Denetimli serbestlik bir af değil, cezanın bir infaz biçimidir. Dayanağı 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesidir ve maddenin başlığı bunu açıkça söyler: “Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı“. Yükümlülüklere haklı bir mazeret olmaksızın uyulmaması hâlinde hükümlü, cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının infazı için kapalı ceza infaz kurumuna gönderilir. Karar mercii infaz hâkimliğidir ve karara karşı itiraz yolu açıktır. Bu rehber, ihlal sürecini madde ve süre düzeyinde ele alır.
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| 5275 m. 105/A | Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı |
| 5275 m. 104 | Denetimli serbestlik müdürlükleri ve görevleri |
| 5275 m. 107 | Koşullu salıverilme ve denetim süresi |
| 5275 m. 108 | Mükerrirlere özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik |
| 5275 m. 29/5 | Kurum dışı çalışmanın denetimli serbestlik süresine ilavesi |
| 5275 m. 110/7 | Özel infaz usulünün kaldırılmasında 105/A’nın uygulanmaması |
| 4675 sayılı Kanun | İnfaz hâkimliği; şikâyet ve itiraz yolu |
| Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği | Yükümlülükler, müracaat süresi ve uygulama esasları |
| 7550 s.K. m. 13 | 2025 değişikliği — onda birlik asgari kurum süresi |
| 6284 sayılı Kanun | Koruyucu tedbir ihlalinde zorlama hapsi |
Kanuni Dayanak: m. 105/A
Denetimli serbestliğin kendisi de, ihlalinin sonucu da aynı maddede düzenlenmiştir.
Kuruma giriş şartı. Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan hükümlülerin yazılı talebi üzerine, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmı denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilir. Karar, kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporu alınarak infaz hâkimi tarafından verilir.
2025’te yeni bir şart eklendi. 7550 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle m. 105/A’nın birinci fıkrasına eklenen cümle uyarınca, hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması gerekir. Doğrudan denetimli serbestliğe geçiş artık mümkün değildir.
İhlalin ölçütü: “haklı mazeret”. Kanun, yükümlülük ihlalini haklı bir mazeret olmaksızın uymamaya bağlar. Yani her aksama otomatik olarak yaptırım doğurmaz; ihlalin haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığı değerlendirilir.
Ancak mazeret belgelenmelidir. Hükümlünün kendi beyanı yeterli değildir; sağlık raporu, hastane kaydı, işveren yazısı veya aile durumunu gösteren belgeler sunulmalıdır. Belgelenemeyen mazeret, hukuken mazeret sayılmaz.
Yükümlülükler ve Kaynağı
Yükümlülükler her hükümlü için ayrı ayrı belirlenir ve yazılı olarak tebliğ edilir. Tebliğ edilmemiş bir yükümlülüğün ihlalinden söz edilemez.
| Yükümlülük | İçerik |
|---|---|
| İmza | Belirli aralıklarla müdürlüğe bizzat başvurma |
| Program katılımı | Eğitim veya iyileştirme programına düzenli katılım |
| Konut kısıtlaması | Belirli saatlerde konuttan çıkmama; gerektiğinde elektronik izleme |
| Çalışma | Belirli bir işte çalışma veya iş arama faaliyetine katılma |
| Yer ve kişi yasağı | Belirli yerlere gitmeme, belirli kişilerle görüşmeme |
| Adres bildirimi | Yerleşim yeri değişikliğinin bildirilmesi |
Suç türüne göre özel yükümlülükler eklenebilir: uyuşturucu suçlarında bağımlılıkla mücadele programı, şiddet suçlarında öfke kontrolü eğitimi, trafik suçlarında alkolsüz araç kullanma yükümlülüğü, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda çocuklarla ilgili yerlere gitmeme.
Yükümlülükler hafifletilebilir. İyi hâl gösteren hükümlüde imza sıklığı azaltılabilir veya bazı yükümlülükler kaldırılabilir. Bu, talep edilmesi gereken bir imkândır.
⚖️ Denetimli Serbestliğiniz Kaldırıldıysa Süre Kısadır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlk Tehlike: Müracaat Süresi
En sık yaşanan ihlal, henüz denetim başlamadan gerçekleşir.
Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği uyarınca, tedbir uygulanmasına karar verilen hükümlünün belirlenen süre içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etmesi gerekir.
Bu süre takvim günü olarak işler. Yönetmelikteki müracaat süresi iş günü değildir; hafta sonu ve resmî tatiller de sayılır. Tahliye edilen hükümlünün “pazartesi giderim” yaklaşımı, süreyi doldurmasına yol açabilir. Müracaat edilmemesi, tedbirin daha başlamadan kaldırılması sonucunu doğurur ve bu, uygulamada en çok görülen ihlal biçimidir. Tahliye günü yapılacak ilk iş, müracaat tarihinin hesaplanmasıdır.
Müracaat mazereti de belgelenmelidir. Hastanede yatma, ulaşım imkânsızlığı gibi hâllerde belge derhâl müdürlüğe iletilmelidir.
İhlalin Ağırlık Derecesi
Uygulamada ihlaller ağırlığına göre değerlendirilir ve yaptırım buna göre belirlenir.
| Derece | Örnek | Tipik sonuç |
|---|---|---|
| Hafif | Tek bir imza gününü kaçırma, programa geç kalma, bilgi vermede aksama | Uyarı |
| Orta | Birden fazla imza gününü kaçırma, programı sürekli aksatma, yerleşim yerini izinsiz değiştirme, kayıtsız işte çalışma | Yükümlülüklerin yeniden düzenlenmesi; imza sıklığının artırılması |
| Ağır | Yasaklı yerlere gitme, yasaklı kişilerle temas, elektronik izleme cihazını sökme veya bozma, kaçma girişimi | Tedbirin kaldırılması |
Tekrar, hafif ihlali ağırlaştırır. Sürekli tekrarlanan hafif ihlaller kümülatif olarak değerlendirilebilir ve kaldırma kararına yol açabilir. “Sadece bir imza kaçırdım” savunması, önceki aksamalarla birlikte okunduğunda zayıflar.
Ağırlık değerlendirmesi itirazın ekseni olabilir. İhlalin varlığı kabul edilse bile, kaldırma kararını haklı çıkaracak ağırlıkta olmadığı ve daha hafif bir yaptırımın yeterli olacağı ileri sürülebilir.
İhlal Sonrası Süreç
Süreç müdürlükte başlar, infaz hâkimliğinde sonuçlanır.
1. Tespit ve savunma. Müdürlük ihlali tespit eder, hükümlüyü uyarır ve savunmasını alır; mazeret bildirmesi için süre tanınır ve belge istenir.
2. Dosyanın gönderilmesi. Mazeret uygun görülmez veya ihlal ağır ise, müdürlükçe hazırlanan dosya infaz hâkimliğine gönderilir.
3. Karar. İnfaz hâkimi, ihlalin niteliğini ve derecesini değerlendirerek karar verir.
| Karar | İçerik |
|---|---|
| Devam | Uyarıyla yetinilerek tedbirin sürdürülmesi |
| Yeniden düzenleme | Kapsamın genişletilmesi, imza sıklığının artırılması, elektronik izleme başlatılması |
| Kaldırma | Cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının infazı için ceza infaz kurumuna gönderilme |
4. Teslim. Kaldırma kararı verilirse hükümlü belirlenen sürede kuruma teslim olmak zorundadır. Teslim olmayan hükümlü hakkında yakalama emri çıkarılır.
Kararın tebliğ tarihi belgelenmelidir. Hem teslim süresi hem de itiraz süresi tebliğden işlediğinden, tebligatın ne zaman yapıldığı dosyanın en kritik verisidir. Tebliğ evrakının bir örneği mutlaka alınmalıdır. Teslim yükümlülüğü ile itiraz hakkı ayrı ayrı işler; itiraz edilmiş olması, teslim yükümlülüğünü kendiliğinden askıya almaz.
Kaldırmanın Sonuçları
Kaldırma kararının etkisi yalnızca kuruma dönmekten ibaret değildir.
| Alan | Etki |
|---|---|
| İnfazın yeri | Cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmı kurumda infaz edilir |
| İyi hâl | Yükümlülük ihlali, m. 89 kapsamındaki değerlendirmede olumsuz unsurdur |
| Koşullu salıverilme | İyi hâl şartı etkilendiğinden karar gecikebilir |
| Açık kuruma ayrılma | Kazanılmış konum yeniden değerlendirilir |
| Kurum içi haklar | Ödül ve ek ziyaret gibi imkânlar etkilenebilir |
İlk satır dikkatle okunmalıdır. Kaldırma kararı, hükümlüyü cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının infazı için kuruma gönderir. Yani infaz, kalan kısım üzerinden sürer; hükümlünün cezası baştan başlamaz.
Bir hatırlatma gerekiyor: denetimli serbestlikte geçirilen sürenin hiç dikkate alınmayacağı yönündeki yaygın anlatım, madde metniyle bağdaşmaz. m. 105/A’nın başlığı “denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı”dır — yani bu, cezanın bir infaz biçimidir. Nitekim m. 29/5, kurum dışında çalışılan sürenin “105/A maddesi uyarınca denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilecek süreye ilave edileceğini” öngörür. Somut dosyada infaz hesabının, kararın gerekçesi ve infaz durum belgesi üzerinden kontrol ettirilmesi gerekir.
İhlal Ayrıca Suç Oluşturur mu?
Bazı ihlaller yalnızca infaz hukuku bakımından değil, ayrıca ceza veya tedbir sonucu da doğurabilir. Ancak burada sık yapılan hatalı atıflardan kaçınmak gerekir.
| Fiil | Olası ek sonuç |
|---|---|
| 6284 kapsamındaki tedbir kararının ihlali | 6284 sayılı Kanun uyarınca zorlama hapsi; fiil ayrıca suç oluştursa dahi uygulanır |
| Elektronik izleme cihazına zarar verme | Cihazın niteliğine göre mala zarar verme değerlendirmesi gündeme gelebilir |
| Mağdur veya tanıkla temas | Fiilin içeriğine göre tehdit, hakaret veya şantaj gibi bağımsız suçlar |
| Denetim süresinde yeni suç işleme | Ayrı ceza yargılaması; toplam infaz süresinin artması |
Yaygın iki hatalı atfı düzeltmek gerekir. Yasaklı kişilerle temas kurma, TCK m. 234 ile ilgili değildir — o madde “çocuğun kaçırılması ve alıkonulması” suçunu düzenler ve velayet ilişkisine dayanır. Elektronik izleme cihazının sökülmesi de TCK m. 301 kapsamında değildir — o madde “Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama” suçudur. Mühür bozma suçu ise TCK m. 203‘te düzenlenmiştir. İhlalin suç oluşturup oluşturmadığı, fiilin somut içeriğine göre belirlenir; peşin bir madde atfı yapılamaz.
İki süreç birlikte yürüyebilir. Hükümlü hem tedbirin kaldırılmasıyla hem de yeni bir ceza yargılamasıyla karşılaşabilir. Ceza yargılaması sonucunda verilecek yeni ceza, mevcut cezaya eklenerek toplam infaz süresini artırır.
⚖️ İtiraz Dilekçenizin Ekseni Doğru Kurulmalı
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İtiraz Yolu: 4675 sayılı Kanun
Burada yaygın bir kurgu hatası vardır: kaldırma kararını zaten infaz hâkimi verdiğinden, ona itiraz edilmez.
Doğru zincir şudur: denetimli serbestlik müdürlüğünün işlemlerine karşı 4675 sayılı Kanun uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet edilir; infaz hâkimliğinin kararlarına karşı ise ağır ceza mahkemesine itiraz edilir.
| İşlem | Başvuru mercii |
|---|---|
| Müdürlüğün işlem ve uygulamaları | İnfaz hâkimliğine şikâyet (4675) |
| İnfaz hâkimliğinin kaldırma kararı | Ağır ceza mahkemesine itiraz |
| Ağır ceza mahkemesi kararı | Kural olarak kesindir; temel hak ihlali iddiasında AYM bireysel başvuru |
Süreler kararın üzerinde yazılıdır. 4675 sayılı Kanun’da öngörülen şikâyet ve itiraz süreleri kısadır ve tebliğ tarihinden işler. Kararın tebliğ edildiği gün not edilmeli, süre kararda belirtilen biçimde hesaplanmalıdır.
İtiraz dilekçesinin dört ekseni:
1. İhlalin yokluğu. Tespit edilen fiilin gerçekte gerçekleşmediği veya yükümlülüğün usulünce tebliğ edilmediği.
2. Haklı mazeret. İhlalin haklı bir sebebe dayandığı; belgelerle desteklenmelidir.
3. Ölçüsüzlük. İhlal kabul edilse bile kaldırmayı haklı çıkaracak ağırlıkta olmadığı; yükümlülüklerin yeniden düzenlenmesinin yeterli olacağı.
4. Kişisel durum. Sağlık durumu, aile yükümlülükleri, iş durumu ve iyileştirme programlarındaki olumlu katılım.
Üçüncü eksen çoğu zaman en verimli olanıdır. İhlalin varlığı belgelerle sabitse, ihlalin yokluğunu savunmak sonuç vermez. Bu durumda dilekçenin ağırlığı, orantılılık tartışmasına verilmelidir: ihlalin derecesi, tekrarlanıp tekrarlanmadığı, hükümlünün genel uyumu ve daha hafif bir yaptırımın yeterliliği. Kanun infaz hâkimine uyarı ve yeniden düzenleme seçeneklerini de tanıdığından, bu seçeneklerin neden yeterli olacağı somut olarak gösterilmelidir.
Özel İnfaz Usulüyle İlişkisi
Denetimli serbestliğin kapanabileceği bir başka yol daha vardır ve bu çoğu zaman bilinmez.
5275 m. 110/7 uyarınca, özel infaz usulünün (konutta, hafta sonu veya geceleyin infaz) gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmaması hâlinde usulün uygulanmasına son verilir ve bu fıkranın uygulandığı hâllerde m. 105/A hükümleri uygulanmaz.
Yani ihlalin bedeli iki katlıdır: özel infaz usulü sona erer ve denetimli serbestlik yolu da kapanır. Ayrıntı: özel infaz usulleri.
İnfaz zincirinin bütünü için: hapis cezasının infazı ve infaz rejimi. Kurumun genel işleyişi için: denetimli serbestlik rehberi.
Pratik Öneriler
1. Müracaat gününü hesaplayın. Süre takvim günü olarak işler; hafta sonu beklemeyin.
2. Tebliğ edilen yükümlülük listesini saklayın. Tebliğ edilmemiş yükümlülük ihlal edilemez.
3. İmza günlerini takvime işleyin. Hatırlatma kurun.
4. Mazereti aynı gün bildirin. Sonradan sunulan belge çoğu zaman kabul görmez.
5. Adres değişikliğini önceden bildirin. İzinsiz değişiklik orta ağırlıkta ihlaldir.
6. İşe girerseniz kaydettirin. Kayıtsız çalışma ihlal sayılabilir.
7. Elektronik cihaza dokunmayın. Arıza hâlinde derhâl bildirin.
8. Yasaklı kişi ve yerleri netleştirin. Tereddütte müdürlüğe yazılı sorun.
9. Program katılımını belgeleyin. Katılım kayıtları lehinize delildir.
10. Hafifletme talep edin. İyi hâlde imza sıklığı azaltılabilir.
11. Tebliğ tarihini not edin. Hem teslim hem itiraz süresi buradan işler.
12. İtirazda orantılılığa yüklenin. Uyarı ve yeniden düzenleme seçenekleri vardır.
Elektronik İzleme Altındaki Hükümlü
Konut kısıtlaması elektronik izleme ile denetleniyorsa, ihlal kavramı teknik bir boyut kazanır ve yanlış anlaşılmaya çok açıktır.
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Cihazın kasten sökülmesi | Ağır ihlal; ayrıca cihaza verilen zarar bakımından değerlendirme |
| Şarjın bitmesi | İhmal sayılabilir; derhâl bildirim mazereti güçlendirir |
| Teknik arıza | Bildirim yapılmışsa ihlal değil; bildirim yapılmamışsa ihlal olarak kaydedilir |
| Sinyal kesintisi | Yapısal veya coğrafi sebep belgelenebilir |
| Kısa süreli alan dışına çıkma | Süre ve sıklık dikkate alınır; acil hâl belgelenmelidir |
| Adreste bulunmama | Denetim ziyaretinde tespit edilirse ihlal |
Üçüncü satır belirleyicidir. Elektronik izleme dosyalarında sistem, kesintiyi otomatik olarak kaydeder; ancak bu kaydın sebebi cihazdan anlaşılmaz. Sebebin hükümlü tarafından zamanında bildirilmesi, sonradan yapılacak değerlendirmenin tek dayanağıdır. Arıza, şarj sorunu veya sinyal kesintisi fark edildiği anda müdürlüğe bildirilmeli ve bildirim kaydı saklanmalıdır. Sonradan “cihaz bozuktu” savunması, o tarihte bildirim yapılmamışsa ikna edici olmaz.
Acil hâller önceden düşünülmelidir. Sağlık acili gibi zorunlu hâllerde alan dışına çıkılması gerekebilir. Bu durumda mümkünse çıkmadan önce, değilse en kısa sürede müdürlüğe bilgi verilmeli; hastane kaydı veya sevk evrakı aynı gün iletilmelidir.
Savunmanın Belge Düzeni
İhlal dosyalarında sonucu belirleyen, anlatım değil belgedir. Savunma öncesinde hangi belgenin ne işe yaradığı bilinmelidir.
| Mazeret | Belge |
|---|---|
| Hastalık | Sağlık kuruluşu raporu, muayene kaydı, reçete; tarihi ihlal gününü kapsamalı |
| Yakının hastalığı veya vefatı | Hastane kaydı, defin belgesi, yakınlık gösteren nüfus kaydı |
| İş zorunluluğu | İşveren yazısı, vardiya çizelgesi, görevlendirme evrakı |
| Ulaşım imkânsızlığı | Hava veya yol durumu kaydı, seferin iptal edildiğine dair belge |
| Tebligat sorunu | Yükümlülüğün tebliğ edilmediğini gösteren kayıt |
| Genel uyum | Önceki dönem imza ve program katılım kayıtları |
Son satır orantılılık savunmasının dayanağıdır. Bir ihlale karşılık, ondan önceki düzenli katılım kayıtları sunulduğunda tablo değişir: tek bir aksama, sürekli bir uyumsuzluk görüntüsünden çıkar. Bu kayıtlar müdürlükte tutulduğundan, savunma dilekçesinde dosyaya getirtilmesi talep edilmelidir.
Belgenin tarihi kritiktir. Sağlık raporunun ihlal gününü kapsamaması, uygulamada en sık rastlanan eksikliktir. Rapor tarihi ile ihlal tarihi arasındaki uyum mutlaka kontrol edilmelidir.
İhlal ile Denetim Süresi Karıştırılmamalı
“Denetimli serbestlik” adı altında birbirinden farklı üç kurum vardır ve ihlalin sonucu her birinde ayrıdır. Dosyanın hangisine ait olduğu baştan belirlenmelidir.
| Kurum | Ne zaman | İhlalin sonucu |
|---|---|---|
| m. 105/A denetimli serbestliği | Cezanın infazı sırasında, koşullu salıverilmeye kalan sürede | Kuruma geri gönderme (infaz hâkimi kararı) |
| m. 107 denetim süresi | Koşullu salıverilmeden sonra | Koşullu salıverilmenin geri alınması gündeme gelebilir |
| Hükümle birlikte verilen tedbirler | Mahkeme kararıyla; örneğin m. 108 mükerrirlerde | Kararda ve ilgili maddede öngörülen sonuç |
İkinci satır çok daha ağır bir sonuç doğurur. Koşullu salıverilme sonrasındaki denetim süresinde yükümlülük ihlali veya yeni suç, koşullu salıverilmenin geri alınması sonucunu doğurabilir. Bu, m. 105/A’daki geri göndermeden farklıdır ve 5275 m. 110/9 uyarınca koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler özel infaz usullerinden de yararlanamaz. Zincirleme bir kapanma söz konusudur.
Pratik sonuç şudur: elinizdeki kararın hangi maddeye dayandığı — m. 105/A mı, m. 107 mi — dilekçenin dayanağını ve itiraz merciini belirler. Karar başlığı ve gerekçesi bu yüzden dikkatle okunmalıdır.
Kaldırma Kararından Sonra Ne Olur?
Kuruma dönüş, sürecin sonu değildir; infaz zinciri kaldığı yerden işlemeye devam eder.
1. Kurumda infaz. Ceza, koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısım üzerinden kurumda infaz edilir.
2. İyi hâl yeniden kurulur. m. 89 kapsamındaki değerlendirme, kuruma dönüşten sonraki dönemdeki tutum ve davranışları da kapsar. İhlal olumsuz bir unsurdur, ancak sonraki dönemdeki uyum bu tabloyu değiştirebilir.
3. Açık kuruma ayrılma yeniden değerlendirilir. Kazanılmış konum otomatik olarak geri gelmez; m. 14/3 uyarınca yeni bir değerlendirme yapılır.
4. Koşullu salıverilme sırası gelir. Süre şartı doluyor ve iyi hâl olumluysa m. 107 uyarınca koşullu salıverilme gündeme gelir.
İkinci satır çoğu hükümlünün gözden kaçırdığı fırsattır. Kaldırma kararı, iyi hâl değerlendirmesini kalıcı olarak kapatmaz. Kuruma döndükten sonraki disiplinli davranış, eğitim ve iyileştirme programlarına katılım ve çalışma; sonraki değerlendirmelerde lehe unsurlar oluşturur. Bu nedenle kuruma dönüş sonrasında pasif kalmak yerine, katılım kayıtlarının oluşturulması bilinçli bir strateji olmalıdır.
Disiplin dosyası ayrıca gözetilmelidir. Kurumdaki disiplin cezaları, m. 48‘de öngörülen süreler geçtikten sonra kaldırılabilir; kaldırılan ceza iyi hâl değerlendirmesinde engel oluşturmaz. Koşullu salıverilme yaklaşırken disiplin dosyasının gözden geçirilmesi gerekir.
Denetimli serbestliğe yeniden geçiş. Kanun, tedbirin kaldırılmasından sonra yeniden başvuruyu kategorik olarak yasaklamaz; ancak ihlal geçmişi, sonraki değerlendirmede ağırlık taşır. Somut dosyada bu ihtimalin infaz durum belgesi ve karar gerekçesi üzerinden değerlendirilmesi yerinde olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Denetimli serbestlik yükümlülük ihlali hangi maddede düzenlenmiştir?
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde. Maddenin başlığı “denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı”dır; yani denetimli serbestlik bir af değil, cezanın bir infaz biçimidir.
Her aksama ihlal sayılır mı?
Hayır. Kanun ihlali “haklı bir mazeret olmaksızın” uymamaya bağlar. Ancak mazeret belgelenmelidir; hükümlünün kendi beyanı yeterli değildir.
Denetimli serbestlikten yararlanmak için kurumda kalma şartı var mı?
Evet. 7550 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle eklenen cümle uyarınca, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini — beş günden az olmamak üzere — kurumda geçirmiş olmak gerekir.
En sık yapılan ihlal nedir?
Müracaat süresinin kaçırılması. Yönetmelikteki bu süre takvim günü olarak işler; hafta sonu ve tatiller de sayılır. Tahliye günü yapılacak ilk iş, müracaat tarihinin hesaplanmasıdır.
Yükümlülükler nasıl belirlenir?
Her hükümlü için ayrı ayrı belirlenir ve yazılı olarak tebliğ edilir. Tebliğ edilmemiş bir yükümlülüğün ihlalinden söz edilemez.
Bir imza gününü kaçırdım, denetimli serbestliğim kalkar mı?
Tek ve haklı mazerete dayanan bir aksamada genellikle uyarı ile yetinilir. Ancak tekrarlanan hafif ihlaller kümülatif değerlendirilebilir ve kaldırma kararına yol açabilir.
Kararı kim verir?
İnfaz hâkimi. Müdürlük ihlali tespit edip savunmayı aldıktan sonra dosyayı infaz hâkimliğine gönderir; hâkim ihlalin niteliğini ve derecesini değerlendirir.
İnfaz hâkimliği hangi kararları verebilir?
Üç seçenek vardır: uyarıyla yetinerek devam, yükümlülüklerin yeniden düzenlenmesi (imza sıklığının artırılması, elektronik izleme başlatılması) veya tedbirin kaldırılması.
Kaldırma kararı verilirse cezam baştan mı başlar?
Hayır. Karar, cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının infazı için kuruma gönderilmeyi öngörür; infaz kalan kısım üzerinden sürer. İnfaz hesabının infaz durum belgesi üzerinden kontrol ettirilmesi yerinde olur.
Teslim olmazsam ne olur?
Belirlenen sürede teslim olmayan hükümlü hakkında yakalama emri çıkarılır ve zorla kuruma götürülür.
İtiraz etmem teslim yükümlülüğünü kaldırır mı?
Kendiliğinden kaldırmaz. Teslim yükümlülüğü ile itiraz hakkı ayrı ayrı işler; bu nedenle itirazla birlikte ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.
Kaldırma kararına nereye itiraz edilir?
Kararı zaten infaz hâkimi verdiğinden ona itiraz edilmez. İnfaz hâkimliğinin kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilir. Müdürlüğün işlemlerine karşı ise 4675 sayılı Kanun uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet yolu vardır.
Ağır ceza mahkemesi kararına karşı ne yapılabilir?
Karar kural olarak kesindir. Temel bir hakkın ihlal edildiği düşünülüyorsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelebilir.
İtiraz dilekçesinde neye dayanmalıyım?
Dört eksen: ihlalin yokluğu veya yükümlülüğün tebliğ edilmediği; haklı mazeret; ihlalin kaldırmayı haklı çıkaracak ağırlıkta olmadığı; ve kişisel durum. İhlal belgelerle sabitse en verimli eksen orantılılıktır.
İhlal ayrıca suç oluşturur mu?
Fiilin içeriğine göre. 6284 kapsamındaki tedbir kararının ihlalinde zorlama hapsi; mağdurla temasta fiilin içeriğine göre tehdit, hakaret veya şantaj; cihaza zarar vermede mala zarar verme değerlendirmesi gündeme gelebilir. Peşin bir madde atfı yapılamaz.
Elektronik kelepçenin sökülmesi TCK 301 kapsamında mı?
Hayır. TCK m. 301, “Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama” suçudur. Mühür bozma suçu ise TCK m. 203‘te düzenlenmiştir. Cihaza verilen zarar, niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Kaldırma koşullu salıverilmemi etkiler mi?
Etkileyebilir. Yükümlülük ihlali, m. 89 kapsamındaki iyi hâl değerlendirmesinde olumsuz bir unsurdur; koşullu salıverilme kararı gecikebilir. Açık kuruma ayrılma ve kurum içi ödüller de yeniden değerlendirilir.
Özel infaz usulünün ihlali denetimli serbestliği etkiler mi?
Evet ve bu çok bilinmez. m. 110/7 uyarınca özel infaz usulünün kaldırıldığı hâllerde m. 105/A hükümleri uygulanmaz; yani özel infaz usulünün ihlali denetimli serbestlik yolunu da kapatır.
Yükümlülüklerim hafifletilebilir mi?
Evet. İyi hâl gösteren hükümlüde imza sıklığı azaltılabilir veya bazı yükümlülükler kaldırılabilir. Bu, talep edilmesi gereken bir imkândır.
Elektronik kelepçenin şarjı bittiğinde ihlal olur mu?
Durum derhâl bildirilirse mazeret olarak değerlendirilebilir. Sistem kesintiyi otomatik kaydeder ancak sebebini kaydetmez; sebebin zamanında bildirilmesi sonradan yapılacak değerlendirmenin tek dayanağıdır.
Sağlık raporum var ama tarihi farklı, işe yarar mı?
Raporun ihlal gününü kapsaması gerekir. Rapor tarihi ile ihlal tarihi arasındaki uyumsuzluk, uygulamada en sık rastlanan eksikliktir.
Önceki düzenli katılımım dikkate alınır mı?
Alınabilir ve orantılılık savunmasının temel dayanağıdır. Bu kayıtlar müdürlükte tutulduğundan, savunma dilekçesinde dosyaya getirtilmesi talep edilmelidir.
Kuruma döndükten sonra iyi hâl kapanır mı?
Hayır. m. 89 kapsamındaki değerlendirme, kuruma dönüşten sonraki dönemdeki tutum ve davranışları da kapsar. Disiplinli davranış, program katılımı ve çalışma lehe unsurlar oluşturur.
m. 105/A ile m. 107 denetim süresi aynı şey mi?
Hayır. m. 105/A cezanın infazı sırasında uygulanır ve ihlali kuruma geri gönderme doğurur. m. 107 denetim süresi ise koşullu salıverilmeden sonraki dönemdir; ihlali koşullu salıverilmenin geri alınması sonucunu doğurabilir.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 29, 89, 104, 105/A, 107, 108 ve 110; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği; 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun m. 13; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 203, 234 ve 301; 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun. İnfaz mevzuatı sık değiştiğinden, somut dosyada yürürlükteki metnin ve kararda yazılı sürelerin teyidi zorunludur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.
