Ürünün uygun olmadığı anlaşıldığında firmanın önünde iki yol vardır: gerekli düzeltici önlemi kendiliğinden almak ya da yetkili kuruluşun talebini beklemek. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu bu iki yolu çok farklı sonuçlara bağlamıştır. Kendiliğinden hareket eden iktisadi işletmeci için Kanunun 21. maddesi idari yaptırım uygulanmayacağını öngörürken; önlemi almayan, geç alan veya yetersiz alan firma hem idari para cezasıyla hem de yetkili kuruluşun doğrudan aldığı ağır tedbirlerle karşılaşır. Bu rehber, geri çağırmama hâlinin hukuki sonuçlarını Kanunun madde düzeninde ele alır.
Geri çağırma kararı mı vermeniz gerekiyor? Süre ve usul kritiktir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Geri çağırma, piyasadan çekme ve düzeltici önlem
- Yükümlülük kimin üzerinde?
- Yetkili kuruluşa bildirim yükümlülüğü
- Önlem zinciri ve geri çağırmanın yeri
- Çerçeve Yönetmelik: önlem talebi ve geçici durdurma
- Geri çağırmanın usulü: duyuru, seçenekler, masraf
- Firma geri çağırmazsa ne olur?
- İdari para cezaları: 2026 tutarları ve tekerrür
- Ürün sorumluluğu tazminatı
- Sorumluluktan kurtaran hâller
- Karara itiraz: merci ve süre
- Sıkça sorulan sorular
Geri Çağırma, Piyasadan Çekme ve Düzeltici Önlem
Uygulamada en sık karıştırılan üç kavram, Kanunun 3. maddesinde ayrı ayrı tanımlanmıştır. Geri çağırma, nihai kullanıcının elinde bulunan ürünün iktisadi işletmeciye geri getirilmesini amaçlayan her türlü önlemi ifade eder. Piyasadan çekme ise tedarik zincirindeki ürünün piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan her türlü tedbirdir. Aradaki fark, ürünün nerede olduğudur: raftaki ürün çekilir, kullanıcının elindeki ürün geri çağrılır.
| Kavram | Kanundaki tanım | Ürün nerede? |
|---|---|---|
| Geri çağırma (m. 3/d) | Nihai kullanıcının elindeki ürünün iktisadi işletmeciye geri getirilmesini amaçlayan her türlü önlem | Tüketicinin elinde |
| Piyasadan çekme (m. 3/j) | Tedarik zincirindeki ürünün piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan her türlü tedbir | Rafta, depoda, bayide |
| Piyasaya arzın durdurulması | Ürünün piyasada ilk kez bulundurulmasının önlenmesi | Henüz piyasaya çıkmamış |
| Nihai kullanıcı (m. 3/h) | Ürünü ticaret, iş, zanaat ve mesleki faaliyetler dışında tüketici olarak ya da sanayi veya mesleki faaliyeti için elinde bulunduran kişi | — |
Bu ayrım, uygulanacak yükümlülüğü de değiştirir. Piyasadan çekmede muhatap tedarik zinciridir; geri çağırmada ise kamuya duyuru yapılması ve nihai kullanıcıya somut seçenekler sunulması zorunludur. Yanlış kavramla hareket eden firma, doğru önlemi almış olsa bile eksik önlem almış sayılabilir. Nihai kullanıcı tanımının son unsuru da önemlidir: Kanun, ürünü elinde bulunduran “Türkiye’de yerleşik veya ikamet eden” gerçek ya da tüzel kişiyi esas alır (m. 3/1-h).
Yükümlülük Kimin Üzerinde?
Kanun, düzeltici önlem yükümlülüğünü tedarik zincirindeki role göre ayrı ayrı düzenler. İmalatçı bakımından 7. maddenin birinci fıkrasının (h) bendi, ithalatçı bakımından 9. maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi aynı yükümlülüğü getirir: piyasaya arz ettiği ürünün uygun olmadığını öğrendiği veya bilmesinin gerektiği hâllerde ürünü uygun duruma getirmek ve gerektiğinde piyasaya arzını durdurmak, piyasadan çekmek veya geri çağırmak için gerekli düzeltici önlemleri ivedilikle alır; ürünün risk taşıdığı durumlarda risk teşkil eden hususlar ile alınan önlemler ve sonuçları hakkında ayrıntılı biçimde ve ivedilikle yetkili kuruluşu bilgilendirir.
Dağıtıcının konumu farklıdır. 10. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendine göre dağıtıcı, piyasada bulundurduğu ürünün uygun olmadığını öğrendiği veya bilmesinin gerektiği hâllerde gerekli düzeltici önlemlerin imalatçı veya ithalatçı tarafından alındığını teyit eder ve risk taşıyan durumlarda yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirir. Yani dağıtıcı önlemi bizzat almakla değil, alınıp alınmadığını doğrulamakla ve bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Aynı on iş günlük kural tazminat bakımından da işler: 11. maddenin üçüncü fıkrasına göre zarara uğrayan kişinin talebine rağmen imalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçının ya da bir önceki iktisadi işletmecinin bilgilerini on iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı, imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulur. Bu hüküm, “biz sadece satıyoruz” savunmasının sınırını çizer. İzlenebilirlik kaydı tutmayan dağıtıcı, tedarik zincirinde kendinden öncekini gösteremediğinde imalatçının tüm sorumluluğunu üstlenmiş olur. Nitekim 12. madde, iktisadi işletmecilerin bir önceki ve varsa bir sonraki iktisadi işletmecinin bilgilerini düzenli olarak kaydetmesini ve en az on yıl muhafaza etmesini zorunlu kılar; bu yükümlülük elektronik ortamda satış yapanlar, aracı hizmet sağlayıcılar ile radyo ve televizyon gibi medya hizmet sağlayıcıları için de geçerlidir.
Yetkili Kuruluşa Bildirim Yükümlülüğü
Geri çağırma kararından önce gelen ve sıkça atlanan yükümlülük, yetkili kuruluşa bildirimdir. Kanun imalatçı ve ithalatçıya, ürünün risk taşıdığı durumlarda risk teşkil eden hususlar ile alınan önlemler ve sonuçları hakkında yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirme yükümlülüğü getirir (m. 7/1-h, 9/1-ğ). Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/3/2021, S. 31420) bu yükümlülüğü ayrıntılandırır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Bildirimin niteliği | Risk teşkil eden hususlar ile alınan düzeltici önlemler ve sonuçları hakkında yetkili kuruluş “ivedilikle ve ayrıntılı bir biçimde” bilgilendirilir; belirli bir gün sayısı öngörülmemiştir | GÜY m. 9/1 |
| Bildirim usulü | 27/7/2013 tarihli ve 28720 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Piyasa Gözetimi ve Denetimi Sonuç ve Önlemlerin Kaydı ve Bildirimi Yönetmeliğindeki usul ve esaslara uygun olarak Bakanlığa bildirim | GÜY m. 9/3 |
| Dağıtıcı | Ürünün risk taşıdığı her durumda üreticiyi ve yetkili kuruluşu bilgilendirir | GÜY m. 7/1-a |
| Geri çağırma | “Diğer önlemlerin riski önlemede yetersiz kaldığı durumlarda” başvurulur | GÜY m. 6/2-d |
| İlan | Yetkili kuruluş önlemleri kendi internet sitesinde veya diğer uygun yöntemlerle ilan eder | GÜY m. 10/1 |
İvedilik ölçütü, gün sayısı vermediği için takdire açıktır; bu nedenle riskin öğrenildiği tarih ile bildirimin yapıldığı tarih arasındaki her gün, tarihli iç yazışmalarla gerekçelendirilmelidir. Bildirimin içeriği, 18. maddedeki duyurunun ve gerekiyorsa 19. maddedeki geri çağırmanın da taslağı niteliğindedir.
Önlem Zinciri ve Geri Çağırmanın Yeri
Kanunun 16. maddesinin altıncı fıkrası, iktisadi işletmecinin 7, 8, 9 ve 10. maddelerdeki yükümlülükleri ölçüsünde alması gereken düzeltici önlemleri sıralar. Bu önlemler orantılılık ilkesine riayet edilerek, zamanında ve etkili olacak şekilde alınır. Aksi hâlde yetkili kuruluş, gerektiğinde bir süre sınırı da koyarak bu önlemlerden uygun ve gerekli gördüklerini istemeye yetkilidir.
| Kademe | Önlem | Kanundaki yeri |
|---|---|---|
| 1 | Risk ve alınan önlemler hakkında yetkili kuruluşun eksiksiz ve ayrıntılı bilgilendirilmesi | m. 16/6-a |
| 2 | Uygun olmayan ürünün uygunluğunu sağlayacak önlemlerin alınması | m. 16/6-b |
| 3 | Türkçe uyarılarla işaretleme, talimat ve güvenlik kurallarında riski açıkça belirtme, risk altındaki kişileri ivedilikle uyarma | m. 16/6-c |
| 4 | Ciddi risk belirtisi bulunan ürünlerde arzın, bulundurmanın, öneri ve teşhirin geçici olarak durdurulması | m. 16/6-ç |
| 5 | Ciddi riskli ürünlerde arzın ivedilikle durdurulması, piyasadan çekme ve geri çağırma, imha veya işlevsiz hâle getirme | m. 16/6-d |
| 6 | Alınan önlemlerin her bir ürün için eksiksiz uygulandığının yetkili kuruluşa bildirilmesi | m. 16/6-e |
Geri çağırma bu sıralamanın en ağır basamağındadır. 19. maddenin birinci fıkrası bunu açıkça teyit eder: geri çağırma, alınan diğer önlemlerin riskin ortadan kaldırılmasında yetersiz kalması durumunda devreye girer. Dolayısıyla “neden hemen geri çağırmadınız” sorusunun cevabı her zaman ihmal değildir; daha hafif bir önlemin riski gerçekten ortadan kaldırdığı ispatlanabiliyorsa firma yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılır. Bu ispat, dosyanın merkezindeki teknik tartışmadır.
Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrası ayrı bir kapı açar: uygunluk işareti, teknik dosya, etiket veya talimatların bulunmaması, eksik, yetersiz olması veya yanlış kullanılması hâlinde yetkili kuruluş risk değerlendirmesi için yeterli gerekçenin bulunduğunu varsayabilir. Bu durumda risk değerlendirmesinin sonucundan bağımsız olarak uygunsuzlukların giderilmesini ister; giderilmezse ürünün piyasaya arzının yasaklanması veya kısıtlanması için gerekli tüm önlemleri alır ya da ürünün geri çağrılmasını veya piyasadan çekilmesini sağlar. Yani belge eksikliği tek başına, ürün fiilen güvenli olsa dahi geri çağırmaya giden yolu açabilir.
Düzeltici önlem yeterli miydi? Bu soru dosyanın merkezindedir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Çerçeve Yönetmelik: Önlem Talebi ve Geçici Durdurma
Kanunun uygulama ayrıntısı, 10/7/2021 tarihli ve 31537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (Karar Sayısı: 4269) ile kurulmuştur. Yönetmeliğin 20. maddesine göre yetkili kuruluş, bir ürünün kullanıcıların sağlığını veya güvenliğini tehlikeye attığını ya da ilgili mevzuata uygun olmadığını tespit ederse, iktisadi işletmeciden “belirlenen bir süre içinde” riskin veya uygunsuzluğun ortadan kaldırılması için uygun ve orantılı düzeltici önlem almasını derhal ister (m. 20/1-2).
| Hüküm | Kural |
|---|---|
| m. 20/3 | İstenebilecek önlemler sınırlayıcı değildir: ürünü uygun hâle getirmek, piyasada bulunmasını önlemek, derhal piyasadan çekmek veya geri çağırmak ve kamuoyunu uyarmak, imha veya kullanılamaz hâle getirmek, Türkçe uyarı eklemek, piyasada bulunmayı önkoşula bağlamak, risk altındaki kullanıcıları derhal uyarmak |
| m. 20/5 | Önlem alınmaz veya risk devam ederse yetkili kuruluş piyasadan çekmeyi, geri çağırmayı, yasaklamayı veya kısıtlamayı sağlar ve kamuoyunu bilgilendirir |
| m. 21/1 | Ciddi risk taşıdığına dair güçlü emareler varsa, kontrol tamamlanıncaya kadar piyasaya arz ve bulundurma geçici olarak durdurulur; karar derhal tebliğ edilir |
| m. 21/4 | Geçici durdurma, test veya bilgi sunumu için teknik gerekçeyle daha uzun süre gerekmedikçe dört günden fazla olamaz; güvenli çıkan üründe karar kendiliğinden kalkar, güvenli olmayan üründe idari yaptırım kararına kadar geçerlidir |
| m. 25/2 | Nihai karardan önce en az on iş günü savunma süresi verilir; ciddi risk gibi acil hâllerde karar tebligatsız alınır ve sonrasında gecikmeden cevap fırsatı tanınır |
Bu hükümler savunmada iki yönlü kullanılır. Firma, kendisine “belirlenen süre” tanınmadan doğrudan ağır önleme gidildiğini ileri sürebilir; geçici durdurma kararlarında ise dört günlük sınırın aşılıp aşılmadığı ve uzatmanın teknik gerekçesinin gösterilip gösterilmediği ayrıca denetlenmelidir.
Geri Çağırmanın Usulü: Duyuru, Seçenekler, Masraf
Geri çağırma kararı vermek yetmez; Kanun bunun nasıl yapılacağını da düzenler. 18. maddenin birinci fıkrasına göre önlem alan iktisadi işletmeci, bu önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri etkili olacak şekilde duyurur ve duyurunun kapsamına göre engellilerin erişebilirliğini dikkate alır. Duyuru asgari olarak şu bilgileri içerir: ürünü tanıtacak marka, model veya cins ismi ya da diğer ayırt edici özellikler; mümkünse ürünün fotoğrafı veya resimli tasviri; alınan önlem; önlemi gerektiren sorunun açık ve anlaşılır tarifi; sorumlu iktisadi işletmecinin isim, adres ve iletişim bilgileri; riskten sakınmak veya sorunu gidermek için önerilen yöntemler.
Geri çağırmada bu listeye 19. maddenin ikinci fıkrası uyarınca iki bilgi daha eklenir: ürünün teslim alınacağı veya onarılacağı adres ve irtibat noktaları ile nihai kullanıcıya sunulan teklif ve seçenekler.
Duyurunun yetersiz bulunması ayrı bir risktir. 18. maddenin ikinci fıkrası, yetkili kuruluşun duyuruyu veya duyuru şeklini uygun bulmaması ya da yetersiz görmesi hâlinde duyurunun daha uygun şekilde ve yöntemlerle tekrar edilmesini talep edebileceğini öngörür. Üçüncü fıkra ise dağıtıcılara, kendilerine bildirilen bilgileri varsa zincirdeki bir sonraki dağıtıcıya iletme ve duyuruyu müşterilerinin kolaylıkla görebileceği yerlere koyma zorunluluğu getirir.
Yetkili kuruluş da sessiz kalmaz: 16. maddenin sekizinci fıkrası, iktisadi işletmecinin aldığı düzeltici önlemler ile kendisinin aldığı önlemleri, ticari sır ve gizliliğe ilişkin 23. madde saklı kalmak kaydıyla kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan eder. Bu ilan, firma açısından itibar boyutu taşıdığı için önlemin kapsamının ölçülü belirlenmesi ayrıca önem kazanır.
Firma Geri Çağırmazsa Ne Olur?
Kanunun 17. maddesinin birinci fıkrası bu soruya doğrudan cevap verir: iktisadi işletmecinin gerekli önlemleri almaması, zamanında almaması veya aldığı önlemleri yetkili kuruluşun eksik ya da yetersiz bulması hâlinde — ayrıca iktisadi işletmecinin tespit edilememesi hâlinde — yetkili kuruluş 16. maddenin altıncı fıkrasının (d) bendindeki önlemleri kendisi alır. Bunlar zincirin en ağır kademesidir: arzın ivedilikle durdurulması, piyasada bulundurmanın önlenmesi, piyasadan çekme ve geri çağırma, nihai kullanıcıların uyarılması, ürünlerin uygun koşullarda imhası veya işlevsiz hâle getirilmesi.
Üç ifadeye dikkat edilmelidir: almaması, zamanında almaması, yetersiz bulunması. Firmanın bir şeyler yapmış olması yeterli değildir; yapılanın zamanında ve riski gerçekten ortadan kaldıracak nitelikte olması aranır. Dosyalarda en çok tartışılan nokta budur ve savunmanın ekseni “hiç önlem almadık” iddiasını çürütmek değil, alınan önlemin yeterliliğini ve zamanlamasını belgelemektir.
İnternet satışları bakımından 17. maddenin ikinci fıkrası ayrı bir yol öngörür: uygun olmayan ürünün internet üzerinden tanıtımı ve satışı hâlinde yetkili kuruluş aracı hizmet sağlayıcıya içeriğin çıkarılması için bildirimde bulunur. İçeriğin yirmi dört saat içinde çıkarılmaması hâlinde erişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirilir. Karar, içeriğe erişimin engellenmesi (URL) yöntemiyle verilir; internet sitesi doğrudan iktisadi işletmeciye aitse aynı uygulama yapılır. Üçüncü fıkra ise televizyon ve radyo üzerinden tanıtım ve satışın durdurulmasını düzenler; yetkili kuruluş durdurma kararını Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna bildirir.
İdari Para Cezaları: 2026 Tutarları ve Tekerrür
20. madde, aykırılığın türüne göre kademeli bir ceza rejimi kurar; belirleyici olan, fiilin hangi bende girdiğidir. Düzeltici önlem yükümlülüğünün ihlali — imalatçı bakımından 7/1-(h), ithalatçı bakımından 9/1-(ğ) — birinci fıkranın (ç) bendi kapsamındadır. Dağıtıcının 10/1-(ç) yükümlülüğünü ihlali ile 19. maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına aykırılık ise (e) bendine girer. Tutarlar her yıl yeniden değerlenir; 2026 için alt ve üst sınırlar Ürün Güvenliği ve Denetimi 2026/13 sayılı Tebliğle (RG 31/12/2025, S. 33124 4. Mük.) ilan edilmiştir.
| Hüküm | Geri çağırma dosyalarındaki karşılığı | 2026 alt – üst sınır (TL) |
|---|---|---|
| m. 20/1-a | Ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılık | 434.505 – 4.345.058 |
| m. 20/1-b | Ürün güvenliği dışındaki hükümlere aykırılık | 173.801 – 1.738.022 |
| m. 20/1-ç | İmalatçı (m. 7/1-h) veya ithalatçının (m. 9/1-ğ) düzeltici önlem ve bildirim yükümlülüğünün ihlali | 86.900 – 869.010 |
| m. 20/1-e | Dağıtıcının teyit ve bildirim yükümlülüğü (m. 10/1-ç), izlenebilirlik (m. 12) ve geri çağırma duyurusu ile seçenekler (m. 19/2-3) | 60.830 – 608.307 |
| m. 20/2 | Denetimle görevli çalışanların görevine engel olma | 60.830 – 608.307 |
| m. 20/5 | İnternet içeriği ve yayın durdurma (m. 17/2-3) yükümlülüğüne aykırılık | 173.801 – 1.738.022 |
| Konu | Kanundaki düzenleme |
|---|---|
| Ceza türlerinin belirlenmesi | Aykırılığın hangi maddeye girdiğine göre m. 20/1’in (a)–(e) bentleri |
| Denetimi engelleme | m. 20/2 — ayrı idari para cezası |
| Tekerrür | m. 20/8 — birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralardaki cezalarda uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarı hâlinde her tekrar için bir önceki cezanın iki katı |
| Cezanın önlemlere etkisi | m. 20/9 — idari para cezası, idari önlemlerin uygulanmasına engel teşkil etmez |
| Ödeme süresi | m. 20/10 — tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir |
| Ceza miktarının belirlenmesi | m. 20/11 — aykırılığın büyüklüğü ve kişinin ekonomik durumu dikkate alınır |
| Mükerrer uygulama sınırı | m. 20/7 — (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki hâllerde aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) uygulanmaz |
Son satır uygulamada sıkça atlanır. Aynı fiil için hem düzeltici önlem ihlalinden hem de ürün güvenliği aykırılığından ceza yazılmışsa, 20. maddenin yedinci fıkrası kapsamında mükerrer uygulama itirazı yapılabilir. Aynı şekilde 20. maddenin onbirinci fıkrası, cezanın alt ve üst sınır arasında belirlenmesinde aykırılığın büyüklüğü ile firmanın ekonomik durumunun dikkate alınmasını emreder; üst sınırdan ceza yazılan dosyalarda bu ölçütlerin nasıl uygulandığı sorgulanabilir.
Ürün Sorumluluğu Tazminatı
İdari yaptırım, zarar gören kişinin tazminat hakkından bağımsızdır. Kanunun 6. maddesi, ürünün bir kişiye veya bir mala zarar vermesi hâlinde imalatçı veya ithalatçının zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Sorumluluğun doğması için zarar gören tarafın uğradığı zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmesi zorunludur.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sorumlu | İmalatçı veya ithalatçı | m. 6/1 |
| İspat yükü | Zarar ve nedensellik bağı zarar görende | m. 6/2 |
| Birden fazla sorumlu | Müteselsil sorumluluk | m. 6/3 |
| Sorumluluğu kaldıran sözleşme | İlgili maddeler hükümsüz | m. 6/4 |
| Tazminat miktarı | 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri | m. 6/5 |
| Zamanaşımı | Zararı ve yükümlüyü öğrenmeden itibaren üç yıl; her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıl | m. 6/6 |
| Diğer kanunlar | Diğer kanunlardaki tazminat hükümleri saklı | m. 6/7 |
Geri çağırma yükümlülüğünün ihlali, tazminat davasında ayrı bir ağırlık taşır. Ürünün uygun olmadığını bildiği hâlde düzeltici önlem almayan firmanın, zararın büyümesindeki payı tartışmalı hâle gelir. Buna karşılık 21. maddenin dördüncü fıkrası, zararın zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusurundan da kaynaklanmış olması hâlinde imalatçı veya ithalatçının tazminat sorumluluğunun hâl ve şartlara göre azaltılabileceğini, hatta tamamen kaldırılabileceğini öngörür.
Sorumluluktan Kurtaran Hâller
Kanunun 21. maddesi, firmanın elindeki en güçlü savunmayı düzenler. Birinci fıkraya göre; piyasaya arz ettikleri, piyasada bulundurdukları veya hizmete sundukları ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan, uygunsuzluğun giderilmesi ve riskin ortadan kaldırılması için ürünün geri çağrılması da dâhil olmak üzere gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciler için bu Kanunda düzenlenen idari yaptırımlar uygulanmaz.
Bu hükmün üç şartı vardır ve üçü de belgeye dayanır: tespitin firmadan gelmesi, tedbirin uyarıdan önce alınması, uygunsuzluğun tamamen giderilmesi. Kısmi düzeltme veya yetkili kuruluşun bildiriminden sonra alınan önlem bu korumadan yararlanmaz.
İkinci fıkra, imalatçı veya ithalatçı için üç ayrı kurtuluş sebebi sayar: ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını, yahut üründeki uygunsuzluğun teknik düzenlemelere veya diğer zorunlu teknik kurallara uygun olarak üretilmesinden doğduğunu ispatlaması hâlinde idari yaptırım uygulanmaz. Üçüncü fıkra uyarınca bu şartlardan birinin ispatı hâlinde 6. maddedeki tazminat sorumluluğu da kalkar; ancak zararın üçüncü kişinin fiil veya ihmalinden de kaynaklanmış olması sorumluluğu azaltmaz, imalatçı veya ithalatçının rücu hakkı saklıdır.
Karara İtiraz: Merci ve Süre
7223 sayılı Kanunun 22. maddesinin ikinci fıkrası nettir: bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur. Yani ürün güvenliği kaynaklı para cezaları sulh ceza hâkimliğine değil, idare mahkemesine götürülür; dava açma süresi İYUK m. 7 uyarınca altmış gündür.
Karar verilmeden önceki aşama da usul güvencesi taşır. 16. maddenin beşinci fıkrasına göre, ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş nihai kararı almadan önce iktisadi işletmeciye savunma yapabilmesi için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir. Aynı fıkra, önlem ve idari yaptırıma ilişkin kararın bildirildiği tebligatta kararın dayandığı gerekçelerin, varsa çözüm önerilerinin, yasal itiraz yollarının ve süre sınırlarının da belirtilmesini emreder; Çerçeve Yönetmeliğin 25. maddesi bu güvenceleri tekrarlar. Yönetmelik ayrıca yetkili kuruluşun aldığı önlem ve kararı, iktisadi işletmecinin cevabı veya sağlayacağı bilgi ve belge neticesinde gözden geçireceğini öngörür (m. 25/2); savunmada sunulan belgelerin kararda tartışılmamış olması bu nedenle ayrı bir iptal sebebidir.
Ayrıca 15. maddenin yedinci fıkrası uyarınca, denetlenen ürünün test veya muayene sonucunda uygun olmadığının tespiti hâlinde numune, test veya muayene giderleri imalatçı veya ithalatçı tarafından karşılanır. Uygunsuzluk tespiti çürütülebilirse bu giderler de tartışma konusu olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ürünü geri çağırmazsam ne olur?
7223 sayılı Kanunun 17. maddesinin birinci fıkrasına göre, önlemlerin alınmaması, zamanında alınmaması veya yetkili kuruluşça eksik ya da yetersiz bulunması hâlinde yetkili kuruluş 16. maddenin altıncı fıkrasının (d) bendindeki önlemleri kendisi alır: arzın durdurulması, piyasadan çekme, geri çağırma, imha veya işlevsiz hâle getirme. Ayrıca yükümlülük ihlali nedeniyle idari para cezası uygulanır.
Geri çağırmak zorunda mıyım, piyasadan çekmem yeterli değil mi?
19. maddenin birinci fıkrası geri çağırmayı, alınan diğer önlemlerin riskin ortadan kaldırılmasında yetersiz kalması durumuna bağlar. Daha hafif bir önlemin riski gerçekten ortadan kaldırdığı teknik olarak ortaya konabiliyorsa geri çağırma gerekmeyebilir; bu değerlendirme belgelenmelidir.
Ürünü kendim geri çağırdım, ceza yine gelir mi?
Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası, uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciye bu Kanunda düzenlenen idari yaptırımların uygulanmayacağını öngörür. Tedbirin uyarıdan önce alındığı tarihli kayıtlarla ispat edilmelidir.
Riski fark ettiğimde ne zaman bildirmeliyim?
Kanun ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğinin 9. maddesi gün sayısı vermez; risk teşkil eden hususlar ve alınan önlemler yetkili kuruluşa “ivedilikle ve ayrıntılı bir biçimde” bildirilir. Usul için 2013 tarihli Piyasa Gözetimi ve Denetimi Sonuç ve Önlemlerin Kaydı ve Bildirimi Yönetmeliğine atıf yapılır.
Tüketiciye ne teklif etmek zorundayım?
19. maddenin üçüncü fıkrasına göre ürünü teslim eden nihai kullanıcıya şu seçeneklerden en az biri sunulur: sorunun giderilmesi, ürünün teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer güvenli bir ürünle değiştirilmesi.
Geri çağırma masraflarını kim öder?
19. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca geri çağırmayla ilgili tüm masraflar ürünü geri çağıran iktisadi işletmeci tarafından üstlenilir; nihai kullanıcıya ek maliyet yüklenemez ve ürünü zamanında, kolaylıkla teslim edebilmesi için gerekli koşullar sağlanır.
Ürünün satışı geçici olarak durdurulabilir mi?
Evet. Çerçeve Yönetmeliğin 21. maddesine göre ciddi riske dair güçlü emare varsa kontrol tamamlanıncaya kadar arz ve bulundurma geçici olarak durdurulur; teknik gerekçe olmadıkça bu süre dört günü aşamaz ve güvenli çıkan üründe karar kendiliğinden kalkar.
Sadece dağıtıcıyım, sorumluluğum var mı?
10. maddenin birinci fıkrasının (ç) bendine göre dağıtıcı, düzeltici önlemlerin imalatçı veya ithalatçı tarafından alındığını teyit eder ve risk hâlinde yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirir. Ancak 11. madde uyarınca ürünü kendi markasıyla arz eden veya güvenliğe etki edecek şekilde değiştiren dağıtıcı imalatçı sayılır.
Tedarikçimi gösteremezsem ne olur?
Kanunun 11. maddesine göre yetkili kuruluşun bildiriminden itibaren on iş günü içinde imalatçı, ithalatçı veya bir önceki iktisadi işletmecinin bilgilerini bildirmeyen dağıtıcı imalatçı kabul edilir; zarar görenin talebinde aynı süre içinde bildirim yapmayan dağıtıcı imalatçı gibi tazminattan sorumlu olur.
İnternette satılan ürün için ne yapılır?
17. maddenin ikinci fıkrasına göre yetkili kuruluş aracı hizmet sağlayıcıya içeriğin çıkarılması için bildirimde bulunur; içerik yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa erişimin engellenmesine karar verilir ve karar uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirilir.
2026’da ceza tutarları ne kadar?
2026/13 sayılı Tebliğe göre düzeltici önlem yükümlülüğünün ihlali (m. 20/1-ç) için 86.900–869.010 TL, dağıtıcı ve geri çağırma duyurusu aykırılıkları (m. 20/1-e) için 60.830–608.307 TL uygulanır. İki yıl içinde tekrarda ceza her seferinde iki katına çıkar.
Cezaya nereye itiraz edilir?
22. maddenin ikinci fıkrası uyarınca bu Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı Kanun hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur. Dava açma süresi İYUK m. 7 uyarınca altmış gündür.
Dosyanızı Değerlendirelim
Geri çağırma dosyalarında kararın kendisi kadar, kararın ne zaman ve hangi belgeyle alındığı önem taşır. 21. maddedeki koruma yalnızca uyarıdan önce hareket eden firmaya tanınmıştır; bir gün gecikme bu korumayı ortadan kaldırabilir. Bürom, ürün güvenliği denetimlerinde savunma, düzeltici önlem yönetimi ve yaptırım kararlarına karşı dava süreçlerini yürütmektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
Denetim yazısı geldiyse savunma süresi işlemeye başlamıştır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- İlaçta Geri Çekme — beşerî tıbbi ürünlerdeki özel rejim
- Tıbbi Cihaz Vijilansı — saha güvenliği düzeltici faaliyeti
- TİTCK Rehberi — Kurum kararlarına karşı yolların tamamı ve süre tablosu
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) — denetim süreci ve yaptırımlar
- GÜBİS Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi Duyuruları — kamuya açık ilan ve itibar zararı
- TİTCK Kararlarına İtiraz Yolları — merci ve süre ayrımı
- TİTCK Kararlarına Karşı İptal Davası — dava aşaması
- Tıbbi Cihaz Piyasaya Arz: ÜTS, UDI ve CE — kayıt ve uygunluk
- Yürütmenin Durdurulması — şartlar ve dilekçe kurgusu
- İdare Hukuku Rehberi — iptal davasının genel çerçevesi
- Ürün Sorumluluk ve Geri Çağırma Sigortası — ilaç, tıbbi cihaz ve kozmetik firmaları için teminat boşlukları
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezası Aldım: İtiraz ve İptal Davası 2026 — 60 günlük dava süresi, yüzde 25 indirim, yürütmenin durdurulması ve istinaf
- Firmam GÜBİS’te İlan Edildi: Kayıt Kaldırılır mı, Nasıl Güncellenir? — kaydın güncellenmesi, haber sitelerindeki kopyalar ve itibar zararı
