Gönüllü Geri Çağırma 2026: Ürününde Risk Fark Eden Firmanın Bildirim ve Duyuru Yükümlülüğü, Yaptırımdan Kurtulma Şartları (7223 m.18, 19, 21/1; PGD Yön. m.16)

Ürününde risk fark eden firmanın Ticaret Bakanlığının gelmesini beklemesi gerekmez; çoğu zaman beklememesi gerekir. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, ürünün uygun olmadığını öğrenen imalatçı ve ithalatçıya düzeltici önlemleri ivedilikle alma ve ürün risk taşıyorsa yetkili kuruluşu ayrıntılı biçimde ve ivedilikle bilgilendirme (m.7/1-h, 9/1-ğ), dağıtıcıya da imalatçı veya ithalatçıyı ve yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirme (m.10/1-b, ç) yükümlülüğü yükler; gün sayısı yoktur. Önlemi kendiliğinden alan işletmeci, önlemi ve riski asgari unsurları Kanunda sayılan bir duyuruyla açıklar (m.18, 19). Uygunsuzluğu tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1). Bu yazı; riskin değerlendirilmesini, bildirimin kime ve hangi içerikle yapılacağını, bölge müdürlüğüne gönüllü önlem başvurusunu, m.21/1’in şartlarını, duyuru metni iskeletini, tedarik zinciri, pazaryeri, sigortacı ve KAP bildirimlerini ve bir karar ağacını anlatıyor.

GÜBİS Verisi: Son Altı Ayın 18 İlanında Tedbir Hep Aynı

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve hepsinde tedbir “piyasaya arz yasağı ve toplatma” olarak kaydedilmiştir. İlanların 8’i oyuncak, 6’sı bebek ve çocuk giyimi, 2’si kırtasiye, birer ilan spor ürünü ve çocuk ayakkabısı grubundadır. 10 ilanda kimyasal (fitalat, kurşun, kadmiyum gibi), 10 ilanda mekanik (küçük parça, kopan süs, kordon gibi) bulgu vardır; bazı ilanlarda ikisi birliktedir. Ürünlerin 10’u yerli, 7’si ithal, 1’inin menşesi belirtilmemiştir.

Kimyasal sınır aşımları gözle fark edilmez; ancak imalatçı ve ithalatçının risklerle orantılı olarak piyasadaki ürünlerinden numune alıp test etme, şikâyetlerin ve geri çağrılan ürünlerin kaydını tutma yükümlülüğü (7223 m.7/1-d, 9/1-g) yerine getirilirse sorun Bakanlıktan önce görülebilir. Elimizdeki özet alanlarında (ürün grubu, bulgu, tedbir, yetkili kuruluş, menşe) önlemin firmaca kendiliğinden alınıp alınmadığını gösteren bir ayrım yoktur.

Gönüllü Geri Çağırma Nedir? Düzeltici Önlem, Gönüllü Önlem, Piyasadan Çekme

Kanun “gönüllü geri çağırma” ifadesini kullanmaz; önlemin işletmecice “kendiliğinden” alınabileceğini söyler (7223 m.18/1, 19/1, 21/1). Gönüllü önlemi Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik tanımlar, Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (“PGD Yön.”) usule bağlar.

Ürün henüz depoda veya bayideyse piyasadan çekme çoğu zaman yeterlidir; geri çağırma, alınan diğer önlemlerin riskin ortadan kaldırılmasında yetersiz kaldığı durumda başvurulan önlemdir (7223 m.19/1; Genel Ürün Güvenliği Yön. m.6/2-d). Ticaret Bakanlığı ürünlerinde gönüllü önlem faaliyeti ise satışın durdurulması, piyasadan çekme, geri çağırma, dağıtıcıların haberdar edilmesi ve tüketicilerin uyarılması dâhil gerekli tedbirlerin tamamını kapsar (PGD Yön. m.16/2).

Riski Fark Eden Firma Neyi Ne Zaman Yapmak Zorunda? İmalatçı, İthalatçı, Dağıtıcı

Yükümlülük, tedarik zincirindeki role göre değişir; ürünü kendi isim veya markasıyla arz eden ya da uygunluğunu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/1). Kanun ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (“GÜG Yön.”) bildirim için gün sayısı vermez; ölçüt “ivedilik”tir (7223 m.7/1-h, 9/1-ğ, 10/1-b ve ç; GÜG Yön. m.9/1). Oyuncakta Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği imalatçı ve ithalatçı için “hemen” ifadesini kullanır (m.5/8, 7/7); dağıtıcı da risk hâlinde Bakanlığı bilgilendirir (m.8/2, 8/4). Karar sonrası süreç için oyuncak toplatma kararı yazımıza bakılabilir.

Yetkili kuruluşa bildirim yükümlülüğü lafzen “ürünün risk taşıdığı” durumlara bağlanmıştır (m.7/1-h ikinci cümle, 9/1-c ve ğ). Risk oluşturmayan biçimsel bir uygunsuzlukta düzeltici önlem zorunludur ama bildirim açıkça şart değildir; yine de bölge müdürlüğüne yazılı başvuru, m.21/1 korumasının tarihini belgelemek bakımından yararlıdır (değerlendirmemiz).

Risk Var mı, Ciddi mi? Firmanın Kendi Risk Değerlendirmesi

Risk, zarara yol açacak bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile zararın ciddiyetinin birleşimidir (7223 m.3/1-l). Ciddi risk taşıyan ürün, risk değerlendirmesine dayanılarak, etkisi kısa vadede ortaya çıkmayan vakalar da dâhil, yetkili kuruluşların acil müdahalesini gerektiren risk taşıyan üründür (m.3/1-c). Ciddi risk kararı tehlikenin niteliği ve gerçekleşme olasılığı gözetilerek yapılan risk değerlendirmesine dayanır; daha yüksek bir güvenlik seviyesinin olabilirliği veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin varlığı, bir ürünün güvenli olmadığı veya ciddi risk taşıdığı anlamına gelmez (m.16/3). Ticaret Bakanlığı da ilgili teknik mevzuatı, GÜG Yön. risk hükümlerini, Genel Müdürlük rehberlerini ve AB uygulamalarına ilişkin güncel karar, rehber ve raporları dikkate alır (PGD Yön. m.10/2).

Uygulama önerisi olarak iç değerlendirme şu sorulara yazılı cevap vermelidir: Sinyal nereden geldi? Hangi gereklilik karşılanmıyor? Hangi parti etkileniyor? Çocuklar, engelliler veya yaşlılar gibi risk altındaki kullanıcılar var mı (GÜG Yön. m.4/1-d-4)? Zarar ne kadar ağır, olasılığı nedir? Değerlendirme tarihli bir tutanakla kayda alınmalı; ciddi risk dışlanamıyorsa ihtiyatla ciddi kabul edilmelidir. Teknik tartışmanın sınırları için test raporuna itiraz yazımıza bakılabilir.

Yetkili Kuruluşa Bildirim: Kime, Ne Zaman ve Hangi İçerikle?

Bildirim, ürünü denetlemekle görevli yetkili kuruluşa yapılır (7223 m.3/1-ş). Ticaret Bakanlığının sorumluluğundaki tüketici ürünlerinde piyasa gözetimi ve denetimini gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri yürütür ve gönüllü önlem başvurusu bölge müdürlüğüne yapılır (PGD Yön. m.2, 4/1-c, 9, 16/3). Özel kanunu bulunan ürünlerde 7223 yalnızca özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır (m.2/3); örneğin tıbbi cihazdaki usul için tıbbi cihaz vijilansı yazımıza bakılabilir.

Mevzuat “ivedilikle” der, gün vermez. Kanun bilgilendirmenin özellikle sağlık ve güvenlik bakımından risk teşkil eden hususları, alınan düzeltici önlemleri ve sonuçlarını kapsamasını ister (m.7/1-h). Ciddi riskte asgari içerik: ürünün tam olarak belirlenmesini sağlayacak bilgiler, risklerin tam tanımı, izlenebilirlikle ilgili kullanılabilir bütün bilgiler ve tüketicileri korumak için alınacak önlemler (GÜG Yön. m.9/2).

Ticaret Bakanlığında Gönüllü Önlem Başvurusu: PGD Yönetmeliği m.16

Yönetmeliğe göre “İktisadi işletmeci piyasaya arz ettiği veya piyasada bulundurduğu bir ürünün uygun olmadığını Bakanlığın denetiminden önce tespit etmesi halinde, bu ürüne yönelik gönüllü önlem faaliyetinde bulunabilir.” (m.16/1).

Yönetmelik başvurunun şeklini, bir formu veya elektronik kanalı ve birden çok bölge müdürlüğü söz konusuysa hangisine başvurulacağını düzenlemez. Uygulama önerisi olarak başvuru tarih kanıtı oluşturan bir yolla (evrak kaydı veya kayıtlı elektronik posta) yapılmalı, yetkili bölge müdürlüğü önceden teyit edilmeli ve bir eylem takvimi eklenmelidir. Karar sonrası istenen plan için toplatma kararından sonra düzeltici önlem planı yazımıza bakılabilir.

Gönüllü önlem başvuru yazısı taslağı

7223 m.21/1: Yaptırımdan Kurtulmanın Şartları Kelimesi Kelimesine

Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Piyasaya arz ettikleri, piyasada bulundurdukları veya hizmete sundukları ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan uygunsuzluğun giderilmesi ve riskin ortadan kaldırılması için ürünün geri çağrılması da dâhil olmak üzere gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciler için bu Kanunda düzenlenen idari yaptırımlar uygulanmaz.”

Metin “uyarıdan önce” demez; “yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan” der. GÜG Yön. aynı kuralı üretici ve dağıtıcılar için tekrarlar (m.14) ve önlemlerin “yetkili kuruluşun yapacağı denetimden önce gönüllü olarak kendiliğinden” alınabileceğini belirtir (m.6/4). PGD Yön. ise gönüllü önlemi uygunsuzluğun “Bakanlığın denetiminden önce” tespitine bağlar (m.16/1) ve yaptırımsızlığı “yükümlülüklerini yerine getirdiği ve uygunsuzluğu tamamen giderdiği değerlendirilen” işletmeciyle sınırlar (m.16/8).

m.21/1 neyi sağlamaz?

Tazminat sorumluluğunu kaldırmaz. Kanun tazminat sorumluluğunun kalkmasını ikinci fıkradaki hâllerin ispatına (m.21/3) ve zarar görenin kusuruna (m.21/4) bağlar; gönüllü önlem bu hâller arasında sayılmaz. Zarar görenin imalatçı ve ithalatçıdan talebi saklıdır; zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren üç, her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıldır (m.6/6). Ayrıntı için ürün güvenliği ve üreticinin sorumluluğu ile güvensiz üründen doğan zarar yazılarımıza bakılabilir.

Yetersiz önleme karşı yetkili kuruluşu bağlamaz. Önlemler alınmaz, zamanında alınmaz veya yetersiz bulunursa yetkili kuruluş önlemleri kendisi alır (m.17/1) ve masrafları işletmeciye rücu eder (m.22/1); yetersiz duyurunun tekrarını isteyebilir (m.18/2).

Talep veya uyarıdan sonraki önlemleri kapsamaz. Savunma yazısından veya karardan sonra alınan önlemler ancak cezanın belirlenmesinde aykırılığın büyüklüğü (m.20/11) ve orantılılık (PGD Yön. m.5/2) üzerinden etkili olur. Numunenin alındığı ama talep veya uyarının henüz gelmediği aralıkta PGD Yön. m.16/1’in “denetiminden önce” ölçütü gönüllü önlem yolunu kapatmış sayılabilir; bu aralığa ilişkin bir yargı kararı tespit edemedik. Önlemler yine alınmalı ve belgelenmelidir; savunma için ürün güvenliği savunma yazısı yazımıza bakılabilir.

Bildirimsiz önlemde koruma tartışmalıdır. Risk taşıyan ürün için yetkili kuruluşa bildirim yapılmadan sessizce yürütülen geri çağırma hem ayrı bir aykırılıktır (m.7/1-h, 9/1-ğ; m.20/1-ç) hem de PGD Yön. m.16/8’deki “yükümlülüklerini yerine getirdiği” şartını zayıflatır (değerlendirmemiz). Tüketicideki ürünlerin bir kısmının dönmemesi hâlinde “tamamen giderme”nin nasıl ölçüleceğine dair bir kriter de mevzuatta yoktur; makul bütün kanalların kullanıldığı belgelenmelidir.

İşletmecinin Kendi Duyuru Yükümlülüğü ve 2026 Cezaları

Risk taşıyan ürünle ilgili olarak “kendiliğinden veya yetkili kuruluşun talebi üzerine” önlem alan işletmeci, önlemler ve riskler hakkındaki bilgileri etkili olacak şekilde duyurur ve duyurunun kapsamına göre engellilerin erişebilirliğini dikkate alır (7223 m.18/1). Duyuru, yetkili kuruluşlarca belirlenen yöntem ve süre çerçevesinde yapılır (Çerçeve Yön. m.23/1). Ticaret Bakanlığı ürünlerinde duyuru yetersiz bulunursa şu yöntemlerden biri veya birkaçı istenir: risk altındaki kişilerin doğrudan bilgilendirilmesi; internet sitesinin ana sayfasında en az bir yıl duyuru; ulusal veya yerel bir televizyon kanalında 07.00–22.00 arasında 30 saniyeden az olmamak üzere yazılı ve sesli yayın; ulusal veya yerel bir gazetede sayfanın dörtte birinde, Basın İlan Kurumu aracılığıyla bir gün ilan (PGD Yön. m.14/1). Yetersiz duyurunun tekrarı ek maliyet demek olduğundan duyuruyu baştan bu yöntemlerle ölçmek mantıklıdır (uygulama önerisi).

Tutarlar Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle 1/1/2026–31/12/2026 için belirlenmiştir (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer). (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki hâllerde aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7); iki yıl içinde tekrarda ceza her tekrar için iki katına çıkar (m.20/8); aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). m.21/1’in şartları gerçekleşirse bu yaptırımların hiçbiri uygulanmaz; asıl teşvik, son satırdaki (a) bendi riskinin ortadan kalkmasıdır. Ceza verilmişse yol ve süreler için ürün güvenliği cezasına itiraz yazımıza bakılabilir.

Geri Çağırma Duyurusu Nasıl Yazılır? Zorunlu Unsurlar ve Duyuru Metni İskeleti

Duyurunun asgari unsurları Kanunda sayılmıştır: ürünü tanıtacak marka, model veya cins ismi ya da diğer ayırt edici özellikler; mümkünse fotoğraf veya resimli tasvir; alınan önlem; sorunun açık ve anlaşılır tarifi; sorumlu işletmecinin isim, adres ve iletişim bilgileri; riskten sakınmak veya sorunu gidermek için önerilen yöntemler (7223 m.18/1-a–e). Geri çağırmada teslim veya onarım adresleri ve irtibat noktaları ile sunulan teklif ve seçenekler eklenir (m.19/2). Ticaret Bakanlığı yönetmeliği tür ve seri numarasını da sayar ve görseli “mümkün ise” kaydı olmadan ister (PGD Yön. m.14/2-a, c; 15/2).

Mevzuatta yer almayan ama etkiyi artıran unsurlar (uygulama önerisi): açık bir “Güvenlik uyarısı” başlığı; parti bilgisinin etikette nerede bulunacağı; satış dönemi ve kanalları; en üstte “kullanmayı bırakın” talimatı; fiş veya fatura aranmayacağı; görseller için alternatif metin. Duyuru riski küçümsememelidir, çünkü Kanun sorunun açık tarifini ister (m.18/1-ç); öte yandan olguyu aşan sorumluluk kabulü cümleleri yerine olgusal tarif tercih edilmelidir, zarar talepleri ayrı bir süreçtir.

Geri çağırma duyurusu metni iskeleti

Tüketiciye en az bir seçenek sunulması zorunludur: sorunun giderilmesi, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer güvenli ürünle değişim (m.19/3). Bütün masraflar işletmeciye aittir ve ürünün ek maliyet olmaksızın teslimi sağlanır (m.19/4; PGD Yön. m.15/4). Maliyet kalemleri için geri çağırma maliyeti başlıklı yazımıza bakılabilir.

Tedarik Zinciri ve Pazaryeri Bildirimi: Kime, Hangi Sırayla?

İmalatçı ve ithalatçı izleme faaliyetleri hakkında dağıtıcıları bilgilendirir (7223 m.7/1-d, 9/1-g); dağıtıcılar bu bilgileri bir sonraki dağıtıcıya iletmek ve duyuruyu müşterilerinin kolaylıkla görebileceği yerlere koymak zorundadır (m.18/3; PGD Yön. m.14/6; GÜG Yön. m.7/1-c). Parti, seri veya lot bazında dağıtım kaydı (PGD Yön. m.18/4; Çerçeve Yön. m.11/2), geri çağırmayı uygunsuz partiyle sınırlamanın da dayanağıdır. Kendi internet sitesindeki ve pazaryerindeki satış ilanları da kaldırılmalıdır; ilan piyasaya arz sayılır (PGD Yön. m.5/5). Kayıtlı müşterilere doğrudan e-posta veya kısa mesaj gönderilmesi, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi için zorunlu olma şartına (KVKK m.5/2-ç) dayandırılabilir (değerlendirmemiz).

Pazaryerinde aracı hizmet sağlayıcı, uygunsuzluktan haberi olunca içeriği kaldırmak için derhal girişimde bulunur ve yetkili kuruluşu bilgilendirir; bir ürün güvenliği temas noktası belirler; geri çağrıldığını öğrendiği ürünü arayüzü üzerinden satın almış bütün nihai kullanıcılara işletmecinin 7223 m.19 kapsamındaki duyurusundaki bilgileri elektronik posta ile gecikmesizin iletir ve aynı bilgilendirmeyi arayüzde yapar (Uzaktan İletişim Yön. m.10/3, 10/5, 10/6). Bunun işlemesi için duyuru metni, parti bilgisi ve ilan bağlantılarıyla temas noktasına gönderilmelidir. Satıcı tarafı için pazaryeri satıcısına ürün güvenliği cezası, ithal üründe masrafın tedarikçiden istenmesi için yabancı tedarikçiye rücu yazılarımıza bakılabilir.

Sigortacıya ve Yatırımcıya Bildirim: Ürün Sorumluluk Sigortası ve KAP

Sigortacı. Türk Ticaret Kanununa göre sigortalı, sorumluluğunu gerektirecek olayları on gün içinde sigortacıya bildirir; kendisine yöneltilen istemi, aksi kararlaştırılmamışsa derhâl bildirir (m.1475/1-2). Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması tazminatta artışa neden olmuşsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır (m.1475/3, 1446/2). Tüketiciye ulaşmış riskli ürün sorumluluk doğurabilecek bir olay olduğundan ihbarın on gün içinde yapılması ihtiyatlı olandır (değerlendirmemiz). Rizikonun gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda zararı önleme ve azaltma için yapılan makul giderler faydasız kalsa bile ayrıca karşılanır (m.1448/1, 3); geri çağırma giderinin bu kapsamda istenip istenemeyeceği poliçeye ve somut olaya bağlıdır, buna ilişkin bir yargı kararı tespit edemedik. Sigortacının onayı olmadan zarar görenle yapılan sulh, bildirimden itibaren on beş gün içinde onay verilmemişse sigortacıya karşı geçersizdir (m.1476/4). Teminat ayrımı için ürün sorumluluk ve geri çağırma sigortası yazımıza bakılabilir.

Payları borsada işlem gören şirketler. Özel Durumlar Tebliği (II-15.1), sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek henüz kamuya açıklanmamış bilgi, olay ve gelişmeleri içsel bilgi sayar (m.4/1-e) ve bunların ortaya çıktığında veya öğrenildiğinde ihraççı tarafından açıklanmasını öngörür (m.5/1). Açıklama, sorumluluğu ihraççıda olmak üzere, meşru çıkarların korunması için, yatırımcıları yanıltmaması ve gizliliğin sağlanabilmesi kaydıyla ertelenebilir (m.6/1). Geri çağırmanın ölçeği bu nitelikteyse KAP açıklaması gündeme gelebilir; değerlendirme şirketindir. Bu maddeleri Tebliğin RG 23/01/2014-28891’deki ilk metninden okuduk; sonraki değişiklik tebliğlerinin (II-15.1a, b, c) bu maddelere dokunmadığı ikincil kaynaklardan anlaşılmaktadır, güncel metin ayrıca teyit edilmelidir. Ayrıntı için KAP özel durum açıklaması yazımıza bakılabilir.

Karar Ağacı: Risk Var mı, Ciddi mi, Kime ve Ne Zaman Bildirilir?

Tırnak içindeki süre ifadeleri mevzuattan alınmıştır; “aynı gün” uygulama önerisidir.

Varsayımsal Örnek ve Sık Yapılan Hatalar

Yerli bir çocuk giyim imalatçısı, yeni sezon çocuk montunun fermuar başlığını farklı bir tedarikçiden almıştır. Bir mağazadan gelen iki şikâyet üzerine yaptırdığı çekme testinde başlığın kolayca ayrıldığı ve küçük parça oluşturduğu görülür; Bakanlıktan bir yazı, denetim veya numune alma yoktur. Firma aynı gün satışı durdurur ve kayıtlarından etkilenen 3 lotu ve 4.200 adedi belirler: 1.900 adet depoda, 1.300 adet 14 mağaza ve 2 pazaryerinde, yaklaşık 1.000 adet tüketicidedir. İki iş günü içinde bölge müdürlüğüne risk bildirimini ve gönüllü önlem başvurusunu yapar, 90 günlük süre ister; pazaryerlerinin temas noktalarına duyuru metnini gönderir, sigortacısına on gün içinde ihbarda bulunur ve tüketiciye başlığın ücretsiz değiştirilmesi veya teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi seçeneklerini sunar. Süre sonunda kapanış raporu verir. Bölge müdürlüğü uygunsuzluğun tamamen giderildiği değerlendirmesine varırsa idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1; PGD Yön. m.16/8); ancak gönüllü önlem bilgileri GÜBİS’te yayımlanır (m.16/7). Firma şikâyetleri bekletip Bakanlığın numune almasından sonra harekete geçseydi m.21/1’den yararlanması güçleşir, 434.505–4.345.058 TL aralığındaki (a) bendi cezası gündeme gelebilirdi (m.20/1-a). Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

• Bildirimi iç yazışmada bekletmek: “İvedilik” ölçütü ve m.21/1’in tarih sıralaması aleyhe döner.
• Yalnız stoku çekmek: Gönüllü önlem tedbirlerin tamamını kapsar (PGD Yön. m.16/2).
• Duyuruyu yalnız sosyal medyada yapmak: Duyuru “etkili olacak şekilde” yapılır (m.18/1).
• Parti bilgisi ve görsel koymamak: Ticaret Bakanlığı ürünlerinde asgari unsurdur (PGD Yön. m.14/2-a, c).
• Tüketiciden kargo ücreti istemek: Masraf işletmeciye aittir (m.19/4).
• Onarılan ürünü onaysız satmak: Bölge müdürlüğünün değerlendirmesi gerekir (PGD Yön. m.16/6).
• Kapanış raporu sunmamak: Yaptırımsızlık “tamamen giderdiği değerlendirilen” işletmeci içindir (PGD Yön. m.16/8).

Sıkça Sorulan Sorular

Gönüllü geri çağırma yaparsam ceza alır mıyım?

Ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye 7223 sayılı Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (m.21/1). Ticaret Bakanlığı ürünlerinde bu sonuç, yükümlülüklerini yerine getirdiği ve uygunsuzluğu tamamen giderdiği değerlendirilen işletmeci için öngörülür (PGD Yön. m.16/8).

Riski Bakanlığa kaç gün içinde bildirmeliyim?

Kanun ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği gün sayısı vermez; bildirim “ivedilikle” yapılır (7223 m.7/1-h, 9/1-ğ, 10/1-b; GÜG Yön. m.9/1). Oyuncakta imalatçı ve ithalatçı için “hemen” ifadesi kullanılır (Oyuncak Yön. m.5/8, 7/7).

Gönüllü önlem başvurusu nereye yapılır?

Ticaret Bakanlığının sorumluluğundaki ürünlerde başvuru, bütün bilgi ve belgelerle ve ihtiyaç duyulan süre belirtilerek bölge müdürlüğüne yapılır (PGD Yön. m.16/3). Başka bir yetkili kuruluşun denetimindeki ürünlerde bildirim o kuruluşa yapılır (7223 m.3/1-ş, 7/1-h).

Gönüllü geri çağırma GÜBİS’te yayımlanır mı?

Evet. Bölge müdürlüğü gönüllü önleme konu ürünlerin bilgilerini güvensiz ürünlerin duyurulmasına ilişkin bilgi sisteminde yayımlar (PGD Yön. m.16/7); Kanun da işletmecinin aldığı düzeltici önlemlerin ilanını öngörür (7223 m.16/8).

Bakanlık numune aldıktan sonra kendiliğimden toplatırsam m.21/1’den yararlanır mıyım?

Güçtür. Yönetmelik gönüllü önlemi Bakanlığın denetiminden önceki tespite bağlar (PGD Yön. m.16/1); Kanun talep ve uyarı olmadan alınan tedbirden söz eder (m.21/1). Bu arada alınan önlemler cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir (m.20/11).

Geri çağırma duyurusunda neler zorunludur?

Ürünü tanıtan bilgiler, mümkünse görsel, alınan önlem, sorunun açık tarifi, sorumlu işletmecinin iletişim bilgileri ve önerilen yöntemler (7223 m.18/1); geri çağırmada ayrıca teslim veya onarım adresleri ile sunulan seçenekler (m.19/2). Ticaret Bakanlığı ürünlerinde tür, seri numarası ve görsel de asgari unsurdur (PGD Yön. m.14/2).

Tüketiciye para iadesi yapmak zorunda mıyım?

Zorunlu değildir; sorunun giderilmesi, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer güvenli ürünle değişim seçeneklerinden en az biri sunulur (7223 m.19/3). Bütün masraflar işletmeciye aittir (m.19/4).

Dağıtıcıyım, ürünün riskli olduğunu fark ettim; ne yapmalıyım?

Ürünü uygun hâle getirilmeden bulunduramazsınız; ürünün risk taşıdığı her durumda imalatçı veya ithalatçıyı ve yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirirsiniz (7223 m.10/1-b, ç). Aykırılığın 2026’daki karşılığı 60.830–608.307 TL idari para cezasıdır (m.20/1-e).

Pazaryeri müşterilere geri çağırmayı bildirir mi?

Evet. Aracı hizmet sağlayıcı, geri çağrıldığını öğrendiği ürünü arayüzünden satın almış bütün nihai kullanıcılara duyurudaki bilgileri elektronik posta ile gecikmesizin iletir ve arayüzde de bilgilendirme yapar (Uzaktan İletişim Yön. m.10/6).

Gönüllü geri çağırma tüketicinin tazminat hakkını ortadan kaldırır mı?

Hayır. m.21/1 yalnızca idari yaptırımlara ilişkindir; Kanunun tazminat sorumluluğunu kaldıran veya azaltan hâlleri arasında gönüllü önlem sayılmaz (m.21/3-4). Zamanaşımı üç ve on yıldır (m.6/6).

Gönüllü önlemden sonra ceza verilirse ne yapabilirim?

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre idari yargı yoluna başvurulur (m.22/2); dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; ürününde risk fark eden imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcılar için risk değerlendirmesinin hukuki çerçevesinin kurulması, yetkili kuruluşa bildirim ve gönüllü önlem başvurusunun hazırlanması, geri çağırma duyurusunun Kanundaki unsurlara göre yazılması, dağıtıcı, pazaryeri ve sigortacı bildirimlerinin planlanması, 7223 sayılı Kanunun 21/1. maddesindeki şartların belgelenmesi ve sonradan bir yaptırım kararı verilirse savunma ve iptal davası konularında hukuki destek sağlar. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.2, 3, 4, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420) m.4, 6, 7, 9, 14; Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (Cumhurbaşkanı Kararı 4269, RG 10/07/2021-31537) m.4, 11, 23; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.2, 4, 5, 9, 10, 11, 14, 15, 16, 18; Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 30/10/2024-32707) m.10; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847) m.5, 7, 8, 43; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (RG 14/02/2011-27846) m.1446, 1448, 1475, 1476; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (RG 07/04/2016-29677) m.5; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7; Sermaye Piyasası Kurulu Özel Durumlar Tebliği (II-15.1) (RG 23/01/2014-28891) m.4, 5, 6; GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.