Toplatma Kararından Sonra Düzeltici Önlem Planı: Geri Çağırma, Dağıtıcı Bildirimi ve İmha (7223 m.19) 2026

Ticaret Bakanlığından piyasaya arz yasağı ve toplatma kararı tebliğ edildiyse asıl iş kararın ertesi günü başlar: satış bütün kanallarda durdurulur, stok ve parti/lot bilgisi çıkarılır, dağıtıcılar ve pazaryerleri yazılı olarak bilgilendirilir ve tebligatta verilen on beş iş günü içinde bölge müdürlüğüne düzeltici önlem planı sunulur (Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği, “PGD Yön.”, m.11/3). Onaylanan planın uygulanması için altı ayı geçmeyen süre verilir. Ürün tüketiciye ulaşmışsa geri çağırma 7223 sayılı Kanunun 18 ve 19. maddelerine göre duyurulur; tüketiciye sorunun giderilmesi, ürünün teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer güvenli ürünle değiştirme seçeneklerinden en az biri sunulur ve bütün masraflar işletmeciye aittir. Bu yazı; toplatma ile geri çağırmanın farkını, kararın içeriğini ve sürelerini, planın içeriğini, dağıtıcı ve pazaryeri bildirimini, Bakanlığa raporlamayı, imha tutanağını, ürünün uygun hâle getirilerek yeniden satışını, yükümlülüklere uyulmamasının 2026 ceza tutarlarını ve 21. maddenin etkisini kontrol ve zaman çizelgesi tablolarıyla anlatıyor.

GÜBİS’te Son Altı Ay: Her İlanda Piyasaya Arz Yasağı ve Toplatma Var

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve hepsinde alınan önlem “piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma”dır; hiçbirinde idari para cezası bilgisi yer almaz, ceza ayrı bir kararla tebliğ edilir. Yani bu dönemde ilan edilen her dosyada firma, bu yazının konusu olan karar sonrası sürecin içindedir. İlan, alınan önlemin kamuya duyurulmasıdır (7223 m.16/8; PGD Yön. m.14/5); bu yazı ilanı değil, ilana konu kararın firmaya yüklediği işleri anlatır.

Bulgunun niteliği planı belirler: kimyasal sınır aşımında uygunsuzluk malzemeden kaynaklandığı için ürün çoğu zaman sonradan uygun hâle getirilemez ve plan çekme, geri çağırma ve imha üzerine kurulur; etiket eksikliğinde yeniden etiketleme, mekanik bulgularda tasarıma göre onarım gündeme gelebilir. İthal ürünlerdeki kimyasal bulgular için ithal oyuncakta fitalat ve ağır metal, kararın kendisine karşı yollar için oyuncakta toplatma kararı ve itiraz yazılarımıza bakılabilir.

Toplatma, Piyasadan Çekme ve Geri Çağırma: Kararınız Hangisini İstiyor?

7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu “toplatma” diye bir kavram tanımlamaz. Piyasadan çekme, tedarik zincirindeki ürünün piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan her türlü tedbirdir (m.3/1-j); geri çağırma ise nihai kullanıcının elinde bulunan ürünün iktisadi işletmeciye geri getirilmesini amaçlayan her türlü önlemdir (m.3/1-d). Depodaki, mağazadaki ve bayideki ürün çekilir; tüketicinin evine girmiş ürün geri çağrılır.

“Toplatma” kelimesi Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 74. maddesinde, seri hâlinde üretilen ayıplı malın mahkeme kararıyla toplatılması için geçer; tüketicinin güvenliğini tehlikeye sokan ayıplarda ise ürün güvenliği mevzuatı saklı tutulur (TKHK m.74/3) ve eski 4703 sayılı Kanuna yapılan atıflar 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2). GÜBİS ilanlarında ve kararlarda geçen “toplatma” en çok piyasadan çekmeye karşılık gelir; tüketiciden geri çağırmanın da istenip istenmediği kararın metninden okunmalıdır. PGD Yönetmeliği komisyonun belirleyebileceği önlemler arasında “ürünü derhal piyasadan çekmek veya geri çağırmak” seçeneğini birlikte sayar (m.11/4-c).

Geri çağırma önlemler içinde son basamaktır: alınan diğer önlemler riskin ortadan kaldırılmasında yetersiz kalırsa işletmeci ürünü kendiliğinden veya yetkili kuruluşun talebi üzerine geri çağırır (7223 m.19/1; PGD Yön. m.15/1). Kararda yalnızca “toplatma” yazıyorsa kapsam bölge müdürlüğüne yazılı olarak sorulmalı, cevap gelene kadar tüketiciye satış yapılan kanallar da planda ele alınmalıdır. Geri çağırma yükümlülüğünün genel çerçevesi ürünü geri çağırmayan firmanın hukuki durumu yazımızda anlatılmıştır. Özel kanunu bulunan ürünlerde önce özel rejim uygulanır (7223 m.2/3); bunlar için ilaçta geri çekme ve tıbbi cihazda saha güvenliği düzeltici faaliyeti yazılarımıza bakılabilir.

Toplatma Kararında Ne Yazar ve Hangi Süreler İşlemeye Başlar?

Yetkili kuruluş, önlem ve idari yaptırım kararını bildirdiği tebligatta kararın dayandığı gerekçeleri, varsa çözüm önerilerini, yasal itiraz yollarını ve süre sınırlarını belirtir (7223 m.16/5); kararı gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü tebliğ eder (PGD Yön. m.4/1-c, 11/2). Karar okunurken önlemin türü, ürünün hangi bilgilerle (model, parti, seri veya lot) tanımlandığı, önlemler için süre konulup konulmadığı (7223 m.16/6) ve plan için verilen on beş iş günlük süre (PGD Yön. m.11/3) ayrı ayrı not edilmelidir.

Ciddi risk hâlinde karar savunma alınmadan verilebilir; bu durumda karar, işletmecinin sonradan sunacağı savunma ve belgeler kapsamında risk değerlendirme komisyonunca tekrar değerlendirilir (PGD Yön. m.11/7; Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik, “Çerçeve Yön.”, m.25/2). Savunma süresi Kanunda ve PGD Yönetmeliğinde “on iş günü”, Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinde ise “10 günden az olmamak” şeklinde ifade edilir (7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1; Oyuncak Güvenliği Yön. m.43/3).

Şirketlere tebligat elektronik yolla yapılır ve elektronik adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Bu tarihten itibaren üç ayrı süre işler: on beş iş günlük plan süresi; ceza da verilmişse bir aylık ödeme süresi (7223 m.20/10) ve altmış günlük dava süresi (7223 m.22/2; İYUK m.7). Kabahatler Kanunu m.17/6’nın genel kuralına göre süresinde ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir; 7223’e özgü bir Bakanlık açıklaması bulunamadığından ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Dava açmak kararın yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1); önlem kararı ve ceza tek dilekçeyle dava edilebilir (İYUK m.5/1). Ayrıntı için ürün güvenliği idari para cezasına itiraz ve idari işlemin iptali davası yazılarımıza bakılabilir.

Toplatma Kararı Tebliğ Edildi: İlk Günlerde Ne Yapılmalı?

Kanun ilk günler için gün sayısı vermez; imalatçı ve ithalatçı düzeltici önlemleri “ivedilikle” alır (7223 m.7/1-h, 9/1-ğ). Teknik düzenlemesine uygun olmayan ürün, uygunsuzluğu giderilmeden piyasada bulundurulamaz (m.4/1); dağıtıcı da uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulunduramaz (m.10/1-b). İnternette reklam ve ilanı bulunan ürünler piyasaya arz edilmiş kabul edildiğinden (PGD Yön. m.5/5), pazaryerinde “stokta yok” görünen ama yayında kalan ilan da risk taşır.

Tedarikçiye bildirimin zamanı masrafların geri istenmesinde (yabancı tedarikçiye rücu), sigortacıya ihbar ise poliçedeki teminatın kullanılmasında önemlidir (ürün sorumluluk ve geri çağırma sigortası). Karardan önce geçici durdurma kararı verilmişse işletmeci o aşamada da dağıtıcıları haberdar eder ve risk altındaki grupları bilgilendirir (PGD Yön. m.13/1).

Düzeltici Önlem Planı Ne Zaman Sunulur, Kim Onaylar, Süresi Ne Kadar?

Düzeltici önlem, bir uygunsuzluğu ortadan kaldırmak amacıyla Bakanlığın talebi doğrultusunda veya kendiliğinden işletmecinin gerçekleştirdiği faaliyettir (PGD Yön. m.4/1-g). Plan bu faaliyetleri takvime bağlar ve Yönetmelik onu şöyle düzenler (m.11/3):

• Tebligatta planın sunulması için on beş iş günü verilir.
• Plan, gerektiğinde değiştirilerek bölge müdürlüğünce onaylanır.
• Onayın tebliğinden itibaren, uygunsuzluğun niteliği, ürünün özelliği ve piyasadaki yaygınlığı değerlendirilerek altı ayı geçmemek üzere süre verilir.
• Uygunsuzluğun mücbir sebeplerle giderilemediği kanıtlanırsa altı ayı geçmemek üzere ek süre verilir.
• Sürelerin takibini ve planın uygulanmasının kontrolünü bölge müdürlüğü yapar; uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürünler tutanakla kayda alınır ve tekrar piyasaya arz edilebilir.

Planın sınırlarını komisyonun belirlediği önlemler çizer: uygun hâle getirme, piyasada bulunmayı önleme, piyasadan çekme veya geri çağırma ve kamuoyunu uyarma, imha veya kullanılamaz hâle getirme; Türkçe uyarı, ön koşul ve tüketicileri uyarma önlemleri ise yalnızca ürün belirli koşullarda veya belirli tüketiciler için risk taşıyorsa alınır (PGD Yön. m.11/4; Çerçeve Yön. m.20/3).

Uygunsuzluk yalnızca işaret, teknik dosya, etiket veya talimat eksikliğinden kaynaklanıyorsa da plan istenir; plan sunulmaz veya süre sonunda uygunsuzluk giderilmezse uygunsuzluğun devam ettiği kabul edilir (PGD Yön. m.11/5). Planı kararın muhatabı sunar. Kanun düzeltici önlemleri işletmecinin 7–10. maddelerdeki yükümlülükleri ölçüsünde ister (7223 m.16/6); karar bir dağıtıcıya yönelikse plan, ürünü satıştan kaldırma, imalatçı veya ithalatçının önlemleri aldığını teyit etme ve iş birliği yükümlülükleri etrafında kurulur (m.10/1-ç, d). Oyuncaklarda plan sürecinin özeti oyuncak toplatma kararı rehberimizdedir.

Yönetmelik planın biçimini ve zorunlu başlıklarını saymaz. Ancak bölge müdürlüğü onay, uygulama ve kapanış aşamalarında Kanunun 12, 16, 18 ve 19. maddelerindeki yükümlülüklerin yerine getirildiğini görmek ister. Aşağıdaki kontrol tablosu bu yükümlülüklerden türetilmiştir.

Düzeltici Önlem Planında Neler Yer Almalı? Kontrol Tablosu

“Etkilenen miktar” satırı planın omurgasıdır. Kanun, önlemlerin önleme konu her bir ürün için etkin ve eksiksiz uygulandığının bildirilmesini ister (7223 m.16/6-e); bu nedenle başlangıçta çıkarılan adetler kapanışta geri dönen, imha edilen, uygun hâle getirilen ve ulaşılamayan adetlerle karşılaştırılabilmelidir. Hesabın kaynağı izlenebilirlik kayıtlarıdır: işletmeci zincirdeki bir önceki ve bir sonraki işletmecinin bilgilerini en az on yıl saklar (m.12/1) ve parti, seri veya lot bazında dağıtım kaydı tutar (PGD Yön. m.18/4).

Düzeltici önlem planı sunuş dilekçesi taslağı

Dağıtıcı, Bayi ve Pazaryeri Bildirimi Nasıl Yapılır?

Dağıtıcıların karardan haberdar edilmesi işletmecinin yükümlülüğüdür: Kanun, düzeltici önlemler arasında “dağıtıcıların bu kararlardan haberdar olmaları ve kararlara uymalarını sağlamak amacıyla gerekli tedbirlerin alınması”nı sayar (7223 m.16/6-d); işletmeci bunu yapmazsa bölge müdürlüğü yapar (PGD Yön. m.12/1-b). Bildirim yazılı ve tarihli olmalı; ürün bilgilerini, satışın derhal durdurulması ve stok adedinin bildirilmesi talebini, iade adresini, müşteri duyurusunu ve sunulacak çözümü içermelidir.

Dağıtıcı da uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulunduramaz (m.10/1-b), imalatçı veya ithalatçının düzeltici önlemleri aldığını teyit eder (m.10/1-ç), iş birliği yapar ve talimatları ivedilikle yerine getirir (m.10/1-d). Kendisine bildirilen bilgileri bir sonraki dağıtıcıya iletmek ve duyuruyu müşterilerinin kolaylıkla görebileceği yerlere koymak zorundadır (m.18/3; PGD Yön. m.14/6). Çekilen ürünü teslim eden dağıtıcı sorunun giderilmesini imalatçı veya ithalatçıdan ister (m.21/5). İmalatçı veya ithalatçı tespit edilemezse, bildirimden itibaren on iş günü içinde tedarikçi bilgisini vermeyen dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/2).

Pazaryeri tarafında iki ayrı iş vardır. Satıcı kendi ilanlarını kaldırır; ilan piyasaya arz sayıldığından (PGD Yön. m.5/5) yasağa rağmen yayında kalan ilan yeni bir ihlal tartışması doğurur. Aracı hizmet sağlayıcı ise Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğine (“Uzaktan İletişim Yön.”) göre yetkili kuruluşlardan gelen içerik çıkarma taleplerini yirmi dört saat içinde yerine getirir, uygunsuzluktan haberdar olduğunda içeriği derhal kaldırır ve geri çağrıldığını öğrendiği ürünü arayüzü üzerinden satın almış bütün alıcılara, işletmecinin 7223 m.19 kapsamındaki duyurusundaki bilgileri e-postayla gecikmesizin iletir (Uzaktan İletişim Yön. m.10/2, 10/3, 10/6). Pazaryerine yapılan bildirime duyuru metni eklenmelidir. İçerik yirmi dört saat içinde kaldırılmazsa erişim engellenir (7223 m.17/2). Sağlık ürünlerinde pazaryerinin konumu için sağlık ürünü satan pazaryerinin sorumluluğu yazımıza bakılabilir.

Geri Çağırma Duyurusu, Tüketiciye Sunulacak Seçenekler ve Masraflar

Önlem alan işletmeci, önlemler ve riskler hakkındaki bilgileri etkili şekilde duyurur ve engellilerin erişebilirliğini dikkate alır (7223 m.18/1). Duyurunun yöntemi ve süresi yetkili kuruluşça belirlenir (Çerçeve Yön. m.23/1; PGD Yön. m.14/3); yetersiz bulunan duyurunun tekrarı istenebilir (7223 m.18/2; PGD Yön. m.14/4).

İşletmeci ürünü teslim eden tüketiciye en az bir seçenek sunar: sorunun giderilmesi, ürünün teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya teknik düzenlemesine uygun, güvenli ve eş değer bir ürünle değiştirme (7223 m.19/3; PGD Yön. m.15/3). Geri çağırmayla ilgili tüm masraflar işletmeciye aittir; tüketiciye ek maliyet yüklemeden ürünün zamanında ve kolaylıkla teslim edilebilmesi sağlanır (7223 m.19/4; PGD Yön. m.15/4).

Dağıtıcıya sunulacak çözüm farklıdır: imalatçı veya ithalatçı mümkünse ürünü uygun duruma getirip teslim eder; imha gerekiyorsa kendi piyasaya arz ettiği satış değerini öder veya eş değer güvenli ürün verir (7223 m.21/5). Masrafların tedarikçiden geri istenmesi tedarikçiye rücu, ürünün zarar vermesi hâlinde tazminat sorumluluğu geri çağırma ve üreticinin sorumluluğu ile güvensiz üründen doğan zarar yazılarımızın konusudur.

Plan Uygulanırken Bakanlığa Nasıl Raporlama Yapılır?

Raporlamanın sıklığı ve biçimi mevzuatta belirlenmemiştir; yükümlülüğün kendisi ise açıktır. İmalatçı ve ithalatçı, alınan düzeltici önlemler ve sonuçları hakkında yetkili kuruluşu ayrıntılı ve ivedi biçimde bilgilendirir ve talimatlarını yerine getirir (7223 m.7/1-h, ı; 9/1-ğ, ı). Düzeltici önlemler arasında yetkili kuruluşun eksiksiz bilgilendirilmesi ve önlemlerin her bir ürün için uygulandığının bildirilmesi de sayılır (m.16/6-a, e). Bölge müdürlüğü önlemlerin yerine getirilip getirilmediğini işletmeci nezdinde izler (PGD Yön. m.9/1-e), plan sürelerini takip eder (m.11/3-c) ve parti/lot bazındaki dağıtım kayıtlarını isteyebilir (m.18/4).

Bu nedenle plan kendi raporlama takvimini koymalıdır: ara raporlarda geri dönen ve imha edilen adetler, tüketici başvuruları ve duyuru belgeleri; kapanış raporunda başlangıçtaki toplam adetle mutabakat yer alır. İmalatçı ve ithalatçının geri çağrılan ürünlerin kaydını tutma yükümlülüğü bu raporların kaynağıdır (7223 m.7/1-d, 9/1-g). Geri dönüş düşük kalırsa duyurunun tekrarı veya başka yöntemlerle yapılması istenebilir (PGD Yön. m.14/1, 14/4). Ek süre ancak mücbir sebebin kanıtlanmasıyla verildiğinden (m.11/3-b), talep süre dolmadan, belgeleriyle yapılmalıdır.

İmha Kararını Kim Verir, Masrafı Kim Öder, Tutanakta Ne Yazar?

Kanun ciddi risk taşıyan ürünlerde “ürünlerin uygun koşullarda imhası veya işlevsiz hale getirilmesi”ni önlemler arasında sayar (7223 m.16/6-d). Ticaret Bakanlığının ürünlerinde imhaya, düzeltici önlemleri belirleyen risk değerlendirme komisyonu karar verir; önlem, “ürünün imhasına ilişkin tabi olduğu ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla” belirlenir (PGD Yön. m.11/4-ç) ve bölge müdürlüğünce uygulanır (m.11/2). İşletmeci önlemi almazsa veya yetersiz alırsa imha dâhil bu önlemleri yetkili kuruluş kendisi alır (7223 m.17/1; PGD Yön. m.12/1-ç); oyuncaklarda Bakanlık gerekli hâllerde ciddi riskli ürünleri imha eder veya işlevsiz hâle getirir (Oyuncak Güvenliği Yön. m.41/1).

Uygulama Yönetmelikte düzenlenmiştir: imha veya kullanılamaz hâle getirme, ilgili mevzuat dikkate alınarak işletmecinin belirleyeceği yerde ve yöntemle, denetmen gözetiminde ya da bölge müdürlüğünün önceden onay verdiği şekilde yapılır. Bölge müdürlüğü ürün miktarını, yapılan işlemleri, yer, tarih ve tarafların ad ve soyadlarını içeren tutanak düzenler; tutanak taraflarca imzalanır ve bir nüshası işletmeciye bırakılır (PGD Yön. m.11/8). Tutanaktaki miktar kapanış raporundaki miktarla aynı olmalıdır.

İşletmecinin kendi yaptığı imhanın masrafına ilişkin ayrı bir hüküm yoktur; ancak imha işletmecinin yerine getireceği bir önlem olduğundan ve yeri ile yöntemi işletmeci seçtiğinden masraf fiilen ona düşer. Önlemleri yerine getirmeyen işletmeci, Bakanlığın bu amaçla yaptığı masrafları karşılar (PGD Yön. m.12/2; 7223 m.22/1); Çerçeve Yönetmelik depolama, nakliye ve bertaraf masraflarını da sayar (m.19/1). İmha geri döndürülemez: uyuşmazlık test sonucunun doğruluğu üzerindeyse dava sonuçlanmadan yapılan imha delil kaybına yol açabilir. İYUK, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerin yürütülmesinin, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmadan da durdurulabileceğini öngörür (m.27/2); imha kararının bu nitelikte olup olmadığını mahkeme değerlendirir. Şahit numunelere ise idari yaptırım kararı kesinleştikten sonra işlem yapılır (PGD Yön. m.8/2-c). Şartlar için yürütmenin durdurulması rehberimize bakılabilir.

Uygunsuzluğu Giderilen Ürün Yeniden Satılabilir veya İhraç Edilebilir mi?

Yeniden satış bir şartla mümkündür. Uygun olmayan ürün uygunsuzluğu giderilmeden piyasaya arz edilemez (7223 m.4/1); uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürünler ise bölge müdürlüğünce tutanakla kayıt altına alınır ve tekrar piyasaya arz edilebilir (PGD Yön. m.11/3-c). Kanıtın biçimi sayılmamıştır; en güçlü kanıt akredite bir kuruluştan alınan test raporudur ve bu raporlar dikkate alınır (m.5/9). Oyuncaklarda işletmenin etkili önlemleri alması üzerine Bakanlık kısıtlayıcı önlemi hemen geri çeker veya tadil eder (Oyuncak Güvenliği Yön. m.43/4). Kimyasal içerikten kaynaklanan uygunsuzlukta ise uygun hâle getirme genellikle mümkün olmadığından bu yol pratikte kapanır.

İthalat aşamasındaki denetim ise Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına göre yürütülen ayrı bir rejimdir (Çerçeve Yön. m.31/1; bkz. ithalatta ürün güvenliği denetimi ve TAREKS). Farklı bir ürün grubunda piyasadan çekme yükümlülüğü için yeni makine emniyeti yönetmeliği yazımıza bakılabilir.

Yükümlülüklere Uyulmazsa Ne Olur? 7223 m.20 Cezaları (2026) ve m.21’in Etkisi

Önlemler alınmaz, zamanında alınmaz veya yetersiz alınırsa piyasadan çekme, geri çağırma, bilgilendirme ve imha önlemlerini yetkili kuruluş kendisi alır (7223 m.17/1; PGD Yön. m.12/1) ve masrafları işletmeciye rücu eder (7223 m.22/1; PGD Yön. m.12/2). Ayrıca idari para cezası gündeme gelir; 2026 tutarları 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle belirlenmiştir.

Eşleştirme Kanunun lafzına dayanır; uygulanacak bendi yetkili kuruluş belirler. (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki hâllerde aynı fiil için (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7); uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında ceza her tekrar için iki katına çıkar (m.20/8); ceza önlemlerin uygulanmasına engel olmaz (m.20/9) ve aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Masrafların işletmeciye ait olduğuna ilişkin m.19/4 ise 20. maddede ayrıca sayılmamıştır; ancak tüketiciye maliyet yüklenmesi, seçeneklerin gerçekten sunulup sunulmadığı tartışmasını doğurur.

21. madde toplatma kararından sonra uygulanır mı?

21. maddenin birinci fıkrası, yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan tedbirleri kendiliğinden alıp uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciyi idari yaptırımdan kurtarır. Karardan sonra alınan önlemler talep üzerine alınmış olduğundan karara konu ürün için bu fıkradan yararlanılamaz; gönüllü önlem de Bakanlık denetiminden önceki tespite bağlıdır (PGD Yön. m.16/1, 16/8). Planın eksiksiz uygulanmasının verilmiş cezayı kaldıracağına ilişkin bir hüküm Kanunda yoktur. İkinci fıkra ise karardan sonra da önemlidir: imalatçı veya ithalatçı ürünü kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü bir tarafın veya kullanıcının müdahalesinden ya da teknik düzenlemelere uygun üretimden kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırım uygulanmaz (m.21/2); bu savunma dava aşamasında da ileri sürülebilir. Ödeme ve dava seçenekleri için ürün güvenliği cezasına itiraz, idarenin hukuka aykırı işleminden doğan zarar için tam yargı davası yazılarımıza bakılabilir.

Zaman Çizelgesi: Tebliğden Planın Kapanışına

Varsayımsal Örnek ve Sık Yapılan Hatalar

Varsayımsal örnek. Bir ithalatçı aynı modelden iki partide 4.000 adet çocuk oyuncağı ithal etmiştir. Numunede kimyasal sınır aşımı tespit edilir ve savunmadan sonra piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma kararı verilir. Karar elektronik adrese 2 Kasım 2026 Pazartesi günü ulaşır; tebliğ 7 Kasım günü sonunda yapılmış sayılır ve plan süresi 27 Kasım 2026 Cuma günü dolar. Şirket ilk gün satışı durdurur, ilanları kaldırır, depodaki 1.150 adedi ayırır. Kayıtlardan 12 bayiye 2.050 adet gönderildiği ve pazaryerlerinde 800 adedin tüketiciye satıldığı görülür; bayilere yazılı bildirim yapılır, pazaryerlerinden alıcılara duyurunun e-postayla iletilmesi istenir (Uzaktan İletişim Yön. m.10/6).

Uygunsuzluk malzemeden kaynaklandığından plan piyasadan çekme, geri çağırma ve imha üzerine kurulur. Tüketiciye teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi sunulur ve kargo bedelini şirket öder (7223 m.19/3-b, 19/4); bayilere satış değeri veya eş değer ürün sunulur (m.21/5). Plan 25 Kasım’da verilir, bölge müdürlüğü küçük bir değişiklikle onaylayıp dört ay süre tanır. Süre sonunda ürünler denetmen gözetiminde imha edilir ve tutanak düzenlenir (PGD Yön. m.11/8); kapanış raporu 4.000 adedin dağılımını tek tek gösterir. Aynı dosyada ceza da varsa ödeme süresi 7 Aralık 2026’da, dava süresi 6 Ocak 2027’de dolar. Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Toplatma kararı ile geri çağırma aynı şey mi?

7223 sayılı Kanun “toplatma”yı tanımlamaz. Piyasadan çekme tedarik zincirindeki ürüne (m.3/1-j), geri çağırma nihai kullanıcının elindeki ürüne yöneliktir (m.3/1-d). Kararda geçen “toplatma” en çok piyasadan çekmeye karşılık gelir; tüketiciden geri çağırmanın da istenip istenmediği kararın metninden okunmalıdır.

Düzeltici önlem planı ne zaman sunulur?

Tebligatta işletmeciye planı sunması için on beş iş günü verilir (PGD Yön. m.11/3). Süre tebliğden itibaren hesaplanır; elektronik tebligat, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a).

Düzeltici önlem planını uygulamak için ne kadar süre verilir?

Onaylanan plan için onayın tebliğinden itibaren altı ayı geçmeyen süre verilir; mücbir sebep kanıtlanırsa altı ayı geçmeyen ek süre tanınır (PGD Yön. m.11/3-a, b).

Düzeltici önlem planında neler bulunmalı?

Yönetmelik içeriği saymaz. Kanun ve Yönetmelikteki yükümlülükler bakımından kararın kapsamı, etkilenen adet, satış kanalları, parti/lot bazında dağıtıcı listesi, önlemin türü, duyuru, tüketiciye seçenekler, imha veya uygun hâle getirme yöntemi, takvim ve raporlama yer almalıdır (7223 m.12, 16/6, 18, 19; PGD Yön. m.11/4, 18/4).

Pazaryerindeki ilanları kaldırmam gerekir mi?

Evet. İnternette satış ilanı bulunan ürün piyasaya arz edilmiş kabul edilir (PGD Yön. m.5/5). Aracı hizmet sağlayıcı da geri çağrılan ürünün alıcılarına duyuruyu e-postayla iletir (Uzaktan İletişim Yön. m.10/6).

Geri çağırma ve imha masraflarını kim öder?

Geri çağırmanın tüm masrafları işletmeciye aittir, tüketiciye ek maliyet yüklenemez (7223 m.19/4). İmhayı işletmeci kendi seçtiği yer ve yöntemle yaptığından masraf fiilen ona düşer; önlemi yerine getirmezse Bakanlığın masrafları da rücu edilir (PGD Yön. m.12/2; 7223 m.22/1).

İmha nasıl yapılır, tutanakta ne yazar?

İmha, işletmecinin belirlediği yer ve yöntemle denetmen gözetiminde ya da bölge müdürlüğünün önceden onayladığı şekilde yapılır; tutanakta ürün miktarı, yapılan işlemler, yer, tarih ve tarafların adları yer alır ve bir nüshası işletmeciye verilir (PGD Yön. m.11/8).

Uygun hâle getirilen ürünü yeniden satabilir miyim?

Evet, uygun hâle getirildiği kanıtlanıp bölge müdürlüğünce tutanakla kayda alındıktan sonra (PGD Yön. m.11/3-c). Kanıt olarak akredite kuruluş test raporu sunulması uygun olur (m.5/9).

Toplatılan ürünü ihraç edebilir miyim?

AB’ye ihraç piyasaya arz sayılır (7223 m.2/2); AB dışına ihraç edilen ürünün de güvenli olması zorunludur (m.2/4) ve güvensiz ürünün ihracı hedeflenirse m.20/3’teki ceza uygulanır (Çerçeve Yön. m.32/2). Özel bir hüküm bulunmadığından önceden bölge müdürlüğünün yazılı görüşü alınmalıdır.

Karara dava açarsam planı uygulamak zorunda mıyım?

Evet. Dava açılması idari işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1); bunun için yürütmenin durdurulması kararı gerekir (m.27/2). Planın sunulmasında dava hakkının saklı tutulduğu yazılmalıdır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; toplatma ve piyasaya arz yasağı kararlarının kapsamının ve sürelerinin belirlenmesi, düzeltici önlem planı ve sunuş dilekçesi, dağıtıcı ve pazaryeri bildirimleri ile geri çağırma duyurusu, imha ve uygun hâle getirme süreçlerinde bölge müdürlüğüyle yazışmalar, ek süre talepleri, önlem kararı ve ceza için iptal davası ve yürütmenin durdurulması istemi konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.4, 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18; Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (RG 10/07/2021-31537, Karar Sayısı 4269) m.19, 20, 23, 25, 31, 32; Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 30/10/2024-32707, yürürlük 01/04/2025) m.10; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.41, 43; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (RG 28/11/2013-28835) m.74; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (RG 31/03/2005-25772 Mükerrer) m.17; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (RG 20/01/1982-17580) m.5, 7, 27; 7201 sayılı Tebligat Kanunu (RG 19/02/1959-10139) m.7/a; GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.