Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB) 2027: İmalatçı, İthalatçı ve Dağıtıcı Ne Yapmalı? CE İşareti, Piyasadan Çekme Kararı, İdari Para Cezası ve İtiraz Yolları (7223 s.K.)

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, AB’nin 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü’nü esas alan yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği’ni 16 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımladı; Ticaret Bakanlığı da 27 Ekim 2026’da AB ile bu alandaki mevzuat uyumunu teyit eden Beyan Metni’nin imzalandığını duyurdu. Yönetmeliğin imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcıya yükümlülük getiren hükümleri ile piyasa gözetimi hükümleri 20 Ocak 2027’de yürürlüğe giriyor ve 2009’dan beri uygulanan Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) aynı tarihte yürürlükten kalkıyor. Bu yazı yeni yönetmeliği 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile birlikte ele alıyor: hangi ürünlerin kapsamda olduğunu, imalatçının teknik dosya, uygunluk beyanı, CE işareti ve dijital talimat yükümlülüklerini, ithalatçı ve dağıtıcının kontrol görevlerini, makineyi sonradan değiştirenin sorumluluğunu, yüksek riskli kategorileri ve onaylanmış kuruluşları, piyasa gözetiminde verilebilecek uygunsuzluk giderme, piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme ve geri çağırma kararlarını, 2026 yılı idari para cezası tutarlarını ve bu kararlara karşı savunma, idari başvuru ve dava yollarını kanun maddeleriyle anlatıyor. Firma veya marka adı içermez; genel bilgilendirme amaçlıdır.

Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği Nedir, Kim Uygular?

Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), 16.10.2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yayımlandı. Yönetmelik, 7223 sayılı Kanunun 4. maddesinin üçüncü fıkrasına ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 388. maddesine dayanıyor (m.3) ve AB’nin 2006/42/AT sayılı Direktifi ile 73/361/AAT sayılı Direktifini yürürlükten kaldıran 14.6.2023 tarihli (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü esas alınarak hazırlandı (m.50). Amacı, tüketiciler ve profesyonel kullanıcılar başta olmak üzere insan sağlığı ve güvenliği için yüksek düzeyde koruma sağlarken makinelerin tasarım ve yapımına ilişkin sağlık ve güvenlik gerekliliklerini belirlemek ve bu ürünlerin serbest dolaşım kurallarını düzenlemektir (m.1).

Yönetmeliğin “Bakanlık” tanımı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır (m.4). Risk taşıyan ürünlere ilişkin değerlendirme, düzeltici önlem talebi, piyasada bulundurmanın yasaklanması, şekli uygunsuzluk işlemleri ve idari yaptırımlar bu Bakanlık tarafından yürütülür (m.43–46, m.49). Ticaret Bakanlığı ise AB Komisyonu ve üye ülkelerle yapılacak bildirimlerde aracı kurumdur; örneğin bir ürünün EK-1’de yer alıp almadığı konusundaki tereddüt veya ülke dışına taşan uygunsuzluklar Komisyona Ticaret Bakanlığı aracılığıyla bildirilir (m.7/3, m.43/4). Ticaret Bakanlığının 27 Ekim 2026 tarihli açıklaması bu çerçevede, AB ile müzakerelerin tamamlandığını ve mevzuat uyumunu teyit eden Beyan Metni’nin imzalandığını duyurdu; ayrıntılar AB ile Makine Emniyeti Mevzuatında Uyum Teyit Edildi (Hukuk Gündemi, 27 Ekim 2026) haberimizde yer alıyor.

Firmalar açısından pratik sonuç şudur: makine alanındaki bir denetim yazısı, numune alma tutanağı, uygunsuzluk bildirimi veya idari para cezası kararı kural olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından (veya yetki devri varsa onun yetkilendirdiği birimden) gelir. Kararın yetki unsuru, 7223 sayılı Kanunun 22. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yetkili kuruluşun çıkardığı yönetmelikle belirlenen makam veya görevli tarafından tesis edilip edilmediği yönünden ayrıca kontrol edilmelidir. Genel denetim usulü Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) rehberimizde anlatılıyor.

Yürürlük Takvimi ve Geçiş Hükmü: 16 Ekim 2026 ve 20 Ocak 2027

Yönetmeliğin 52. maddesi kademeli bir yürürlük öngörüyor. Yayım tarihinde yürürlüğe giren hükümler sınırlıdır; firmaları doğrudan bağlayan yükümlülüklerin neredeyse tamamı 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlar. Yürürlükten kaldırma hükmü olan 51. madde yayım tarihinde yürürlüğe girenler arasında sayılmadığından, 2006/42/AT sayılı Makina Emniyeti Yönetmeliği 20 Ocak 2027’ye kadar uygulanmaya devam eder.

Geçici 1. maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, eski yönetmeliğe uygun arz edilmiş ürünlere, eski yönetmeliğin korunma önlemine ilişkin 12. maddesine göre başlatılmış işlemler dahil, yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren eski 12. madde yerine yeni yönetmeliğin yedinci bölümünün (m.43–46) uygulanacağını öngörüyor. Buna karşılık yedinci bölümün maddeleri 52. maddeye göre 20 Ocak 2027’de yürürlüğe giriyor. Bu iki hükmün 16 Ekim 2026 ile 20 Ocak 2027 arasındaki dönemde birlikte nasıl uygulanacağı resmî metinden açıkça anlaşılmıyor; bu dönemde tebliğ edilen bir işlemde hangi hükmün dayanak gösterildiği dikkatle incelenmelidir.

“Piyasaya arz” yönetmelikte ürünün piyasada ilk kez bulundurulması olarak tanımlanır (m.4). Geçiş hükmünden yararlanmak için belirleyici olan, makinenin 20 Ocak 2027’den önce ilk kez piyasada bulundurulmuş olmasıdır. İthalatçı için gümrük ve fatura kayıtları, imalatçı için ilk satış veya teslim belgeleri bu tarihin ispatında kullanılabilir.

Kapsam: Hangi Ürünler Girer, Hangileri Girmez?

Yönetmelik makineleri ve şu “ilgili ürünleri” kapsar: değiştirilebilir teçhizat, emniyet aksamları, kaldırma aksesuarları, zincir, halat ve kayışlar ile sökülebilir mekanik aktarma tertibatları (m.2/1). Kısmen tamamlanmış makineler de kapsamdadır (m.2/2). Yeni düzenlemenin önemli farklarından biri, emniyet aksamının “yazılım dahil fiziksel veya dijital aksam” olarak tanımlanmasıdır (m.4). Böylece güvenlik işlevini yerine getiren ve bağımsız olarak piyasaya arz edilen bir yazılım da emniyet aksamı sayılabilir.

Bir ürün için risklerin tamamı veya bir kısmı daha özel bir AB uyum mevzuatıyla karşılanıyorsa, yönetmelik o riskler bakımından uygulanmaz (m.10). Bu nedenle bir üründe hangi teknik düzenlemelerin birlikte uygulanacağı en başta belirlenmeli; birden fazla düzenleme uygunluk beyanı gerektiriyorsa hepsi için tek AB uygunluk beyanı hazırlanır (m.22/3).

İmalatçının Yükümlülükleri: Teknik Dosya, Uygunluk Beyanı, CE İşareti ve Dijital Talimat

İmalatçı, makineyi EK-3’teki temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerine uygun tasarlayıp üretmekten sorumludur (m.11/1). Piyasaya arzdan veya hizmete sunmadan önce EK-4 Kısım A’daki teknik dosyayı hazırlar, 26. maddedeki uygunluk değerlendirme yöntemini uygular veya uygulatır; uygunluk kanıtlanırsa AB uygunluk beyanını düzenler ve CE işaretini iliştirir (m.11/2). Kendi kullanımı için makine imal edip hizmete sunan da imalatçı sayılır (m.4).

Teknik dosya ve uygunluk beyanı piyasaya arzdan itibaren en az 10 yıl piyasa gözetimi kuruluşunun emrine hazır tutulur; teknik dosyadaki kaynak kodu veya programlama mantığı, uygunluk kontrolü için gerekliyse gerekçeli talep üzerine Bakanlığa sunulur (m.11/3). Seri üretimde uygunluğun sürmesi için gerekli süreçler kurulur; standartlardaki ve tasarımdaki değişiklikler izlenir; gerektiğinde piyasadaki ürünlerden numune alınıp test edilir, şikâyetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan ürünlerin kaydı tutulur (m.11/4). Makine üzerinde model, seri veya tip tanımı ve imalat yılı (imalat işleminin tamamlandığı yıl) bulunur (m.11/5); imalatçının adı, tescilli ticari unvanı veya markası, posta adresi ve internet sitesi, e-posta adresi gibi dijital iletişim bilgisi belirtilir (m.11/6).

Dijital talimat. Kullanım talimatı dijital formatta sunulabilir. Bu durumda imalatçı, dijital talimata nasıl erişileceğini makine, ambalaj veya eşlik eden belgede gösterir; talimatı yazdırılabilir, indirilebilir ve elektronik cihaza kaydedilebilir formatta, makine arızalıyken de erişilebilecek şekilde sunar ve makinenin beklenen kullanım ömrü boyunca, her hâlde piyasaya arzdan sonra en az 10 yıl çevrimiçi erişilebilir tutar (m.11/7). Kullanıcı satın alma sırasında talep ederse imalatçı bir ay içinde ücretsiz kâğıt talimat sağlar; makine profesyonel olmayan kullanıcıların da kullanabileceği türdense temel güvenlik bilgisi kâğıt olarak verilir. Talimatlar ve güvenlik bilgileri Türkçe, açık ve okunabilir olur (m.11/8).

Dijital uygunluk beyanı. AB uygunluk beyanı makineyle birlikte verilebilir veya kullanım talimatında beyana erişilecek internet adresi ya da makinece okunabilir kod gösterilebilir; dijital beyan da en az 10 yıl çevrimiçi kalır (m.11/9). Beyan başka bir dilde düzenlenmişse Türkçe tercümesi eklenir (m.22/2). İmalatçı, beyanı düzenleyerek ürünün uygunluğuna ilişkin sorumluluğu üstlenir (m.22/4).

CE işareti. İşaret, 4021 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan CE İşareti Yönetmeliğine uygun olarak (m.24), görülebilir, okunaklı ve silinemez biçimde ve piyasaya arzdan önce iliştirilir; ürüne iliştirilemiyorsa ambalaja ve eşlik eden belgelere konulur (m.25/1–2). Onaylanmış kuruluşun yer aldığı yöntemlerde CE işaretini kuruluşun kimlik kayıt numarası izler (m.25/3). 7223 sayılı Kanun ayrıca uygunluk işaretinin yalnızca teknik düzenlemenin öngördüğü ürünlerde kullanılmasını ve CE işaretinin anlamını veya görünürlüğünü bozacak başka işaretlerin konulmamasını şart koşar (7223 m.13/3, 13/5).

İmalatçı, piyasaya arz ettiği makinenin uygun olmadığını düşünüyor veya buna kanaat getirmek için makul sebebi varsa uygun hâle getirme, piyasadan çekme veya geri çağırma önlemlerinden uygun olanı derhal alır; makine risk arz ediyorsa Bakanlığı ayrıntılı olarak bilgilendirir (m.11/10). Bakanlığın gerekçeli talebi üzerine uygunluğu kanıtlayan tüm bilgi ve belgeleri Türkçe veya Bakanlığın kabul edeceği dilde sunar (m.11/11). Bu yükümlülükler 7223 sayılı Kanunun 7. maddesindeki genel imalatçı yükümlülükleriyle örtüşür.

İthalatçının Yükümlülükleri: Piyasaya Arzdan Önce Neyi Teyit Etmeli?

İthalatçı, yönetmelik kapsamındaki ürünü ithal ederek piyasaya arz eden Türkiye’de yerleşik gerçek veya tüzel kişidir (m.4). İthalatçı yalnızca uygun makineleri piyasaya arz eder (m.14/1). Piyasaya arzdan önce imalatçının uygun uygunluk değerlendirme yöntemini yerine getirdiğini, EK-4 Kısım A’daki teknik dosyayı hazırladığını, makinenin CE işaretini taşıdığını, gerekli belgelerin ürüne eşlik ettiğini ve imalatçının tanımlama ve iletişim bilgisi yükümlülüklerine uyduğunu sağlar (m.14/2). Makinenin uygun olmadığını düşünüyor veya düşünmek için nedeni varsa, uygun hâle getirilene kadar piyasaya arz edemez; risk varsa imalatçıyı ve Bakanlığı bilgilendirir.

İthalatçı kendi adını, tescilli ticari unvanını veya markasını, posta adresini ve dijital iletişim bilgisini ürün, ambalaj veya eşlik eden belge üzerinde gösterir (m.14/3); talimatların ürüne eşlik etmesini sağlar (m.14/4); kendi sorumluluğundayken depolama ve nakliye koşullarının uygunluğu bozmamasını sağlar (m.14/5); gerektiğinde numune alarak test eder ve şikâyet kaydı tutar (m.14/6); piyasaya arz ettiği ürün uygun değilse derhal düzeltici önlem alır ve risk varsa Bakanlığı bilgilendirir (m.14/7). Uygunluk beyanının bir kopyasını en az 10 yıl saklar ve talep hâlinde teknik dosyayı Bakanlığa sunar (m.14/8).

İthalat aşamasındaki ürün güvenliği denetimleri ayrı bir mevzuata tabidir; 7223 sayılı Kanunun 15. maddesinin sekizinci fıkrası dış ticarete konu ürünlerin uygunluk denetimine ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceğini söyler. Gümrük aşamasındaki denetimin genel işleyişi İthalatta Ürün Güvenliği Denetimi ve TAREKS yazımızda, ticaret politikası önlemleri İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri sayfamızda yer alıyor.

Dağıtıcı, Bayi ve Pazaryeri: Satıcının Sorumluluğu Nerede Başlar?

Dağıtıcı, ürünü piyasada bulunduran kişidir (m.4) ve bunu yaparken yönetmeliğin gerekleri doğrultusunda “özenle” hareket eder (m.16/1). Makineyi piyasada bulundurmadan önce CE işaretini, uygunluk beyanının eşlik ettiğini, Türkçe kullanım talimatı ve bilgilerin bulunduğunu ve imalatçı ile ithalatçının tanımlama ve iletişim bilgisi yükümlülüklerine uyduğunu doğrular (m.16/2). Uygun olmadığından şüphelendiği makineyi uygun hâle getirilene kadar piyasada bulunduramaz (m.16/3). Depolama ve nakliye koşullarından sorumludur (m.16/4) ve uygunsuzluk hâlinde düzeltici önlemlerin alındığından emin olur (m.16/5).

Kendi adı veya ticari markasıyla makine piyasaya arz eden ya da piyasadaki makineyi uygunluğu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı sayılır (m.18; 7223 m.11/1). 7223 sayılı Kanuna göre imalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçı tespit edilemediğinde, yetkili kuruluşun bildiriminin tebliğinden itibaren on iş günü içinde bu kişilerin veya tedarik zincirindeki bir önceki işletmecinin isim ve irtibat bilgilerini bildirmeyen dağıtıcı da imalatçı kabul edilir (7223 m.11/2).

İnternet üzerinden satışta izlenebilirlik yükümlülüğü elektronik ticaret ortamı sağlayan aracı hizmet sağlayıcılar için de geçerlidir (7223 m.12/2). Uygun olmayan bir ürün internette tanıtılıyor veya satılıyorsa yetkili kuruluş aracı hizmet sağlayıcıya içeriğin çıkarılması için bildirimde bulunur; içerik yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa içeriğe erişimin engellenmesine karar verir ve kararı uygulanmak üzere BTK’ya bildirir (7223 m.17/2). Bu yükümlülüğe aykırılık için 2026 yılında 173.801 TL ile 1.738.022 TL arasında idari para cezası öngörülür (7223 m.20/5). Aracı hizmet sağlayıcının konumu, sağlık ürünleri örneği üzerinden Pazaryerinin Sorumluluğu yazımızda ele alınıyor.

Önemli Değişiklik: Makineyi Sonradan Değiştiren Kim Sorumlu?

Yeni yönetmeliğin uygulamada en çok tartışılacak kavramlarından biri “önemli değişiklik”tir. Önemli değişiklik; piyasaya arz veya hizmete sunmadan sonra, imalatçının öngörmediği veya planlamadığı, yeni bir tehlike yaratarak ya da mevcut riski artırarak makinenin emniyetini etkileyen, fiziksel veya dijital araçlarla yapılan ve mevcut güvenlik kontrol sistemini değiştirmeyi gerektiren mahfaza veya koruyucu cihaz eklenmesini ya da kararlılık veya mekanik dayanıklılık için ilave koruyucu önlem alınmasını gerektiren değişikliktir (m.4).

Makinede önemli değişiklik yapan gerçek veya tüzel kişi imalatçı sayılır ve 11. maddedeki imalatçı yükümlülüklerine tabi olur; değişiklik bir tertibatın yalnızca bir parçasının güvenliğini etkiliyorsa, risk değerlendirmesinde gösterildiği şekilde yükümlülükler yalnızca o makine bakımından uygulanır (m.19/1). Değişikliği yapan kişi, makinenin uygunluğunu tamamen kendi sorumluluğunda sağlar ve beyan eder; 26. maddedeki uygunluk değerlendirme yöntemlerini uygular (m.19/2). Kendi kullanımı için kendi makinesinde değişiklik yapan profesyonel olmayan kullanıcı ise imalatçı sayılmaz (m.19/3).

Bu kural özellikle üretim hattına yazılım güncellemesi yükleyen entegratörler, ikinci el makineyi yenileyerek satanlar ve fabrika içinde makineyi yeni bir işleve uyarlayan işletmeler için önemlidir. 7223 sayılı Kanunun 4. maddesi de kullanılmış olmakla birlikte değişiklik yapılarak piyasaya tekrar arz edilen ürünlerin ve AB dışından ithal edilen eski ve kullanılmış ürünlerin teknik düzenlemeye uygun olması gerektiğini açıkça söyler. Değişikliğin “önemli” olup olmadığına ilişkin risk değerlendirmesinin yazılı ve tarihli olarak saklanması, olası bir denetimde ilk istenecek belgelerden biridir.

Uygunluk Değerlendirme Yöntemleri ve Yüksek Riskli Kategoriler (EK-1)

Hangi uygunluk değerlendirme yönteminin uygulanacağı, makinenin EK-1’de yer alıp almadığına göre değişir (m.7, m.26). EK-1 Kısım A’daki kategoriler için onaylanmış kuruluşun katıldığı yöntemlerden biri zorunludur; Kısım B’deki kategorilerde iç üretim kontrolü (Modül A), ancak makine o kategoriye özgü ve ilgili tüm gereklilikleri kapsayan uyumlaştırılmış standartlara veya ortak özelliklere uygun olarak tasarlanıp üretilmişse kullanılabilir; aksi hâlde onaylanmış kuruluşlu bir yöntem uygulanır (m.26/3-d). EK-1’de listelenmeyen makinelerde iç üretim kontrolü (Modül A) uygulanır (m.26/4).

Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde referansı yayımlanmış uyumlaştırılmış standartlara uygun ürünün, standardın kapsadığı gereklilikler bakımından temel gerekliliklere uygun olduğu varsayılır (m.21/1). Komisyonun ortak özellikleri için de aynı varsayım geçerlidir (m.21/3). AB siber güvenlik belgelendirme programı kapsamında belgelendirilmiş makineler, bozulmaya karşı koruma ile kontrol sistemlerinin güvenliği ve güvenilirliği yönünden ilgili gerekliliklere uygun varsayılır (m.21/5). Yüksek riskli yapay zekâ sistemleri için ise AB yapay zekâ mevzuatı kapsamında referans alınan standartlara uyum belirli bir geçiş döneminde uygunluk varsayımı sağlar (m.21/6). Uygunluk varsayımı mutlak değildir: 7223 sayılı Kanuna göre belge veya işarete sahip olmak, yetkili kuruluşun ürünü denetlemesine ve uygun olmayan ürün hakkında önlem almasına engel değildir (7223 m.15/6).

Onaylanmış Kuruluşlar ve Türkiye’de Belgelendirme

Yönetmeliğin uygunluk değerlendirme kuruluşlarının görevlendirilmesine ilişkin 27–42. maddeleri yayım tarihinde, 16 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre AB ile imzalanan Beyan Metni sayesinde Türkiye’de onaylanmış kuruluş atamaları yapılabilecek ve makine ihracatçıları uygunluk değerlendirme ve belgelendirme işlemlerini AB üyesi ülkelerdeki üreticilerle eşdeğer koşullarda Türkiye’de gerçekleştirebilecek. Bakanlık, onaylanmış kuruluşların görevlendirilmesine ilişkin bilgileri Komisyona Ticaret Bakanlığı aracılığıyla iletir; Komisyon veya bir üye ülke bir kuruluşun yeterliliğinin incelenmesini isterse 1/2006 sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararının 4. maddesindeki usul izlenir (m.38).

Onaylanmış kuruluşlar, uygunluk değerlendirmesi ücretlerini belirlerken küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihtiyaçlarını dikkate alır (m.26/5). Firmalar açısından kritik hüküm 40. maddedir: onaylanmış kuruluş, aldığı kararlara karşı şeffaf ve erişilebilir bir itiraz usulü bulundurmak zorundadır. Tip inceleme belgesinin reddi, askıya alınması veya geri çekilmesi gibi kararlarda önce kuruluşun kendi itiraz usulü işletilmelidir. Kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde yetkili kuruluşun kuruluşa süre vermesi, faaliyetini askıya alması veya kısıtlaması ve onaylanmış kuruluş statüsünü geri çekmesi mümkündür (7223 m.14/5). Konunun ayrıntısı Onaylanmış Kuruluşlar: Görevlendirme, Denetim ve Faaliyet Kısıtlaması yazımızda yer alıyor.

Piyasa Gözetimi: Risk Taşıyan Ürün, Şekli Uygunsuzluk ve Verilebilecek Kararlar

Yetkili kuruluş ürünleri depoda, nakil aracında, iş yerinde ve üretim tesisinde denetleyebilir, belge ve kayıt isteyebilir (7223 m.16/1); belge kontrolü, duyusal inceleme, numune alma, yerinde muayene veya test yapabilir (m.16/2). Kimlik açıklanmadan internet, radyo ve televizyon üzerinden satın alınan ürünler de numune olarak esas alınır (7223 m.17/4). Denetlenen ürün test veya muayene sonucunda uygun çıkmazsa numune, test ve muayene giderleri imalatçı veya ithalatçı tarafından karşılanır (7223 m.15/7). Numune ve test aşamasındaki itiraz imkânları numune analizine itiraz rehberimizdeki genel açıklamalara benzer şekilde değerlendirilebilir.

Yönetmelik iki ayrı yol öngörür. Esasa ilişkin uygunsuzlukta Bakanlık, ürünün risk arz ettiğine dair yeterli gerekçe bulursa ürünü ilgili bütün gereklilikler yönünden değerlendirir; uygun olmadığını tespit ederse Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmeliğin 20. maddesinin üçüncü fıkrasındaki uygun ve orantılı düzeltici önlemlerin riskle orantılı makul sürede alınmasını gecikmeksizin ister (m.43/1–2). Önlemler alınmazsa veya uygunsuzluk ya da risk devam ederse piyasada bulundurmanın yasaklanmasını, kısıtlanmasını, piyasadan çekilmesini veya geri çağrılmasını sağlar ve kamuoyunu bilgilendirir (m.43/6). Ürün uygun olsa bile risk arz ediyorsa ek önlemler, piyasadan çekme veya geri çağırma istenebilir (m.45).

Şekli uygunsuzlukta ise CE işaretinin hiç veya hatalı iliştirilmesi, onaylanmış kuruluş numarasının hatalı kullanılması, uygunluk beyanının hiç veya doğru hazırlanmaması, teknik dosyanın bulunmaması veya eksikliği, imalatçı veya ithalatçı iletişim bilgilerinin olmaması gibi hâllerde Bakanlık önce uygunsuzluğun sona erdirilmesini ister; uygunsuzluk devam ederse piyasada bulundurmayı kısıtlar veya yasaklar, geri çağırma veya piyasadan çekme sağlar (m.46). 7223 sayılı Kanun da uygunluk işareti, teknik dosya, etiket ve talimatın bulunmaması veya eksikliği hâlinde yetkili kuruluşun risk değerlendirmesi için yeterli gerekçe bulunduğunu varsayabileceğini ve risk değerlendirmesinin sonucundan bağımsız olarak uygunsuzluğun giderilmesini isteyebileceğini öngörür (7223 m.16/4).

İktisadi işletmeci önlemleri almaz, zamanında almaz veya yetkili kuruluş önlemleri yetersiz bulursa ya da işletmeci tespit edilemezse yetkili kuruluş önlemleri kendisi alır (7223 m.17/1); yaptığı masraflar genel hükümlere göre işletmeciye rücu edilir (7223 m.22/1). Kamuya ilanın sonuçları ve ilana karşı yollar GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları sayfamızda, geri çağırma yükümlülüğü Ürünü Geri Çağırmayan Firmanın Hukuki Durumu yazımızda anlatılıyor.

İdari Para Cezaları 2026 ve Sorumluluktan Kurtaran Hâller

Yönetmelik ihlallerinde 7223 sayılı Kanundaki idari yaptırımlar uygulanır (m.49). Kanunun 20. maddesindeki tutarlar her yıl yeniden değerlenir; 1.1.2026–31.12.2026 döneminde geçerli tutarlar, 31.12.2025 tarihli ve 33124 (4. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ticaret Bakanlığının Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğiyle belirlenmiştir. Yeni yönetmeliğin yükümlülük hükümleri 20.01.2027’de yürürlüğe gireceğinden, o tarihten sonraki aykırılıklarda 2027 yılı için ilan edilecek tutarlar esas alınacaktır.

Kanun cezanın belirlenmesinde bazı sınırlar koyar: (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil için ayrıca (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m.20/7); aynı uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8); para cezası idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9); ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10); cezada aykırılığın büyüklüğü ve işletmenin ekonomik durumu dikkate alınır (m.20/11).

Sorumluluktan kurtaran hâller. Ürünün uygun olmadığını yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan kendiliğinden tespit edip geri çağırma dahil gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1). İmalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü kişinin veya kullanıcının müdahalesinden kaynaklandığını ya da uygunsuzluğun teknik düzenlemelere veya diğer zorunlu teknik kurallara uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa da idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2). “Önemli değişiklik” kavramı bu ispat bakımından da önemlidir: makineyi sonradan değiştiren kişi imalatçı sayıldığından, orijinal imalatçı uygunsuzluğun bu değişiklikten doğduğunu ileri sürebilir.

Savunma, İdari Başvuru, İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması

Savunma. Ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş, önlemlere ilişkin nihai kararı almadan önce işletmeciye savunma için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir (7223 m.16/5). Ciddi risk nitelemesi, riskin doğurabileceği tehlikenin niteliği ve gerçekleşme olasılığı dikkate alınarak yapılan risk değerlendirmesine dayanmalıdır; daha yüksek bir güvenlik seviyesinin olabilirliği veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin bulunması tek başına bir ürünün güvenli olmadığı anlamına gelmez (7223 m.16/3). Yetkili kuruluş, önlem ve idari yaptırım kararının tebliğinde kararın gerekçelerini, varsa çözüm önerilerini, yasal itiraz yollarını ve süre sınırlarını belirtmek zorundadır (7223 m.16/5).

Yargı yolu. 7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İYUK hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur (7223 m.22/2). Ürün güvenliği kaynaklı para cezaları da bu nedenle sulh ceza hâkimliğine değil idare mahkemesine götürülür; görevli yargı yeri ayrımının genel çerçevesi İdari Para Cezalarına İtiraz yazımızda yer alıyor. Dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür (İYUK m.7/1) ve yazılı bildirimi izleyen günden işlemeye başlar (İYUK m.7/2-a, m.8/1); sürenin son günü tatile rastlarsa izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/2).

İdari başvuru. Dava açmadan önce, işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi, başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılarak yeniden işlemeye başlar (İYUK m.11). Uygunsuzluğun giderildiğini gösteren yeni test raporu veya düzeltici önlem kanıtı bulunan dosyalarda bu başvuru, dava öncesinde idareye düzeltme imkânı verir.

Yürütmenin durdurulması. Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmadan da durdurma kararı verilebilir (İYUK m.27/2). Piyasadan çekme, imha veya kamuya ilan gibi sonuçları geri döndürülmesi güç önlemlerde bu talep özellikle değerlendirilmelidir; şartları Yürütmenin Durdurulması rehberimizde anlatılıyor. İşlem nedeniyle doğan zararlar için iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra Tam Yargı Davası açılabilir (İYUK m.12).

İdari yargıdaki genel dava türleri ve iptal sebepleri İdari İşlemin İptali Davası ve İdare Hukuku Rehberi sayfalarımızda yer alıyor.

Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz, yalnızca kuralların nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmıştır.

Varsayımsal örnek 1 — ithal ahşap işleme makinesi. Bir ithalatçı, Şubat 2027’de AB dışındaki bir üreticiden ahşap işleme için el ile beslemeli bir planya tezgâhı ithal ediyor. Ürün EK-1 Kısım B’de yer alan bir kategoriye giriyor. İmalatçı iç üretim kontrolü uyguladığını beyan ediyor, ancak tezgâh ilgili uyumlaştırılmış standarda tam uygun üretilmemiş. Bu durumda Modül A kullanılamaz; onaylanmış kuruluşlu bir yöntem gerekirdi (m.26/3-d). İthalatçı, uygunluk değerlendirmesinin uygun yöntemle yapıldığını teyit etmediği için m.14/2’ye aykırı davranmış olur ve 7223 m.20/1-c kapsamında değerlendirilebilir; Bakanlık ayrıca m.43 veya m.46 uyarınca önlem alabilir.

Varsayımsal örnek 2 — üretim hattına yazılım güncellemesi. Bir entegratör, piyasaya arz edilmiş bir robotik hücreye, imalatçının öngörmediği ve güvenlik kontrol sistemini değiştiren yeni bir koruyucu cihaz ve yazılım ekliyor. Değişiklik “önemli değişiklik” tanımına girdiğinden entegratör, değişikliğin etkilediği makine bakımından imalatçı sayılır ve uygunluk değerlendirmesini kendisi yapar (m.19). Orijinal imalatçı, sonradan ortaya çıkan bir uygunsuzluğun bu müdahaleden kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırımdan kurtulabilir (7223 m.21/2-b).

Varsayımsal örnek 3 — kendiliğinden geri çağırma. Bir imalatçı, satış sonrası şikâyet kayıtlarını incelerken bir kaldırma aksesuarı serisinde dayanıklılık sorunu tespit ediyor; Bakanlıktan herhangi bir talep veya uyarı gelmeden seriyi geri çağırıyor, etkilenen kullanıcılara onarım veya değişim sunuyor ve uygunsuzluğu tamamen gideriyor. Bu durumda 7223 m.21/1 uyarınca idari yaptırım uygulanmaz; ancak işletmecinin önlemi ve riskleri etkili şekilde duyurması (m.18) ve geri çağırma seçeneklerini sunması (m.19/3) gerekir.

Sık yapılan hatalar: uygunluk beyanını yalnızca yabancı dilde vermek ve Türkçe tercümesini eklememek; dijital talimata erişim bilgisini ürün üzerinde göstermemek veya 10 yıllık erişimi güvenceye almamak; EK-1’deki bir ürüne iç üretim kontrolü uygulamak; ithalatçının kendi iletişim bilgilerini ürüne eklememesi; tedarik zinciri kayıtlarının tutulmaması; savunma süresini kaçırıp yalnızca dava aşamasında teknik itirazda bulunmak; düzeltici önlem alındığı hâlde bunun belgelenmemesi; para cezasının bir aylık ödeme süresi ile altmış günlük dava süresinin karıştırılması.

Ne Yapmalı? Adım Adım Uyum ve Karar Sonrası Yol Haritası

Uygunsuz bir ürünün kişiye veya mala zarar vermesi hâlinde imalatçı ve ithalatçının ürün sorumluluğu tazminatı da gündeme gelir (7223 m.6). Bu sorumluluğun kapsamı Ürün Güvenliği, Geri Çağırma ve Üreticinin Sorumluluğu ve “Güvensiz Bir Ürün Beni Yaraladı” – Üretici Sorumluluğu yazılarımızda, sigorta boyutu Ürün Sorumluluk ve Geri Çağırma Sigortası yazımızda ele alınıyor. Ürün güvenliği alanındaki yeni gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan takip edebilirsiniz. Sorularınız için 0554 648 37 15 numarasından Hukukçular Evi Ankara’ya ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe giriyor?

Yönetmelik 16.10.2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Amaç, kapsam, dayanak, onaylanmış kuruluşların görevlendirilmesi ve geçici madde gibi hükümler yayım tarihinde; imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı yükümlülükleri, CE işareti, piyasa gözetimi ve idari yaptırım hükümleri dahil diğer hükümler 20.01.2027’de yürürlüğe giriyor (m.52).

Eski 2006/42/AT yönetmeliği ne zaman yürürlükten kalkıyor?

Yürürlükten kaldırma hükmü olan 51. madde 52. maddede yayım tarihinde yürürlüğe girenler arasında sayılmadığından, eski Makina Emniyeti Yönetmeliği 20.01.2027’de yürürlükten kalkar. Bu tarihten önce eski yönetmeliğe uygun piyasaya arz edilen ürünlerin piyasada bulundurulması engellenmez (geçici m.1/1).

Makinelerde piyasa gözetimini hangi bakanlık yapıyor?

Yönetmelikte “Bakanlık” Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak tanımlanır; risk taşıyan ürünlere ilişkin işlemler, şekli uygunsuzluk ve idari yaptırımlar bu Bakanlık tarafından uygulanır (m.4, m.43–46, m.49). AB Komisyonu ve üye ülkelerle bildirimler Ticaret Bakanlığı aracılığıyla yapılır.

Kullanım talimatı yalnızca dijital olarak verilebilir mi?

Verilebilir; ancak erişim bilgisinin ürün, ambalaj veya belgede gösterilmesi, talimatın indirilebilir ve yazdırılabilir olması ve en az 10 yıl çevrimiçi kalması gerekir. Kullanıcı satın alma sırasında isterse bir ay içinde ücretsiz kâğıt talimat verilir; profesyonel olmayan kullanıcıların kullanabileceği makinelerde temel güvenlik bilgisi kâğıt olarak sağlanır ve talimatlar Türkçe olur (m.11/7–8).

İthalatçı olarak makinenin uygunluğundan ben de sorumlu muyum?

Evet. İthalatçı yalnızca uygun makineleri piyasaya arz eder; arzdan önce uygunluk değerlendirmesinin yapıldığını, teknik dosyanın hazırlandığını, CE işaretini ve belgeleri teyit eder, kendi iletişim bilgilerini ürüne ekler ve uygunluk beyanını 10 yıl saklar (m.14). Arz öncesi teyit yükümlülüğüne aykırılık için 2026’da 173.801 TL ile 1.738.022 TL arası ceza öngörülür (7223 m.20/1-c).

Makinede yaptığımız değişiklik bizi imalatçı yapar mı?

Değişiklik “önemli değişiklik” tanımına giriyorsa evet. Önemli değişiklik yapan kişi imalatçı sayılır ve uygunluk değerlendirmesini kendisi yapar; kendi kullanımı için kendi makinesinde değişiklik yapan profesyonel olmayan kullanıcı hariçtir (m.4, m.19).

CE işareti eksik olan makine için hemen ceza mı verilir?

Yönetmeliğe göre şekli uygunsuzlukta Bakanlık önce uygunsuzluğun sona erdirilmesini ister; devam ederse piyasada bulundurmayı kısıtlar veya yasaklar, geri çağırma veya piyasadan çekme sağlar (m.46). Para cezası idari önlemlerden bağımsız olarak 7223 sayılı Kanunun 20. maddesine göre değerlendirilir ve önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9).

Kendiliğinden geri çağırma yaparsak ceza alır mıyız?

Ürünün uygun olmadığını yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan kendiliğinden tespit edip geri çağırma dahil gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1). Önlemin ve risklerin etkili şekilde duyurulması gerekir (7223 m.18, 19).

Savunma için ne kadar süre verilir?

Ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce savunma için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir; kararın tebliğinde gerekçeyi, itiraz yollarını ve süreleri belirtir (7223 m.16/5).

Piyasadan çekme kararına veya para cezasına karşı nereye dava açılır?

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İYUK hükümlerine göre idare mahkemesinde dava açılır (m.22/2). Süre, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7, 8). Bu süre içinde üst makama başvuru süreyi durdurur; otuz gün cevapsızlık ret sayılır (İYUK m.11).

Dava açarsak karar kendiliğinden durur mu?

Hayır. Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz. Telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartları birlikte gerçekleşirse mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27).

Para cezasını ödemek için ne kadar süre var?

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10). Bu süre altmış günlük dava açma süresinden ayrıdır; ikisi ayrı ayrı takip edilmelidir.

Mevzuat ve kaynaklar: Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), RG 16/10/2026-33402, m.1–5, 7, 9–26, 38, 40, 43–46, 49–52, geçici m.1, EK-1; 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.4, 6, 7, 9–17, 18–22; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124 4. Mükerrer); 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 11, 12, 27; Ticaret Bakanlığının 27/10/2026 tarihli açıklaması. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada işlem tarihindeki mevzuat esas alınmalıdır.