Evlat edinmek yalnızca evli çiftlere özgü değildir. Belirli yaş şartını sağlayan bekar bireyler de tek başına evlat edinebilir. Bu yazıda tek başına evlat edinmenin koşullarını ve evli kişiler bakımından geçerli istisnaları açıklıyoruz.
Tek Başına Evlat Edinme
Türk Medeni Kanunu’nun 307. maddesine göre, evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuş ise tek başına evlat edinebilir. Bu düzenleme, uygun koşullara sahip bekar bireylerin de bir çocuğa yuva sağlamasına imkân tanır. Tek başına evlat edinen kişi, çocuğun tek yasal ebeveyni olur ve velayet ona ait olur.
Evli Kişinin Tek Başına Evlat Edinmesi
Kural olarak evli kişiler ancak birlikte evlat edinebilir. Ancak TMK 307’ye göre, otuz yaşını doldurmuş olan eş; diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğu veya iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması yüzünden birlikte evlat edinmenin mümkün olmaması hâlinde, tek başına evlat edinebilir.
Çocuğun Üstün Yararı
Tek başına evlat edinmede de en temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme, evlat edinmek isteyen kişinin ekonomik durumunu, sağlığını, yaşam koşullarını, çocuğa sağlayabileceği eğitim ve bakım imkânlarını titizlikle inceler. En az bir yıl bakıp eğitme şartı tek başına evlat edinmelerde de aranır (TMK 305).
Yaş Farkı Koşulu
Evlat edinen ile evlatlık arasında en az on sekiz yaş farkının bulunması gerekir (TMK 308). Bu koşul, evlat edinme ilişkisinin gerçek bir ebeveyn-çocuk ilişkisine uygun olmasını sağlamaya yöneliktir. Tüm bu şartlar sağlandığında bekar birey, aile mahkemesine başvurarak evlat edinme sürecini başlatabilir.
Kısa Cevap: Evet, Otuz Yaş Şartıyla
TMK m. 307 uyarınca evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuş ise tek başına evlât edinebilir. Evlat edinme yalnızca evli çiftlere özgü bir kurum değildir.
Bu yaş sınırı, Türk Medeni Kanunu ile getirilen değişikliklerden biridir; önceki düzenlemede aranan otuz beş yaş, otuza indirilmiştir.
Kanun Metni: TMK m.305-308
Bir küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır; evlat edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi de gerekir (TMK m.305). Eşler ancak birlikte evlat edinebilir; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez (TMK m.306/1). Bu son kural bekâr başvurular bakımından önemlidir: evli olmayan iki kişi, birlikte yaşasalar dahi aynı çocuğu birlikte evlat edinemez; ancak her biri şartları taşıyorsa tek başına evlat edinen sıfatını kazanabilir.
Evlat edinmenin temel şartları
| Şart | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakım ve eğitim süresi | Küçük evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olmalı | TMK m.305/1 |
| Küçüğün yararı | Evlat edinme her hâlde küçüğün yararına olmalı | TMK m.305/2 |
| Diğer çocuklar | Evlat edinenin diğer çocuklarının yararları hakkaniyete aykırı zedelenmemeli | TMK m.305/2 |
| Birlikte evlat edinme | Yalnızca eşler; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez | TMK m.306/1 |
| Bekâr kişi | Otuz yaşını doldurmuş olmak | TMK m.307/1 |
| Yaş farkı | Evlat edinilen en az on sekiz yaş küçük olmalı | TMK m.308/1 |
| Küçüğün rızası | Ayırt etme gücüne sahip küçük rızası olmadıkça evlat edinilemez | TMK m.308/2 |
| Vesayet altındaki küçük | Vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir | TMK m.308/3 |
| Ana ve babanın rızası | Kural olarak aranır; Kanunda sayılan hâllerde aranmaz | TMK m.309-312 |
Üç Ayrı Durum, Üç Ayrı Kural
Evlat edinmede yaş ve evlilik süresi şartları
| Kim | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Bekâr kişi | Otuz yaşını doldurmuş olmak | TMK m. 307/1 |
| Eşler (birlikte) | En az beş yıldan beri evli olmak veya otuz yaşını doldurmuş bulunmak | TMK m. 306 |
| Eşin çocuğunu evlat edinme | En az iki yıldan beri evli olmak veya otuz yaşını doldurmuş bulunmak | TMK m. 306/3 |
Bu üç satırdaki “veya” bağlacı önemlidir: şartlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Örneğin otuz yaşını doldurmuş bir eş için ayrıca beş yıllık evlilik süresi aranmaz.
Evliyseniz tek başına evlat edinemezsiniz
TMK m. 306 açıktır: eşler ancak birlikte evlât edinebilirler. Önceki kanun döneminde eşlerden biri diğerinin rızasıyla tek başına evlat edinebiliyordu; bu artık mümkün değildir. Yani evliyseniz, eşinizin “onay vermesi” tek başına evlat edinmenizi sağlamaz — ikinizin birlikte evlat edinen sıfatını kazanması gerekir.
Evli Kişinin Tek Başına Evlat Edinebildiği İstisna
TMK m. 307/2 dar bir istisna öngörür. Otuz yaşını doldurmuş olan eş, birlikte evlat edinmenin mümkün olmadığını ispat etmesi hâlinde tek başına evlat edinebilir. Bu imkânsızlığın sebepleri kanunda sayılmıştır:
- Diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olması
- Diğer eşin iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi
- Mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması
Bu hâllerin dışında evli kişinin tek başına evlat edinmesi kabul edilmez; ispat yükü de evlat edinmek isteyen eştedir.
Bekâr Evlat Edinmede Aranan Diğer Şartlar
Otuz yaş tek başına yeterli değildir. Küçüğün evlat edinilmesine ilişkin genel şartlar da gerçekleşmelidir:
- Bir yıllık bakım ve eğitim: Küçüğün evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması aranır.
- Küçüğün yararı: Evlat edinmenin küçüğün yararına olması gerekir; bu, dosyanın merkezindeki ölçüttür.
- En az on sekiz yaş fark: TMK m. 308/1 uyarınca evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır.
- Küçüğün rızası: Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlat edinilemez.
- Vesayet altındaysa izin: Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir.
- Ana ve babanın rızası: TMK m. 309 uyarınca küçüğün ana ve babasının rızası gerekir.
- Diğer çocukların durumu: Evlat edinenin varsa diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi aranır.
Ana ve Babanın Rızası: Şekil, Zaman ve Aranmaması
Evlat edinme küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir. Rıza, küçüğün veya ana ve babasının oturdukları yer mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanarak tutanağa geçirilir ve evlat edinenlerin adları belirtilmemiş veya henüz belirlenmemiş olsa dahi geçerlidir (TMK m.309). Rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemez; tutanağa geçirilme tarihinden başlayarak altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir ve geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir (TMK m.310).
Ana ve babadan biri kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa, ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunsa ya da küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa onun rızası aranmaz (TMK m.311). Küçük gelecekte evlat edinilmek amacıyla bir kuruma yerleştirilmişse ve rızalardan biri eksikse, evlat edinenin veya aracılık yapan kurumun istemi üzerine ve kural olarak yerleştirmeden önce küçüğün oturduğu yer mahkemesi rızanın aranıp aranmayacağına karar verir; özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi sebebiyle rızası aranmayan ebeveyne karar yazılı olarak bildirilir (TMK m.312).
Ana ve babanın rızasına ilişkin kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şekil | Mahkemede sözlü veya yazılı açıklanır ve tutanağa geçirilir | TMK m.309/2 |
| Evlat edinenin belirsizliği | Adları belirtilmemiş veya belirlenmemiş olsa da rıza geçerli | TMK m.309/3 |
| En erken zaman | Doğumdan itibaren altı hafta geçmeden rıza verilemez | TMK m.310/1 |
| Geri alma | Tutanağa geçirilmeden itibaren altı hafta içinde aynı usulle | TMK m.310/2 |
| Kesinlik | Geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir | TMK m.310/3 |
| Rızanın aranmaması | Ebeveynin kimliği veya yeri bilinmiyor, sürekli ayırt etme gücü yok ya da özen yükümlülüğü yerine getirilmiyor | TMK m.311 |
| Karar mercii | Kuruma yerleştirmede küçüğün oturduğu yer mahkemesi; diğer hâllerde evlat edinme sırasında | TMK m.312 |
Sosyal İnceleme ve Uygunluk Değerlendirmesi
Bekâr başvurularda dosyanın ağırlık merkezi, çocuğun bakım ve gözetiminin tek kişi tarafından sürdürülebilir olduğunun ortaya konmasıdır. Sosyal inceleme raporunda değerlendirilen başlıklar tipik olarak şunlardır:
- Barınma koşulları: konutun çocuk için uygunluğu, ayrı oda imkânı
- Gelir ve iş düzeni: çalışma saatleri ve çocuğa ayrılabilecek zaman
- Destek çevresi: yakın akraba ve sosyal çevre desteği
- Sağlık durumu ve çocukla kurulan ilişkinin niteliği
- Evlat edinme motivasyonu ve çocuk bakımına ilişkin farkındalık
Kanun bekâr olmayı bir eksiklik saymaz; ancak fiilen tek ebeveyn olarak sürdürülecek bakımın planı ortaya konmalıdır. Destek çevresinin somut biçimde gösterilmesi bu nedenle önemlidir.
Evlat Edinmenin Sonuçları
- Soybağı kurulur: Evlat edinme yoluyla da soybağı kurulur (TMK m.282); mahkeme kararıyla birlikte evlatlık ilişkisi kurulmuş olur (TMK m.315/1).
- Velayet geçer: Ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer (TMK m.314/1).
- Miras hakkı doğar: Evlatlık, evlat edinenin yasal mirasçısı olur (TMK m.314/2); evlatlık ve altsoyu evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur (TMK m.500).
- Soyadı değişir: Evlatlık küçükse evlat edinenin soyadını alır ve evlat edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir; ergin evlatlık dilerse evlat edinenin soyadını alabilir (TMK m.314/3).
- Öz aileyle miras bağı sürer: Evlatlığın öz ana ve babasına mirasçılığı devam eder; evlat edinme bu bağı ortadan kaldırmaz.
Buna karşılık evlat edinen, evlatlığın öz ailesine mirasçı olmaz. Miras ilişkisi tek yönlü kurulur.
Miras Hukukundaki Sonuçlar ve Saklı Pay
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder; evlat edinen ve hısımları ise evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m.500). Bu nedenle bekâr kişinin tek başına evlat edindiği çocuk, evlat edinenin altsoyu olarak birinci derecede yasal mirasçıdır ve altsoyun saklı payından yararlanır; altsoyun saklı pay oranı yasal miras payının yarısıdır (TMK m.506). Evlat edinen, ölüme bağlı tasarrufla evlatlığın saklı payını ancak mirasçılıktan çıkarma sebepleri varsa ortadan kaldırabilir. Mirasta eşin ve çocukların payları için Kardeşler Arası Miras Paylaşımı rehberimize bakabilirsiniz.
Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması: TMK m.317-319
Evlatlık ilişkisi mahkeme kararıyla kurulduğundan ancak Kanunda gösterilen sebeplerle ve dava yoluyla kaldırılabilir. Yasal sebep bulunmaksızın rıza alınmamışsa, rızası alınması gereken kişiler, küçüğün menfaati bunun sonucunda ağır biçimde zedelenmeyecekse evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını isteyebilir (TMK m.317). Evlat edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle sakatsa Cumhuriyet savcısı veya her ilgili ilişkinin kaldırılmasını isteyebilir; ancak noksanlıklar bu arada ortadan kalkmışsa veya yalnızca usule ilişkinse ve kaldırma evlatlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecekse bu yola gidilemez (TMK m.318).
Dava hakkı, evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.319). Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; evlat edinen veya evlatlık sonradan pişmanlık duysa dahi Kanunda sayılan sebepler ve süreler dışında ilişkiyi sona erdiremez.
Evlatlık ilişkisinin kaldırılması
| Sebep | Kim isteyebilir | Sınır | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yasal sebep olmaksızın rızanın alınmaması | Rızası alınması gereken kişiler | Küçüğün menfaati ağır biçimde zedelenmemeli | TMK m.317 |
| Esasa ilişkin diğer noksanlık | Cumhuriyet savcısı veya her ilgili | Noksanlık kalkmışsa veya yalnızca usule ilişkinse ve evlatlığın menfaati ağır zedelenecekse dava açılamaz | TMK m.318 |
| Dava süresi | — | Öğrenmeden itibaren bir yıl; her hâlde evlat edinmeden itibaren beş yıl | TMK m.319 |
Süreç ve Başvuru
- Kurum yolu: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı il müdürlüklerine başvurulur; ön görüşme, belge teslimi ve sosyal inceleme aşamaları izlenir.
- Bekleme ve yerleştirme: Uygunluk kararı sonrası sıraya alınır; yerleştirme sonrası bir yıllık bakım ve eğitim dönemi işler.
- Mahkeme aşaması: Evlat edinme kararı evlat edinenin oturma yeri mahkemesince verilir (TMK m.315/1); kesinleşmiş karar evlatlığın naklen geldiği aile kütüğüne ve evlat edinenin aile kütüğüne işlenir (TMK m.314/5).
- Gizlilik: Evlat edinme ile ilgili kayıtlar, belgeler ve bilgiler mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlık istemedikçe hiçbir şekilde açıklanamaz (TMK m.314/6).
Mahkeme Süreci: Yetki, Araştırma ve Karar
Evlat edinme kararı, evlat edinenin oturma yeri mahkemesince, birlikte evlat edinmede ise eşlerden birinin oturma yeri mahkemesince verilir; mahkeme kararıyla birlikte evlatlık ilişkisi kurulmuş olur (TMK m.315/1). Aile hukukuna ilişkin bu işlerde aile mahkemesi, bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi görevlidir (4787 s.K. m.4). Başvurudan sonra evlat edinenin ölümü veya ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer koşullar etkilenmediği takdirde evlat edinmeye engel olmaz; başvurudan sonra küçük ergin olursa, koşulları önceden yerine getirilmiş olmak kaydıyla küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler uygulanır (TMK m.315/2-3).
Mahkeme, esaslı sayılan her türlü durum ve koşulları kapsamlı biçimde araştırmadan, evlat edinen ile edinileni dinlemeden ve gerektiğinde uzmanların görüşünü almadan karar veremez. Araştırmada özellikle evlat edinen ile edinilenin kişiliği ve sağlığı, karşılıklı ilişkileri, ekonomik durumları, evlat edinenin eğitme yeteneği, evlat edinmeye yönelten sebepler ve aile ilişkileri ile bakım ilişkilerindeki gelişmeler açıklığa kavuşturulur; evlat edinenin altsoyu varsa onların evlat edinmeye ilişkin tavır ve düşünceleri de değerlendirilir (TMK m.316). Bekâr başvurularda sosyal inceleme raporunda sorgulanan başlıkların kanuni dayanağı bu hükümdür.
Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin aracılık faaliyetleri ancak yetki verilen kurum ve kuruluşlarca yapılabilir (TMK m.320); bu nedenle evlat edinme başvurusunun Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı il müdürlükleri aracılığıyla yürütülmesi, kanun dışı aracılıktan kaynaklanacak geçersizlik ve ceza risklerini ortadan kaldırır. Başvuru dilekçesi için Evlat Edinme Talebi Dilekçesi Örneği, ergin kişinin evlat edinilmesi için Ergin (Yetişkin) Bir Kişi Evlat Edinilebilir mi? sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Nüfus Kaydı, Kütükler Arası Bağ ve Gizlilik
Evlat edinme kararıyla evlatlığın hukuki durumu değişse de öz ailesiyle bağı tümüyle kopmaz. Evlatlığın miras ve başka haklarının zedelenmemesi ve aile bağlarının devam etmesi için evlatlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlat edinenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur ve evlatlıkla ilgili kesinleşmiş mahkeme kararı her iki nüfus kütüğüne işlenir (TMK m.314/5). Eşler tarafından birlikte evlat edinilen ve ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına ana ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adları yazılır (TMK m.314/4); tek başına evlat edinmede ise yalnızca evlat edinen ebeveyn sıfatını kazanır.
Kütükler arasındaki bu bağ, evlatlığın öz ailesine mirasçılığının sürmesini (TMK m.500) ve evlenme engellerinin denetlenmesini mümkün kılar. Bununla birlikte evlat edinme ile ilgili kayıtlar, belgeler ve bilgiler mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlık istemedikçe hiçbir şekilde açıklanamaz (TMK m.314/6). Çocuğa evlat edinildiğinin ne zaman ve nasıl anlatılacağı hukuki bir zorunluluk değil, çocuğun yararı gözetilerek verilecek bir karardır. Bu konu için Evlat Edinmede Gizlilik (Sır) İlkesi rehberimize bakabilirsiniz.
Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Arasındaki Fark
Bekâr kişilerin çocuğa yuva sağlamasının tek yolu evlat edinme değildir; koruyucu aile uygulaması da bu amaca hizmet eder. İki kurumun hukuki sonuçları ise tamamen farklıdır. Evlat edinmede mahkeme kararıyla soybağı kurulur, ana ve babaya ait haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer ve evlatlık evlat edinenin mirasçısı olur (TMK m.282, m.314). Koruyucu ailede ise çocuk, bakım ve gözetimi geçici olarak üstlenen aileye idari bir kararla yerleştirilir; soybağı kurulmaz, velayet ve miras ilişkisi doğmaz. Koruyucu aile olarak çocuğa bakan kişinin daha sonra aynı çocuğu evlat edinmek istemesi hâlinde, geçen bakım süresi TMK m.305’teki bir yıllık bakım ve eğitim şartının değerlendirilmesinde dikkate alınabilir; ancak bu hâlde de TMK m.307’deki yaş şartı ve ana babanın rızasına ilişkin hükümler ayrıca aranır. Ayrıntılı karşılaştırma için Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı rehberimize bakabilirsiniz.
Ergin Bir Kişinin Tek Başına Evlat Edinilmesi
Otuz yaş şartı küçüklerin evlat edinilmesine ilişkindir; ergin veya kısıtlı bir kişinin evlat edinilmesi ise ayrıca TMK m.313’teki şartlara bağlıdır. Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ergin veya kısıtlı kişi; bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli yardıma muhtaç olup en az beş yıldan beri evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmekteyse, küçükken en az beş yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmiş ve eğitilmişse ya da diğer haklı sebepler mevcut olup en az beş yıldan beri evlat edinenle aile hâlinde birlikte yaşıyorsa evlat edinilebilir. Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilir; bunlar dışında küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır (TMK m.313).
Tek başına evlat edinme başvurunuzun kanuni şartlarını, rıza durumunu ve mahkeme sürecini değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bekâr biri evlat edinebilir mi?
Evet. TMK m. 307 uyarınca evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuş ise tek başına evlât edinebilir. Evlat edinme yalnızca evli çiftlere özgü bir kurum değildir; bu yaş sınırı önceki düzenlemedeki otuz beş yaştan otuza indirilmiştir.
Evliysem tek başına evlat edinebilir miyim?
Kural olarak hayır. TMK m. 306 uyarınca eşler ancak birlikte evlât edinebilirler; eşin rıza göstermesi tek başına evlat edinmeyi sağlamaz. TMK m. 307/2’de dar bir istisna vardır: diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli yoksunluğu, iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi veya mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süredir ayrı yaşama hâllerinde otuz yaşını doldurmuş eş tek başına evlat edinebilir.
Eşlerin birlikte evlat edinmesinde hangi şartlar aranır?
TMK m. 306 uyarınca eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir. Şartlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir; otuz yaşını doldurmuş eşler için ayrıca beş yıllık evlilik süresi aranmaz.
Eşimin çocuğunu evlat edinmek istiyorum, şartlar aynı mı?
Hayır, daha esnektir. TMK m. 306/3 uyarınca eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğer eşin çocuğunu evlat edinebilir.
Evlat edinen ile çocuk arasında yaş farkı şartı var mı?
Evet. TMK m. 308/1 uyarınca evlât edinilenin, evlât edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır. Ayrıca ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlât edinilemez.
Bir yıllık bakım şartı ne anlama geliyor?
Küçüğün evlat edinilebilmesi için evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması aranır. Bu süre, kurum yoluyla yerleştirme sonrasında işlemeye başlar ve mahkeme aşamasından önce tamamlanması gerekir.
Bekâr olmam dezavantaj oluşturur mu?
Kanun bekâr olmayı bir eksiklik saymaz. Ancak sosyal incelemede çocuğun bakım ve gözetiminin tek kişi tarafından sürdürülebilir olduğunun ortaya konması beklenir; barınma koşulları, gelir ve çalışma düzeni ile destek çevresinin somut biçimde gösterilmesi önem taşır.
Evlat edindiğim çocuk bana mirasçı olur mu?
Evet. Evlatlık, evlat edinenin yasal mirasçısı olur ve bu bakımdan öz çocuk gibi değerlendirilir. Evlatlığın öz ana ve babasına mirasçılığı da devam eder; buna karşılık evlat edinen, evlatlığın öz ailesine mirasçı olmaz.
Biyolojik anne verdiği rızayı geri alabilir mi?
Evet, sınırlı bir süre içinde. Rıza tutanağa geçirilme tarihinden başlayarak altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir; geri almadan sonra yeniden verilen rıza ise kesindir (TMK m.310/2-3). Rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemez (TMK m.310/1).
Birlikte yaşayan ama evli olmayan iki kişi aynı çocuğu evlat edinebilir mi?
Hayır. Eşler ancak birlikte evlat edinebilir; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez (TMK m.306/1). Evli olmayan kişilerden her biri otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir (TMK m.307/1); ancak aynı çocuk için iki ayrı evlat edinen sıfatı kurulamaz.
Evlat edindiğim çocuğun adını değiştirebilir miyim?
Evet. Evlatlık küçük ise evlat edinenin soyadını alır ve evlat edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir (TMK m.314/3). Yeni ad talebinin evlat edinme sırasında mahkemeye bildirilmesi yerinde olur; ayırt etme gücüne sahip çocuğun görüşü de dikkate alınmalıdır. Ergin evlatlık ise evlat edinilme sırasında dilerse evlat edinenin soyadını alabilir.
Evlat edinme talebi hangi mahkemeye yapılır?
Evlat edinme kararı evlat edinenin oturma yeri mahkemesince verilir; eşlerin birlikte evlat edinmesinde eşlerden birinin oturma yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.315/1). Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 s.K. m.4). Mahkeme karar vermeden önce kapsamlı araştırma yapar ve tarafları dinler (TMK m.316).
Evlatlık ilişkisi sonradan kaldırılabilir mi?
Yalnızca Kanunda sayılan sebeplerle. Yasal sebep olmaksızın rıza alınmamışsa rızası alınması gerekenler, esasa ilişkin başka bir noksanlık varsa Cumhuriyet savcısı veya her ilgili dava açabilir (TMK m.317-318). Dava hakkı sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde evlat edinmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.319).
İlgili Rehberler
- 📘 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
- Evlat Edinme Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 305-315
- Türkiye’de Evlat Edinmenin Şartları ve Aşamaları (TMK 305)
- Ergin (Yetişkin) Bir Kişi Evlat Edinilebilir mi? (TMK 313)
- Evlat Edinmede Gizlilik (Sır) İlkesi: Çocuğa Söylenmeli mi?
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Arasındaki Fark Nedir?
🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası
Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:
💔 Boşanma Davası
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? İstinaf ve Temyiz
- Ön İnceleme Duruşması: Taraflar Ne Yapmalı?
- Tensip Zaptı Nedir? İlk Duruşmaya Hazırlık
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nasıl İspatlanır?
- Boşanma Davasında Islah: Talep ve Sebep Değişikliği
- Boşanma Davasından Vazgeçme: Feragat ve Sonuçları
💰 Nafaka
- Nafaka Hesaplama ve Artırım Aracı
- Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi?
- Emekli Maaşına Nafaka İçin Haciz Konur mu?
- Nafaka Ödememe ve Tazyik Hapsi
- Yoksulluk Nafakası Alan Eş Yeniden Evlenirse
- İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi?
👶 Velayet ve Çocuk
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Velayet
- Velayeti Alan Ebeveyn Başka Şehre Taşınabilir mi?
- Geçici (Tedbiren) Velayet Nedir?
- Boşanmadan Sonra Çocuğun Nüfus Kaydı
- Koruyucu Aile ile Evlat Edinme Farkı
🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım
- Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?
- Aile Konutu Şerhi Tapuya Nasıl Konulur?
- Krediyle Alınan Ev Boşanmada Nasıl Paylaşılır?
- Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı
- Emekli İkramiyesi Mal Paylaşımına Girer mi?
- Ortak Kredi ve Banka Borçları Nasıl Paylaşılır?
🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)
- 6284 Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 6284 Koruma Kararına İtiraz: Süre ve Usul
- Koruma Kararının Süresi Dolmadan Uzatma
- 6284 Kapsamında Elektronik Kelepçe
- Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- Uzaklaştırma Kararı İşyeri ve Okulu da Kapsar mı?
💍 Evlilik ve Statü
- Evlenme Yaşı Kaçtır? 16-17 Yaşında Evlilik
- Boşanmadan Sonra Kimlik, Pasaport ve Nüfus Kaydı
- Yurt Dışında Yapılan Evlilik Türkiye’de Geçerli mi?
- Evlilik Dışı Doğan Çocuk Nüfusa Nasıl Kaydedilir?
- Eşin Borcundan Diğer Eş Sorumlu mu?
- Yabancı Biriyle Evlilik: Gerekli Belgeler
📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bekar biri evlat edinebilir mi?
Evet. Evli olmayan kişi 30 yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir (TMK 307). Bu kişi çocuğun tek yasal ebeveyni olur ve velayet ona ait olur.
Tek başına evlat edinmek için yaş şartı nedir?
Evli olmayan kişinin 30 yaşını doldurmuş olması gerekir (TMK 307). Ayrıca evlat edinen ile evlatlık arasında en az 18 yaş fark bulunmalıdır (TMK 308).
Evli biri tek başına evlat edinebilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak eşin sürekli ayırt etme gücü yoksunluğu, 2 yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi veya mahkeme kararıyla 2 yılı aşkın ayrı yaşama hâllerinde, 30 yaşını doldurmuş eş tek başına evlat edinebilir.
Tek başına evlat edinmede bakım şartı var mı?
Evet. Küçüğü en az 1 yıl süreyle bakıp eğitmiş olma şartı tek başına evlat edinmelerde de aranır (TMK 305). Çocuğun üstün yararı esastır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
📚 İlgili Rehberler


