Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı, 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde düzenlenmiştir. Genel kural m. 105/A/1’dedir: açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, kararı infaz hâkimi verir. 7550 sayılı Kanun (4/6/2025) maddeye yeni bir eşik ekledi: hükümlünün, kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ve beş günden az olmamak üzere kurumda geçirmiş olması gerekir. Ancak Geçici m. 11 uyarınca bu düzenleme, 4/6/2025’ten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz. İhlal hâlinde verilen karar ise açık ceza infaz kurumuna gönderilmedir.
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| 5275 m. 104 | Denetimli serbestlik ve yardım merkezi ile koruma kurulları |
| 5275 m. 105/A | Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı (on fıkra) |
| 5275 m. 107 ve 108 | Koşullu salıverilme ve mükerrirlere özgü infaz rejimi |
| 5275 Geçici m. 6 | 30/3/2020’ye kadar işlenen suçlarda “bir yıl” yerine üç yıl; istisna suç katalogu |
| 5275 Geçici m. 10 | 31/7/2023 ve öncesi suçlarda açık kuruma ayrılma ve üç yıl erken yararlanma |
| 5275 Geçici m. 11 | 7550 s.K. ile getirilen onda bir şartının geçmişe uygulanmaması |
| 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu | Teşkilat, müdürlükler ve yükümlüye düşen ödevler (m. 5) |
| TCK m. 292 ve 293 | Süresinde müracaat etmeyen veya teslim olmayan hükümlüler hakkında uygulanacak hükümler |
| 4675 sayılı Kanun m. 4-6 | İnfaz hâkiminin görevi ve kararlarına itiraz |
⚖️ Suç tarihi 4/6/2025’ten önce mi? Onda bir şartı size uygulanmaz.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Genel Kural: 5275 m. 105/A/1
Maddenin birinci fıkrası, 7242 sayılı Kanun’la (2020) yeniden yazılmıştır ve dört unsuru birlikte arar:
“Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.”
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Bulunulan yer | Açık ceza infaz kurumu veya çocuk eğitimevi |
| Kalan süre | Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az |
| İyi hâl | Kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporuyla ortaya konur |
| Talep | Şarttır; tedbir re’sen uygulanmaz |
| Karar mercii | Hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi |
| Fiilî infaz eşiği | Kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, beş günden az olmamak üzere (7550 s.K. ile eklendi) |
Talep şartı gözden kaçırılmamalıdır. Yazılı bir talep bulunmadan infaz hâkiminin karar vermesi beklenemez. Talep, ceza infaz kurumuna verilecek dilekçeyle yapılır ve hükümlü talebinde hangi denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat edeceğini de belirtir; bu ayrıntı m. 105/A/6-(a) bakımından belirleyici olur.
Karar mercii idare değil hâkimdir. Değerlendirme raporunu kurum idaresi hazırlar; ancak kararı infaz hâkimi verir. Bu nedenle olumsuz sonuçlanan dosyalarda itiraz yolu, kurum idaresine değil infaz hâkimliği kararına karşı işletilir.
7550 Sayılı Kanun’la Gelen “Onda Bir” Şartı ve Geçici Madde 11
4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle m. 105/A/1’e şu cümle eklenmiştir: “Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.”
Bu düzenleme, doğrudan denetimli serbestliğe geçişi engelleyen fiilî bir taban getirir: hükümlü, kurumda hiç kalmadan tedbirden yararlanamaz.
Ancak geçmişe uygulanmaz. Aynı Kanun’un 17. maddesiyle eklenen Geçici Madde 11 açıktır: “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 105/A maddesinin birinci fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz.”
Buradaki ölçüt suç tarihidir; hükmün kesinleşme tarihi veya infaza başlanma tarihi değil. Suç 4/6/2025’ten önce işlenmişse onda bir şartı aranmaz. Uygulamada bu geçiş hükmünün gözden kaçırıldığı ve hükümlülerin gereksiz yere açık kuruma sevk edildiği durumlar görülmektedir; bu nedenle ilamdaki suç tarihinin kontrol edilmesi, itirazın ilk adımıdır.
Özel Gruplar: m. 105/A/2 ve 105/A/3
İradesi dışında açık kuruma ayrılamayanlar (m. 105/A/2). Açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartları oluşmasına karşın, iradesi dışındaki bir nedenle açık kuruma ayrılamayan veya bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler, diğer şartları da taşımaları hâlinde birinci fıkradaki infaz usulünden yararlanabilirler. Kapasite yetersizliği veya sağlık gibi hükümlüye yüklenemeyecek nedenler bu kapsamdadır.
Süre avantajı olan gruplar (m. 105/A/3):
| Bent | Grup | Koşullu salıverilmeye kalan süre |
|---|---|---|
| (a) | Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler | İki yıl veya daha az |
| (b) | Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler | Üç yıl veya daha az |
(b) bendindeki hâlin ispatı sıkı şekle bağlıdır: ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir. Tek hekim raporu veya onaysız kurul raporu yeterli değildir.
Mutlak dışlama (m. 105/A/4). Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler, yukarıdaki fıkralardaki infaz usulünden yararlanamazlar. Bu, suç türüne değil cezanın niteliğine bağlı bir dışlamadır. Şartların bütünü için denetimli serbestlik şartları ve yükümlülükler yazımıza bakabilirsiniz.
Geçici Maddeler: Üç Yıl ve Erken Yararlanma
Uygulamadaki sürelerin çoğu genel kuraldan değil geçici maddelerden doğar; bu nedenle suç tarihi her dosyada ilk bakılacak veridir.
Geçici m. 6/1 — üç yıl kuralı. 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, sayılan istisna suçlar hariç olmak üzere, m. 105/A/1’deki “bir yıl”lık süre “üç yıl” olarak uygulanır.
İstisna katalogu geniştir: kasten öldürme suçları (TCK m. 81, 82, 83); üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama; TCK m. 87/2-(d); işkence (m. 94, 95); eziyet (m. 96); cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m. 102, 103, 104, 105); özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (m. 132-138); uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m. 188); İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümdeki suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar.
Geçici m. 6/2 — dört yıl ve azami sınırsızlık. 30/3/2020’ye kadar işlenen suçlar bakımından ve daha dar bir istisna katalogu dışında: sıfır-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler hakkında m. 105/A/3’teki “iki yıl”lık süre “dört yıl” olarak uygulanır; ayrıca ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmış beş yaşını bitirmiş hükümlülerin koşullu salıverilmeleri için kurumda geçirmeleri gereken süreler, azami süre sınırına bakılmaksızın denetimli serbestlikle infaz edilebilir.
Geçici m. 6/3 — kapalı kurumdakilere de uygulanır. Birinci ve ikinci fıkra hükümleri, iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler hakkında da uygulanır. Bu fıkra, açık kurumda bulunma şartını bu kapsamdaki dosyalar için esneten önemli bir hükümdür.
Geçici m. 10/6 — üç yıl erken yararlanma. 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, talepleri hâlinde en az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla, denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır. Aynı fıkra, kapalı kurumdakilerin açık kuruma ayrılması için de bir düzen kurar: toplam hapis cezası on yıldan az ise bir ay, on yıl ve daha fazla ise üç ay kapalı kurumda geçirip açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az kalanlar açık kuruma ayrılabilir.
Bu fıkranın istisna katalogu, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’un 27. maddesiyle genişletilmiştir: TCK m. 82/1-(d), (e), (f) kapsamındaki kasten öldürme suçları, deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m. 102, 103 ve m. 104/2-3) kapsam dışına alınmış; ayrıca ölçüt “31/7/2023 tarihi itibarıyla” ifadesinden “31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle” ifadesine çevrilmiştir. Aynı maddeyle Geçici m. 10’un yedinci ve sekizinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır. Bu değişikliğin ayrıntılarını ayrı bir yazıda ele aldık.
⚖️ Süreyi belirleyen şey suç tarihidir — bir yıl mı, üç yıl mı?
Ankara’da Uzman Avukat — Av. Fatma Öztürk
Yükümlülükler: m. 105/A/5
Kanun, uygulanabilecek yükümlülükleri dört bent hâlinde sınırlı sayıda saymıştır ve bunlardan bir veya birden fazlasına tabi tutulmasına karar verilir:
| Bent | Yükümlülük |
|---|---|
| (a) | Kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılması |
| (b) | Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulması |
| (c) | Belirlenen yer veya bölgelere gitmemesi |
| (d) | Belirlenen programlara katılması |
Karar mercii denetimli serbestlik müdürlüğüdür. Yükümlülüklerin belirlenmesine müdürlükçe karar verilir ve hükümlünün risk ve ihtiyaçları dikkate alınarak yükümlülükler değiştirilebilir. Yani yükümlülükler sabit değildir; koşullar değiştiğinde değiştirilmesi talep edilebilir.
Uyuşturucu kullanım suçunda zorunlu ek yükümlülük. 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun’la eklenen cümle uyarınca, TCK m. 191’deki kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne tabi tutulur. Bu, takdire bırakılmış değil zorunlu bir eklemedir.
5402 sayılı Kanun m. 5 ise yükümlünün genel ödevini koyar: hakkında tedbire hükmedilen kişi, karara uygun olarak müdürlüğün hazırladığı programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymak ve katlanmak zorundadır.
İhlal ve Sonuçları: m. 105/A/6, 7 ve 8
Kanun, ihlalin sonucunu tek bir cümleyle belirler ve bu cümle uygulamada sıkça yanlış aktarılır: karar, kapalı kuruma değil açık ceza infaz kurumuna gönderilmedir.
| Hâl | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Kurumdan ayrıldıktan sonra talebinde belirttiği müdürlüğe beş gün içinde müracaat etmemek | m. 105/A/6-(a) | Müdürlüğün talebi üzerine, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezanın infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilme; kararı müdürlüğün bulunduğu yer infaz hâkimi verir |
| Yükümlülüklere, denetim ve iyileştirme programına, görevlilerin uyarı ve önerilerine ve denetim planına uymamakta ısrar etmek | m. 105/A/6-(b) | |
| Ceza infaz kurumuna geri dönmek istemek | m. 105/A/6-(c) | |
| Tedbir başladıktan sonra işlendiği iddia olunan ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapsi gerektiren kasıtlı suçtan kamu davası açılması | m. 105/A/7 | İnfaz hâkimi açık kuruma gönderilmeye karar verebilir; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme hâlinde infaza denetimli serbestlikle devam olunmasına karar verilir |
| Müracaat süresinin bitiminden itibaren iki gün geçtiği hâlde müracaat etmemek veya iade kararına rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmamak | m. 105/A/8 | TCK m. 292 ve 293 hükümleri uygulanır |
“Uymamakta ısrar” ölçütü önemlidir. (b) bendi tek bir aykırılığı değil, ısrarı arar. Bu nedenle bir imzanın kaçırılması veya tek seferlik bir gecikme, kendiliğinden iade sebebi oluşturmaz; mazeretin belgelenmesi ve ısrar bulunmadığının gösterilmesi savunmanın merkezindedir.
İki aşamalı takvim. m. 105/A/8, ceza sorumluluğu için ayrı bir tampon süre tanır: beş günlük müracaat süresi dolduktan sonra iki gün daha geçmedikçe TCK m. 292 uygulanmaz. Aynı şekilde iade kararından sonra iki gün içinde teslim olan hükümlü bu hükümlerin dışında kalır.
Kamu davası açılması tek başına yeterli değildir. m. 105/A/7’de karar “verilebilir” biçiminde takdire bağlanmıştır ve yargılama olumlu sonuçlanırsa tedbire devam olunmasına karar verilir. Yani suçlamanın varlığı otomatik iade sonucu doğurmaz.
Sürenin akıbeti. Denetimli serbestlik, cezanın infaz biçimidir; toplum içinde geçirilen süre infazdan sayılır. İade kararı verildiğinde hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar olan bakiye cezasını açık kurumda çeker; yani baştan başlamaz.
Koşullu Salıverilme ile İlişkisi
Denetimli serbestlik ile koşullu salıverilme sıralı iki aşamadır ve karıştırılmamalıdır.
| Ölçüt | Denetimli serbestlik (m. 105/A) | Koşullu salıverilme (m. 107) |
|---|---|---|
| Niteliği | Cezanın toplum içinde infazı | Cezanın infazına ara verilerek salıverilme |
| Zaman | Koşullu salıverilme tarihine kadar | Koşullu salıverilme tarihinden bihakkın tahliyeye kadar |
| Karar mercii | İnfaz hâkimi | Hükmü veren mahkeme veya infaz işlemlerini yapan yer mahkemesi |
| Yükümlülük | m. 105/A/5’teki dört bentten biri veya birkaçı | Denetim süresi ve m. 107’deki yükümlülükler |
| İhlalin sonucu | Açık ceza infaz kurumuna gönderilme | Koşullu salıverilmenin geri alınması |
Bağlantıyı m. 105/A/9 kurar: yükümlülüklerin gereklerine ve denetim planına uygun davranan hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında denetimli serbestlik müdürlüğünce hazırlanan gerekçeli rapor, m. 107 ve 108 uyarınca işlem yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir. Yani denetimli serbestlik dönemindeki uyum, koşullu salıverilme kararının doğrudan dayanağını oluşturur.
Sıralama şöyledir: kurumda infaz → denetimli serbestlik → koşullu salıverilme → bihakkın (hak ederek) tahliye. Bu dört tarih müddetnamede gösterilir. Müddetnamedeki bir hata hâlinde infaz hâkimliğine başvurulur. Müddetname ve itiraz yolunu ayrı bir yazıda ele aldık.
Özel İnfaz Usulüyle İlişki
7550 sayılı Kanun, 5275 m. 110’daki özel infaz usullerini de değiştirmiştir. Değişik m. 110/5 uyarınca, cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesine karar verilenler hakkında tabi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanır.
Buna karşılık m. 110/7’de önemli bir kural vardır: özel infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmaması hâlinde bu usulün uygulanmasına son verilir ve infaza genel hükümlere göre ceza infaz kurumlarında devam edilir. Özel infaz usulüne göre geçirilen süre infaz aşamasında mahsup edilir; ancak bu fıkranın uygulandığı hâllerde 105/A maddesi hükümleri uygulanmaz.
Bu ayrım pratikte şu anlama gelir: hafta sonu veya geceleri infaz gibi özel usullerden yararlanırken bunları ihlal eden hükümlü, hem özel usulü hem de denetimli serbestlik imkânını kaybeder.
Başvuru ve Süreç Kontrol Listesi
1. Suç tarihini belirleyin (infaz hesabı). Bir yıl mı üç yıl mı uygulanacağı (Geçici m. 6) ve onda bir şartının aranıp aranmayacağı (Geçici m. 11) buna bağlıdır.
2. İstisna katalogunu kontrol edin. Geçici m. 6 ve Geçici m. 10’un istisna listeleri farklıdır; ilamdaki suç her iki liste bakımından ayrı ayrı taranmalıdır.
3. Talebi yazılı yapın. m. 105/A/1 talebi şart koşar; dilekçede müracaat edilecek müdürlük de belirtilmelidir.
4. Özel grup şartlarını belgeleyin. Sıfır-altı yaş çocuk için nüfus kaydı; hastalık, engellilik veya kocama için Adlî Tıp Kurumundan alınan veya ATK’ca onaylanan sağlık kurulu raporu gerekir.
5. Adli para cezası dönüşümünü ayırın. m. 105/A/4 uyarınca bu hükümlüler tedbirden yararlanamaz.
6. Beş günlük müracaat süresini takvime işleyin. Kurumdan çıkış tarihinden itibaren beş gün içinde müdürlüğe müracaat şarttır (m. 105/A/6-a).
7. İki günlük tamponu bilin. m. 105/A/8 uyarınca beş günlük sürenin bitiminden itibaren iki gün daha geçmedikçe TCK m. 292 uygulanmaz.
8. Yükümlülük değişikliği talep edilebilir. m. 105/A/5 son cümlesi, risk ve ihtiyaçlara göre yükümlülüklerin değiştirilmesine imkân tanır.
9. “Israr” bulunmadığını gösterin. m. 105/A/6-(b) tek aykırılığı değil ısrarı arar; mazeret belgelenmelidir.
10. İade kararına itiraz edin. Karar infaz hâkimince verildiğinden, 4675 m. 6/5 uyarınca tebliğden itibaren iki hafta içinde (1/6/2024 ve sonrası kararlarda) ağır ceza mahkemesine itiraz edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Denetimli serbestlik hangi maddede düzenlenmiştir?
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde. Teşkilat ve hizmetler ise 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu’nda düzenlenmiştir. Süreleri etkileyen geçici maddeler ise 5275 Geçici m. 6, 10 ve 11’dir.
Denetimli serbestlik süresi ne kadardır?
Genel kural m. 105/A/1’e göre koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalmış olmaktır. Geçici m. 6/1 uyarınca 30/3/2020’ye kadar işlenen suçlarda ve istisna katalogu dışında bu süre üç yıl olarak uygulanır.
Kararı kim verir?
m. 105/A/1 uyarınca, kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi. Kurum idaresi rapor hazırlar, kararı hâkim verir.
Talepte bulunmam gerekir mi?
Evet. m. 105/A/1 “hükümlülerin talebi hâlinde” der; tedbir re’sen uygulanmaz. Talep dilekçesi ceza infaz kurumuna verilir ve müracaat edilecek müdürlük belirtilir.
Cezaevinde hiç kalmadan denetimli serbestliğe çıkabilir miyim?
7550 sayılı Kanun’la m. 105/A/1’e eklenen cümle uyarınca, kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin ve beş günden az olmamak üzere kurumda geçirilmiş olması gerekir. Ancak Geçici m. 11 uyarınca bu düzenleme 4/6/2025’ten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz.
Kapalı cezaevindeyim, yararlanabilir miyim?
Kural olarak açık kurumda veya çocuk eğitimevinde bulunmak gerekir. Ancak m. 105/A/2 uyarınca iradesi dışındaki bir nedenle açık kuruma ayrılamayanlar da yararlanabilir. Ayrıca Geçici m. 6/3, birinci ve ikinci fıkra hükümlerinin iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı kurumdakilere de uygulanacağını öngörür.
0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlüler için süre nedir?
m. 105/A/3-(a) uyarınca koşullu salıverilmeye iki yıl veya daha az süre kalmış olması yeterlidir. Geçici m. 6/2-(a) uyarınca ise 30/3/2020’ye kadar işlenen suçlarda ve istisnalar dışında bu süre dört yıl olarak uygulanır; aynı kural yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için de geçerlidir.
Hasta veya engelli hükümlüler için durum nedir?
m. 105/A/3-(b) uyarınca ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler yararlanabilir. Bu hâl, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya ATK’ca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir.
Adli para cezam hapse çevrildi; yararlanabilir miyim?
Hayır. m. 105/A/4 açıktır: adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler bu infaz usulünden yararlanamazlar.
Hangi yükümlülükler uygulanır?
m. 105/A/5 dört yükümlülük sayar: kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalıştırılma; bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulma; belirlenen yer veya bölgelere gitmeme; belirlenen programlara katılma. Bunlardan biri veya birkaçı uygulanabilir ve risk ile ihtiyaçlara göre değiştirilebilir.
Uyuşturucu kullanma suçunda ek yükümlülük var mı?
Evet. 7445 sayılı Kanun’la m. 105/A/5’e eklenen cümle uyarınca TCK m. 191’deki suçtan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne tabi tutulur.
Cezaevinden çıktıktan sonra kaç gün içinde başvurmalıyım?
m. 105/A/6-(a) uyarınca beş gün içinde, talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat edilmelidir. m. 105/A/8 uyarınca bu sürenin bitiminden itibaren iki gün daha geçerse TCK m. 292 ve 293 hükümleri uygulanır.
Yükümlülüğü ihlal edersem kapalı cezaevine mi dönerim?
Hayır. m. 105/A/6 uyarınca karar, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezanın infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmedir. Kararı, denetimli serbestlik müdürlüğünün bulunduğu yer infaz hâkimi verir. Yükümlülük ihlalini ayrı bir yazıda ele aldık.
Tek bir imza kaçırırsam iade edilir miyim?
m. 105/A/6-(b) tek bir aykırılığı değil, yükümlülüklere ve denetim planına uymamakta ısrar etmeyi arar. Bu nedenle mazeretin belgelenmesi ve ısrar bulunmadığının ortaya konması önem taşır.
Denetimli serbestlikte geçen süre cezamdan sayılır mı?
Denetimli serbestlik, cezanın toplum içinde infaz biçimidir. İade kararı verilmesi hâlinde hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar olan bakiye cezasını açık kurumda çeker.
Yeni bir suç iddiası iade sebebi midir?
m. 105/A/7 uyarınca, tedbir başladıktan sonra işlendiği iddia olunan ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılmışsa infaz hâkimi açık kuruma gönderilmeye karar verebilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme hâlinde infaza denetimli serbestlikle devam olunmasına karar verilir.
Sonuç
Denetimli serbestlik, 5275 m. 105/A’nın on fıkrasında toplanan ve her fıkrası ayrı bir sonuç doğuran teknik bir infaz rejimidir. Genel kural basittir: açık kurumda bulunmak, koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalmak, iyi hâlli olmak ve talepte bulunmak. Ancak uygulamadaki sürelerin çoğunu geçici maddeler belirler; bu nedenle her dosyada ilk bakılacak veri suç tarihidir: 30/3/2020 eşiği üç yıl kuralını, 31/7/2023 eşiği erken yararlanmayı, 4/6/2025 eşiği ise onda bir şartını belirler. İhlal tarafında ise iki sayı kritiktir: müracaat için beş gün, ceza sorumluluğu için ek iki gün. Ve ihlalin sonucu kapalı değil açık kuruma gönderilmedir. Alanın bütünü için infaz hukuku ve ceza hukuku rehberimize bakabilirsiniz. Denetimli serbestlik talebi, ret kararına itiraz ve iade kararına karşı savunma için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 104, 105, 105/A, 107, 108, 110 ve Geçici m. 4, 6, 10, 11; 5/4/2012 tarihli ve 6291 sayılı Kanun m. 1; 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun m. 80; 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun m. 46 ve 52; 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun m. 25; 14/7/2023 tarihli ve 7456 sayılı Kanun m. 15; 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun m. 13, 15, 16 ve 17; 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun m. 27; 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu m. 5; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 191, 292, 293; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 4, 5, 6. Mevzuat sık değiştiğinden ve geçiş hükümleri suç tarihine göre farklı sonuç doğurduğundan, her dosyada yürürlükteki metnin teyidi gerekir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş ya da avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her somut durum için avukat görüşü esastır.
- 📚 Ceza Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Denetimli Serbestlik: Şartları, Yükümlülükler ve İhlal
- Denetimli Serbestlikte Yükümlülük İhlali ve Sonucu
- Kaç Yıl Cezada Denetimli Serbestliğe Ayrılınır? İnfaz Hesabı
- Müddetname Nedir? Tahliye Tarihi Yanlışsa İtiraz
- İnfaz Hâkimliği ve Görevleri (4675 sayılı Kanun)
- İnfaz Hukuku Nedir?
⚖️ Ücretsiz Ön Görüşme İçin Bize Ulaşın
Ankara’da Uzman Avukat — Av. Fatma Öztürk


