüyle mahkemeye sunar ve hâkimin onayına bağlar.
Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?
Türk Medeni Kanunu madde 166/3’e göre anlaşmalı boşanma için: evliliğin en az bir yıl sürmüş olması; eşlerin birlikte mahkemeye başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi; boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında düzenlenmiş bir protokolün bulunması; ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirip protokolü uygun bulması gerekir. Bu koşullardan biri eksikse anlaşmalı boşanma mümkün olmaz.
Bir yıllık evlilik şartı neden vardır?
Madde 166/3, evlilik birliğinin anlaşmalı yolla sona erdirilebilmesi için en az bir yıl sürmüş olmasını arar. Bu süre, resmî nikâh tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır; bu durumda taraflar boşanmak istiyorsa çekişmeli boşanma davası (örneğin evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle) açmaları gerekir.
Hâkim anlaşmalı boşanma protokolünü değiştirebilir mi?
Evet. Hâkim, tarafların ve özellikle çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir. Hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir; uygun bulmadığı düzenlemelerin düzeltilmesini talep edebilir. Bu nedenle protokolün baştan dengeli ve çocuğun üstün yararına uygun hazırlanması, sürecin tek celsede tamamlanmasını sağlar.
Anlaşmalı boşanmada duruşmaya katılmak zorunlu mu?
Evet. Anlaşmalı boşanmada, çekişmeli boşanmadan farklı olarak tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması şarttır. Çünkü hâkim, boşanma iradesinin özgürce ve serbestçe açıklanıp açıklanmadığını tarafları bizzat dinleyerek denetlemek zorundadır. Yalnızca avukatla temsil, anlaşmalı boşanma duruşması için yeterli değildir; eşlerin kendisi de hazır bulunmalıdır.
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Anlaşmalı boşanma, koşullar sağlandığında çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır. Duruşma günü, mahkemenin yoğunluğuna göre genellikle birkaç hafta ile bir ay içinde verilir. Kararın kesinleşmesiyle birlikte sürecin tamamı çoğunlukla 1 ila 3 ay içinde tamamlanır. Anlaşmalı boşanmada tanık, bilirkişi veya keşif gibi süreci uzatan işlemlere ihtiyaç duyulmaz; bu da onu en hızlı boşanma yolu yapar.
Anlaşmalı boşanmadan vazgeçilebilir mi?
Taraflar, karar kesinleşene kadar boşanma iradelerinden dönebilir; hâkim, iradenin serbestçe sürdürülüp sürdürülmediğini denetler. Bir eş anlaşmalı boşanmadan vazgeçer ve protokole uymak istemezse, dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir. Protokolde yer alan tazminat ve mal paylaşımı düzenlemeleri ise karar kesinleştiğinde bağlayıcı hâle gelir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce hukuki sonuçların değerlendirilmesi yerinde olur.
Anlaşmalı boşanma sürecinizde yanınızdayız
Şartlar ve protokol için bir avukatla görüşün. Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppBu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — mevzuat.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.


