Türk Medeni Kanunu’na göre anlaşmalı boşanma; evlilik en az 1 yıl sürmüşse ve taraflar birlikte başvurmuş ya da bir tarafın davasını diğer taraf kabul etmişse mümkündür. Ayrıca hakim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe oluştuğunu tespit eder.
Sürecin temel belgesi: Anlaşmalı boşanma protokolüdür.
Bu noktada profesyonel destek almak, hem hukuki güvenlik hem de gelecekte doğabilecek risklerin önlenmesi açısından kritiktir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken 5 Kritik Nokta
Anlaşmalı boşanma, Türk hukuk sisteminde evliliğin en hızlı ve en az yıpratıcı şekilde sonlandırılmasını sağlayan yöntemdir. Ancak “anlaşmalı” olması, sürecin otomatik olarak sorunsuz ilerleyeceği anlamına gelmez. Uygulamada en çok sorun, anlaşmalı boşanma protokolünün eksik veya hatalı hazırlanması nedeniyle ortaya çıkar.
Mahkeme, taraflar protokol sunmuş olsa dahi; özellikle çocuk, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi konularda protokolü kamu düzeni kapsamında inceleyebilir ve gerekli görürse değişiklik isteyebilir. Daha önemlisi: protokol zayıf hazırlanırsa, boşanma tamamlandıktan sonra dahi ciddi uyuşmazlıklar başlayabilir.
Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken aşağıdaki kritik noktalar stratejik olarak ele alınmalıdır.
Kritik Nokta 1 — Protokolde Nafaka Türleri Net Ayrılmalı
Anlaşmalı boşanma protokollerinde en sık hata, “nafaka” konusunun muğlak yazılmasıdır.
Nafaka çeşitleri:
- Tedbir nafakası (dava sürecinde)
- Yoksulluk nafakası (boşanma sonrası eş lehine)
- İştirak nafakası (çocuk için)
Protokolde mutlaka şu netlikte yazılmalıdır:
- Nafaka miktarı
- Ödeme günü
- Artış oranı (ÜFE/TÜFE gibi)
- Banka hesabı / ödeme yöntemi
- Ödenmemesi halinde icra takibi yapılabileceği
Örnek doğru ifade:
Davalı eş, müşterek çocuk için her ayın 5’ine kadar 8.000 TL iştirak nafakasını davacı eşin … IBAN numaralı hesabına yatıracaktır. Nafaka her yıl TÜİK TÜFE oranında artırılacaktır.
Kritik Nokta 2 — Velâyet ve Kişisel İlişki Programı Uygulanabilir Olmalı
Mahkemeler özellikle çocukla kişisel ilişki düzenlemesine dikkat eder.
Sık yapılan hatalar:
“Baba çocuğu istediği zaman görür.” gibi belirsiz ifadeler
Tatil/ bayram programlarının yazılmaması
Yurt dışı izni konusunun düzenlenmemesi
Protokolde olması gereken:
- Haftalık görüş düzeni
- Resmi tatil ve dini bayram programı
- Yaz tatili düzeni
- Telefon/online görüşme kuralları
- Çocuğun yurt dışına çıkışı için izin prosedürü
Çocukla ilgili hükümler “kamu düzeni” kapsamındadır. Bu yüzden protokol, hakim tarafından değiştirilmek istenebilir.
Kritik Nokta 3 — Mal Paylaşımı: “Hak İddiası Yoktur” Demek Her Zaman Yetmez
Protokollerde sıkça şu cümle yer alır:
Taraflar birbirlerinden mal rejimi tasfiyesi dahil hiçbir hak ve alacak talebinde bulunmayacaktır.
Bu hüküm tek başına güçlü görünse de her dosyada yeterli olmayabilir.
Çünkü:
Eşlerden biri baskı altında imzaladığını iddia edebilir
Mal kaçırma şüphesi doğabilir
Tapu devri/araç devri gibi işlemler belirsiz kalabilir
✅ Bu yüzden somut malların tek tek yazılması tavsiye edilir:
Taşınmaz adresleri
Araç plaka
Banka hesapları / şirket hisseleri
Ziynet eşyası
Kritik Nokta 4 — Tazminat ve Feragat Maddeleri Hukuken Tutarlı Yazılmalı
Boşanma protokollerinde genelde şu başlıklar yer alır:
- Maddi tazminat
- Manevi tazminat
- Ziynet alacağı
- Mehir alacağı (varsa)
- Düğün masrafları
- Karşılıklı feragat
⚠️ Ancak feragat açık ve kesin olmalı:
“Şimdilik feragat” gibi ifadeler ileride tartışma yaratır
Tazminat tutarı yazılmalı
Ödeme tarihi mutlaka belirlenmeli
Örnek net feragat:
Taraflar, işbu protokol kapsamındaki tüm hususlar yönünden birbirlerinden maddi-manevi tazminat dahil başkaca hiçbir talepte bulunmayacaklarını kabul eder.
Kritik Nokta 5 — Protokolün İcra Edilebilirliği: “İcra Edilebilir Şekilde Yazım”
Anlaşmalı boşanma protokolünün en kritik işlevi şudur:
✅ Karşı taraf uymadığında icra takibi yapılabilmelidir.
Bunun için:
- IBAN
- ödeme günü
- taksit / gecikme
- tapu devri için süre
- araç devri için süre
- masraf kalemleri (harç/masraf kim öder)
Örnek:
… plakalı araç 15 gün içinde davacı eşe devredilecek olup devir masrafları davalı eş tarafından karşılanacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Sürecinde Avukatla Çalışmanın Avantajı
Teoride anlaşmalı boşanma “kolay” görünür; ancak protokolün zayıf olması halinde:
Nafaka/velayet ihtilafı çıkar
Mal rejimi davaları başlar
İcra dosyaları açılır
Ceza soruşturmasına dönebilecek gerilimler oluşur
Bu nedenle profesyonel hukuki destek önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
1) Anlaşmalı boşanma protokolü mahkemede değiştirilebilir mi?
Evet. Özellikle çocuk/nafaka düzenlemeleri kamu düzenine ilişkindir.
2) Protokol imzalandıktan sonra vazgeçilebilir mi?
Duruşmada anlaşmadan dönülebilir. Hakim tarafları dinler.
3) Protokol noterden yapılmak zorunda mı?
Hayır zorunlu değil; ancak imza güvenliği açısından avantaj sağlayabilir.
4) Mal paylaşımı protokolde yazmazsa sonra dava açılabilir mi?
Evet. Protokolde açık feragat yoksa özellikle mal rejimi tasfiyesi davası mümkündür.
5) Boşanma protokolü icra edilebilir mi?
Mahkeme kararıyla birlikte icra edilebilir hale gelir; ancak metin icraya uygun yazılmalıdır.
