Gıda ile Temas Eden Malzemede Uygunsuzluk 2026: Mutfak Eşyası, Plastik Kap, Termos ve Bambu-Melamin Üründe Tarım ve Orman Bakanlığı Denetimi, Toplatma ve İdari Para Cezası — 5996 s.K. m.21, 31, 32, 40, 42

Mutfak eşyası, plastik saklama kabı, termos, melamin tabak veya bambu katkılı bir üründe uygunsuzluk tespit edildiğinde dosya, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa göre değil, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa göre Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülür. Gıda kodeksine aykırı gıda ile temas eden madde ve malzeme üretilemez ve piyasaya arz edilemez (m.21/5); aykırılığa m.40/1-d’deki idari para cezası, insan sağlığı için risk varsa ayrıca toplatma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi bağlanır. Analiz sonucuna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilir ve şahit numunenin sonucu kesindir (m.31/4; Resmi Kontroller Yönetmeliği m.12). İdari para cezası otuz gün içinde ödenir (m.42/2); tek başına verilen cezaya karşı on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine, toplatma gibi idari yargıya giren bir kararla birlikte verilen cezaya karşı altmış gün içinde idare mahkemesine başvurulur (Kabahatler K. m.27/1, 27/8). Bu yazı; iki rejimin farkını, göç limitlerini, uygunluk beyanını, numune ve itiraz usulünü, toplatma ve imhayı, kamuya açıklamayı ve ithalatçı, üretici ve satıcı için yol haritasını anlatıyor.

GÜBİS ve Bakanlık Verileri: Gıda ile Temas Eden Malzemede İlan Var mı?

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre bu dönemde gıda ile temas eden madde ve malzeme grubunda ilan bulunmuyor. Dönemdeki 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına ait ve oyuncak, bebek ve çocuk giyimi, kırtasiye, spor ürünü ve çocuk ayakkabısı gruplarında; hepsinde önlem piyasaya arz yasağı ve toplatma. GÜBİS’in kuruluş listesinde Tarım ve Orman Bakanlığı da yer alır, ancak dönemde bu Bakanlığa ait ilan yoktur. Bu, iki rejimin farklı işlemesiyle uyumludur: GÜBİS ilanının dayanağı 7223 sayılı Kanunun 16/8 hükmüdür; 5996 ise kamuoyunun bilgilendirilmesini ayrı bir hükümle ve Bakanlığın takdirine bırakarak düzenler (m.31/6). GÜBİS’te kayıt görünmemesi, Bakanlık nezdinde işlem yürümediği anlamına gelmez. Güncel dağılım için GÜBİS ilan istatistikleri sayfamıza bakılabilir.

Ticaret Bakanlığının 14 Ekim 2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesinde gıda maddeleri ile gıdalarla temas eden madde ve malzemeler Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğunda gösterilir. Aynı listede biberon, çocuk ürünleri grubunda “gıda ile temas mevzuatı kapsamında değerlendirilme hususu hariç” notuyla yer alır; bir ürünün farklı yönleri farklı kuruluşların denetimine girebilir.

Hangi Ürünler Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzeme Sayılır?

5996 sayılı Kanun bu kavramı “gıda maddeleri ile temasta bulunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzeme” olarak tanımlar (m.3/1-25); gıdadan ayrı tanımlar ama “ürün” kavramına dâhil eder (m.3/1-24, 73). Ayrıntılı kurallar Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelikte (GTEMM Yönetmeliği) yer alır. Yönetmelik; gıda ile temas etmesi amaçlanan, temas etmekte olan ya da öngörülen kullanımda bileşenlerinin gıdaya geçmesi beklenen malzemeleri kapsar (m.2/1); gıda ile birlikte tüketilen kaplamalar, sabit su sağlama üniteleri ve antikalar kapsam dışıdır (m.2/3). Ürünün boş satılması sonucu değiştirmez; piyasaya arz “bedelli veya bedelsiz” olarak tanımlandığından kampanyada hediye edilen kupa da kurallara uymak zorundadır (m.4/2-j). Gıda işletmesi kayıt süreçleri için gıda işletmesi kayıt ve onay belgesi rehberimize bakılabilir.

7223 mü 5996 mı? Gıda ile Temas Eden Malzemede Hangi Kanun Uygulanır?

7223 sayılı Kanun tüm ürünleri kapsar; ancak bir ürüne ilişkin özel kanun varsa o ürüne yalnızca özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır (7223 m.2/1, 2/3). Gıda ile temas eden malzemelerde özel kanun 5996’dır: Kanun bu malzemeleri kapsamına alır (m.2/1), kodeksin bu malzemeler için de hazırlanmasını öngörür (m.23/1) ve kodekse aykırı malzemenin piyasaya arzını yasaklar (m.21/5). GTEMM Yönetmeliği ve Plastik Tebliği de aykırılıklarda 5996’ya göre yaptırım uygulanacağını belirtir (GTEMM Yön. m.23; Plastik Tebliği m.16). Ticaret Bakanlığı dosyasına göre kurulan bir savunma takvimi, 5996 dosyasında yedi günlük itiraz süresinin kaçırılmasına yol açabilir.

7223 tarafı için ürün güvenliği idari para cezası ve iptal davası ile CE işareti ve uygunluk beyanı eksikliği yazılarımıza bakılabilir; oradaki süre ve merci bilgileri 5996 dosyalarına aktarılmamalıdır.

Uygunsuzluk Neden Çıkar? Genel Kurallar, Göç Limitleri ve Malzemeye Özgü Sınırlar

Temel kurala göre malzemeler iyi üretim uygulamalarına uygun üretilir ve öngörülen kullanımda bileşenlerinden gıdaya insan sağlığını tehlikeye sokacak, gıdanın bileşimini istenmeyen biçimde değiştirecek ya da duyusal özelliklerini bozacak miktarda geçiş olamaz; etiket, reklam ve tanıtım yanıltıcı olamaz (GTEMM Yön. m.5). Geri dönüştürülmüş plastikler sınırlı istisnalar dışında ve domuz kaynaklı ürünler hiç kullanılamaz (m.21/1, 21/3).

Plastik Tebliğine göre plastik katmanlarda yalnızca Ek-1’deki izin verilen maddeler kullanılabilir (m.5/2). Gıdaya geçiş Ek-1’deki spesifik migrasyon limitlerini aşamaz ve limitler mg/kg gıda olarak ifade edilir (m.7/1); özel tespit limiti yoksa 0,01 mg/kg uygulanır (m.7/3). Toplam migrasyon 10 mg/dm²’yi, bebek ve küçük çocuk gıdalarıyla temas eden malzemelerde 60 mg/kg’ı geçemez (m.8/1). 500 mL’den küçük veya 10 L’den büyük kaplarda sonuç 6 dm²/kg yüzey/hacim oranıyla hesaplanır (m.12/2); sonuçlar limitle karşılaştırılmadan önce düzeltme faktörleri uygulanır (m.13/7). Tebliğ 6 Mayıs 2024’te değiştirilmiş; işletmelere bu değişikliklere 1 Ocak 2026’ya kadar uyma yükümlülüğü getirilmiş, bu tarihten önce piyasaya arz edilen uyumsuz ürünlerin 1 Ocak 2028’e kadar piyasada bulunabileceği kabul edilmiştir (geçici m.2).

Etikette “Gıda ile temasa uygundur” ifadesi, kullanıma özgü bir ifade ya da Ek-2’deki sembol, gerektiğinde güvenli kullanım talimatı, üretici, ithalatçı veya sorumlu satıcının adı ve adresi, izlenebilirlik tanımlaması ve işletme kayıt numarası bulunur (GTEMM Yön. m.13/1-a). Kullanım ifadesi ve talimatlar Türkçe değilse perakende ticareti yasaktır (m.13/1-ç).

Bambu-Melamin Ürünler Neden Toplatılıyor?

“Bambu” vurgusuyla satılan tabak, bardak ve beslenme kaplarının önemli bir bölümü bambu tozunun melamin esaslı plastiğe katılmasıyla üretilir. Avrupa Komisyonunun AB Tarım-Gıda Sahteciliği Ağı ile yürüttüğü koordineli uygulamada 21 ülke yer almış, bambu tozu içeren plastik malzemeye ilişkin 748 vaka bildirilmiş; bunların 644’ü AB piyasasında bulunmuş, 104’ü çoğunluğu Çin’den gelen sevkiyatlar olarak sınırda reddedilmiştir. Komisyona göre bambu dâhil bitki bazlı katkıların çoğu plastikte kullanım bakımından güvenlik değerlendirmesinden geçmemiştir; bambu plastiğin bozunmasını hızlandırarak formaldehit ve melaminin gıdaya geçmesine yol açabilir ve “çevre dostu” beyanları tüketiciyi yanıltır. Finlandiya Gıda Otoritesi de bu ürünlerin AB’nin 10/2011 sayılı Tüzüğündeki izin verilen maddeler listesinde yer almadığını ve formaldehit ile melamin göçünün birçok durumda limitleri önemli ölçüde aştığını açıklamaktadır.

Türk Plastik Tebliği aynı AB Tüzüğü dikkate alınarak hazırlanmıştır (m.15) ve plastikte yalnızca Ek-1’deki maddelerin kullanılmasına izin verir (m.5/2). Tarım ve Orman Bakanlığının bu ürünlere özgü yayımlanmış bir açıklamasını tespit edemedik; Türk Ek-1’inin bambu tozunu içerip içermediğini de ekin taranmış Resmî Gazete metninden kesin olarak doğrulayamadık. Bu nedenle somut dosyada bambu bileşeninin ürün dosyasında hangi madde olarak tanımlandığı ve testlerin etiketteki kullanım koşullarını kapsayıp kapsamadığı teknik olarak cevaplanmalıdır. “Doğal” veya “yüzde yüz bambu” gibi ifadeler, ürün plastik içeriyorsa yanıltıcı etiket yasağı yönünden ayrıca değerlendirilir (GTEMM Yön. m.5/2).

Uygunluk Beyanı ve Belgeler: İthalatçı, Üretici ve Satıcı Ne Bulundurmalı?

Özel kurallara tabi malzemelerle birlikte yazılı uygunluk beyanı hazırlanması zorunludur ve Bakanlık isterse uyumu gösteren belgeler sunulur (GTEMM Yön. m.14). Plastiklerde beyan perakende dışındaki pazarlama aşamalarında bulundurulur, Ek-3’teki bilgileri içerir ve migrasyonu etkileyen bir değişiklikte yenilenir (Plastik Tebliği m.11/1); Bakanlık talep ederse test koşulları ve sonuçları, hesaplamalar ve diğer analizler sunulur (m.11/2). Ek-3’e göre beyanda düzenleyen işletmeci ile üreten veya ithal eden işletmecinin unvan ve adresi, malzemenin adı, beyan tarihi, uygunluk bilgisi, kısıtlamalı maddelere ilişkin bilgiler ve kullanım koşulları (gıda türleri, süre ve sıcaklık, en büyük yüzey/hacim oranı) yer alır. Seramikte beyanı üretici veya satıcı hazırlar (Seramik Tebliği m.8).

Gıda ile temas eden malzeme üreten işletmeler kayıt işlemlerini tamamlamak zorundadır; yetkili merci dosyayı on beş iş günü içinde inceler ve belge unvan, adres ve faaliyet konusu için geçerlidir (Kayıt ve İÜU Yön. m.6/1, 6/3, 6/5).

Tarım ve Orman Bakanlığı Denetimi: Resmî Kontrol, Numune Alma ve Analiz

Resmî kontroller risk esasına göre ve kural olarak önceden haber verilmeksizin yapılır; numune alma ve analizi kapsar (5996 m.31/1). Kontrol görevlisi her yere girebilir ve numune alabilir, numune için bedel ödenmez ve işletme gerekli kolaylığı sağlar (m.31/3). Gıda kontrolüne ilişkin düzenlemeler gıda ile temas eden malzemeler ve bu işle uğraşan işyerleri için de uygulanır (m.31/5; Resmi Kontroller Yön. m.11/2-b). Numune alma ve analizde varsa özel mevzuat, yoksa uluslararası kabul görmüş metotlar uygulanır (GTEMM Yön. m.20); Resmi Kontroller Yönetmeliği de hüküm bulunmayan hâllerde TSE veya Avrupa standartlarını ya da Bakanlığın numune alma prosedürünü esas alır (m.12/1). Plastikte kurallar Plastik Tebliğinin Ek-4’ünde, seramikte Seramik Tebliğinin Ek-2 ve Ek-3’ündedir.

Resmi Kontroller Yönetmeliğine göre, özel mevzuatı olan ürün veya uygulamalar dışında kontrol görevlisi iki takım numune alır: biri Bakanlıkça belirlenen laboratuvarda analiz edilir, diğeri şahit numune olarak il veya ilçe müdürlüğünde saklanır; işletmeci isterse üçüncü takım kendisine bırakılır (Yön. m.12/2-b). Ürün miktarı şahit numuneye yetmiyorsa tek takım alınır ve sonuca itiraz edilemez (m.12/2-a). Numuneler hukuki ve analitik geçerliliği koruyacak şekilde taşınır ve etiketlenir (m.12/5). Analizler Bakanlık laboratuvarlarında veya onaylı laboratuvarlarda yapılır (5996 m.33/3).

Analiz Raporuna İtiraz: Yedi Gün, Şahit Numune ve Kesin Sonuç

Resmî kontrol sonuçlarına tebligattan itibaren yedi gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir ve masrafları itiraz eden karşılar (5996 m.31/4; Yön. m.41/3). İtiraz il veya ilçe müdürlüğüne yapılır ve şahit numune Bakanlıkça belirlenen laboratuvarda analiz edilir (Yön. m.12/2-b); Kanun itirazla ilgili analizleri ulusal referans laboratuvarlarının görevleri arasında sayar (m.33/6). Şahit numune sonucu kesindir ve karara esas alınır (Yön. m.12/4). Karar öncesi savunma süresi bulunmadığından bu dilekçe, teknik itirazların dosyaya girdiği ilk belge olarak hazırlanmalıdır.

İncelenecek başlıca noktalar: tutanaktaki ürün, model ve parti bilgisinin raporla eşleşmesi; analiz edilen parçanın (gövde, kapak, conta) hangisi olduğu; gıda benzeri, süre ve sıcaklığın etiketteki kullanım koşullarıyla uyumu (Plastik Tebliği m.13, Ek-4); yüzey/hacim oranı ve düzeltme faktörleri (m.12, 13/7); seramikte en az üç numune kuralı (Seramik Tebliği m.5/1-ç); laboratuvarın bu analiz için onayı (5996 m.33/1, 33/4) ve sonucun değerlendirilme biçimi (Yön. m.12/7). Ticaret Bakanlığı dosyalarındaki mantık için test raporuna itiraz ve şahit numune yazımız fikir verir; ancak oradaki PGD Yönetmeliği hükümleri 5996 dosyalarına uygulanmaz. Yazılı başvurunun kurgusu için ürün güvenliği savunma yazısı rehberimizdeki yöntem kullanılabilir.

Analiz raporuna itiraz ve şahit numune talebi için dilekçe iskeleti

Gıdaya Temas Eden Ürün Toplatma: Satış Durdurma, Toplatma ve İmha Kararı

Bakanlık, resmî kontrol sonucu “mevzuat şartlarını taşımadığı, insan, hayvan veya bitki sağlığı açısından tehlike oluşturduğu” tespit edilen ürünlerde piyasaya arzı kısıtlayabilir veya yasaklayabilir, satışı durdurup ürünün sahibi tarafından toplanmasını isteyebilir, ürünün başka amaçla değerlendirilmesine izin verebilir veya Bakanlık gözetiminde imhasını isteyebilir (5996 m.32/1). Düzeltilebilir ve tehlike oluşturmayan eksiklikte ürün, uygun hâle getirilmesi koşuluyla piyasaya arz edilebilir (m.32/2); etiket veya Türkçe bilgi eksikliğinde toplatma yerine düzeltme istemenin dayanağı budur. 40/1-d bendinde toplatma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi, ürünün insan sağlığı için risk oluşturması koşuluna bağlıdır; bu nedenle kararda hangi maddenin hangi miktarda geçtiği ve bunun neden risk oluşturduğu gösterilmelidir.

İmha masrafları sahibine aittir (m.42/3). Toplatılması gereken ürün toplatılmazsa Bakanlık toplatır ve masrafın iki katının bir ay içinde ödenmesini ister (m.42/4). Yeni bilgiler malzemenin sağlığı tehlikeye soktuğuna dair ciddi dayanak oluşturursa Kanunun 26. maddesindeki ihtiyati tedbirler uygulanır (GTEMM Yön. m.16; 5996 m.26/5). İşletmeci Bakanlıkla işbirliği yapar ve önlemleri engelleyemez (m.22/6). Kendiliğinden toplatma ve bildirim yükümlülüğünü düzenleyen 22/2 hükmü “gıda ve yem işletmecisi” ifadesini kullandığından gıda ile temas eden malzeme işletmecisine doğrudan uygulanması tartışılabilir; kanaatimizce riski fark eden firmanın satışı durdurup il müdürlüğünü yazılı olarak bilgilendirmesi her durumda yerinde olur. İthalatta uygun bulunmayan ürünler alıkonur ve masrafı sahibine ait olmak üzere geri gönderme veya imha gibi önlemler uygulanır (m.34/5). 7223 dosyalarındaki geri çağırma kurgusu için düzeltici önlem planı yazımıza bakılabilir.

Gıda ile Temas Eden Malzeme Cezası: Hangi Bent, Hangi Tutar, Ne Zaman Ödenir?

Temel yaptırım hükmü 5996 m.40/1-d’dir: kodekse aykırı malzemeyi üreten, işleyen veya piyasaya arz edene (m.21/5) maktu idari para cezası verilir; aykırılık yalnızca etiket bilgilerinden kaynaklanıyorsa daha düşük bir maktu tutar uygulanır. Kanun gıda ile gıda ile temas eden malzemeyi ayrı tanımladığından (m.3/1-24, 25) 40/1-a bendindeki hapis cezası metinde “gıdalar” için öngörülmüştür. Resmî evrakta tahrifat veya sahtecilik ise işlemlerin durdurulması ve suç duyurusu sonucunu doğurur (m.42/1).

Maktu tutarlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır (Kabahatler K. m.17/7); 2026 tutarlarını Bakanlığın resmî bir tablosundan doğrulayamadığımız için rakam vermiyoruz, kararda bendin ve hesabın doğru olup olmadığı kontrol edilmelidir. Maktu cezada hâkimlik tutarı değiştiremez; miktar değişikliği yetkisi alt ve üst sınırı gösterilen cezalara özgüdür (Kabahatler K. m.28/9). Yaptırımı il tarım müdürü uygular, yetki ilçe müdürüne yazılı olarak devredilebilir (5996 m.42/2); imzalayan makam ve devir yazısı kontrol edilmelidir. Ceza otuz gün içinde ödenir (m.42/2); ödeme süresinde ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir ve ödeme dava hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6; 5996’ya özgü Bakanlık açıklaması bulunamadığından karardaki ödeme bilgisi kontrol edilmeli). Ekonomik durum elvermiyorsa bir yıl içinde dört eşit taksit istenebilir (Kabahatler K. m.17/3); ödenmeyen ceza 6183 sayılı Kanuna göre takip edilir (5996 m.42/5).

Hileli Ürün Listesi ve Kamuya Açıklama: Bu Ürünlere Uygulanır mı?

Bakanlık kontrol sonuçlarını uygun gördüğünde kamuoyuna açıklayabilir; ancak sürmekte olan adli ve idari işlemler, kişisel bilgiler ve meslek sırları açıklanamaz (5996 m.31/6). Resmi Kontroller Yönetmeliğinin 8. maddesi, faaliyeti durdurulan kayıtlı işletmeler ile taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen “gıda ve yem” ve sağlığı tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş “gıdalar” için firma, ürün, marka ve parti bilgisinin yayımlanmasını öngörür. Gıda ile temas eden malzemelerin bu listelerde yayımlanacağını gösteren bir düzenleme veya Bakanlık açıklaması tespit edemedik; ancak genel açıklama yetkisi ve kayıtlı işletme olan üreticilerin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin duyuru (Yön. m.8/1-a-4) gündeme gelebilir. Açıklama bir idari işlemdir ve altmış gün içinde iptal davasına konu edilebilir. Ayrıntı için hileli ürün listesinde ifşa ve itiraz ve tam yargı davası yazılarımıza bakılabilir.

İtiraz ve Dava Yolu: Sulh Ceza Hâkimliği mi, İdare Mahkemesi mi?

5996’nın 42. maddesinin başlığında “itirazlar” sözcüğü geçse de maddede yargı yerini gösteren bir hüküm yoktur; 7223’ün idari yargıyı gösteren 22/2 hükmünün karşılığı bulunmadığından Kabahatler Kanununun kanun yolu hükümleri uygulanır (Kabahatler K. m.3/1-a). İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde başvurulur, aksi hâlde karar kesinleşir (m.27/1). Metindeki “sulh ceza mahkemesi” yerine 6545 sayılı Kanunla sulh ceza hâkimlikleri kurulduğundan (5235 s.K. m.10) başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılır. Mücbir sebepte yedi günlük ek başvuru imkânı vardır (m.27/2); başvuru harca tabi değildir (m.31/1) ve 15.000 TL dâhil cezalarda verilen karar kesindir (m.28/10).

Toplatma, satış durdurma, imha, faaliyet durdurma ve kamuya açıklama idari yargının görev alanındadır; dava süresi altmış gündür (İYUK m.7) ve dava kararı kendiliğinden durdurmaz (m.27/1). Ceza, idari yargıya giren bir kararla aynı işlemde verilmişse cezaya ilişkin iddialar da bu kararın iptali istemiyle birlikte idari yargıda görülür (Kabahatler K. m.27/8). Uyuşmazlık Mahkemesi, farklı bir kanuna ilişkin olmakla birlikte, para cezasıyla aynı işlemde verilen faaliyetten men kararının da dava edildiği bir uyuşmazlıkta bu hüküm uyarınca idari yargıyı görevli bulmuştur (E.2026/249, K.2026/229, 04/05/2026).

Şirketlere elektronik tebligat, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a); kanun yolu, mercii ve süre karar metninde gösterilir (Kabahatler K. m.26/1). Görev konusunda tereddüt varsa başvurunun kısa olan on beş günlük süre içinde yapılması süre kaybı riskini azaltır. Genel çerçeve için idari para cezalarına itiraz, idari işlemin iptali davası ve yürütmenin durdurulması rehberlerimize bakılabilir.

İthalatçı, Üretici, Toptancı ve Satıcı: Kim Neden Sorumlu?

Gıda ile temas eden malzeme ile ilgili faaliyet gösteren işletmeciler kendi faaliyet alanlarının her aşamasında Kanundaki şartları sağlamak ve doğrulamakla yükümlüdür (5996 m.22/1); Kanun bu aşamalara ithalatı ve nihai tüketiciye satışı da dâhil eder (m.3/1-72). 7223’teki imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı ayrımı 5996’da aynı ayrıntıyla yer almaz (7223 tarafı için dağıtıcıya ürün güvenliği cezası). Üretici kayıt, iyi üretim uygulamaları ve testlerden; ithalatçı etikette adı yer alan işletmeci olarak belgelerin denetimi, Türkçe bilgiler ve izlenebilirlikten sorumludur. Perakende satıcı Türkçe bilgisi olmayan ürünü satamaz (GTEMM Yön. m.13/1-ç) ve tedarikçisini gösterebilmelidir (m.15/2). İnternet satışında aynı ürün kuralları geçerlidir; pazaryeri ve aracı hizmet sağlayıcı yükümlülükleri için pazaryeri satıcısına ürün güvenliği cezası, tedarikçiye başvuru için güvensiz üründen doğan zarar yazılarımıza bakılabilir.

Yol Haritası, Varsayımsal Örnek ve Sık Yapılan Hatalar

Varsayımsal örnek: bambu katkılı melamin tabak seti

Varsayımsal örnek. Bir ithalatçı, “bambu” vurgusuyla pazarlanan melamin tabak setlerini mağazalara satmaktadır. İl müdürlüğü bir mağazadan iki takım numune alır; şirket üçüncü takımı istemez. Formaldehit göçünün sınırı aştığını belirten rapor şirketin elektronik tebligat adresine 4 Kasım 2026 Çarşamba günü ulaşır; tebliğ 9 Kasım Pazartesi sonunda yapılmış sayılır ve itirazın son günü 16 Kasım 2026 Pazartesi’dir (Tebligat K. m.7/a; 5996 m.31/4). Şahit numune de uygunsuz çıkar. Ceza ile toplatma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar 2 Aralık 2026’da ulaşır, tebliğ 7 Aralık Pazartesi sonunda gerçekleşir. Ödeme süresi 6 Ocak 2027’de dolar. Yalnız cezaya itiraz için son gün 22 Aralık 2026’dır; toplatma da dava edilecekse her iki karar idare mahkemesinde görülür ve süre 5 Şubat 2027’de dolar (Kabahatler K. m.27/1, 27/8; İYUK m.7). Öne çıkan sorular: test edilen parça ve gıda benzeri, sıcaklık ve süre koşullarının etiketle uyumu, düzeltme faktörü, bambu bileşeninin dosyadaki tanımı ve toplatmanın dayanağı olan sağlık riskinin gerekçede gösterilip gösterilmediği. Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sık yapılan hatalar

• Dosyayı 7223 dosyası sanıp savunma yazısı beklemek ve yedi günlük itiraz süresini kaçırmak.
• Üçüncü takım numuneyi istememek, tutanağı parti bilgisini kontrol etmeden imzalamak.
• Yalnız ceza içeren karara karşı altmış günlük süreye güvenmek; bu durumda süre on beş gündür.
• Ürün ve parti tanımı içermeyen genel bir sertifikayı uygunluk beyanı yerine koymak.
• “Bambu” ve “doğal” ifadelerini yalnız pazarlama dili saymak.
• Toplatma talimatını uygulamamak; Bakanlık toplatırsa masrafın iki katı istenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gıda ile temas eden malzemedeki uygunsuzluğu hangi kurum denetler?

Ticaret Bakanlığının yetkili kuruluşlar listesinde gıdalarla temas eden madde ve malzemeler Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğundadır. Kontrolleri il ve ilçe müdürlükleri yapar; yaptırımları il tarım müdürü uygular ve yetkiyi ilçe müdürüne devredebilir (5996 m.31, 42/2).

Mutfak eşyasındaki uygunsuzluk 7223’e mi, 5996’ya mı tabidir?

5996 bu malzemeleri kapsar ve kodekse aykırı malzemenin piyasaya arzını yasaklar (m.2/1, 21/5). 7223 ise özel kanunu olan ürünlere yalnızca özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır (7223 m.2/3). Süre, merci ve ceza bakımından 5996 esas alınır.

Analiz sonucuna kaç gün içinde itiraz edilir?

Tebligattan itibaren yedi gün içinde il veya ilçe müdürlüğüne itiraz edilir; şahit numune Bakanlıkça belirlenen laboratuvarda analiz edilir ve masraflar itiraz edene aittir (5996 m.31/4; Resmi Kontroller Yön. m.12/2-b, 41/3).

Şahit numune sonucundan sonra başka analiz istenebilir mi?

Şahit numune raporu kesindir ve karara esas alınır (Resmi Kontroller Yön. m.12/4). Teknik itirazlar bu aşamada eksiksiz ileri sürülmelidir; sonraki yargı aşamasında daha çok usul ve değerlendirme hataları tartışılabilir.

Gıda ile temas eden malzeme cezası ne kadar?

Ceza m.40/1-d’ye göre maktu verilir; aykırılık yalnızca etiketten kaynaklanıyorsa daha düşük tutar uygulanır. Tutarlar her yıl yeniden değerlendiğinden (Kabahatler K. m.17/7) güncel tutar karardan okunmalıdır; 2026 tutarını resmî kaynaktan doğrulayamadığımız için rakam vermiyoruz.

Cezaya nereye ve kaç gün içinde itiraz edilir?

Yalnız para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi varsa on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler K. m.27/1). Ceza toplatma gibi idari yargıya giren bir kararla aynı işlemdeyse her ikisine karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (m.27/8; İYUK m.7).

Cezayı ödersem itiraz hakkım düşer mi?

Hayır; ödeme kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Ceza otuz gün içinde ödenir (5996 m.42/2) ve süresinde ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 5996’ya özgü Bakanlık açıklaması bulunamadığından karardaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir.

Toplatma kararını uygulamazsam ne olur?

Bakanlık ürünü toplatır ve masrafın iki katının bir ay içinde ödenmesini ister (5996 m.42/4); önlemlerin uygulanmasını engellemek ayrıca ceza konusudur (m.40/1-h).

Bambu-melamin ürün satmak yasak mı?

Türk mevzuatında bu ürünlere özgü bir yasak hükmü tespit edemedik. Ancak plastikte yalnız Plastik Tebliğinin Ek-1’indeki maddeler kullanılabilir (m.5/2) ve Ek-1 melamin ile formaldehit göçünü sınırlar. AB’de bambu tozu katılmış plastiklerin izin verilen maddeler arasında olmadığı açıklanmıştır.

Ürünüm hileli ürün listesinde yayımlanır mı?

Resmi Kontroller Yönetmeliğinin 8. maddesindeki listeler metin olarak gıda ve yem için düzenlenmiştir. Gıda ile temas eden malzemelerin bu listelerde yayımlanacağını gösteren bir düzenleme tespit edemedik; Bakanlığın 5996 m.31/6’daki genel açıklama yetkisi ise saklıdır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; gıda ile temas eden madde ve malzeme dosyalarında numune tutanağı ve analiz raporunun incelenmesi, yedi günlük itiraz ve şahit numune talebinin hazırlanması, uygunluk beyanı ve test belgelerinin gözden geçirilmesi, toplatma ve imha kararlarına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması istemi, idari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliği başvurusu ve tedarikçiyle ilişkide rücu konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (RG 13/06/2010-27610) m.2, 3, 21, 22, 23, 26, 31, 32, 33, 34, 40, 41, 42; 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.2, 16, 20, 22; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (RG 31/03/2005-25772 mük.) m.3, 17, 26, 27, 28, 29, 31; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (RG 20/01/1982-17580) m.5, 7, 27; 7201 sayılı Tebligat Kanunu (RG 19/02/1959-10139) m.7/a; 5235 sayılı Kanun (RG 07/10/2004-25606) m.10; Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik (RG 05/04/2018-30382) m.2, 4, 5, 13, 14, 15, 16, 20, 21, 23, Ek-3, Ek-4; Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2019/44, RG 25/12/2019-30989 mük.; değişik RG 06/05/2024-32538) m.2, 5, 7, 8, 11, 12, 13, 15, 16, geçici m.2, Ek-1, Ek-3, Ek-4; Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Seramik Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2012/30, RG 19/04/2012-28269) m.5, 8, Ek-1; Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzeme Üreten İşletmelerin Kayıt İşlemleri ile İyi Üretim Uygulamalarına Dair Yönetmelik (RG 03/08/2012-28373) m.2, 6, 9–11; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik (RG 17/12/2011-28145) m.8, 11, 12, 41; Uyuşmazlık Mahkemesi E.2026/249, K.2026/229 (04/05/2026); Ticaret Bakanlığı, Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları (14/10/2026); Avrupa Komisyonu, bambu içeren plastik gıda ile temas eden malzemelere ilişkin koordineli uygulama duyurusu; Finlandiya Gıda Otoritesi (Ruokavirasto), bambu içeren plastik ürünler sayfası (güncelleme 01/11/2023); GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.