Oyuncağıma Toplatma Kararı Verildi: Piyasaya Arz Yasağı, Geri Çağırma, İdari Para Cezası ve İtiraz Süresi — Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ve 7223 s.K. Rehberi (2026)

Ticaret Bakanlığı, 2026 yılının ilk altı ayında tüketici ürünlerine yönelik piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında 4.704 firmayı denetlediğini, mevzuata aykırı ürünler hakkında piyasaya arz yasağı, toplatma ve risk duyurusu tedbirleri uyguladığını ve sorumlulara toplam 8,6 milyon TL idari para cezası verdiğini açıkladı; denetimlerde çocuk güvenliği teması benimsendi ve oyuncaklar öncelikli ürünler arasında yer aldı. Bu rehber, oyuncağı hakkında uygunsuzluk tespiti, toplatma (piyasadan çekme veya geri çağırma), piyasaya arz yasağı ya da idari para cezası kararı tebliğ edilen imalatçı, ithalatçı ve satıcıların sorduğu soruları resmî metinlere dayanarak cevaplıyor: hangi teknik düzenleme ve hangi kurum yetkili, denetim ve numune alma nasıl işler, risk değerlendirme komisyonu ve savunma süresi, düzeltici önlem planı, hangi kararlar verilebilir, 2026 yılı ceza tutarları, gönüllü önlem ve cezadan kurtulma, itiraz ve dava süreleri. Firma, marka veya model adı içermez; genel bilgilendirme amaçlıdır.

Ticaret Bakanlığının 2026 Denetim Öncelikleri: Oyuncaklar Neden Mercek Altında?

Ticaret Bakanlığının 21.07.2026 tarihli açıklamasına göre 2026’nın ilk yarısında tekstil, ayakkabı, mobilya, kırtasiye, çocuk bakım ürünleri, oyuncak ve deterjan başta olmak üzere tüketici ürünleri denetlendi. Bakanlık, denetimlerde bebek ve çocuklara yönelik ürünlere öncelik verildiğini, yıllık denetim planı doğrultusunda özellikle üretici ve ithalatçılar nezdinde “çocuk güvenliği temalı” bir denetim yaklaşımı benimsendiğini ve çocuk mobilyaları, çocuk giysileri, çocuk ayakkabıları ve oyuncakların öncelikli olarak incelendiğini belirtti. Haziran 2026’da su ve kum oyuncakları ile yüzme yardımcıları gibi mevsimsel ürünlere yönelik denetimler de yoğunlaştırıldı.

Bu veriler, oyuncak sektöründeki firmaların denetimi istisnai bir olay olarak değil, plana bağlı ve tekrarlanan bir süreç olarak görmesi gerektiğini gösteriyor. Açıklamada ayrıca denetimlerin kimyasal ve mekanik risklerin yanında etiket bilgileri yönünden de yapıldığı vurgulanıyor; uygulamada uyarı, yaş sınırı ve Türkçe talimat eksiklikleri ciddi bir güvenlik sorunu olmasa bile işlem başlatılmasına yol açabilir.

Hangi Mevzuat Uygulanır? Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, 7223 Sayılı Kanun ve PGD Yönetmeliği

Oyuncaklar için temel teknik düzenleme, 4.10.2016 tarihli ve 29847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğidir. Yönetmelik, AB’nin 2009/48/EC sayılı Oyuncak Güvenliği Direktifi dikkate alınarak hazırlanmıştır (m.52) ve 1.4.2017 tarihli ve 24.12.2019 tarihli değişikliklerle güncellenmiştir. 24.12.2019 değişikliğiyle Yönetmelikteki “Bakanlık” tanımı Ticaret Bakanlığı olarak belirlenmiştir (m.4/1-ç).

Yönetmelik dayanak olarak 4703 sayılı Kanunu gösterse de bu Kanun 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunuyla yürürlükten kaldırılmış ve mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atıfların 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır (7223 m.25). Bu nedenle Yönetmeliğin “Cezalar” başlıklı 50. maddesindeki atıf bugün 7223 sayılı Kanunun idari yaptırım hükümlerine yönelir. Denetim usulü ise Ticaret Bakanlığının sorumluluğundaki tüketici ürünleri için çıkarılan Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 9.2.2022) ile düzenlenir.

Oyuncak Sayılan ve Sayılmayan Ürünler

Yönetmelik, oyunda kullanımının amaçlanmasına veya oyun amaçlı tasarlanmasına bakılmaksızın 14 yaş altı çocuklar tarafından oyunlarda kullanılan ürünleri kapsar (m.2/1-a). Bu tanım geniştir: ürünün ambalajında “oyuncak değildir” yazması tek başına sonucu değiştirmez; belirleyici olan ürünün tasarımı ve çocuklar tarafından oyunda kullanılmasının amaçlanıp amaçlanmadığıdır. Ek-1’de listelenen ürünler ise oyuncak kabul edilmez.

Yönetmelik şu oyuncaklara uygulanmaz: halkın kullanımına yönelik oyun alanı ekipmanı, madeni parayla çalışsın veya çalışmasın halkın kullanımına yönelik otomatik oyun makineleri, içten yanmalı motorlu oyuncak vasıtalar, oyuncak buhar makineleri, sapan ve mancınıklar (m.2/1-b). Oyuncak kapsamı dışında kalan ürünler için ilgili başka bir teknik düzenleme yoksa güvenlik değerlendirmesi genel ürün güvenliği mevzuatına göre yapılır (7223 m.5/3). Örneğin elektrikli bir oyuncakta oyuncak mevzuatının yanında elektrikli ekipmana ilişkin düzenlemeler de gündeme gelebilir; makine niteliğindeki ürünlerin rejimi ise Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği rehberimizde anlatılıyor.

İmalatçı, İthalatçı ve Dağıtıcının Yükümlülükleri

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği, sorumluluğu tedarik zincirindeki her halkaya ayrı ayrı yükler. İmalatçı oyuncağı temel güvenlik gereklerine uygun tasarlar ve üretir, teknik dosyayı hazırlar, uygunluk değerlendirmesini yapar veya yaptırır, AT uygunluk beyanını düzenler ve CE işaretini koyar (m.5/1–2). İthalatçı yalnızca teknik düzenlemeye uygun oyuncakları piyasaya arz eder ve arzdan önce imalatçının bu işlemleri yaptığını teyit eder (m.7). Dağıtıcı ise oyuncağı piyasada bulundurmadan önce CE işaretini, Türkçe belge, talimat ve güvenlik bilgilerini ve imalatçı ile ithalatçının iletişim bilgilerini doğrular (m.8/2).

Oyuncağı kendi adı veya markasıyla piyasaya arz eden ya da uygunluğu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı kabul edilir (Yönetmelik m.9; 7223 m.11/1). İmalatçı veya ithalatçı tespit edilemediğinde, Bakanlığın bildiriminin tebliğinden itibaren on iş günü içinde tedarikçisinin isim ve irtibat bilgilerini bildirmeyen dağıtıcı da imalatçı sayılır (7223 m.11/2). Bu kural, ithal oyuncak satan perakendeciler için en sık karşılaşılan risklerden biridir: tedarikçi faturaları ve iletişim bilgileri düzenli saklanmazsa satıcı, imalatçının bütün yükümlülükleri ve cezaları bakımından muhatap hâline gelebilir. İthalat aşamasındaki denetimler Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı çerçevesinde yürütülür (Yönetmelik m.44); genel işleyiş İthalatta Ürün Güvenliği Denetimi ve TAREKS yazımızda yer alıyor.

Güvenlik Değerlendirmesi, Uyarılar, CE İşareti ve AT Tip İncelemesi

İmalatçı, oyuncağı piyasaya arz etmeden önce oyuncağın neden olabileceği kimyasal, fiziki, mekanik, elektriksel, alevlenebilirlik, hijyen ve radyoaktivite tehlikelerinin analizini ve bu tehlikelere maruz kalma potansiyelinin değerlendirmesini yapar (m.19). Oyuncaklar, içerdikleri kimyasallar dahil, çocukların davranışları göz önünde bulundurulduğunda ve amaçlanan veya öngörülen şekilde kullanıldığında kullanıcının veya üçüncü kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye atamaz; özellikle 36 aydan küçük çocuklara yönelik oyuncaklarda kullanıcının yetenekleri dikkate alınır (m.11/2). Oyuncak, öngörülen ve normal kullanım süresi boyunca bu gereklere uygun kalmalıdır (m.11/3).

Uyarılar. Uyarılar açıkça görünür, kolay okunur ve anlaşılır biçimde oyuncağın üzerinde, iliştirilmiş etikette veya ambalajda yer alır; uyarılardan önce “Uyarı” veya “Uyarılar” ibaresi kullanılır. Asgari ve azami yaşı belirten uyarılar gibi satın alma kararını belirleyen uyarılar, internet üzerinden satış dahil, satın almadan önce tüketici tarafından açıkça görülebilir olmalıdır (m.12/2). Güvenlik talimatları ve uyarılar Türkçe yazılır (m.12/3).

CE işareti ve uygunluk değerlendirmesi. Piyasada bulundurulan oyuncaklar CE işareti taşımak zorundadır (m.17/1); işaret görünür, okunabilir ve silinmeyecek şekilde, oyuncak piyasaya arz edilmeden önce konulur (m.18). İmalatçı, ilgili bütün güvenlik gereklerini kapsayan uyumlaştırılmış standartları uyguladığında üretimin dahili kontrolü (Modül A) yöntemini kullanabilir (m.20/2). Bu standartlar yoksa, imalatçı bunları hiç veya kısmen uygulamadıysa, standart bir kısıtlamayla yayımlandıysa ya da imalatçı üçüncü taraf doğrulamasını gerekli görüyorsa oyuncak onaylanmış kuruluşun yaptığı AT tip incelemesine ve tipe uygunluk (Modül C) yöntemine tabi tutulur (m.20/3). AT tip inceleme belgesi en az beş yılda bir yeniden gözden geçirilir ve oyuncak gereklere uymuyorsa geri çekilir (m.21/4). Onaylanmış kuruluşların denetimi Onaylanmış Kuruluşlar yazımızda ele alınıyor.

Teknik dosya. Teknik dosya Türkçe veya AB resmî dillerinden biriyle hazırlanır; Türkçe değilse imalatçı, Bakanlığın gerekçeli talebi üzerine ilgili bölümlerin Türkçe çevirisini en geç 30 gün içinde sağlar; ciddi ve acil risk hâlinde Bakanlık daha kısa süre belirleyebilir (m.22/2–3). Bu yükümlülüklere uyulmazsa Bakanlık, masrafı imalatçıya ait olmak üzere onaylanmış kuruluşça yapılmış bir test istenmesini talep edebilir (m.22/4).

Denetim Nasıl Yapılır? Tutanak, Üç Takım Numune ve Şahit Numune

Denetimler, Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün risk esaslı denetim planı uyarınca gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri tarafından yürütülür ve kural olarak iki denetmenle yapılır (PGD Yönetmeliği m.4, m.6/1–2). Denetim; işaret veya belge incelemesi, teknik düzenleme yoksa genel ürün güvenliği incelemesi, duyusal inceleme, test veya muayene ve bilgilendirme unsurlarından birini veya birkaçını kapsar (m.6/3). Tespitler denetim tutanağına eksiksiz yazılır, tutanak taraflarca imzalanır ve bir nüshası işletmeciye bırakılır (m.6/4).

Denetmen gerekli görürse test veya muayene için, fiilen mümkün olmayan hâller dışında, işletmeciden bedeli ödenmeden üç takım numune alır. Numuneler mühürleri bozulmadan açılamayacak şekilde işletmeciyle birlikte hazırlanır ve tarafların imzalarını taşıyan numune alma etiketi konulur. Bir takım şahit numune olarak yediemin sıfatıyla işletmeciye teslim edilir, diğer şahit numune bölge müdürlüğünde kalır, bir takım Genel Müdürlükçe belirlenen test, muayene veya belgelendirme kuruluşuna gönderilir (m.7/1–3). Şahit numune, test numunesinin zayi olması veya test sonuçlarına itiraz edilmesi hâlinde başvurulmak üzere alınır (m.4/1-m).

Ürün uygun çıkarsa test giderleri Bakanlıkça karşılanır ve numuneler işletmeciye iade edilmek üzere bildirilir; uygunsuz çıkarsa test ve muayene giderleri işletmeciye aittir ve geri alınan uygunsuz numune uygun hâle getirilmeden piyasaya arz edilemez (m.8; 7223 m.15/7). Şahit numune üzerinde işlem ancak idari yaptırım kararı kesinleştikten sonra yapılır (m.8/2-c). Bu nedenle yediemin olarak teslim edilen şahit numunenin mühürlü ve bozulmamış şekilde saklanması, itirazın en somut delilidir. Numune ve test raporuna itirazdaki genel yaklaşım Numune Analizine İtiraz yazımızda sağlık ürünleri üzerinden anlatılıyor.

Risk Değerlendirme Komisyonu, Savunma ve Düzeltici Önlem Planı

Test, muayene veya inceleme sonucunda ürünün risk taşıdığı ya da teknik düzenlemeye aykırı olduğu kanaatine varılırsa bölge müdürlüğü, ciddi risk hâli dışında, işletmeciye on iş günü savunma süresi verir (PGD m.11/1). Bu süre, 7223 sayılı Kanunun “on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre” kuralıyla uyumludur (7223 m.16/5). Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinin 43. maddesi ise görüş bildirme süresini “10 günden az olmamak” şeklinde düzenler; kanun hükmü daha üst ve daha yeni norm olduğundan uygulamada on iş günü esas alınmalıdır.

Savunma dikkate alınarak ürünün uygunluğunu bölge müdürlüğünde kurulan risk değerlendirme komisyonu değerlendirir. Komisyon bölge müdürü veya yardımcısının başkanlığında en az üç üyeden oluşur (PGD m.10/1). Risk değerlendirmesinde teknik mevzuat veya Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğinin ilgili hükümleri, Genel Müdürlük rehberleri ve AB uygulamalarına ilişkin güncel karar ve rehberler dikkate alınır (m.10/2). Bir ürünün ciddi risk taşıyıp taşımadığına ilişkin karar, tehlikenin niteliğini ve gerçekleşme olasılığını ölçü alan bir risk değerlendirmesine dayanır; daha yüksek güvenlik seviyesinin mümkün olması veya daha az riskli ürünlerin bulunması tek başına ciddi risk anlamına gelmez (Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği m.42/2; 7223 m.16/3).

Komisyon uygunsuzluğa karar verirse idari yaptırımları bölge müdürlüğü uygular ve kararı gerekçesi, varsa çözüm önerileri, yasal itiraz yolları ve süreleriyle birlikte tebliğ eder (PGD m.11/2). Tebligatta işletmeciye düzeltici önlem planı sunması için on beş iş günü verilir. Onaylanan plan için uygunsuzluğun niteliği, ürünün özelliği ve piyasadaki yaygınlığına göre altı ayı geçmemek üzere süre tanınır; mücbir sebep kanıtlanırsa altı ayı geçmemek üzere ek süre verilir. Uygun hâle getirildiği kanıtlanan ürünler tutanakla kayıt altına alınır ve tekrar piyasaya arz edilebilir (m.11/3).

Hangi Kararlar Verilir? Uygunsuzluk Giderme, Piyasaya Arz Yasağı, Toplatma, İmha ve Risk Duyurusu

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine göre Bakanlık, oyuncağın gereklere uymadığını tespit ettiğinde işletmeciden makul bir süre içinde oyuncağı uygun hâle getirmesini, piyasadan çekmesini veya geri çağırmasını riskin niteliğiyle orantılı olarak talep eder (m.45/1). Önlemler süresinde alınmazsa Bakanlık oyuncağın piyasada bulunmasını yasaklar veya kısıtlar, piyasadan çeker veya geri çağırır (m.45/4). Acil müdahale gerektiren ciddi riskli ürünlerde geri çağırma, piyasadan çekme veya yasaklama doğrudan sağlanır (m.42/1). Kısıtlayıcı önlemlerin orantılı olması ve gerekçesinin kararda açıkça belirtilmesi zorunludur; işletmecinin etkili önlem alması üzerine önlem hemen geri çekilir veya değiştirilir (m.43/1, 43/4).

Risk taşıyan ürünlere ait bilgiler Bakanlığın güvensiz ürünlerin duyurulmasına ilişkin bilgi sisteminde yayımlanır (PGD m.14/5). Firmanın kendi duyurusu marka, model, seri numarası, sorumlu işletmecinin iletişim bilgileri, ürün görseli, uygunsuzluk ve riskin tarifi, alınan önlem ve önerilen yöntemleri içermek zorundadır (m.14/2). Dağıtıcılar bu duyuruyu kolayca görülebilecek yerlere koymakla yükümlüdür (m.14/6). İlanın hukuki dayanağı ve ilana karşı yollar GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları sayfamızda, geri çağırma yükümlülüğü Ürünü Geri Çağırmayan Firmanın Hukuki Durumu yazımızda anlatılıyor.

Resmî (Şekli) Uygunsuzluk: CE İşareti, Uygunluk Beyanı ve Teknik Dosya Eksikliği

Oyunun kendisi güvenli olsa bile belge ve işaret eksiklikleri ayrı bir yaptırım rejimine tabidir. CE işaretinin kurallara aykırı konulması veya hiç konulmaması, AT uygunluk beyanının hiç veya doğru düzenlenmemesi, teknik dosyanın bulunmaması veya eksik olması hâlinde Bakanlık önce uygunsuzluğa son verilmesini ister; uygunsuzluk devam ederse piyasada bulundurmayı kısıtlar veya yasaklar, geri çağırma veya piyasadan çekme sağlar (Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği m.46).

PGD Yönetmeliği bu durumu ayrıca düzenler: uygunsuzluk yalnızca uygunluk işaretinin, teknik dosyanın, etiket ve talimatların bulunmaması, eksik, yetersiz veya yanlış kullanılmasından kaynaklanıyorsa, savunma ve komisyon değerlendirmesinden sonra işletmeciden düzeltici önlem planı istenir; plan sunulmazsa veya süre sonunda uygunsuzluk giderilmezse uygunsuzluğun devam ettiği kabul edilir ve önlemler kararlaştırılır (PGD m.11/5). 7223 sayılı Kanuna göre bu tür eksiklikler, risk değerlendirmesi için yeterli gerekçe bulunduğunun varsayılmasına da imkân verir (7223 m.16/4). Pratik sonuç: etiket ve belge eksikliği hızla giderilip belgelendirildiğinde, dosyanın piyasaya arz yasağı veya toplatmaya dönüşmesi çoğu zaman önlenebilir.

Oyuncakta İdari Para Cezaları: 2026 Tutarları

İdari para cezaları 7223 sayılı Kanunun 20. maddesine göre verilir ve bölge müdürlüğünce uygulanır (PGD m.12/3). 1.1.2026–31.12.2026 döneminde geçerli tutarlar, 31.12.2025 tarihli ve 33124 (4. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle belirlenmiştir. Ticaret Bakanlığının açıklamasındaki 8,6 milyon TL, ilk altı ayda bütün tüketici ürünleri için uygulanan cezaların toplamıdır; tek bir dosyadaki ceza, aykırılığın hangi bende girdiğine göre ayrıca hesaplanır.

(c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil için ayrıca (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m.20/7). Aynı uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8). Para cezası önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9), tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ile işletmenin ekonomik durumu dikkate alınır (m.20/11). Ceza bendinin doğru seçilip seçilmediği, itirazda ilk incelenecek konulardan biridir.

Gönüllü Önlem ve Cezadan Kurtulma Yolları

İşletmeci, piyasaya arz ettiği bir ürünün uygun olmadığını Bakanlığın denetiminden önce tespit ederse gönüllü önlem faaliyetinde bulunabilir. Gönüllü önlem; piyasaya arzın durdurulması, piyasadan çekme, geri çağırma, dağıtıcıların ve tüketicilerin bilgilendirilmesi dahil gerekli tedbirlerin tamamını kapsar ve işletmeci, ihtiyaç duyduğu süreyi de belirterek bölge müdürlüğüne başvurur. Bölge müdürlüğü altı ayı geçmemek üzere süre verir; mücbir sebepte altı aya kadar ek süre tanınabilir (PGD m.16/1–4). Uygunsuzluğu giderilen ürünler bölge müdürlüğünün değerlendirmesine sunulmadan yeniden piyasaya arz edilemez (m.16/6). Gönüllü önleme konu ürünlerin bilgileri de güvensiz ürün bilgi sisteminde yayımlanır (m.16/7).

Yükümlülüklerini yerine getiren ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (PGD m.16/8; 7223 m.21/1). Ayrıca imalatçı veya ithalatçı, ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü kişinin veya kullanıcının müdahalesinden kaynaklandığını ya da uygunsuzluğun teknik düzenlemelere uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa idari yaptırımdan kurtulur (7223 m.21/2). Dağıtıcı, piyasadan çekilen ürünü teslim ettiğinde sorunun giderilmesini imalatçı veya ithalatçıdan isteyebilir; ürün imha edilecekse imalatçı veya ithalatçı satış değerini ödemek ya da eşdeğer güvenli ürün vermekle yükümlüdür (7223 m.21/5).

İtiraz ve Dava Yolları: Merci, Süre ve Yürütmenin Durdurulması

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İYUK hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur (7223 m.22/2). Ürün güvenliği kaynaklı para cezaları bu nedenle sulh ceza hâkimliğine değil idare mahkemesine götürülür; ayrım İdari Para Cezalarına İtiraz yazımızda anlatılıyor. Dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden işler (İYUK m.7, m.8/1). Özel bir yetki kuralı bulunmadığından yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin, yani kararı veren bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1).

Dava açmadan önce, işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi dava süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte varlığında mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/2). Toplatma, imha ve risk duyurusu gibi sonuçları geri alınması güç önlemlerde bu talep önem taşır; şartlar Yürütmenin Durdurulması rehberimizde yer alıyor. Karar nedeniyle uğranılan zararlar için iptal davasıyla birlikte veya sonrasında tam yargı davası açılabilir (İYUK m.12).

İdari yargının genel işleyişi İdari İşlemin İptali Davası ve İdare Hukuku Rehberi sayfalarımızda yer alıyor.

İnternetten ve Pazaryerinden Oyuncak Satışı

1.4.2025’te yürürlüğe giren Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği, internette oyuncak satan işletmecinin satış ilanına kendi adını, unvanını, posta ve e-posta adresini; Türkiye’deki imalatçı veya ithalatçının bilgilerini; teknik düzenlemenin öngördüğü Türkçe uyarı ve güvenlik bilgilerini ve uygunluk işaretlerini ve ürünü tanımlayan fotoğraf ve bilgileri kolayca görülecek şekilde yansıtmasını şart koşar (m.6/1). Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği de yaş sınırı gibi satın alma kararını belirleyen uyarıların internet satışında satın almadan önce görünür olmasını ister (m.12/2).

Aracı hizmet sağlayıcı, yetkili kuruluşun içerik çıkarma taleplerini yirmi dört saat içinde yerine getirir, uygunsuzluktan haberdar olduğunda içeriği kaldırmak için derhal girişimde bulunur, geri çağrılan ürünü satın alan bütün kullanıcılara geri çağırma duyurusunu e-postayla iletir ve tedarik zinciri kayıtlarını en az on yıl saklar (m.10/2, 3, 6, 7). 7223 sayılı Kanuna göre içerik yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa erişim engeli kararı verilebilir (m.17/2). Pazaryerinin konumu sağlık ürünleri örneğiyle Pazaryerinin Sorumluluğu yazımızda ele alınıyor.

Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; gerçek bir dosyayı, firmayı veya ürünü anlatmaz.

Varsayımsal örnek 1 — yaş uyarısı eksik ithal oyuncak. Bir ithalatçının deposunda yapılan denetimde, küçük parçalı bir yapı oyuncağının ambalajında Türkçe yaş uyarısı bulunmadığı tespit ediliyor; test sonucunda mekanik bir uygunsuzluk bulunmuyor. Uygunsuzluk etiket ve talimata ilişkin olduğundan bölge müdürlüğü savunma ve komisyon değerlendirmesinden sonra düzeltici önlem planı ister (PGD m.11/5). İthalatçı on beş iş günü içinde Türkçe uyarı etiketi uygulama planı sunar ve ürünleri yeniden etiketler; uygun hâle getirildiği tutanakla tespit edilen ürünler tekrar satılabilir. Para cezası bakımından ise Türkçe güvenlik bilgisi yükümlülüğü 7223 m.20/1-e kapsamında değerlendirilebilir.

Varsayımsal örnek 2 — kopan parça nedeniyle ciddi risk. Bebeklere yönelik bir peluş oyuncakta yapılan testte gözlerin kolayca koptuğu ve yutulabilecek boyutta olduğu belirleniyor. Risk değerlendirmesi ciddi risk sonucuna varırsa bölge müdürlüğü savunma almadan karar verebilir; ancak sonradan sunulan savunma komisyonca tekrar değerlendirilir (PGD m.11/7). Ürünün piyasadan çekilmesi, satın alanlardan geri çağrılması ve risk duyurusu gündeme gelir; imalatçı ve ithalatçı için ürün güvenliğine ilişkin aykırılıktan 7223 m.20/1-a kapsamında ceza söz konusu olabilir.

Varsayımsal örnek 3 — denetimden önce fark edilen kimyasal uygunsuzluk. Bir imalatçı, kendi periyodik testinde bir parmak boyası oyuncak setinin bir partisinde kimyasal sınır değer aşımı tespit ediyor ve Bakanlık denetiminden önce bölge müdürlüğüne gönüllü önlem başvurusu yaparak partiyi geri çağırıyor. Önlemler tamamlanıp uygunsuzluk tamamen giderilirse idari yaptırım uygulanmaz (PGD m.16/8; 7223 m.21/1).

Sık yapılan hatalar: şahit numuneyi açmak, kaybetmek veya satmak; savunma süresini “10 gün” sanıp iş günü hesabını kaçırmak; düzeltici önlem planını on beş iş gününde sunmamak; para cezası için bir aylık ödeme süresiyle altmış günlük dava süresini karıştırmak; tedarikçi bilgisini on iş günü içinde bildirmemek; ambalaj üzerindeki “oyuncak değildir” ifadesine güvenmek; internet ilanına yaş uyarısı ve CE işareti bilgisini koymamak; AT tip inceleme belgesinin beş yıllık gözden geçirmesini takip etmemek.

Adım Adım: Denetim Tutanağından Dava Dilekçesine

Uygunsuz bir oyuncağın bir çocuğa zarar vermesi hâlinde imalatçı ve ithalatçının ürün sorumluluğu tazminatı da gündeme gelir (7223 m.6). Bu konu Ürün Güvenliği, Geri Çağırma ve Üreticinin Sorumluluğu ve “Güvensiz Bir Ürün Beni Yaraladı” yazılarımızda, sigorta boyutu Ürün Sorumluluk ve Geri Çağırma Sigortası yazımızda ele alınıyor. Ürün güvenliği alanındaki yeni gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan, genel denetim usulünü Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) rehberimizden takip edebilirsiniz. Sorularınız için 0554 648 37 15 numarasından Hukukçular Evi Ankara’ya ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Oyuncaklarda piyasa gözetimini hangi kurum yapıyor?

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğinde “Bakanlık” Ticaret Bakanlığı olarak tanımlanır (m.4/1-ç). Denetimler Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün denetim planı uyarınca gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerince yürütülür ve idari yaptırımlar bölge müdürlüğünce uygulanır (PGD Yönetmeliği m.4, 6, 11, 12).

Ticaret Bakanlığı 2026’da kaç firmayı denetledi?

Bakanlığın 21.07.2026 tarihli açıklamasına göre 2026’nın ilk altı ayında 4.704 firmada denetim ve bilgilendirme yapıldı; piyasaya arz yasağı, toplatma ve risk duyurusu tedbirleri uygulandı ve toplam 8,6 milyon TL idari para cezası verildi. Çocuk mobilyaları, çocuk giysileri, çocuk ayakkabıları ve oyuncaklar öncelikli ürünlerdi.

Oyuncağım için savunma süresi ne kadar?

Ciddi risk hâli dışında bölge müdürlüğü savunma için on iş günü süre verir (PGD m.11/1; 7223 m.16/5). Acil müdahale gereken ciddi riskte savunma alınmadan karar verilebilir, ancak sonradan sunulan savunma komisyonca tekrar değerlendirilir (PGD m.11/7).

Şahit numune ne işe yarar?

Şahit numune, test numunesinin zayi olması veya test sonuçlarına itiraz edilmesi hâlinde başvurulmak üzere alınır (PGD m.4/1-m). Üç takım numuneden biri yediemin olarak işletmeciye bırakılır; mühürlü ve bozulmamış şekilde saklanmalıdır (m.7/3).

Toplatma kararı ile geri çağırma arasındaki fark nedir?

Piyasadan çekme, tedarik zincirinde bulunan ürünün satışının önlenmesine; geri çağırma ise tüketiciye ulaşmış ürünün geri getirilmesine yöneliktir. Geri çağırmada tüketiciye onarım, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eşdeğer güvenli ürün seçeneklerinden en az biri sunulur ve bütün masraflar işletmeciye aittir (PGD m.15; 7223 m.19).

CE işareti eksikse doğrudan toplatma kararı verilir mi?

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine göre CE işareti, uygunluk beyanı veya teknik dosya eksikliğinde Bakanlık önce uygunsuzluğa son verilmesini ister; devam ederse piyasada bulundurmayı kısıtlar veya yasaklar, geri çağırma veya piyasadan çekme sağlar (m.46). PGD Yönetmeliği de bu hâlde düzeltici önlem planı istenmesini öngörür (m.11/5).

Düzeltici önlem planı için ne kadar süre var?

Karar tebliğinde düzeltici önlem planı sunmak için on beş iş günü verilir. Onaylanan planın uygulanması için altı ayı geçmemek üzere süre, mücbir sebepte altı ayı geçmemek üzere ek süre tanınır (PGD m.11/3).

Oyuncakta idari para cezası ne kadar?

Ceza aykırılığın türüne göre değişir. 2026’da ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılık için 434.505 TL ile 4.345.058 TL, teknik dosya ve uygunluk değerlendirmesi yükümlülüğüne aykırılık için 173.801 TL ile 1.738.022 TL, Türkçe talimat ve iletişim bilgisi gibi yükümlülüklere aykırılık için 60.830 TL ile 608.307 TL arası ceza öngörülür (7223 m.20; Tebliğ 2026/13).

Gönüllü toplatma yaparsam ceza alır mıyım?

Uygunsuzluğu Bakanlık denetiminden önce tespit edip gönüllü önlem başvurusu yapan, yükümlülüklerini yerine getiren ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (PGD m.16/8; 7223 m.21/1).

Toplatma kararına veya para cezasına nereye dava açılır?

7223 sayılı Kanuna göre verilen kararlara karşı idare mahkemesinde dava açılır (m.22/2). Yetkili mahkeme kararı veren bölge müdürlüğünün bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32). Süre, tebliği izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7, 8).

Dava açınca toplatma kararı durur mu?

Hayır. Dava açılması kararın uygulanmasını durdurmaz. Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık şartları birlikte gerçekleşirse mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27).

Satıcı olarak ben de sorumlu muyum?

Evet. Dağıtıcı oyuncağı satmadan önce CE işaretini, Türkçe talimat ve güvenlik bilgilerini ve imalatçı ile ithalatçının iletişim bilgilerini doğrular (Oyuncak Yön. m.8/2). İmalatçı veya ithalatçı tespit edilemezse ve dağıtıcı tedarikçi bilgisini on iş günü içinde bildirmezse imalatçı kabul edilir (7223 m.11/2).

Mevzuat ve kaynaklar: Ticaret Bakanlığının 21/07/2026 tarihli “Ticaret Bakanlığı, 2026 Yılının İlk Altı Ayında da Güvensiz Ürünlere Geçit Vermedi” başlıklı açıklaması; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (RG 04/10/2016-29847; değişiklikler RG 01/04/2017-30025 ve 24/12/2019-30988) m.2, 4, 5, 7–12, 17–22, 42–46, 49, 50, 52; Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022) m.4, 6–16; Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği m.6, 10, 13, 14; 7223 sayılı Kanun m.5, 6, 11, 15–22, 25; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124 4. Mükerrer); 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 11, 12, 27, 32. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada işlem tarihindeki mevzuat esas alınmalıdır.