Yürürlük durumu — 10 Kasım 2026: Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24), 10.11.2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (m.22). 2015/6 sayılı eski Peynir Tebliği yürürlükten kaldırıldı (m.21). Yayım tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri yeni kurallara 30.04.2027 tarihine kadar uymak zorunda; bu tarihe kadar onlar hakkında eski tebliğ uygulanır (geçici m.1).
Tarım ve Orman Bakanlığı, peynirin üretiminden etiketine kadar uyulacak kuralları belirleyen yeni Peynir Tebliği’ni yayımladı. 2015’ten bu yana uygulanan tebliğin yerini alan düzenleme; çeşnili peynirlere ilk kez oran sınırı getiriyor (çeşnili peynirlerde toplam çeşni en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde en fazla %15), eritme peynirinin dökme olarak satılmasını ve telemenin doğrudan son tüketiciye satılmasını yasaklıyor, “taze” ibaresini yalnızca olgunlaştırılmamış beyaz peynir ve kaşar peyniriyle sınırlıyor.
Ek tablolarda da değişiklik var: olgunlaştırılmış beyaz peynirde kuru maddede azami tuz %6,5’ten %7,5’e, olgunlaştırılmış kaşarda %4’ten %5’e, tulum peynirinde %5’ten %6’ya çıktı; telemesi haşlanmış peynirlerde azami nem %45’ten %50’ye yükseldi. Eritme peyniri “dilimlenebilir” (nem en çok %50) ve “sürülebilir” (nem en çok %65) olarak ikiye ayrıldı; çökelek tabloya ilk kez girdi.
Bu haberde tebliğin künyesini, eski ve yeni kuralların karşılaştırmasını, etiket değişikliklerini, geçiş sürelerini ve üreticilerle satıcıların şimdi ne yapması gerektiğini bulabilirsiniz. Ayrıntılı hukuki değerlendirme: Peynir Etiketi ve Reçetesi Yeni Tebliğe Nasıl Uyarlanır? yazımızda.
Künye
10.11.2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Metin | Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24) ve ekleri (EK-1 – EK-5) |
| Kurum | Tarım ve Orman Bakanlığı |
| Dayanak | Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği (RG 19.2.2020/31044) ve Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği m.85/2 (m.3) |
| Yürürlükten kalkan | Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6), RG 8.2.2015/29261 (m.21) |
| Kapsam | Doğrudan tüketime sunulan veya başka ürünlere hammadde/yarı ürün olarak işlenen tüm peynirler (m.2) |
| Yürürlük | 10.11.2026 (m.22); mevcut işletmelere 30.04.2027’ye kadar uyum süresi (geçici m.1) |
| Yaptırım | 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddeleri (m.20) |
Not: Tebliğin 21’inci maddesinde kaldırılan tebliğin yayım tarihi “8/5/2015” olarak yazılmıştır; 2015/6 sayılı Peynir Tebliği Resmî Gazete arşivine göre 8.2.2015 tarihli ve 29261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sayı ve tebliğ numarası doğru olduğundan hangi metnin kaldırıldığı konusunda tereddüt yoktur.
Ne Değişti?
Eski (2015/6) ve yeni (2026/24) tebliğ — öne çıkan farklar
| Konu | 2015/6 sayılı tebliğ | 2026/24 sayılı tebliğ |
|---|---|---|
| Çeşni oranı | Oran sınırı yok; çeşniden kaynaklı ve onunla orantılı bitkisel yağ ve nişasta bulunabilir (m.5/l) | Çeşnili peynirde toplam çeşni en fazla %6, çeşnili taze peynirde en fazla %15; çeşniden gelen beta-sitosterol en fazla %2 (çikolatalı taze peynirde bu koşul aranmaz) (m.5/p, r, s) |
| Çeşninin biçimi | Düzenleme yok | Taze peynirler hariç sert kabuklu meyveler tane/parça, susam ve çörek otu tane hâlinde kullanılır; ezme veya püre olamaz. Susam hariç ayçekirdeği, mısır gibi yağlı tohum ve hububat çeşni olamaz (m.5/ş, t) |
| İlave şeker | Özel ibare yok | Şeker kullanılan çeşnili taze peynirlerde temel görüş alanında “% … ilave şeker içerir” ibaresi zorunlu (m.5/z) |
| Eritme peyniri | Tek sınıf; nem en çok %60, tuz %4,5 | Dökme satış yasak (m.5/v); dilimlenebilir (nem %50) ve sürülebilir (nem %65) ayrımı; ad en az 3 mm x-yüksekliğiyle (küçük ambalajda 1,5 mm); geleneksel, yöresel ve coğrafi işaretli peynirleri çağrıştıramaz; “taze” veya “olgunlaştırılmamış” yazılamaz (m.17/b, d-2, p) |
| Teleme | Teleme ve peynir ileri işlenmiş peynirde hammadde olabilir (m.5/p) | Teleme son tüketiciye doğrudan piyasaya arz edilemez (m.5/y); telemeler de 10 °C altında tutulur (m.18/2) |
| Emülsifiye edici tuz | Yalnız kaşar üretiminde yasak (m.5/o) | Telemesi haşlanan tüm peynirlerde (örgü, dil, abaza, kaşar vb.) ve tulum peynirinde yasak (m.6/b) |
| Enzim, vitamin, mineral | Özel sınır yok | Yalnız proteolitik enzimler, lipazlar ve laktaz kullanılabilir (m.13/2); “diğer öğeler” eklenemez (m.10/2) |
| “Taze” ibaresi | Olgunlaştırılmamış peynirler “taze” olarak sınıflanır (EK-2) | “Taze” yalnız olgunlaştırılmamış beyaz peynir ve kaşarda kullanılabilir; pastörize süt ve/veya kremadan seperasyon/filtrasyonla elde edilen sürülebilir peynirler “taze peynir” adıyla satılır (m.4/cc, m.17/d-3, r; EK-2) |
| Yabancı madde | Tanım var, açık yasak yok | Ürünlerde yabancı madde bulunamaz (m.5/ü) |
Nem ve Tuz Sınırları (EK-4)
Değişen satırlar — nem %(m/m) en çok / kuru maddede tuz (NaCl) %(m/m) en çok
| Peynir | 2015/6 | 2026/24 |
|---|---|---|
| Olgunlaştırılmış beyaz peynir | Nem 60 · tuz 6,5 | Nem 60 · tuz 7,5 |
| Olgunlaştırılmış kaşar peyniri | Nem 40 · tuz 4,0 | Nem 40 · tuz 5,0 |
| Tulum peyniri | Nem 45 · tuz 5,0 | Nem 45 · tuz 6,0 |
| Telemesi haşlanmış peynirler | Nem 45 · tuz 4,0 | Nem 50 · tuz 4,0 |
| Eritme peyniri | Nem 60 · tuz 4,5 | Dilimlenebilir: nem 50 · tuz 4,5; sürülebilir: nem 65 · tuz 4,5 |
| Çökelek | Tabloda yok | Nem 80 · tuz 4,5 |
Diğer satırlar (salamurada, küf kültürleriyle olgunlaştırılan peynirler, peyniraltı suyu peynirleri, taze ve çeşnili taze peynirler, taze beyaz peynir ve taze kaşar) değişmedi. Yarım yağlı, az yağlı ve yağsız peynirlerde nem değerlerine 5 birim eklenmesi kuralı korunuyor. Sertlik (EK-1) ve yağ (EK-3) sınıflandırmalarındaki eşikler de aynı kaldı. Çiğ sütten veya termizasyon uygulanmış sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler için en az 120 gün olgunlaştırma şartı EK-2 dipnotuna da yazıldı (m.5/c’de “en az dört ay”).
Etikette Neler Değişti?
Gıdanın adı artık temel görüş alanında yer alacak (m.17/a); çeşni maddesinin adı da ürün adıyla birlikte temel görüş alanında yazılacak (m.17/g). Farklı hayvan sütlerinin karıştırıldığı peynirlerde hayvan türlerinin adları, gıdanın adıyla en fazla aynı puntoda, aynı renk, yazı tipi ve stilde ve kullanılan süt miktarına göre çoktan aza sıralanacak (m.17/ı). “Çiğ sütten üretilmiştir” ibaresi, bu şartlarda üretilen telemelerin etiketinde de yer alacak (m.17/j). Az yağlı sınıftaki peynirlerde “az yağlı” ibaresinin yanında “yağı azaltılmış” gibi ifadeler kullanılabilecek (m.17/k).
“Sürülebilir”, “ultrafiltrasyon”, “üçgen”, “tost, pizza v.b. yapımında kullanılabilir” gibi ibareler; tek başına ürün adı olarak kullanılmamak, ürün adı algısı yaratmamak ve ürün adından büyük puntoyla yazılmamak şartıyla kullanılabilecek (m.17/l). Eski tebliğdeki “tost peyniri” örneği metinden çıkarıldı. “Köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir”, “çiftlik peyniri” ibareleri ise eski tebliğde olduğu gibi yasak olmaya devam ediyor (m.17/e). Olgunlaştırılmış peynirlerde üretim tarihi ve olgunlaştırma süresi beyanı, en az 120 gün olgunlaştırılmış kaşarda “eski” ibaresi kuralları da korunuyor (m.17/i, m, o).
Kimleri Etkiliyor?
Etkilenen gruplar
| Grup | Ne değişiyor? |
|---|---|
| Peynir üreticileri (onaylı işletmeler) | Reçete (çeşni oranı, emülsifiye edici tuz, enzim), nem/tuz değerleri ve tüm etiketlerin 30.04.2027’ye kadar yeni tebliğe uyarlanması |
| Eritme peyniri üreticileri | Dökme satışın bırakılması; ürünün dilimlenebilir/sürülebilir sınıfına göre nem kontrolü; ad puntosu ve ambalaj tasarımı |
| Market, şarküteri ve toptancılar | Teleme satışı, eritme peynirinin açıkta satışı ve 30.04.2027 sonrası raf kontrolü (özellikle dilimlenebilir eritme peyniri) |
| Yöresel ve coğrafi işaretli peynir üreticileri | Coğrafi işaret tescilindeki özelliklere göre arz; eritme peynirinde taklit çağrışım yasağı korumayı güçlendiriyor |
| Tüketiciler | Çeşni oranı, ilave şeker, süt türü sıralaması ve ürün adı bilgisi daha görünür olacak |
Yürürlük ve Geçiş
Tebliğ 10.11.2026’da yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra faaliyete başlayan işletmeler yeni kurallara hemen tabidir. Yayım tarihinden önce faaliyet gösteren işletmeler 30.04.2027’ye kadar uyum sağlayacak ve bu tarihe kadar haklarında eski 2015/6 sayılı tebliğ uygulanacak (geçici m.1/1-2). Bu işletmelerin 30.04.2027’den önce piyasaya arz ettiği peynirler raf ömrü sonuna kadar piyasada kalabilir; ancak dilimlenebilir eritme peynirleri bu imkândan yararlanamaz: 30.04.2027’den sonra yeni tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peyniri piyasada bulunamaz (geçici m.1/3-4).
Yaptırım
Tebliğe aykırılıkta 5996 sayılı Kanunun ilgili maddeleri uygulanır (m.20). Kanuna göre gıda kodeksine aykırı gıda üretilemez, işlenemez ve piyasaya arz edilemez (5996 m.21/5); buna aykırılık için kanun metninde 10.000 TL, aykırılık yalnız etiket bilgisinden kaynaklanıyorsa 5.000 TL idari para cezası öngörülür (m.40/1-d). Etiketin tüketiciyi yanıltması (m.24/3; m.40/1-k) ve taklit-tağşiş (m.24/4; m.40/1-l) ayrıca yaptırıma bağlıdır. Kanundaki maktu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m.17/7). Resmî kontroller ve yaptırım süreci hakkında piyasa gözetimi ve denetimi rehberimize, hileli ürün listesi riskine ilişkin olarak hileli ürün listesi ve ifşa yazımıza bakabilirsiniz.
Ne Yapmalı ve Süreler
1. Reçeteleri gözden geçirin: çeşni oranı (%6 / %15), beta-sitosterol (%2), çeşninin tane/parça hâli ve emülsifiye edici tuz kullanımı yeni sınırlara uygun olmalı.
2. Etiket envanteri çıkarın: ürün adı ve çeşni adı temel görüş alanına, süt türleri miktar sırasına göre; “taze” ibaresi yalnız beyaz peynir ve kaşarda; eritme peynirinde ad puntosu 3 mm.
3. Eritme peynirinin dökme satışını ve telemenin son tüketiciye satışını durdurun; dilimlenebilir eritme peyniri stoklarını 30.04.2027’ye göre planlayın.
4. Tebliğin iptali için dava açmak isteyenler bakımından süre, ilanı izleyen günden başlayarak 60 gündür (İYUK m.7/4); son gün 9.1.2027 cumartesiye rastladığından süre 11.1.2027 pazartesi biter (İYUK m.8). Bakanlık düzenleyici işlemlerinde görevli yer Danıştaydır (2575 m.24/1-c).
5. Denetimde analiz sonucuna tebliğden itibaren 7 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir (5996 m.31/4); idari para cezasına karşı başvuru süresi tebliğden itibaren 15 gündür (Kabahatler Kanunu m.27/1).
Peynir etiketiniz ve reçeteniz yeni tebliğe uygun mu?
30.04.2027 uyum takvimi, etiket kontrolü, denetim tutanağı, analiz itirazı ve idari para cezasına başvuru için belgelerinizi birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
İlgili rehberlerimiz: Gıda ile Temas Eden Malzemede Denetim ve Ceza (5996), Gıda İşletmesi Kayıt ve Onay Belgesi, Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı, Tüketici Hukuku Rehberi, İdari Davalarda Dava Açma Süreleri ve günlük gelişmeler için Hukuk Gündemi Son Durum.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeni Peynir Tebliği ne zaman yürürlüğe girdi?
Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (No: 2026/24), 10.11.2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi (m.22). 2015/6 sayılı eski tebliğ yürürlükten kaldırıldı (m.21).
Mevcut peynir üreticileri ne zamana kadar uyum sağlamalı?
Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri 30.04.2027 tarihine kadar yeni hükümlere uymak zorundadır; bu tarihe kadar haklarında eski 2015/6 sayılı tebliğ uygulanır (geçici m.1/1-2).
Çeşnili peynirde çeşni oranı en fazla ne kadar olabilir?
Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde en fazla %15 olabilir. Çeşniden gelen beta-sitosterol oranı %2’yi geçemez; çikolatalı taze peynirlerde bu son koşul aranmaz (m.5/p, r, s).
Eritme peyniri açıkta satılabilir mi?
Hayır. Eritme peyniri dökme olarak piyasaya arz edilemez (m.5/v). Ayrıca etiketinde “taze” veya “olgunlaştırılmamış” ibaresi yazılamaz ve ürün geleneksel, yöresel veya coğrafi işaretli peynirleri çağrıştıracak şekilde üretilemez (m.17/d-2, p).
Eski etiketli peynirler raftan toplanacak mı?
Mevcut işletmelerin 30.04.2027’den önce piyasaya arz ettiği peynirler raf ömrü sonuna kadar satılabilir. İstisna dilimlenebilir eritme peyniridir: 30.04.2027’den sonra tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peyniri piyasada bulunamaz (geçici m.1/3-4).
“Köy peyniri” yazmak yeni mi yasaklandı?
Hayır. “Köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir”, “çiftlik peyniri” gibi ibareler 2015/6 sayılı tebliğde de yasaktı (eski m.14/ç); yeni tebliğ bu yasağı m.17/e’de aynen sürdürüyor.
Teleme satışı yasaklandı mı?
Teleme, son tüketiciye sunulmak üzere doğrudan piyasaya arz edilemez (m.5/y). Telemenin onaylı bir işletmede peynir üretiminde kullanılması mümkündür (m.5/o); teleme de muhafaza, taşıma ve satış sürecinde 10 °C’nin altında tutulmalıdır (m.18/2).
Kaynaklar: 10.11.2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete — Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24) m.1-23, geçici m.1 ve EK-1 – EK-5; Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6), RG 8.2.2015/29261, m.4, 5, 14, geçici m.1 ve Ek-1 – Ek-5; 5996 sayılı Kanun m.21/5, 24, 31/4, 40/1-d, k, l, 42/2; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/6-7, 27/1; 2577 sayılı İYUK m.7, 8; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c.