10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24), 2015’ten bu yana yürürlükte olan 2015/6 sayılı tebliğin yerini aldı. Yeni metin çeşnili peynirlere oran sınırı koyuyor, eritme peynirinin dökme satışını ve telemenin son tüketiciye satışını yasaklıyor, “taze” ibaresini daraltıyor, nem ve tuz tablolarını değiştiriyor ve mevcut işletmelere 30 Nisan 2027’ye kadar uyum süresi tanıyor. Gelişmenin kısa özetini son dakika haberimizde verdik. Bu yazıda peynir üreten, paketleyen, ithal eden ve satan işletmeler için hukuki tabloyu ele alıyoruz: hangi yükümlülük kime düşüyor, geçiş döneminde hangi tebliğ uygulanıyor, etiket ve reçete nasıl uyarlanmalı, denetimde ve cezada hangi süreler işliyor.
Kısa cevap: Peynir Tebliği 2026/24, 10.11.2026’da yürürlüğe girdi (m.22). Bu tarihten önce faaliyet gösteren işletmeler 30.04.2027’ye kadar yeni kurallara uymak zorundadır ve bu tarihe kadar haklarında eski 2015/6 sayılı tebliğ uygulanır (geçici m.1/1-2). 30.04.2027’den önce piyasaya arz edilen peynirler raf ömrü sonuna kadar satılabilir; dilimlenebilir eritme peyniri bunun istisnasıdır ve bu tarihten sonra tebliğe uygun değilse piyasada bulunamaz (geçici m.1/3-4). En önemli yeni kurallar: çeşnili peynirde çeşni en fazla %6, çeşnili taze peynirde %15 (m.5/p, r); eritme peyniri dökme satılamaz (m.5/v); teleme son tüketiciye doğrudan satılamaz (m.5/y); “taze” ibaresi yalnız olgunlaştırılmamış beyaz peynir ve kaşarda kullanılabilir (m.17/d-3). Aykırılıkta 5996 sayılı Kanunun yaptırımları uygulanır (m.20; 5996 m.21/5, m.40). Tebliğe karşı Danıştayda iptal davası için son gün 11.01.2027’dir.
Peynir reçeteniz ve etiketiniz 2026/24’e uygun mu?
Uyum takvimi, etiket kontrol listesi, resmî kontrol tutanağı, analiz itirazı ve idari para cezasına başvuru için belgelerinizi birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Tebliğin Künyesi ve Yetki Dayanağı
Peynir Tebliği, Tarım ve Orman Bakanlığının 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.23/1’e dayanan gıda kodeksi yetkisinin bir ürünü olarak çıkarılmıştır. Bu hüküm Bakanlığa; gıdalara ilişkin asgari teknik ve hijyen kriterlerini, katkı maddelerini, bulaşanları, numune almayı, ambalajlamayı, etiketlemeyi, nakliye ve depolama esaslarını ve analiz metotlarını belirleyen gıda kodeksini hazırlama ve yayımlama görevini verir. Tebliğ kendi dayanağını, 19.2.2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ile 27.12.2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinin 85 inci maddesinin ikinci fıkrası olarak gösterir (m.3). Eski tebliğin dayanağı ise 2011 tarihli Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğiydi; dayanak yönetmeliğin değişmiş olması yeni tebliğin çıkarılma gerekçelerinden biridir.
Künye
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Adı | Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24) |
| Yayım | RG 10.11.2026, sayı 33426 |
| Yürürlük | Yayım tarihi, 10.11.2026 (m.22) |
| Kaldırılan metin | Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6) — m.21’de tarih “8/5/2015” yazılmış; Resmî Gazete arşivine göre doğrusu 8.2.2015, sayı 29261 |
| Yapı | 23 madde, 1 geçici madde, 5 ek (sertlik, olgunlaşma, yağ, nem-tuz, x-yüksekliği) |
| Uyum süresi | Mevcut işletmeler için 30.04.2027 (geçici m.1) |
| Yaptırım | 5996 sayılı Kanunun ilgili maddeleri (m.20) |
| Yürütme | Tarım ve Orman Bakanı (m.23) |
Tebliğin “ilk metin” olarak yayımlanması önemlidir: eski tebliğ değiştirilmemiş, tamamen kaldırılmıştır. Bu nedenle eski metinde bulunup yenisinde yer almayan hükümler (örneğin yöresel peynirler için ulusal standartlara gönderme yapan eski m.5/t veya teleme ve peynirin ileri düzeyde işlenmiş peynirde hammadde olabileceğini söyleyen eski m.5/p) geçiş süresi dolduğunda uygulanma imkânını kaybeder. Karşılaştırmamızı, 2015/6 sayılı tebliğin 8.2.2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan metni ve ekleri üzerinden yaptık; erişebildiğimiz konsolide metin kayıtlarında bu tebliğde 2015 sonrasında yapılmış bir değişiklik görünmemektedir.
Kapsam ve Tanımlardaki Değişiklikler
Kapsam aynı kaldı: tebliğ, doğrudan insan tüketimine sunulan ve/veya diğer ürünlere işlenmek üzere hammadde ya da yarı ürün olarak kullanılan tüm peynirlere uygulanır (m.2). Asıl fark tanımlardadır. Tanımlar, yeni yükümlülüklerin anahtarıdır; çünkü “taze peynir”, “olgunlaştırılmamış peynir” ve “eritme peyniri” gibi kavramların sınırı, hangi ürünün hangi etiket kuralına ve hangi nem-tuz satırına tabi olduğunu belirler.
Tanımlarda öne çıkan farklar (m.4)
| Kavram | 2015/6 | 2026/24 | Pratik sonuç |
|---|---|---|---|
| Olgunlaştırılmamış / taze | Tek tanım: “Olgunlaştırılmamış/taze peynir” | İki ayrı tanım: “olgunlaştırılmamış peynir” (m.4/i) ve “taze peynirler” (m.4/cc) | Her olgunlaştırılmamış peynir artık “taze” sayılmıyor |
| Taze peynirler | Ayrı tanım yok | Pastörize süt ve/veya kremadan, starter kültürle, seperasyon/filtrasyonla kuru maddesi artırılarak elde edilen sürülebilir peynirler | Ürün adı “taze peynir” olur (m.17/r); etikette olgunlaşma durumu yazılmaz (m.17/d-1) |
| Beyaz peynir, kaşar | “Taze veya olgunlaştırılmış” | “Olgunlaştırılmamış veya olgunlaştırılmış” | “Taze” ibaresi bu iki üründe isteğe bağlı kullanılabilir (m.17/d-3) |
| Eritme peyniri | “… peyniri” | “… işlenmiş peyniri” | Taze/olgunlaştırılmamış ibaresi yasağı ve dökme satış yasağıyla birlikte okunmalı |
| Salamura | İçilebilir su ve tuz | Su ve/veya peyniraltı suyu ve tuz | Peyniraltı suyuyla hazırlanan salamura açıkça tanıma girdi |
| Tulum peyniri | Teleme fermantasyondan sonra “ufalanıp” tuzlanır | “Ufalanıp” ifadesi çıkarıldı | Ufalanmadan tuzlanan tulum da tanıma girer |
| Peyniraltı suyu peynirleri | “Taze olarak tüketilen” | “Olgunlaştırılmadan tüketilen” | Lor gibi ürünlerde “taze” kavramından ayrıştırma |
| Su, tuz, organik asit | 2005, 2013 tarihli metinlere atıf | Güncel yönetmeliklere atıf (ör. Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği RG 13.10.2023/32338 mük.) | Teknik uygunluk güncel yatay mevzuata göre değerlendirilir |
Eski metindeki “çiğ süt”, “koyulaştırılmış süt ve süt tozu” ve “tereyağı” tanımları yeni metinde yer almıyor; bu kavramlar için Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ve ilgili kodeks hükümlerine gönderme yapılıyor (m.5/u). Üretim tarihi tanımı korunmuş, yalnızca “taze/olgunlaştırılmamış peynirlerin ambalajlandığı” tarih olarak güncellenmiştir (m.4/hh).
Madde Madde: Tebliğ İşletmeye Ne Yükler?
Yeni tebliğin maddeleri ve işletme bakımından anlamı
| Madde | Konu | İşletme bakımından anlamı |
|---|---|---|
| m.5/c, ç | Çiğ süt ve ısıl işlem | Çiğ veya termize sütten yapılan, telemesi haşlanmamış peynir en az dört ay (EK-2 dipnotu: en az 120 gün) olgunlaştırılmadan satılamaz; olgunlaştırılmadan arz edilecek peynirin sütü en az pastörize edilir |
| m.5/d | Yasak bileşenler | Süt proteini dışı protein, nişasta, jelatin, soya, süt yağı dışı hayvansal ve bitkisel yağ kullanılamaz; nişasta yalnız çeşnili taze peynirde stabilizör olarak |
| m.5/k | Rende/ufalanmış peynir | Onaylı işletmede rendelenen veya ufalanan peynirler birbiriyle karıştırılarak satılamaz |
| m.5/p-t | Çeşni | %6 / %15 sınırı, beta-sitosterol %2, tane-parça şartı, yağlı tohum yasağı |
| m.5/ü, v, y, z | Yabancı madde, eritme, teleme, şeker | Yabancı madde bulunamaz; eritme peyniri dökme satılamaz; teleme son tüketiciye satılamaz; ilave şeker oranı yazılır |
| m.6 | Katkı maddeleri | Yüzey uygulaması yalnız olgunlaştırılmış peynirin kabuğuna; telemesi haşlanan peynir ve tulumda emülsifiye edici tuz yasak |
| m.9/2 | Aroma | Süt ve süt ürünleri aroması veren aroma vericiler kullanılamaz |
| m.10, 13, 14 | Vitamin-mineral, enzim, yeni gıda | “Diğer öğeler” eklenemez; yalnız proteolitik enzim, lipaz ve laktaz; yeni gıdalarda Yeni Gıdalar Yönetmeliği (RG 20.5.2026/33259) |
| m.15, 16 | Hijyen ve ambalaj | Hazır ambalajlı peynir yalnız hijyen kriterlerini karşılayan yerlerde arz edilir; deri tulumlar koyun, keçi, buzağıdan; kaplama ve ambalaj gıdayla temas mevzuatına uygun |
| m.17 | Etiketleme | Ad ve çeşni temel görüş alanında, süt türü sıralaması, “taze” sınırı, eritme peyniri puntosu, ibarelerin sınırları |
| m.18/2 | Soğuk zincir | Teleme ve peynir muhafaza, taşıma ve satışta 10 °C altında |
| m.20 | Yaptırım | 5996 sayılı Kanunun ilgili maddeleri |
| Geçici m.1 | Uyum | 30.04.2027; raf ömrü istisnası; dilimlenebilir eritme peynirine özel kural |
Çeşnili Peynirler: Oran Sınırı, Beta-Sitosterol ve İlave Şeker
Yeni tebliğin piyasada en çok hissedilecek değişikliği çeşnili peynirlerle ilgilidir. Çeşni maddesi; fındık, fıstık, badem, ceviz gibi sert kabuklu meyveler, tahıllar, şeker ve şekerli mamuller, meyve ve sebzeler, bal, kahve, kakao, çikolata, baharat gibi yenilebilir ürünleri kapsar (m.4/c). Eski tebliğ bu ürünlerin kullanımına oran sınırı koymuyor, yalnızca çeşniden kaynaklı ve onunla orantılı miktarda bitkisel yağ ve nişasta bulunabileceğini söylüyordu (eski m.5/l). Yeni düzen dört katmanlıdır:
Çeşni kuralları (m.5/p-t, z)
| Kural | İçerik | Kapsam dışı / istisna |
|---|---|---|
| Oran — çeşnili peynir | Toplam çeşni oranı en fazla %6 (m.5/p) | — |
| Oran — çeşnili taze peynir | Toplam çeşni oranı en fazla %15 (m.5/r) | Çikolatalı taze peynirde (s) bendindeki beta-sitosterol koşulu aranmaz |
| Beta-sitosterol | Çeşniden gelen beta-sitosterol oranı %2’yi geçemez (m.5/s) | Çikolatalı taze peynir |
| Biçim | Sert kabuklu meyveler tane veya parça; susam, çörek otu gibi baharatlar son üründe tane hâlinde; ezme veya püre şeklinde kullanılamaz (m.5/ş) | m.4/cc’deki taze peynirler |
| Yağlı tohum | Susam hariç mısır, ayçekirdeği gibi bitkisel yağ üretiminde kullanılan hububat ve yağlı tohumlar tane olarak çeşni yapılamaz (m.5/t) | Susam |
| Nişasta | Yalnız çeşnili taze peynirde stabilizör amaçlı, teknolojinin izin verdiği miktarda (m.5/d) | Eski metindeki “aromalı” taze peynir ifadesi çıkarıldı |
| İlave şeker | Şeker Tebliği kapsamında şeker kullanılan çeşnili taze peynirde temel görüş alanında ağırlıkça “% … ilave şeker içerir” (m.5/z) | — |
| Etiket | Çeşni maddesinin adı temel görüş alanında ürün adıyla birlikte (m.17/g) | — |
Beta-sitosterol, bitkisel yağlarda bulunan bir bitki sterolüdür; değerlendirmemize göre bu sınır, çeşni görüntüsü altında peynire bitkisel yağ katılmasının analizle tespit edilebilmesini amaçlamaktadır. Eski metin “çeşniden kaynaklı” bitkisel yağa izin verdiği için, örneğin fındık ezmesi veya yağlı tohum ezmesiyle hazırlanan bir karışımda bitkisel yağın kaynağını ayırt etmek güçtü. Yeni metin hem ezme-püre kullanımını taze peynir dışındaki ürünlerde yasaklıyor hem de beta-sitosterol üzerinden ölçülebilir bir eşik koyuyor. Bu nedenle çeşnili ürünü olan işletmelerin, tedarikçiden aldıkları çeşni maddesinin yağ içeriğini ve son üründeki beta-sitosterol değerini doğrulatması gerekir.
Oranların hangi esasa göre hesaplanacağı (son ürün ağırlığına göre mi, katılan çeşninin ham ağırlığına göre mi) metinde açıkça yazmıyor. Değerlendirmemize göre en güvenli yol, oranı son ürünün toplam ağırlığına göre hesaplamak ve reçete kayıtlarını, katılan çeşni miktarını parti bazında gösterecek şekilde tutmaktır; resmî kontrolde ispat yükü fiilen işletmeye düşer. Bakanlığın bu konuda bir uygulama kılavuzu yayımlaması hâlinde hesap esası ona göre güncellenmelidir.
Eritme Peyniri ve Teleme: İki Yeni Satış Yasağı
Eritme peyniri, telemenin veya bir ya da birkaç çeşit peynirin, gerektiğinde süt tozu, peyniraltı suyu tozu, tereyağı, krema gibi süt ürünleri eklenerek emülsifiye edici tuzlarla ısıl işleme tabi tutulmasıyla elde edilen işlenmiş peynirdir (m.4/e). Yeni tebliğ bu ürüne dört ayrı kural getiriyor: dökme olarak piyasaya arz edilemez (m.5/v); etiketinde gıdanın adı, x-yüksekliği en az 3 mm (en geniş yüzeyi 80 cm²’den küçük ambalajda 1,5 mm) karakterlerle temel görüş alanında yazılır (m.17/b; EK-5/3); adında veya etiketin herhangi bir yerinde “olgunlaştırılmamış” veya “taze” ibaresi yer alamaz (m.17/d-2); geleneksel ve yöresel peynirler ile coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı olarak tescil edilmiş peynirleri çağrıştıracak ve tüketiciyi yanıltacak şekilde üretilip arz edilemez (m.17/p). Eritme peynirinde kullanılan peynirlerin de bu tebliğe uygun olması gerekir (m.5/f).
EK-4’te eritme peyniri artık iki satırdır: dilimlenebilir eritme peynirinde nem en çok %50, sürülebilir eritme peynirinde en çok %65; her ikisinde de kuru maddede tuz en çok %4,5. Eski tabloda eritme peyniri tek satırdı ve nem sınırı %60’tı. Bu nedenle eski sınıra göre %50-%60 nem aralığında üretilen ve dilim olarak satılan ürünler, ya nemi düşürmek ya da sürülebilir sınıfa geçmek zorunda kalacaktır. Geçici madde de bu ürüne özel sert bir kural koyar: 30.04.2027’den sonra tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peyniri, raf ömrü devam etse bile piyasada bulunamaz (geçici m.1/3-4).
Teleme, pıhtıdan peyniraltı suyunun ayrılmasıyla elde edilen üründür (m.4/çç). Yeni tebliğ telemenin son tüketiciye sunulmak üzere doğrudan piyasaya arz edilmesini yasaklar (m.5/y). Bu, telemenin ticaretini tamamen ortadan kaldırmaz: Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği m.85/2 kapsamındaki bölgelerde asgari teknik ve hijyenik şartlarla üretilen telemeler, onaylı bir işleme tesisinde olgunlaştırma ve haşlama gibi işlemlerin uygulandığı peynirlerin üretiminde kullanılabilir (m.5/o). Ayrıca telemeler de peynirler gibi muhafaza, taşıma ve satış sürecinde 10 °C’nin altında tutulmak zorundadır (m.18/2) ve çiğ sütten üretilen telemelerin etiketinde “çiğ sütten üretilmiştir” ibaresi bulunur (m.17/j).
Eritme peyniri ve teleme için kontrol listesi:
1. Eritme peynirini açık tenekeden, kesilerek veya tartılarak satıyor musunuz? Bu satış biçimi dökme arz niteliğindedir ve sona ermelidir (m.5/v).
2. Ürününüz dilim mi, sürülebilir mi? Nem değeri sınıfa göre %50 veya %65’i aşmamalıdır (EK-4).
3. Ambalajda “taze”, “olgunlaştırılmamış” veya yöresel bir peynir adını çağrıştıran görsel/ifade var mı? Kaldırılmalıdır (m.17/d-2, p).
4. Teleme alıyorsanız alıcı onaylı işleme tesisi mi? Son tüketiciye teleme satışı yapılmamalıdır (m.5/y).
Katkı, Aroma, Enzim ve Diğer Teknik Hükümler
Katkı maddeleri bakımından Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği uygulanır; ancak iki özel kural vardır. Peynirlerdeki yüzey uygulamaları yalnız olgunlaştırılmış peynirlerin kabuğunun dış yüzeyine uygulanabilir (m.6/a). Telemesi haşlanan peynirlerde (örgü, dil, abaza, kaşar vb., m.4/dd) ve tulum peynirinde emülsifiye edici tuz kullanılamaz (m.6/b). Eski metinde bu yasak yalnız kaşar peyniri için öngörülmüştü (eski m.5/o); yasağın kapsamı genişledi.
Aroma vericiler bakımından 14.9.2026 tarihli ve 33370 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği uygulanır; süt ve süt ürünleri aroması veren aroma vericiler kullanılamaz (m.9). Bu yasak eskiden de vardı (eski m.9: koyun sütü, keçi sütü, tereyağı aroması gibi). Vitamin ve mineraller için ilgili yönetmelik uygulanır; ancak o yönetmelikte tanımlanan “diğer öğeler” peynire eklenemez (m.10/2). Gıda enzimlerinden yalnız proteolitik enzimler, lipazlar ve laktaz enzimi kullanılabilir (m.13/2). Yeni gıdalar için 20.5.2026 tarihli ve 33259 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yeni Gıdalar Yönetmeliği uygulanır (m.14). Bulaşanlar, pestisit ve veteriner ilaç kalıntıları ile mikrobiyolojik kriterlerde güncel yatay yönetmeliklere atıf yapılmıştır (m.7, 8, 11, 12, 15).
Sütün standardizasyonunda kullanılabilecek ürünler arasında eski metindeki “kuark seperatörü konsantratı” yerine “seperasyon/filtrasyon konsantratı” ifadesi yer alıyor (m.5/m). Starter kültürlerin kullanım amacı “asitliği artırmak” da eklenerek tanımlandı (m.5/n). Ürünlerde yabancı madde bulunamayacağı ilk kez ayrı bir bent olarak yazıldı (m.5/ü).
Ekler: Sertlik, Olgunlaşma, Yağ, Nem ve Tuz
Sertlik sınıfları (EK-1: ekstra sert PYKN<49, sert 49-57, yarı sert 57-64, yarı yumuşak 64-70, yumuşak ≥70; tolerans ±2) ve yağ sınıfları (EK-3: tam yağlı ≥45, yarım yağlı 25-45, az yağlı 10-25, yağsız <10; kuru maddede süt yağı %) eski metinle aynıdır. Olgunlaşma tablosunda (EK-2) süreler değişmedi: olgunlaştırılmış ve küf kültürüyle olgunlaştırılmış peynirlerde ağırlık 1,5 kg’ı aşıyorsa en az 90, 1,5 kg ve altındaysa en az 45 gün; salamurada olgunlaştırılmışta her iki ağırlıkta en az 90 gün. Yeni olan, çiğ veya termize sütten yapılan ve telemesi haşlanmamış peynirlerin en az 120 gün olgunlaştırılacağının tabloya dipnot olarak eklenmesi ve “taze” ibaresinin yalnız olgunlaştırılmamış beyaz peynir ve kaşar için kullanılabileceğinin belirtilmesidir.
EK-4: nem %(m/m) en çok ve kuru maddede tuz (NaCl) %(m/m) en çok — eski ve yeni
| Ürün | 2015/6 nem · tuz | 2026/24 nem · tuz | Değişim |
|---|---|---|---|
| Salamurada olgunlaştırılan peynirler | 60 · 7,5 | 60 · 7,5 | Yok |
| Küf kültürleriyle olgunlaştırılan | 45 · 5,0 | 45 · 5,0 | Yok |
| Diğer yöntemle olgunlaştırılan | 45 · 4,0 | 45 · 4,0 | Yok |
| Telemesi haşlanmış peynirler | 45 · 4,0 | 50 · 4,0 | Nem +5 |
| Peyniraltı suyu peynirleri | 75 · 6,0 | 75 · 6,0 | Yok |
| Taze / çeşnili taze peynirler | 80 · 4,5 | 80 · 4,5 | Yok |
| Olgunlaştırılmış beyaz peynir | 60 · 6,5 | 60 · 7,5 | Tuz +1 |
| Olgunlaştırılmamış/taze beyaz peynir | 65 · 6,5 | 65 · 6,5 | Yok |
| Olgunlaştırılmış kaşar | 40 · 4,0 | 40 · 5,0 | Tuz +1 |
| Olgunlaştırılmamış/taze kaşar | 45 · 3,0 | 45 · 3,0 | Yok |
| Eritme peyniri | 60 · 4,5 | Dilimlenebilir 50 · 4,5; sürülebilir 65 · 4,5 | İkiye ayrıldı |
| Tulum peyniri | 45 · 5,0 | 45 · 6,0 | Tuz +1 |
| Çökelek | — | 80 · 4,5 | Yeni satır |
Tablonun dipnotları korunmuştur: yarım yağlı, az yağlı ve yağsız peynirlerde nem değerlerine 5 birim eklenir; telemesi haşlanmış olgunlaştırılmamış peynirlerde tuz kuru maddede en çok %3 uygulanır; salamurada olgunlaştırılan telemesi haşlanmış peynirler nem bakımından “telemesi haşlanmış”, tuz bakımından “salamurada olgunlaştırılan” sınıfında değerlendirilir. Tuz sınırlarının yükselmesi bir serbestlik getirir; ancak bu, Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği kapsamındaki beslenme beyanlarını ve ürünün kendi etiket beyanını değiştirmez. Etiketteki beyan bilgileriyle analitik değerlerin uyuşmaması 5996 m.40/1-k uyarınca ayrıca yaptırıma bağlıdır.
Etiket Kuralları: Eski ve Yeni Karşılaştırması
Peynir etiketinde öncelikle Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (RG 26.1.2017/29960 mük.) uygulanır; Peynir Tebliği bunlara ek kurallar koyar (m.17/1). Ek kuralların bir bölümü eski metinden aynen alınmış, bir bölümü yenidir. Uygulamada en sık karıştırılan nokta budur: “köy peyniri” yasağı veya olgunlaştırma süresi beyanı yeni değildir; ancak ürün adının ve çeşninin temel görüş alanında yer alması, süt türlerinin sıralanması ve “taze” ibaresinin sınırları yenidir.
Etiket hükümleri (eski m.14 – yeni m.17)
| Konu | 2015/6 | 2026/24 |
|---|---|---|
| Ürün adının yeri | Özel kural yok | Gıdanın adı temel görüş alanında (m.17/a) |
| Eritme peyniri adı | Özel kural yok | x-yüksekliği en az 3 mm, küçük ambalajda 1,5 mm (m.17/b; EK-5/3) |
| Olgunlaşma durumu | Ürün adıyla birlikte yazılır (m.14/c) | Aynı kural; istisnalar: taze peynirde yazılmaz, eritme peynirinde “taze/olgunlaştırılmamış” yazılmaz, beyaz peynir ve kaşarda “taze” kullanılabilir, tulum gibi zorunlu olgunlaştırılan peynirde “olgunlaştırılmış” zorunlu değil (m.17/d) |
| Köy, geleneksel, doğal, çiftlik peyniri | Yasak (m.14/ç) | Yasak (m.17/e) |
| Fiziksel işlem (dilim, rende) | Belirtilir (m.14/d) | Belirtilebilir (m.17/f) |
| Çeşni adı | Ürün adıyla birlikte (m.14/e) | Temel görüş alanında ürün adıyla birlikte (m.17/g) |
| Karışık süt | Türler ürün adının yanında; tür görseli yasak (m.14/g) | Aynı kural + türler en fazla ad puntosunda, aynı renk-yazı tipi-stilde, kontrastlı ve miktara göre çoktan aza (m.17/h, ı) |
| Çiğ süt ibaresi | Peynirlerde, 3 mm (m.14/h) | Peynir ve telemelerde, 3 mm (m.17/j) |
| Yağı azaltılmış | Kuru maddede yağı %25’ten az olanlarda; Ek-3 sınıfı kullanılmaz (m.14/ı) | “Az yağlı” sınıfında, “az yağlı” ibaresinin yanında; yağ oranı 3 mm ile (m.17/k) |
| Biçim ve kullanım ibareleri | “Tost peyniri”, “süzme/ultrafiltrasyon”, “üçgen” kullanılabilir (m.14/i) | “Sürülebilir”, “ultrafiltrasyon”, “üçgen”, “tost, pizza v.b. yapımında kullanılabilir”; tek başına ad olamaz, ad algısı yaratamaz, addan büyük puntoyla yazılamaz (m.17/l) |
| “Eski” kaşar | En az 120 gün (m.14/j) | En az yüz yirmi gün (m.17/m) |
| Üretim tarihi, olgunlaştırma süresi, küf | m.14/ğ, l, m | Aynı (m.17/i, o, ö) |
| Taze peynir adı | — | m.4/cc’deki ürünlerde ad “taze peynir” (m.17/r) |
“Yağı azaltılmış” ifadesinde kapsam daralmıştır: eski metin kuru maddede yağı %25’in altındaki tüm peynirlerde (yani az yağlı ve yağsız sınıfta) bu ifadeye izin veriyor ve Ek-3 sınıfının kullanılmamasını istiyordu. Yeni metin ifadeyi “az yağlı” sınıfıyla ilişkilendiriyor ve “az yağlı” ibaresinin yanında kullanılmasını öngörüyor. Değerlendirmemize göre yağsız sınıftaki ürünlerde “yağı azaltılmış” ibaresinin kullanımı yeni metinde dayanaksız kalmaktadır; bu ürünlerde sınıf adı (“yağsız”) esas alınmalıdır.
Geçiş Dönemi: 30 Nisan 2027 Takvimi
Geçici madde 1 dört fıkradan oluşur ve hepsi yalnız “bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri” için konulmuştur. Bu işletmeler 30.04.2027’ye kadar yeni hükümlere uymak zorundadır (f.1) ve bu tarihe kadar haklarında eski 2015/6 sayılı tebliğ uygulanır (f.2). Bu işletmelerin 30.04.2027’den önce piyasaya arz ettiği dilimlenebilir eritme peynirleri dışındaki peynirler raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir (f.3). 30.04.2027’den sonra tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirleri piyasada bulunamaz (f.4).
Kim, ne zaman, hangi tebliğe tabi?
| Durum | 10.11.2026 – 30.04.2027 | 30.04.2027 sonrası |
|---|---|---|
| 10.11.2026’dan önce faaliyette olan işletme | Eski tebliğ uygulanır; yeni tebliğe uyum hazırlığı | Yeni tebliğ zorunlu |
| 10.11.2026’dan sonra faaliyete başlayan işletme | Yeni tebliğ hemen uygulanır | Yeni tebliğ |
| Mevcut işletmenin 30.04.2027’den önce arz ettiği peynir | Satılabilir | Raf ömrü sonuna kadar satılabilir |
| Mevcut işletmenin dilimlenebilir eritme peyniri | Satılabilir | Yeni tebliğe uygun değilse piyasada bulunamaz |
“Piyasaya arz” üreticinin ürünü ilk kez piyasaya sunduğu anı ifade eder; perakendecinin rafındaki ürün için belirleyici olan, ürünün üretici tarafından ne zaman piyasaya arz edildiğidir. Bu nedenle perakendeciler ve toptancılar, özellikle dilimlenebilir eritme peynirinde, 30.04.2027 öncesinde aldıkları stokları bu tarihten sonra satamayabilecekleri riskini tedarik sözleşmelerinde iade veya değişim hükmüyle karşılamalıdır. Satıcının yükümlülükleri ve tedarikçiye rücu konusunda genel çerçeve için üretici ve satıcının sorumluluğu yazımıza bakılabilir.
Kimleri Etkiliyor?
Gruplara göre etkiler
| Grup | Başlıca yükümlülük | Kritik tarih / madde |
|---|---|---|
| Büyük ölçekli peynir üreticisi | Reçete (çeşni, emülsifiye edici tuz, enzim), nem-tuz kontrolü, tüm etiket ve ambalaj stoku | 30.04.2027; m.5, 6, 13, 17 |
| Eritme peyniri üreticisi | Dökme satışın bitirilmesi, dilim/sürülebilir sınıflaması, ad puntosu, çağrışım yasağı | m.5/v; m.17/b, d-2, p; geçici m.1/4 |
| Küçük ve yöresel üretici, mandıra | Çiğ sütten peynirde 120 gün olgunlaştırma, “çiğ sütten üretilmiştir”, “köy peyniri” yasağı, teleme satışı | m.5/c, y; m.17/e, j |
| Coğrafi işaretli peynir üreticisi | Tescildeki özelliklere göre arz; yatay kodeksle çelişmeme | m.5/ö; m.17/c, n; 5996 m.23/3 |
| Market, şarküteri, e-ticaret satıcısı | Soğuk zincir (10 °C), açıkta eritme peyniri satmama, stok tarih kontrolü | m.18/2; m.5/v; geçici m.1/3-4 |
| İthalatçı | İthal peynirin Türkçe etiketinin m.17’ye uyarlanması; kendi adıyla arzda üretici gibi sorumluluk | m.17; 5996 m.21/5, 24 |
| Tüketici | Yükümlülük yok; daha görünür ad, çeşni, şeker ve süt türü bilgisi | m.5/z; m.17 |
Denetimde tutanak mı tutuldu, ceza mı geldi?
Analiz sonucuna 7 günlük itiraz, idari para cezasına 15 günlük başvuru ve toplatma kararına karşı dava yolları için Hukukçular Evi’ni arayın: 0554 648 37 15.
Hukuki Nitelik, Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar
Peynir Tebliği, Bakanlığın 5996 m.23 ve 5996 m.21/5’e dayanan düzenleyici bir idari işlemidir. 5996 m.21/5, gıda kodeksine aykırı gıdanın üretilemeyeceğini, işleme tabi tutulamayacağını ve piyasaya arz edilemeyeceğini söyler; tebliğ hükümleri bu yasağın içeriğini doldurur. Bu yapı, aşağıdaki noktalarda yorum sorunları doğurabilir. Aşağıdaki değerlendirmeler bizim yorumumuzdur; Bakanlığın uygulama yazıları veya yargı kararlarıyla farklı sonuçlara ulaşılabilir.
1. “Dökme” kavramı. Tebliğ eritme peyniri için dökme arz yasağı koyar (m.5/v), ancak “dökme”yi tanımlamaz. Değerlendirmemize göre ürünün hazır ambalajı açılarak tartıyla veya kesilerek satılması, büyük ambalajdan porsiyonlanarak son tüketiciye verilmesi bu kapsama girer. Hazır ambalajlı ürünün olduğu gibi satılması ise dökme arz değildir. Eritme peynirini toptan büyük ambalajla gıda işletmelerine (ör. restoran, imalathane) satan işletmeler bakımından durum tartışmalıdır; ambalajlı olduğu sürece dökme sayılmaması gerektiğini düşünüyoruz.
2. “Tost peyniri” adı. Eski metin “tost peyniri” ibaresine açıkça izin veriyordu; yenisi bunun yerine “tost, pizza v.b. yapımında kullanılabilir” ifadesini örnek gösteriyor ve ibarelerin tek başına ürün adı olarak kullanılmamasını, ürün adı algısı yaratmamasını şart koşuyor (m.17/l). Değerlendirmemize göre “Tost Peyniri” şeklinde ürün adı olarak öne çıkarılan kullanımlar riskli hâle gelmiştir; ürün adı kaşar, eritme peyniri gibi m.4’teki adlardan biri olmalı, kullanım amacı ise ondan küçük puntoyla ek bilgi olarak verilmelidir.
3. Eski tebliğin geçiş döneminde uygulanması. Geçici m.1/2, mevcut işletmeler hakkında 30.04.2027’ye kadar eski tebliğin uygulanacağını söyler; yeni işletmeler ise yeni tebliğe hemen tabidir. Aynı rafta iki farklı kurala tabi ürün bulunabilecektir. Bu, rekabet bakımından eşitsizlik görünümü yaratsa da geçiş hükmü açık olduğundan, denetimde ürünün hangi tebliğe göre değerlendirileceği işletmenin faaliyete başlama tarihine göre belirlenir. İşletme kayıt veya onay belgesindeki tarih bu nedenle önem kazanır; ilgili belgeler hakkında gıda işletmesi kayıt ve onay belgesi sayfamıza bakılabilir.
4. Çeşni oranının hesap esası. Yukarıda belirttiğimiz gibi metin, %6 ve %15’in neye göre hesaplanacağını yazmıyor. Uygulamada tartışma, özellikle şeker ve çikolata gibi çözünen çeşnilerde, analizle oranın nasıl doğrulanacağı noktasında çıkacaktır. Resmî kontrolde reçete ve üretim kayıtları belirleyici delil olabilir.
5. Kaldırılan tebliğin tarih hatası. m.21’de 2015/6 sayılı tebliğin tarihi “8/5/2015” olarak yazılmıştır; doğrusu 8.2.2015’tir. Resmî Gazete sayısı (29261) ve tebliğ numarası doğru olduğundan, değerlendirmemize göre hangi metnin kaldırıldığı konusunda belirsizlik yoktur; maddi hata bir düzeltme ile giderilebilir ve işletmelerin hukuki durumunu etkilemez.
6. Taze peynir sınıfı. m.4/cc’deki “taze peynirler” tanımı pastörize süt ve/veya kremadan seperasyon/filtrasyonla kuru maddesi artırılan sürülebilir peynirleri kapsar. Bu tanıma girmeyen olgunlaştırılmamış ürünlerin (ör. olgunlaştırılmamış tulum dışındaki yöresel peynirler) “taze” adıyla satılması yeni metinde dayanaksızdır; yalnız beyaz peynir ve kaşar bu ibareyi kullanabilir (m.17/d-3; EK-2 dipnot 3).
Denetim, Yaptırım ve Başvuru Yolları
Tebliğe aykırılıkta 5996 sayılı Kanunun ilgili maddeleri uygulanır (m.20). Resmî kontrolü Bakanlığın kontrol görevlileri yapar; görevli kanun kapsamındaki her yere girebilir ve bedelsiz numune alabilir (5996 m.31/3). Olası yaptırımlar ve süreler şöyledir:
5996 ve 5326 sayılı kanunlara göre yaptırım ve süreler
| Aykırılık / işlem | Dayanak | Sonuç veya süre |
|---|---|---|
| Kodekse aykırı gıda üretmek, işlemek, arz etmek | 5996 m.21/5; m.40/1-d | Kanun metninde 10.000 TL idari para cezası; aykırılık yalnız etiket bilgisinden kaynaklanıyorsa 5.000 TL; insan sağlığı için risk varsa toplatma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi |
| Tüketiciyi yanıltan etiket, sunum, reklam | 5996 m.24/3; m.40/1-k | Kanun metninde üretim yerine 10.000 TL, perakendeye 1.000 TL; etiket beyanı ile analitik değer uyuşmazlığında 5.000 TL |
| Taklit ve tağşiş | 5996 m.24/4; m.40/1-l | El koyma, toplatma; gayrisafi gelire bağlı idari para cezası; tekrarda adli para cezası ve faaliyetten men |
| Mevzuata aykırı ürün için idari tedbir | 5996 m.32 | Piyasaya arzın kısıtlanması, satışın durdurulması, toplatma, imha; düzeltilebilir eksiklikte uygun hâle getirme şartıyla arz izni |
| Analiz sonucuna itiraz | 5996 m.31/4 | Tebligattan itibaren 7 gün içinde Bakanlığa; raf ömrü 7 günden az ürün ve mikrobiyolojik incelemede itiraz yok |
| İdari para cezasının ödenmesi | 5996 m.42/2; 5326 m.17/6 | 30 gün içinde ödeme; süresinde ödemede %25 indirim; ödeme başvuru hakkını etkilemez |
| İdari para cezasına başvuru | 5326 m.27/1, 8 | Tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliği; aynı işlemde idari yargının görev alanına giren karar da varsa idari yargı |
| Tebliğin iptali | İYUK m.7/4, m.8; 2575 m.24/1-c | Danıştay; 60 günlük sürenin son günü 9.1.2027 cumartesi olduğundan süre 11.1.2027 pazartesi biter; sonra uygulama işlemiyle birlikte dava mümkündür |
Kanundaki maktu idari para cezası tutarları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (5326 m.17/7); bu nedenle cezanın güncel tutarı, fiil tarihindeki yılın değerlemesine göre hesaplanmalıdır. İdari yaptırımları uygulamaya Kanundaki ifadesiyle il tarım müdürü yetkilidir ve idari para cezası 30 gün içinde ödenir (5996 m.42/2). Bakanlık, uygun gördüğü hâllerde kontrol sonuçlarını kamuoyunun bilgisine sunabilir (5996 m.31/6); uygulamada taklit veya tağşiş tespit edilen ürün ve işletmelerin Bakanlık listelerinde ilan edilmesi bu kapsamda gündeme gelir. Listede ilan ve buna karşı başvuru yolları için hileli ürün listesinde ifşa yazımıza; Ticaret Bakanlığının benzer işleyen Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) ilanları için GÜBİS ilanı yazımıza bakılabilir.
Düzenleyici işleme karşı dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak süresinde dava açılmamış olsa bile, tebliğin bir işletmeye uygulanması üzerine (ör. ceza veya toplatma kararı) ilgili, düzenleyici işlem veya uygulama işlemi ya da her ikisi aleyhine dava açabilir ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması uygulama işleminin iptaline engel olmaz (İYUK m.7/4). İptal davası ve yürütmenin durdurulması hakkında iptal davası, yürütmenin durdurulması ve dava açma süreleri yazılarımız yol gösterir.
Varsayımsal Örnekler
Varsayımsal örnek 1 — cevizli kaşar. 2018’den beri faaliyette olan bir işletme, son ürün ağırlığının yaklaşık %10’u kadar ceviz içeren “cevizli kaşar” üretiyor. 30.04.2027’ye kadar eski tebliğ uygulandığından bu ürün geçiş döneminde sorun yaratmaz. Ancak 30.04.2027’den itibaren çeşnili peynirde toplam çeşni %6’yı aşamayacağından (m.5/p) reçetenin değişmesi gerekir. 30.04.2027’den önce piyasaya arz edilen partiler raf ömrü sonuna kadar satılabilir (geçici m.1/3); işletmenin son eski-reçete partisinin üretim ve sevk kayıtlarını saklaması, sonraki denetimde ispat açısından önemlidir.
Varsayımsal örnek 2 — açıkta satılan eritme peyniri. Bir şarküteri, 2 kg’lık eritme peyniri bloklarını keserek tartıyla satıyor. Değerlendirmemize göre bu satış dökme arz niteliğindedir ve m.5/v’ye aykırıdır. Şarküteri yeni tebliğin yayımından önce faaliyette olduğu için 30.04.2027’ye kadar eski tebliğ uygulanır; bu tarihten sonra satış biçimini değiştirmesi gerekir. Aynı ürünü 10.11.2026’dan sonra açılan bir şarküteri satıyorsa yeni tebliğ ona hemen uygulanır.
Varsayımsal örnek 3 — “taze tulum”. Bir mandıra, olgunlaştırmadan sattığı yöresel peynirini “Taze Köy Peyniri” adıyla etiketliyor. “Köy peyniri” ifadesi eski ve yeni tebliğde yasaktır (eski m.14/ç; yeni m.17/e); bu nedenle etiket bugün de mevzuata aykırıdır. “Taze” ibaresi ise 30.04.2027’den sonra yalnız beyaz peynir ve kaşar için kullanılabilecektir (m.17/d-3). Ayrıca peynir çiğ sütten üretilmiş ve telemesi haşlanmamışsa, en az dört ay (EK-2 dipnotunda 120 gün) olgunlaştırılmadan piyasaya arz edilemez (m.5/c); bu kural eski tebliğde de vardı.
Varsayımsal örnek 4 — analiz sonucu. Resmî kontrolde alınan olgunlaştırılmış beyaz peynir numunesinde kuru maddede tuz %7,2 çıkıyor. Yeni EK-4’e göre sınır %7,5 olduğundan değer uygundur; eski tabloda sınır %6,5’ti. İşletme yeni tebliğin yayımından önce faaliyette ise ve kontrol 30.04.2027’den önce yapılmışsa, geçici m.1/2 uyarınca eski tebliğin uygulanacağı ileri sürülebilir. Değerlendirmemize göre bu durumda işletme, yeni sınıra uygunluğu da göstererek, yeni tebliğe erken uyumun kendisine uygulanmasını talep edebilir; çünkü geçiş hükmü işletmeyi korumak için konulmuştur. Bu yorum tartışmaya açıktır; analiz sonucuna 7 günlük itiraz süresi kaçırılmamalıdır (5996 m.31/4).
Ne Yapmalı? Adım Adım Uyum Planı
1. Envanter (Kasım–Aralık 2026): Tüm ürünlerinizi m.4’teki tanımlara göre yeniden sınıflandırın: taze peynir mi, olgunlaştırılmamış beyaz peynir mi, eritme peyniri dilimlenebilir mi sürülebilir mi?
2. Reçete: Çeşni oranı (%6 / %15), beta-sitosterol (%2), çeşni biçimi (ezme/püre yok), yağlı tohum yasağı, emülsifiye edici tuz yasağı (telemesi haşlanan peynir ve tulum), enzim listesi (proteolitik, lipaz, laktaz).
3. Analiz: Nem ve tuz değerlerini yeni EK-4’e göre ölçtürün; yağ sınıfına göre nem değerine 5 birim ekleme kuralını unutmayın.
4. Etiket: Ad ve çeşni temel görüş alanında; süt türleri miktar sırasıyla; “taze” sınırı; eritme peynirinde 3 mm ad; ilave şeker oranı; “tost” vb. ibareler addan küçük.
5. Satış kanalı: Eritme peynirinin dökme satışını, telemenin son tüketiciye satışını sonlandırın; soğuk zinciri (10 °C altı) belgeleyin.
6. Stok ve sözleşme: Dilimlenebilir eritme peyniri stoklarını 30.04.2027’ye göre planlayın; tedarikçi ve perakendeci sözleşmelerine iade-değişim hükmü ekleyin.
7. Kayıt: Eski reçeteyle yapılan son partilerin üretim ve piyasaya arz tarihlerini belgeleyin; raf ömrü istisnasını ispat etmeniz gerekebilir.
8. Hukuki yol: Tebliğin bir hükmünün sizi orantısız etkilediğini düşünüyorsanız Danıştayda iptal davası için son gün 11.01.2027’dir; bu süre geçse de uygulama işlemiyle birlikte dava yolu açıktır (İYUK m.7/4).
Sık Yapılan Hatalar
“Köy peyniri” yasağını yeni sanmak: Bu yasak 2015’ten beri vardır; mevcut etiketlerde bu ibare varsa geçiş süresi beklenmeden düzeltilmelidir.
Geçiş süresini herkes için sanmak: 30.04.2027 yalnız 10.11.2026’dan önce faaliyette olan işletmeler içindir; yeni açılan işletme yeni tebliğe hemen tabidir.
Raf ömrü istisnasını eritme peynirine uygulamak: Dilimlenebilir eritme peyniri bu istisnadan yararlanamaz (geçici m.1/3-4).
Tuz sınırı arttı diye beyanı güncellememek: Etiketteki besin değeri ve beyanlar analitik değerle uyuşmalıdır; uyuşmazlık ayrı ceza sebebidir (5996 m.40/1-k).
Analiz itiraz süresini kaçırmak: Süre tebligattan itibaren 7 gündür ve raf ömrü 7 günden kısa ürünler ile mikrobiyolojik incelemelerde itiraz hakkı yoktur (5996 m.31/4).
Cezaya karşı yanlış merciye gitmek: İdari para cezasına karşı kural olarak 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 m.27/1); toplatma gibi idari yargının görev alanına giren bir kararla birlikte verilmişse idari yargı yolu gündeme gelir (5326 m.27/8).
Benzer bir mevzuat geçişinin diğer ürün gruplarında nasıl yürüdüğünü görmek için gıda ile temas eden malzeme, hazır ambalajlı üründe eksik miktar ve takviye edici gıda yazılarımıza; coğrafi işaretli peynirler için coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı rehberimize bakabilirsiniz. Tüketici tarafındaki haklar için Tüketici Hukuku Rehberi ve e-ticaret ve tüketici hakları sayfalarımız yol gösterir. Toplatma kararından sonra izlenecek adımlar için düzeltici önlem planı ve denetim günü için denetim tutanağı ve şerh yazılarımız, farklı bir bakanlık rejimine ilişkin olsa da usul bakımından fikir verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Peynir Tebliği 2026/24 ne zaman yürürlüğe girdi?
10.11.2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (m.22). Aynı tarihte 2015/6 sayılı Peynir Tebliği yürürlükten kaldırıldı (m.21).
Mevcut işletmeler ne zamana kadar uyum sağlamalı?
Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri 30.04.2027’ye kadar yeni hükümlere uymak zorundadır; bu tarihe kadar haklarında eski tebliğ uygulanır (geçici m.1/1-2).
Yeni açılan bir peynir işletmesi de 30.04.2027’ye kadar bekleyebilir mi?
Hayır. Geçiş hükmü yalnız yayım tarihinden önce faaliyet gösteren işletmeler içindir. 10.11.2026’dan sonra faaliyete başlayan işletme yeni tebliğe hemen tabidir.
Çeşnili peynirde çeşni oranı en fazla ne kadar olabilir?
Çeşnili peynirlerde en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde en fazla %15’tir (m.5/p, r). Çeşniden gelen beta-sitosterol oranı %2’yi geçemez; çikolatalı taze peynirde bu koşul aranmaz (m.5/r, s).
Fındık veya fıstık ezmesiyle peynir yapılabilir mi?
m.4/cc’de tanımlanan taze peynirler dışında hayır: sert kabuklu meyveler tane veya parça hâlinde kullanılmalı, ezme veya püre şeklinde kullanılamaz (m.5/ş).
Eritme peyniri tartıyla satılabilir mi?
Eritme peyniri dökme olarak piyasaya arz edilemez (m.5/v). Değerlendirmemize göre bloktan kesilerek tartıyla satış dökme arz niteliğindedir. Mevcut işletmeler için bu kural 30.04.2027’den itibaren uygulanır.
Dilimlenebilir eritme peyniri stokları 30 Nisan 2027’den sonra satılabilir mi?
Tebliğe uygun değilse satılamaz. Diğer peynirler için tanınan raf ömrü sonuna kadar satış imkânı dilimlenebilir eritme peynirlerini kapsamaz (geçici m.1/3-4).
Beyaz peynir dışındaki peynirlerde “taze” yazılabilir mi?
“Taze” ibaresi yalnız olgunlaştırılmamış beyaz peynir ve kaşar peyniri için kullanılabilir (m.17/d-3; EK-2). m.4/cc’deki sürülebilir taze peynirlerin ürün adı ise “taze peynir”dir (m.17/r). Eritme peynirinde “taze” yazılamaz (m.17/d-2).
Teleme satışı tamamen yasaklandı mı?
Teleme son tüketiciye sunulmak üzere doğrudan piyasaya arz edilemez (m.5/y). Belirli bölgelerde asgari şartlarla üretilen telemeler, onaylı işleme tesislerinde peynir üretiminde kullanılabilir (m.5/o).
Peynir tebliğine aykırılığın cezası nedir?
5996 sayılı Kanunun ilgili maddeleri uygulanır (m.20). Kodekse aykırı gıda için kanun metnindeki tutar 10.000 TL, aykırılık yalnız etiketten kaynaklanıyorsa 5.000 TL’dir (5996 m.40/1-d); tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (5326 m.17/7). Yanıltıcı etiket ve taklit-tağşiş ayrıca cezalandırılır (m.40/1-k, l).
Ceza veya analiz sonucuna nasıl itiraz edilir?
Analiz sonucuna tebligattan itibaren 7 gün içinde Bakanlığa itiraz edilir (5996 m.31/4). İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 m.27/1). Ceza 30 gün içinde ödenirse %25 indirim uygulanır ve ödeme başvuru hakkını ortadan kaldırmaz (5996 m.42/2; 5326 m.17/6).
Tebliğe karşı dava açılabilir mi?
Evet. Bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı Danıştayda dava açılır (2575 m.24/1-c). Süre ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7/4); son gün 9.1.2027 cumartesi olduğundan süre 11.1.2027 pazartesi biter (İYUK m.8). Sonrasında tebliğin uygulanmasıyla birlikte dava açmak mümkündür.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Gıda mevzuatı dosyalarında büromuz; ürün ve etiket envanterinin Peynir Tebliği ve Gıda Etiketleme Yönetmeliği bakımından hukuki incelemesi, geçiş dönemine ilişkin kayıt ve ispat düzeninin kurulmasına destek, resmî kontrol tutanaklarının ve analiz raporlarının değerlendirilmesi, 7 günlük analiz itirazının ve 15 günlük idari para cezası başvurusunun hazırlanması, toplatma ve piyasaya arz kısıtlaması kararlarına karşı idari yargı süreçleri ile tedarik ve dağıtım sözleşmelerindeki sorumluluk ve rücu hükümleri konularında hizmet verir. Her dosyanın sonucu kendi teknik verilerine, delillerine ve idarenin ve yargı mercilerinin değerlendirmesine bağlıdır.
Peynir Tebliği uyumunda hukuki destek
Etiket incelemesi, geçiş dönemi planı, denetim, itiraz ve dava süreçleri için Hukukçular Evi’ni arayabilirsiniz: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi (Tüm Rehberler)Denetim usulü, numune, toplatma, idari para cezası ve itiraz yolları
- Yeni Peynir Tebliği (2026/24) Yayımlandı (Son Dakika)
- Gıda ile Temas Eden Malzemede Denetim ve Ceza (5996)
- Hileli Ürün Listesinde İfşa: İtiraz ve Ceza Riski
- Gıda İşletmesi Kayıt ve Onay Belgesi
- Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı
- Coğrafi İşaret Danışmanlığı
- Tüketici Hukuku Rehberi
- Güvensiz Üründen Doğan Zarar
- İdare Hukuku Rehberi
- Hukuk Gündemi Son Durum
Bu içerik Tüketici Hukuku ve gıda mevzuatı alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 10.11.2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete — Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24) m.1-23, geçici m.1, EK-1 – EK-5; Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6), RG 8.2.2015/29261, m.4, 5, 6, 9, 14, 15, geçici m.1 ve Ek-1 – Ek-5; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.21, 22, 23, 24, 31, 32, 40, 42; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/6-7, 27; 2577 sayılı İYUK m.7, 8; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c.
