Nafaka Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter? (Türlere Göre)

Boşanmada nafakanın ne zaman başlayıp ne zaman biteceği türüne göre değişir: tedbir nafakası dava tarihinden başlar ve karar kesinleşince sona erer (TMK m.169); yoksulluk ve iştirak nafakası ise boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar. İştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla sona erer (TMK m.328/1); yoksulluk nafakası alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden, yoksulluğun ortadan kalkması gibi hâllerde ise mahkeme kararıyla sona erer (TMK m.176/3). Bu rehberde her nafaka türünün başlangıç ve bitiş anını, tedbir nafakasının kesinleşmeden sonraki akıbetini, ergin çocuğun eğitim nafakasını, boşanmadan sonra açılacak nafaka davasındaki bir yıllık süreyi, AYM’nin TMK m.175 kararının süreye etkisini ve nafakanın sona erdiği anda yapılması gerekenleri Türk Medenî Kanunu hükümleriyle açıklıyoruz. Nafaka türlerinin tanımları ve miktarının nasıl belirlendiği için Boşanmada Nafaka Türleri ve Miktarı yazımıza bakabilirsiniz.

Nafaka Türleri ve Zaman Çizelgesi

Boşanma sürecinde dava sürerken ödenen nafaka tedbir nafakası, boşanma kesinleştikten sonra çocuk için ödenen nafaka iştirak nafakası, eş için ödenen nafaka ise yoksulluk nafakasıdır. Ergin çocuğun eğitimi için istenen nafaka ile akrabalar arasındaki yardım nafakası ise ayrı hükümlere tabidir. Her türün başlangıç ve bitiş anı, dayandığı kanun hükmünden doğar ve bu anların yanlış hesaplanması ya gereksiz ödemeye ya da hak kaybına yol açar.

Tedbir Nafakası Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter? — TMK m.169

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m.169). Tedbir nafakası bu geçici önlemlerin en önemlisidir. Hâkim, taraflardan birinin talebi olmasa bile bu önlemi kendiliğinden alabilir; tedbir nafakasında tarafların kusuru araştırılmaz, çünkü dava henüz sonuçlanmamıştır.

• Başlangıç: Kural olarak dava açıldığı tarihten itibaren işler.
• Bitiş: Daha önce kaldırılmadıkça boşanma kararının kesinleşmesiyle kendiliğinden sona erer. Dava reddedilirse ret kararının kesinleşmesiyle son bulur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da tedbir nafakasının, mahkemece daha önce kaldırılmadıkça boşanma kararının kesinleşmesiyle kendiliğinden sona ereceğini kabul etmiştir (HGK 25.10.2018, 2017/2-1891 E., 2018/1577 K.). Kesinleşmeden sonraki dönem için ödeme yükümlülüğünün devamı, hükümde ayrıca yoksulluk veya iştirak nafakasına karar verilmiş olmasına bağlıdır. Uygulamada hüküm kurulurken çoğu zaman tedbir nafakasının kesinleşmeden itibaren iştirak veya yoksulluk nafakası olarak devamına karar verilir. Böyle bir hüküm yoksa kesinleşmeden sonraki dönem için ayrı bir nafaka hükmü gerekir. Tedbir nafakasının dava tarihinden itibaren istenip istenemeyeceği için Tedbir Nafakası Geriye Dönük İstenebilir mi? rehberimize bakabilirsiniz.

Dava Sürerken Tedbir Nafakasının Değiştirilmesi veya Kaldırılması

Tedbir nafakası geçici bir önlem olduğundan dava sürerken koşullar değişirse aynı mahkemeden değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir. Yükümlünün işini kaybetmesi, alacaklının düzenli bir işe girmesi veya çocuğun yanında kaldığı ebeveynin değişmesi bu tür değişikliklerin başlıca sebepleridir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yükümlünün işsiz olması ve gelirinin bulunmamasının tedbir nafakasının tamamıyla kaldırılmasını gerektirmediğini, en fazla indirime gerekçe olabileceğini kabul etmiştir (HGK 25.10.2018, 2017/2-1891 E., 2018/1577 K.). Aynı kararda kadının çalışıyor olmasının ve kusurlu bulunmasının da tedbir nafakasına hükmedilmesine engel olmadığı belirtilmiştir.

Tedbir nafakasında kusur araştırılmadığından, boşanma davasında kusurun kimde olduğunun sonradan belirlenmesi, dava süresince ödenen tedbir nafakasının geri istenmesine kural olarak dayanak oluşturmaz. Bu nedenle tedbir nafakasına itiraz eden taraf, kusur tartışmasına değil iki tarafın ekonomik durumuna odaklanmalıdır. Nafaka yükümlüsünün işsiz kalması hâlinde izlenecek yol için Nafaka Ödeyen Eş İşsiz Kalırsa Ne Olur? rehberimize bakabilirsiniz.

Kesinleşme Tarihi Nasıl Belirlenir? — HMK m.345 ve m.361

Yoksulluk ve iştirak nafakasının başladığı, tedbir nafakasının ise sona erdiği an boşanma kararının kesinleşme tarihidir; bu nedenle kesinleşme tarihinin doğru tespiti nafaka hesabının temelidir. İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf süresi iki haftadır ve ilamın taraflara usulen tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Taraflar bu sürelerde kanun yoluna başvurmazsa karar, sürenin dolduğu tarihte kesinleşir; taraflar kanun yolundan feragat ederse karar daha erken kesinleşebilir.

Kesinleşme tarihi, kararı veren mahkemeden alınacak kesinleşme şerhli karar örneğinde yer alır. Nafaka alacaklısı icra takibine, yükümlü ise ödemelerin hangi nafaka türü adı altında yapılacağına bu tarihe göre karar verir. Kanun yolu incelemesi sürerken tedbir nafakası işlemeye devam eder; boşanma hükmü kesinleştiğinde tedbir nafakası sona erer ve hükümdeki yoksulluk ve iştirak nafakası başlar. Kesinleşmenin işleyişi için Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? rehberimize bakabilirsiniz.

İştirak Nafakası Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter? — TMK m.182 ve m.328

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen eşin, ergin olmayan müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır (TMK m.182/3). Çocuğun üstün yararıyla ilgili olduğundan hâkim talep olmasa dahi buna hükmedebilir. Nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir ve her ay peşin olarak ödenir (TMK m.330/1-2).

• Başlangıç: Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren başlar; bu tarihten önce çocuk için yapılan ödeme tedbir nafakasıdır.
• Bitiş: Ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder (TMK m.328/1). Erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar ve evlenme de kişiyi ergin kılar (TMK m.11); on beş yaşını dolduran küçük ayrıca mahkeme kararıyla ergin kılınabilir (TMK m.12). Bu anlardan biri gerçekleştiğinde iştirak nafakası kendiliğinden sona erer.

Boşanma davasında iştirak nafakası istenmemiş veya hükme bağlanmamışsa, çocuğa fiilen bakan ebeveyn diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.329/1). Bu nedenle iştirak nafakası bakımından boşanma kararının kesinleşmesi bir talep süresi başlatmaz; çocuğun bakım ihtiyacı sürdükçe dava açılabilir. Ancak geçmiş dönem giderlerinin geriye dönük istenmesi güç olduğundan dava gecikmeden açılmalıdır. Çocuğun 18 yaşına gelmesinin etkisi için İştirak Nafakası Çocuk 18 Yaşına Gelince Biter mi? rehberimize bakabilirsiniz.

Ergin Çocuğun Eğitim Nafakası — TMK m.328/2

Çocuğun ergin olması bakım borcunu her hâlde sona erdirmez. TMK m.328/2 uyarınca çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük artık iştirak nafakası değildir; çünkü velayet çocuğun ergin olmasıyla sona ermiştir ve velayet sahibi ebeveynin çocuk adına talepte bulunma yetkisi kalmamıştır. Nafakayı ergin çocuk, kendi adına ve ana veya babasına karşı açacağı davayla ister.

Bu geçiş çoğu zaman gözden kaçar ve hak kaybına yol açar: iştirak nafakası çocuğun on sekiz yaşını doldurduğu gün kendiliğinden sona erer ve eğitim nafakası için yeni bir dava gerekir. Ergin çocuğun açacağı davada öğrenci belgesi, eğitim giderleri ve ana-babanın mali durumu gösterilmelidir. Eğitim nafakası “kendilerinden beklenebilecek ölçüde” kaydına tabi olduğundan, çocuğun eğitimini makul bir sürede ve düzenli olarak sürdürüp sürdürmediği de değerlendirilir. Konu için İştirak Nafakası ve Reşit Olan Çocuğun Eğitimi rehberimize bakabilirsiniz.

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter? — TMK m.175 ve m.176

TMK m.175/1 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m.175/2). Tedbir ve iştirak nafakasından farklı olarak hâkim yoksulluk nafakasına kendiliğinden karar veremez; mutlaka talep gerekir.

• Başlangıç: Boşanma kararının kesinleşmesiyle hüküm ifade eder.
• Süre: TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 4 Haziran 2026 tarihli, 2025/156 E., 2026/131 K. sayılı kararıyla iptal edilmiştir; iptal hükmü 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararın öngördüğü dokuz aylık sürenin sonunda, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır.
• Kendiliğinden sona erme (TMK m.176/3): Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü.
• Mahkeme kararıyla sona erme (TMK m.176/3): Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi.

Anayasa Mahkemesi aynı ibareye yönelik daha önceki bir itirazı 17.05.2012 tarihli, 2011/136 E., 2012/72 K. sayılı kararıyla reddetmiş ve ibarenin TMK m.176’daki sona erme sebepleri karşısında her durumda ömür boyu nafaka anlamına gelmediğini belirtmişti. 2026 kararı ise ibareyi iptal etmiş, ancak yoksulluk nafakası kurumunu kaldırmamıştır. İptal hükmü yürürlüğe girdikten sonra nafakanın süresine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapılıp yapılmayacağı ve mevcut nafaka kararlarının nasıl etkileneceği ayrıca izlenmelidir. Ayrıntılar için AYM Süresiz Nafaka Kararı: Ne Değişti? rehberimize bakabilirsiniz.

Boşanmadan Sonra Nafaka Davası: Bir Yıllık Süre — TMK m.178

Yoksulluk nafakası boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi sonradan ayrı bir davayla da talep edilebilir. Ancak TMK m.178 uyarınca evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu nedenle boşanma davasında yoksulluk nafakası istememiş olan eş, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır. Süre zamanaşımı niteliğinde olduğundan davalının def’i olarak ileri sürmesi gerekir; ileri sürülürse süre geçtikten sonra açılan dava reddedilir.

Bu süre boşanmadan doğan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından da geçerlidir. İştirak nafakası ise çocuğun bakım hakkına dayandığından farklı bir rejime tabidir: boşanma davasında istenmemişse çocuğa fiilen bakan ebeveyn TMK m.329/1 uyarınca diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. TMK m.177 uyarınca boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Anlaşmalı Boşanmada Protokoldeki Nafaka Düzenlemesi

Anlaşmalı boşanmada nafakanın başlangıcı, süresi ve miktarı çoğu zaman tarafların imzaladığı protokolde düzenlenir. TMK m.166/3 uyarınca hâkim, tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında üzerinde anlaştıkları düzenlemeyi uygun bulmalıdır; TMK m.184/5 de boşanma veya ayrılığın fer’i sonuçlarına ilişkin anlaşmaların hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmayacağını öngörür. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Protokolde yoksulluk nafakası için belirli bir süre öngörülmesi, nafakanın belirli bir tarihte veya olayda sona ereceğinin kararlaştırılması ya da yıllık artış oranının belirlenmesi mümkündür; onaylanan bu düzenleme hükmün parçası olur. Protokolde nafakadan açıkça feragat edilmişse, boşanmadan sonra aynı nafakanın yeniden istenmesi önemli ölçüde güçleşir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce nafakanın başlangıç ve bitiş anlarının açıkça yazılması gerekir. Feragatin sonuçları için Anlaşmalı Boşanmada Nafakadan Feragat rehberimize bakabilirsiniz.

Yardım Nafakası — TMK m.364

Yardım nafakası boşanmaya bağlı bir nafaka değildir; akrabalar arasındaki dayanışma yükümlülüğünden doğar. TMK m.364/1 uyarınca herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür; kardeşlerin nafaka yükümlülüğü ise refah içinde bulunmalarına bağlıdır (TMK m.364/2). Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır (TMK m.364/3). Bu nedenle ergin çocuğun eğitim nafakası TMK m.328/2’ye, eğitimle ilgisi olmayan ve yoksulluğa düşme hâline dayanan talebi ise TMK m.364’e dayanır. Yardım nafakası, yoksulluk hâli devam ettiği sürece sürer ve yoksulluğun ortadan kalkması üzerine mahkeme kararıyla sona erer. Dava dilekçesi için Yardım Nafakası Davası Dilekçesi Örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Nafaka Miktarı Zamanla Değişir mi? — TMK m.176/4-5 ve m.331

Nafaka miktarı sabit değildir. Yoksulluk nafakasında tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176/4). Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir (TMK m.176/5); ilamlarda görülen yıllık endeks artışı bu hükme dayanır. İştirak nafakasında ise durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331).

Değişiklik kararının hangi tarihten itibaren uygulanacağı da önemlidir. Yargıtay kararlarında indirimin dava tarihinden itibaren uygulandığı görülmektedir (Yargıtay 3. HD 16.02.2017, 2016/12132 E., 2017/1466 K.; 2. HD 05.07.2023, 2023/5081 E., 2023/3784 K.). Bu nedenle koşullar değiştiğinde davanın gecikmeden açılması gerekir. Artırım ve azaltım süreci için Nafakanın Artırılması ve Azaltılması Davası yazımıza bakabilirsiniz.

Başlangıç ve Bitişin İcra Takibine Etkisi

Nafaka her ay peşin olarak ödenir (TMK m.330/2); bu nedenle her ayın nafakası o ayın başında muaccel olur. Nafakanın başladığı tarihten itibaren ödenmeyen her taksit, ilama dayanılarak icra takibine konu edilebilir. Takipte hangi dönemin hangi nafaka türüne ait olduğunun doğru gösterilmesi gerekir: kesinleşmeden önceki dönem tedbir nafakasına, sonraki dönem yoksulluk veya iştirak nafakasına ilişkindir. Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.344).

Bitiş anı da takibi doğrudan etkiler. İştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla, yoksulluk nafakası alacaklının yeniden evlenmesiyle kendiliğinden sona erdiğinden, bu tarihten sonraki dönem için takip yapılamaz ve devam eden kesintilerin durdurulması gerekir. Mahkeme kararıyla sona eren hâllerde ise kaldırma kararı alınıncaya kadar ilam geçerliliğini korur. Nafaka tahsili için Nafaka Ödenmiyorsa Ne Yapılır? rehberimize bakabilirsiniz.

Sona Erme Sebepleri: Kendiliğinden mi, Dava mı?

Nafakanın bittiği anlar iki gruba ayrılır: bazıları kendiliğinden sonuç doğurur, bazıları için mahkeme kararı gerekir. Bu ayrımın bilinmemesi ya gereksiz ödeme ya da haksız kesinti doğurur.

“Fiilen Evli Gibi Yaşama” Nasıl İspatlanır?

TMK m.176/3’teki sebepler arasında kaldırma davalarının en tartışmalı olanı, alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşamasıdır. Aranan, geçici bir ilişki değil; süreklilik gösteren ve evlilik benzeri bir birlikteliktir. İspat yükü nafakanın kaldırılmasını isteyen yükümlüdedir (TMK m.6). Değerlendirmede öne çıkan olgular şunlardır:

1. Ortak konut. Aynı adreste yaşandığını gösteren adres kayıtları, abonelik sözleşmeleri, fatura adresleri.
2. Süreklilik. Birlikteliğin ne kadar süredir devam ettiği; kısa süreli veya kesintili ilişkiler bu kapsamda değerlendirilmez.
3. Ekonomik bütünlük. Ortak harcamalar, ortak hesap, birlikte alınan mal veya kredi.
4. Sosyal görünüm. Çevrede eş gibi tanınma; tanık beyanları.
5. Çocuk. Birliktelikten doğan çocuk bulunması.

Nafaka Sona Erdikten Sonra: Birikmiş Alacak ve Fazla Ödemeler

Nafakanın sona ermesi geçmiş dönem borcunu ortadan kaldırmaz. Sona erme anına kadar ödenmemiş taksitler birikmiş nafaka alacağı olarak ilama dayalı icra takibine konu edilebilir. Bu nedenle kaldırma kararı alındığında kararın hangi tarihten itibaren hüküm doğurduğu ve o tarihe kadar birikmiş tutarın ne olduğu netleştirilmelidir. Birikmiş nafaka ile işleyecek nafaka arasındaki fark ve tahsil süreleri için Birikmiş Nafaka ile İşleyecek Nafaka Farkı rehberimize bakabilirsiniz.

Tersine durum da mümkündür: nafaka kendiliğinden sona erdiği hâlde, örneğin alacaklının yeniden evlenmesinden sonra ödemeler sürmüş olabilir. Sona erme tarihinden sonra yapılan ödemelerin geri istenmesi, borç bulunmadığı hâlde yapılan ödeme olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirilir. Bu nedenle sona erme sebebi gerçekleştiğinde ödemenin derhâl durdurulması ve icra dosyası varsa sona erme belgesinin dosyaya sunulması gerekir. Ödeme yapan tarafın ölümü hâlinde biriken borcun akıbeti için Nafaka Ödeyen Kişi Öldü: Nafaka Mirasçılardan İstenir mi? rehberimize bakabilirsiniz.

Taraflardan Birinin Ölümü: Nafaka ve Birikmiş Borç

TMK m.176/3 uyarınca irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Nafaka alacaklısı öldüğünde gelecek döneme ilişkin nafaka hakkı mirasçılara geçmez; yükümlü öldüğünde de gelecek dönem için mirasçılardan nafaka istenemez. Ancak ölüm tarihine kadar ödenmemiş taksitler birikmiş bir alacak olarak varlığını korur. Yükümlünün ölümü hâlinde bu birikmiş borç, terekenin borçları arasında yer alır.

İştirak nafakası bakımından durum farklıdır: nafaka yükümlüsü ebeveynin ölümüyle iştirak nafakası sona erer; ancak çocuğun bakım ihtiyacı devam ettiğinden çocuk, sosyal güvenlik mevzuatına göre ölüm aylığı gibi haklardan yararlanabilir ve ölen ebeveynin mirasçısı olarak terekeden pay alır. Ölümün nafakaya etkisi için Nafaka Ödeyen Kişi Öldü: Nafaka Mirasçılardan İstenir mi? rehberimize bakabilirsiniz.

Örnek Dosya Üzerinden Nafaka Zaman Çizelgesi

Kuralların birlikte nasıl işlediğini bir örnekle göstermek yararlı olur. Boşanma davası 10 Mart 2025’te açılmış, mahkeme dava sürerken kadın ve ortak çocuk yararına tedbir nafakasına hükmetmiştir. Karar istinaf incelemesinden geçmiş ve 3 Haziran 2026’da kesinleşmiştir. Hükümde çocuk yararına iştirak nafakasına ve kadın yararına yoksulluk nafakasına da karar verilmiştir. Çocuk 14 Eylül 2031’de on sekiz yaşını dolduracaktır.

Bu dosyada tedbir nafakası 10 Mart 2025’ten 3 Haziran 2026’ya kadar işler. 3 Haziran 2026’dan itibaren çocuk için iştirak nafakası, kadın için yoksulluk nafakası başlar. İştirak nafakası 14 Eylül 2031’de çocuğun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer; çocuk o tarihte üniversite eğitimine devam ediyorsa eğitim nafakasını kendisi dava açarak ister (TMK m.328/2). Yoksulluk nafakası ise kadının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden, TMK m.176/3’teki diğer sebeplerle mahkeme kararıyla sona erer. Hükümde yoksulluk nafakasına karar verilmemiş ve kadın bunu boşanma davasında istememiş olsaydı, ayrı bir davayı 3 Haziran 2027’ye kadar açması gerekirdi (TMK m.178).

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Tedbir nafakasının boşanma kesinleşince kendiliğinden yoksulluk veya iştirak nafakasına dönüştüğünü sanmak. Devam için hükümde ayrıca karar bulunmalıdır (TMK m.169, m.175, m.182).
• Boşanma davasında yoksulluk nafakası istemeyip bir yıllık süreyi kaçırmak (TMK m.178).
• Çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra eğitim nafakasını velayet sahibi ebeveyn adına istemek. Bu talep ergin çocuğun kendisine aittir (TMK m.328/2).
• Alacaklı yeniden evlendiği hâlde icra dosyasına nüfus kaydını sunmamak ve kesintilerin sürmesine izin vermek (TMK m.176/3).
• AYM kararını mevcut nafakayı hemen sona erdiren bir karar sanmak. İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer ve mevcut ilamları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
• Fiilen evli gibi yaşama iddiasını hukuka aykırı yollarla toplanan delillere dayandırmak (HMK m.189/2).

Dört nafaka türünün karşılaştırması ve tahsil rejimi için nafaka türleri rehberimize, kaldırma ve azaltma davalarının usulü için nafaka hukuku rehberimize bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tedbir nafakası ne zaman başlar?

Tedbir nafakası kural olarak boşanma davasının açıldığı tarihten itibaren işler. Hâkim, taraflardan birinin talebi olmasa bile davanın devamı süresince barınma, geçim ve çocukların bakımına ilişkin bu geçici nafakayı kendiliğinden (re’sen) takdir edebilir (TMK m.169).

İştirak nafakası ne zaman sona erer?

İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurması, evlenmesi veya mahkeme kararıyla ergin kılınmasıyla kendiliğinden sona erer (TMK m.328/1, m.11-12). Çocuk ergin olmasına rağmen eğitimi sürüyorsa, ana ve babanın bakım yükümlülüğü eğitim sona erinceye kadar devam eder (TMK m.328/2); bu nafakayı ergin çocuğun kendisi dava açarak talep eder.

Çocuk 18 yaşına gelince nafaka otomatik kesilir mi?

İştirak nafakası bakımından evet; çocuğun ergin olmasıyla iştirak nafakası kendiliğinden sona erer. Ancak eğitim devam ediyorsa, ergin çocuğun bizzat açacağı dava ile TMK m.328/2 uyarınca eğitim nafakası talep edilebilir; eğitimle ilgisi olmayan yoksulluk hâlinde ise TMK m.364’teki yardım nafakası gündeme gelir.

Yoksulluk nafakası ne zaman başlar ve ne kadar sürer?

Yoksulluk nafakası boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar. Talep şarttır; hâkim buna kendiliğinden karar veremez (TMK m.175). TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresi Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olup iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir; o tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır.

Yeniden evlenirsem nafaka ne olur?

Yoksulluk nafakası alan taraf yeniden evlenirse nafaka kendiliğinden sona erer (TMK m.176/3). Aynı şekilde taraflardan birinin ölümü de nafakayı sona erdirir. Yoksulluğun kalkması, alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.

Boşandıktan sonra ayrıca yoksulluk nafakası davası açabilir miyim?

Evet, boşanma davasında istememiş olsanız bile sonradan ayrı bir davayla yoksulluk nafakası talep edebilirsiniz; ancak bu davayı boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açmanız gerekir (TMK m.178). Süre geçerse talep zamanaşımına uğrar.

Nafaka miktarı sonradan artırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet. Tarafların malî durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde yoksulluk nafakasının artırılması ya da azaltılması istenebilir (TMK m.176/4); iştirak nafakasında dayanak TMK m.331’dir. Hâkim ayrıca istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini, örneğin bir endekse göre artışını, kararına bağlayabilir (TMK m.176/5).

Tedbir nafakası boşanma kesinleşince otomatik olarak iştirak veya yoksulluk nafakasına dönüşür mü?

Kendiliğinden dönüşmez. Tedbir nafakası, daha önce kaldırılmadıkça boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer (TMK m.169; HGK 25.10.2018, 2017/2-1891 E., 2018/1577 K.). Kesinleşmeden sonraki dönem için ödeme, hükümde ayrıca yoksulluk veya iştirak nafakasına karar verilmiş olmasına bağlıdır.

AYM kararından sonra yoksulluk nafakam hemen kesilecek mi?

Hayır. AYM’nin TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır. Karar mevcut nafaka ilamlarını kendiliğinden sona erdirmez; sona erme ve kaldırma sebepleri TMK m.176/3’te düzenlenmeye devam etmektedir.