Süresiz Nafaka İptalinde 9 Aylık Geçiş Dönemi: Devam Eden Davalarda Strateji

Anayasa Mahkemesi’nin TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı, yürürlüğe girmesi için tanınan 9 aylık süre nedeniyle özel bir geçiş dönemi yaratmıştır. Bu dönemde halen görülmekte olan davalarda tarafların izleyebileceği stratejiler önem taşımaktadır. Bu rehberde geçiş döneminin hukuki niteliğini ve dava taraflarının nelere dikkat etmesi gerektiğini açıklıyoruz.

9 Aylık Süre Neden Tanındı?

Anayasa Mahkemesi, bir kanun hükmünü iptal ettiğinde, ortaya çıkacak yasal boşluğun kamu düzenini bozmasını önlemek için iptal hükmünün ileri bir tarihte yürürlüğe girmesine karar verebilir. Süresiz nafaka kararında da, TBMM’ye yoksulluk nafakasının yeni esaslarını belirleyen bir kanun çıkarma fırsatı tanımak amacıyla 9 aylık bir erteleme öngörülmüştür. Bu süre içinde iptal edilen ibare halen yürürlüktedir.

Geçiş Döneminde Mahkemeler Nasıl Karar Veriyor?

İptal hükmü yürürlüğe girene kadar geçecek sürede, aile mahkemeleri mevcut kanun hükmünü uygulamaya devam edebilir. Hâkimler miktarın takdirinde iptal gerekçesindeki ölçülülük değerlendirmesini göz önünde bulundurabilir; ancak “süresiz olarak” ibaresi yürürlükte kaldığı ve uygulamada emredici kabul edildiği için 30 Haziran 2027’den önce verilen kararlarda yoksulluk nafakasına süre konulamaz.

Nafaka Yükümlüsü (Ödeyen Taraf) İçin Strateji

• Devam eden davada AYM’nin 4 Haziran 2026 tarihli iptal kararının dosyaya sunulmasını talep edin.
• Dosyanın 30 Haziran 2027’de kesinleşmemiş olması bekleniyorsa, nafakanın süresine ilişkin itirazınızı ve iptal kararının yürürlük tarihini dilekçelerde açıkça yazın; bugün verilecek kararda süre sınırı konulamayacağını bilerek hareket edin.
• Yeni düzenlemenin beklenmesi için davanın bekletilmesini istemek, yürürlükteki metin değişmediğinden kural olarak kabul görmez.
• Toptan (tek seferlik) ödeme seçeneğini değerlendirin; bu yöntem ileride sürekli yükümlülükten kurtulmayı sağlayabilir.

Nafaka Alacaklısı (Alan Taraf) İçin Strateji

• Maddi yoksunluğunuzu, çalışamama nedenlerinizi ve sağlık durumunuzu gösteren resmi belgeleri hazır tutun.
• Yoksulluk nafakası yanında maddi-manevi tazminat ve mal rejiminden kaynaklanan haklarınızı da dikkatle değerlendirin.
• Yeni sistemde nafaka süresinin takdirinde bu belgelerin önemli katkısı olabilir.

Geçiş Döneminin Sonunda Ne Olacak?

9 aylık sürenin sonunda TBMM yeni bir düzenleme yapmazsa, süresiz nafakaya hükmedilmesine imkân tanıyan yasal dayanak ortadan kalkacaktır. Bu durumda mahkemeler nafakaya süre belirlerken doğrudan Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesini ve genel hukuk ilkelerini esas almak durumunda kalabilir. Düzenleme çıkarsa, nafakanın süresi ve kriterleri o kanunla belirginleşecektir. Mevcut ve derdest dosyaların bu düzenlemeden nasıl etkileneceğini ise kanunun geçiş hükümleri belirleyecektir.

Geçiş Dönemi Nedir, Neden Var?

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 4 Haziran 2026 tarihinde Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin somut norm denetimi yoluyla yaptığı itiraz başvurusunu esastan inceleyerek, TMK m. 175’in birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir.

Ancak Mahkeme, iptal hükmünün hemen değil, dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu süre iki amaca hizmet eder:

• Yasal boşluk doğmasını önlemek. İbare aniden yürürlükten kalksaydı, nafakanın süresi konusunda uygulanacak hüküm kalmayacaktı.
• TBMM’ye düzenleme imkânı tanımak. Yasama organı bu süre içinde yeni bir süre rejimi getirebilir.

Dokuz aylık süre, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren işlemeye başlar; karar tarihinden değil. Bu ayrım takvimi doğru kurmak için kritiktir.

Geçiş Döneminde Mahkemeler Ne Yapıyor?

Yürürlükteki hüküm değişmediği için mahkemeler TMK m. 175’i uygulamaya devam eder. Buna karşılık pratikte iki eğilim gözlenebilir:

• Yeni davalarda hâkimler, nafakanın miktarını ve koşullarını belirlerken evlilik süresi ile tarafların ekonomik durumunu her zamankinden dikkatli biçimde gerekçelendirebilir.
• Devam eden dosyalarda tarafların gelecekteki düzenlemeyi gerekçe göstererek erteleme talebinde bulunması, yürürlükteki hüküm değişmediği için kural olarak kabul görmez.

Yargılamanın kendi takvimi işlemeye devam eder; bekleme talebi hak kaybına yol açabilir.

Nafaka Ödeyen Taraf İçin

Geçiş dönemi, ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden durdurmaz. Ödemeye ara vermek icra takibi ve tazyik hapsi riski doğurur.

Buna karşılık kararın yürürlüğünü beklemeden kullanılabilecek mevcut yollar vardır. Bunlar iptal kararından bağımsız olarak zaten mevcuttur:

• Yoksulluğun ortadan kalkması: Alacaklının düzenli gelire kavuşması, işe girmesi veya ekonomik durumunun iyileşmesi nafakanın kaldırılması sebebidir.
• Yeniden evlenme: Alacaklının yeniden evlenmesi hâlinde nafaka kendiliğinden sona erer.
• Fiilen evli gibi yaşama: Bu durumun ispatı hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.
• Ölüm: Taraflardan birinin ölümü nafakayı ileriye dönük olarak kendiliğinden sona erdirir; gelecek dönem yükümlülüğü mirasçılara geçmez, ancak ölüm tarihine kadar birikmiş nafaka tereke borcu olarak kalır (TMK m.176/3, m.599).
• Azaltma: Ödeme gücünün düşmesi hâlinde nafakanın indirilmesi istenebilir.

Önemli olan şudur: bu yolların hiçbiri kendiliğinden işlemez; ayrıca dava açılması gerekir. Kaldırma veya azaltma kararı kural olarak dava tarihinden hüküm doğurduğundan, beklemek doğrudan kayıp anlamına gelir.

Nafaka Alan Taraf İçin

Geçiş dönemi, mevcut nafakanızın kesileceği anlamına gelmez. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi gereği halihazırda bağlanmış nafakalar otomatik olarak sona ermez.

Yapılması yerinde olanlar:

• Yoksulluk hâlinizi belgeleyin. Gelir durumu, sağlık giderleri, kira ve bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin kayıtlar dosyanın omurgasıdır.
• Artırım hakkınızı geciktirmeyin. Artırım kararı dava tarihinden hüküm doğurur; geçmiş yılların farkı istenemez.
• Otomatik artış klozunu kontrol edin. Kararınızda yıllık artış öngörülmemişse artırım davası açmanız gerekir.
• Kaldırma davası açılırsa savunmanızı hazırlayın. Yoksulluğun sürdüğünü somut belgelerle ortaya koymak belirleyicidir.

Kimler Etkilenmiyor?

Dokuz Ayın Sonunda Ne Olur?

İki ihtimal vardır:

• TBMM düzenleme yaparsa: Yeni rejim uygulanır. Kamuoyunda tartışılan modeller arasında nafaka süresinin evlilik süresine oranlanması yer almaktadır; kısa evliliklerde sınırlı süre, uzun evliliklerde daha uzun süre öngörülmesi bu yaklaşımın özüdür. Konunun 13. Yargı Paketi kapsamında ele alınması beklenmektedir; ancak 20 Ekim 2026 itibarıyla TBMM’ye sunulmuş bir kanun teklifi yoktur ve basına yansıyan taslak rakamlar birbirinden farklıdır.
• Düzenleme yapılmazsa: İptal hükmü yürürlüğe girer ve “süresiz olarak” ibaresi metinden çıkar. Bu hâlde nafakanın süresi, genel hükümler ve hâkimin takdiri çerçevesinde belirlenecektir.

Her iki ihtimalde de geçmişe etki meselesi ayrıca değerlendirilecektir. Kesinleşmiş nafaka kararlarının durumu, yeni düzenlemenin geçiş hükümlerine göre şekillenir.

Bu Dönemde Yapılmaması Gerekenler

• Ödemeyi kesmek: Yürürlükteki karar geçerliliğini korur; icra takibi ve tazyik hapsi riski doğar.
• “Nasıl olsa kalkacak” diye dava açmamak: Kaldırma ve azaltma kararları dava tarihinden hüküm doğurur; bekleyen her ay kayıptır.
• Artırım talebini ertelemek: Aynı kural alacaklı için de geçerlidir.
• Sözlü anlaşmaya güvenmek: Ödemeye ara verilmesi veya nafakadan vazgeçilmesi yönündeki sözlü bir anlaşma ispatlanamazsa sonuç doğurmaz. Kesinleşmiş karar mahkeme kararıyla değiştirilinceye kadar geçerlidir; alacaklının feragati de yazılı olmalı ve icra dosyasına ya da mahkemeye sunulmalıdır.
• Tarihi yanlış hesaplamak: Dokuz aylık süre karar tarihinden (4 Haziran 2026) değil, Resmî Gazete’de yayım tarihinden (30 Eylül 2026) işler; iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer.

Geçiş Döneminin Anayasal Dayanağı: m.153

Dokuz aylık sürenin kaynağı bir uygulama tercihi değil, Anayasa’nın açık bir hükmüdür.

Genel kural — Anayasa m.153/3. Kanun ya da hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar.

İstisna — aynı fıkra: gereken hâllerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.

Dokuz ay anayasal tavanın içindedir. Anayasa bir yıllık üst sınır koyduğundan, dokuz aylık erteleme bu sınırın altında kalmaktadır.

Sürenin başlangıcı. Dokuz ay, karar tarihinden değil; gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten işlemeye başlar.

Geçiş döneminde hangi metin uygulanır? Yürürlük tarihi gelinceye kadar mevcut yasal metin uygulanmaya devam eder. Aile mahkemelerinin bu süreçte TMK m.175 ve m.176 hükümlerini uygulaması beklenir.

Geriye yürümezlik — m.153/5: iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle karar, daha önce kesinleşmiş nafaka hükümlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bağlayıcılık — m.153/6. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazete’de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.

Kanun koyucu gibi hareket edilemez — m.153/2. Anayasa Mahkemesi bir hükmü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. Bu nedenle yeni süre rejimini kurmak yasama organının işidir.

Derdest Davada Ne Yapılabilir? Anayasa m.152

“Devam eden davamda bu karara dayanabilir miyim?” sorusunun cevabı, itiraz yolunu düzenleyen maddededir.

Birinci fıkra — geri bırakma: bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.

İki yol vardır. Mahkeme kendiliğinden aykırılık görebileceği gibi, taraflardan birinin ileri sürdüğü iddiayı ciddî bulması üzerine de başvurabilir.

İkinci fıkra — ciddî görülmezse: mahkeme, Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddî görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.

Ret kararı gerekçeli olmalıdır. Taraflarca ileri sürülen aykırılık iddiası mahkemece ciddî görülmezse, talep gerekçeleri de gösterilmek suretiyle reddedilir. Bu husus esas hükümle birlikte kanun yolu konusu yapılabilir.

Üçüncü fıkra — beş ay kuralı: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Kritik cümle. Aynı fıkra şu kayıtla biter: ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.

Bunun pratik anlamı büyüktür. Derdest bir dosyada karar henüz kesinleşmemişse ve bu arada Anayasa Mahkemesi kararı gelirse, mahkeme ona uymak zorundadır. Ancak bu kural, itiraz başvurusunun yapıldığı dosya içindir. Süresiz nafaka ibaresi zaten iptal edilmiş olduğundan, bugün görülen başka bir dosyada aynı ibare için yeni bir itiraz başvurusunun sonucu değiştirmesi beklenmez; bu dosyalar bakımından belirleyici olan, kararın 30 Haziran 2027’den önce kesinleşip kesinleşmeyeceğidir.

Başvuru süresi yoktur. Soyut norm denetiminden farklı olarak somut norm denetiminde, bu yola başvurmak için süre sınırlaması bulunmaz.

Aykırılık İtirazı Nasıl Sunulur?

İtirazın yalnız ileri sürülmesi yetmez; kanun, mahkemenin ne göndereceğini de belirlemiştir.

Usul kaynağı. Anayasa’nın 152. maddesi somut norm denetiminin tanımını, şartlarını ve işleyişini belirlerken; 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun‘un 40. maddesi sürecin ayrıntısını düzenler.

Gönderilecek belgeler. Aykırılık kanaatine varan mahkeme şunları dizi listesine bağlayarak gönderir: iptali istenen kuralların Anayasa’nın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı; başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği; ve dava dilekçesi ile davayı açan belgelerin ve dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri.

Üç şart aranır. Somut norm denetimine başvurulabilmesi için; kuralın o davada uygulanacak nitelikte olması, kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü olması ve hâkimin kuralı Anayasa’ya aykırı bulması ya da tarafın iddiasını ciddî görmesi gerekir.

Dilekçede nasıl kurulur? İtiraz; hangi kuralın, Anayasa’nın hangi maddelerine ve hangi gerekçeyle aykırı görüldüğü açıkça gösterilerek yazılmalıdır. Genel ifadeler yeterli olmaz.

Ne zaman ileri sürülmeli? Anayasa m.152/1’e göre mahkeme, uygulayacağı kuralı kendiliğinden Anayasa’ya aykırı görebileceği gibi taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulursa da Anayasa Mahkemesine başvurur. Anayasa bu iddia için ayrı bir süre öngörmez; yine de iddianın gerekçesiyle birlikte, mümkün olan en erken aşamada dosyaya sunulması yerinde olur.

Kararın etkisi genel niteliktedir. Somut norm denetimi yoluyla verilen kararlar da soyut norm denetimi kararları gibidir: Resmî Gazete’de yayımlanır ve yalnız davanın tarafları bakımından değil, herkes için bağlayıcı sonuç doğurur; iptal edilen kural herkes için yürürlükten kalkar.

Geçiş Döneminde Fiilen İstenebilecekler

Süre sınırı bugün istenemese de, kanun zaten nafakayı sona erdiren ve azaltan yollar öngörmüştür.

Kendiliğinden kalkma — TMK m.176/3. İrat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar.

Karara bağlı kalkma — aynı fıkra. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.

Bu üç sebep bugün işler. İptal kararından bağımsız olarak şu anda dava konusu yapılabilir. Özellikle “yoksulluğun ortadan kalkması”, alacaklının iş bulması ya da gelirinin artması hâlinde işletilebilir.

Azaltma — TMK m.176/4: tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

Toptan ödeme — TMK m.176/1: maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.

Geçiş döneminde toptan ödemenin değeri. Toptan ödeme belirlilik sağlar: m.176/3‘teki sona erme sebepleri ve m.176/4‘teki artırma imkânı, metinleri gereği yalnız irat biçiminde ödenen nafakaya ilişkindir. Toptan ödenmiş nafaka bakımından sonradan artırım davası açılamaz.

İki taraf için de sonuç doğurur. Yükümlü sonradan artırım riskinden; alacaklı ise tahsil ve ödeme kesilmesi riskinden kurtulur.

Talep açıkça yazılmalı. Hâkim ödeme biçimini durumun gereklerine göre belirler; toptan ödeme isteniyorsa dilekçede açıkça talep edilmelidir.

Kimler etkilenmiyor? İptal kararı yalnız m.175‘i kapsar. Çocukların giderlerine ilişkin iştirak nafakası (m.182/3, m.327-330), tedbir nafakası (m.169) ve yardım nafakası (m.364) bu karardan etkilenmemiştir.

Yapılmaması Gerekenler ve Usul

Geçiş döneminde alınacak yanlış bir karar, ceza niteliğinde sonuçlar doğurabilir.

Ödeme tek taraflı kesilemez. İptal kararına dayanarak ödemeyi durdurmak, kararın henüz yürürlüğe girmemiş olması nedeniyle dayanaktan yoksundur.

Sonucu — İİK m.344: nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.

Bir çıkış yolu vardır. Aynı maddenin son cümlesi uyarınca; borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması hâlinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.

Bu hüküm stratejik değer taşır. Ödeme güçlüğü bulunan yükümlü bakımından doğru yol, ödemeyi kesmek değil; dava açmak ve bu hükme dayanmaktır.

Talep terditli kurulmalı — HMK m.111. Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik-ferilik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Mahkeme, aslî talebin esastan reddine karar vermedikçe fer’î talebi inceleyemez. Aslî talep kaldırma, fer’î talep azaltma olarak yazılmalıdır.

Sonradan ekleme — HMK m.176. Tarafların her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; ancak aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.

İspat yükü — HMK m.190/1: ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Yoksulluğun ortadan kalktığını ileri süren yükümlü bunu ispatla yükümlüdür.

Hangi deliller? Sosyal güvenlik kayıtları ve hizmet dökümü, vergi kayıtları, tapu ve araç kayıtları, banka hareketleri ile tanık beyanları. Bu kayıtlar için HMK m.121 uyarınca bulunabilmesini sağlayıcı açıklama yapılarak celbi istenmelidir.

Görev. Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davaları aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetki — TMK m.177: boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Kararın etkisi. Kaldırma veya azaltma kararı kural olarak dava tarihinden itibaren sonuç doğurur; bu nedenle dava açmayı ertelemek hak kaybı doğurur.

30 Haziran 2027 ve Derdest Davalar: Hangi Dosyada Ne Uygulanır?

Geçiş döneminin en çok sorulan sorusu, bugün görülmekte olan davanın iptal kararından etkilenip etkilenmeyeceğidir. Cevap, dosyanın 30 Haziran 2027 tarihinde hangi aşamada olacağına bağlıdır. Anayasa m.153/3 uyarınca iptal edilen ibare yürürlük tarihine kadar uygulanır; Anayasa Mahkemesinin gerekçesinde de belirtildiği üzere “süresiz olarak” ibaresi uygulamada emredici kabul edildiğinden hâkimler bugün yoksulluk nafakasına süre koyamamaktadır. Bu nedenle 30 Haziran 2027’den önce kesinleşecek bir kararda yoksulluk nafakası süresiz olarak hükmedilir ve Anayasa m.153/5 uyarınca iptal kararı bu karara geriye etkili olarak uygulanmaz.

Dosya 30 Haziran 2027’de henüz kesinleşmemişse durum farklılaşabilir. İptal hükmü yürürlüğe girdiği andan itibaren ibare kanun metninden çıkar ve istinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalarda bu değişikliğin gözetilip gözetilmeyeceği tartışılacaktır. Bu sorunun cevabını büyük ölçüde TBMM’nin çıkaracağı kanundaki geçiş hükümleri belirleyecektir. Uzun sürmesi beklenen bir dosyada yükümlü tarafın, nafakanın süresine ilişkin itirazını ve bu takvimi dilekçelerinde şimdiden açıkça belirtmesi, ileride bu tartışmanın dosyada yer almasını sağlar. Bu bir bekletme talebi değildir; yargılama kendi takviminde ilerler. Geçmiş kararlara etkisi için süresiz nafaka iptali geriye yürür mü yazımıza bakabilirsiniz.

Anlaşmalı boşanmada ise taraflar bugünden sonuç alabilir. TMK m.166/3 uyarınca hâkim, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Taraflar yoksulluk nafakasının belirli bir süre ödenmesini protokolde kararlaştırabilir; hâkim bu düzenlemeyi uygun bulursa karar bu içerikle kurulur. Protokol hazırlanırken süre, miktar, artış ve sona erme koşullarının açıkça yazılması gerekir. Örnek metin için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza bakabilirsiniz.

TBMM’nin Düzenleme Görevi ve Yasama Durumu: Anayasa m.153/4

Anayasa m.153/4 uyarınca iptal kararının yürürlüğe girmesinin ertelendiği hâllerde TBMM, iptal kararıyla doğan kanun boşluğunu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. Dokuz aylık erteleme bu görevin yerine getirilmesi için tanınmıştır. 20 Ekim 2026 itibarıyla yoksulluk nafakasının yeni süre rejimini içermesi beklenen 13. Yargı Paketi TBMM’ye sunulmamıştır. Basına yansıyan taslak bilgiler, nafakanın asgari süresi ve evlilik süresine oranlanması konusunda birbirinden farklı rakamlar içerdiğinden resmî metin yayımlanmadan bunlara göre işlem yapılmamalıdır. 31.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun da nafaka rejimine ilişkin bir hüküm içermemektedir.

Kararın kendisine ilişkin bir ayrıntı da bilinmelidir. Anayasa Mahkemesi aynı ibareye yönelik bir başvuruyu 17.05.2012 tarihli, 2011/136 E., 2012/72 K. sayılı kararıyla reddetmişti. Anayasa m.152/4 uyarınca işin esasına girilerek verilen ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı hükmün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla yeniden başvurulamaz. Bu süre dolduktan sonra Antalya 12. Aile Mahkemesinin yaptığı itiraz başvurusu esastan incelenmiş ve ibare iptal edilmiştir. İbare artık iptal edilmiş olduğundan, aynı kural için yeni bir itiraz başvurusunun sonucu değiştirmesi beklenmez. Yeni düzenlemenin mevcut kararlara etkisi için yeni nafaka düzenlemesi mevcut kararları etkiler mi yazımıza bakabilirsiniz.

Kaldırma veya Azaltma Davasında Talep Sonucu

Geçiş döneminde yükümlünün kullanabileceği yol, iptal kararını beklemek değil, TMK m.176/3 ve m.176/4’e dayanan bir dava açmaktır. Talep sonucu HMK m.111 uyarınca asıl talep kaldırma, terditli talep azaltma olarak kurulmalı; karar kural olarak dava tarihinden itibaren sonuç doğurduğundan her iki talepte de dava tarihi açıkça istenmelidir. Dava açıldıktan sonra nafaka ödenmeye devam edilmeli; ödeme güçlüğü varsa İİK m.344 uyarınca tazyik hapsinin dava sonuna bırakılabilmesi için davanın açıldığı icra ceza mahkemesine bildirilmelidir.

Aşağıdaki örnek, alacaklının düzenli gelir elde ettiğini ileri süren nafaka yükümlüsünün vekili tarafından yazılmış bir talep sonucudur. Size uymayan bentler çıkarılmalı, tutarlar dosyanıza göre belirlenmelidir.

Dosyanızın 30 Haziran 2027 takvimine göre durumunu değerlendirmek ve kaldırma, azaltma veya artırım talebinizi doğru dayanakla kurmak için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

9 aylık geçiş dönemi ne zaman başlar?

Dokuz aylık süre, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren işlemeye başlar; karar tarihi olan 4 Haziran 2026’dan değil. Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandığından süre bu tarihte başlamış olup iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir.

Bu dönemde hangi hüküm uygulanıyor?

TMK m. 175 mevcut hâliyle uygulanmaya devam etmektedir. ‘Süresiz olarak’ ibaresi hâlâ kanun metnindedir ve mahkemeler bu hükme göre karar vermektedir. Bu nedenle ‘artık süresiz nafaka yok’ değerlendirmeleri bugün itibarıyla hatalıdır.

Nafaka ödemeyi durdurabilir miyim?

Hayır. Geçiş dönemi ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden durdurmaz; yürürlükteki karar geçerliliğini korur. Ödemeye ara vermek icra takibi ve tazyik hapsi riski doğurur.

Nafakamın kaldırılmasını isteyebilir miyim?

Evet, ancak iptal kararına değil mevcut sebeplere dayanarak. Yoksulluğun ortadan kalkması, alacaklının yeniden evlenmesi veya fiilen evli gibi yaşaması hâllerinde kaldırma istenebilir; ödeme gücünün düşmesi hâlinde azaltma talep edilebilir. Bu yollar kendiliğinden işlemez, ayrıca dava açılması gerekir.

Mevcut nafakam kesilecek mi?

Kendiliğinden kesilmez. Anayasa m.153/5 uyarınca iptal kararları geriye yürümez; kesinleşmiş nafaka kararları ancak TMK m.176/3’teki sebeplerle kaldırılabilir veya m.176/4 uyarınca azaltılabilir. Çıkacak yeni kanunun geçiş hükümleri ayrıca takip edilmelidir.

Çocuğumun nafakası etkilenir mi?

Hayır. Karar yalnızca yoksulluk nafakasını düzenleyen TMK m. 175’e ilişkindir. Çocukların giderine ilişkin iştirak nafakası, dava süresince ödenen tedbir nafakası ve ana-baba ile altsoy arasındaki yardım nafakası bu karardan etkilenmemiştir.

Dokuz ayın sonunda ne olacak?

TBMM yeni bir düzenleme yaparsa o rejim uygulanır; tartışılan modeller arasında nafaka süresinin evlilik süresine oranlanması yer almaktadır. Düzenleme yapılmazsa iptal hükmü yürürlüğe girer ve süresizlik ibaresi metinden çıkar; nafakanın süresi genel hükümler ve hâkimin takdiri çerçevesinde belirlenir.

Bu dönemde dava açmayı beklemeli miyim?

Beklemek kayıp doğurur. Kaldırma, azaltma ve artırım kararları kural olarak dava tarihinden hüküm doğurduğundan geçmiş dönem için talepte bulunulamaz. Bu nedenle şartları oluşan tarafın davayı geciktirmemesi gerekir.

Geçiş döneminde açılan davada süresiz nafaka çıkar mı?

Evet. “Süresiz olarak” ibaresi 30 Haziran 2027’ye kadar yürürlükte olduğundan bu tarihten önce verilip kesinleşen kararlarda yoksulluk nafakası süresiz olarak hükmedilir. Anayasa Mahkemesinin gerekçesinde de belirtildiği üzere ibare uygulamada emredici kabul edildiğinden hâkimler bugün nafakaya süre koyamamaktadır.

Davamda süre sınırı talebini nasıl sunarım?

Bugün yürürlükteki metin değişmediğinden süre sınırı talebi kural olarak kabul görmez. Ancak dosyanın 30 Haziran 2027’de henüz kesinleşmemiş olması bekleniyorsa, nafakanın süresine ilişkin itirazınızı ve iptal kararının yürürlük tarihini cevap ve istinaf dilekçelerinde açıkça yazmanız, bu tartışmanın kanun yolunda dosyada yer almasını sağlar.

Toptan ödeme geçiş döneminde avantajlı mı?

Kısa süreli evliliklerde tek seferlik ödeme ile borç tamamen sona erebileceğinden, ileride sürekli yükümlülükten kurtulmak isteyen taraf için değerlendirilmeye değer bir seçenektir.

Yeni düzenleme çıkmazsa ne olur?

İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer ve “süresiz olarak” ibaresi TMK m.175/1’den çıkar. Bu durumda nafakanın süresinin nasıl belirleneceği hâkimin takdirine ve yargı içtihadına kalır; kesinleşmiş kararlar ise Anayasa m.153/5 uyarınca kendiliğinden etkilenmez.

Davam 30 Haziran 2027’de istinaf veya temyizde olursa ne olur?

İptal hükmü o tarihte yürürlüğe girer ve “süresiz olarak” ibaresi kanun metninden çıkar. Kesinleşmemiş dosyalarda bu değişikliğin kanun yolunda gözetilip gözetilmeyeceği tartışma konusudur ve büyük ölçüde yeni kanunun geçiş hükümlerine bağlı olacaktır. Bu nedenle uzun sürecek dosyalarda süre itirazının dilekçelerde açıkça yazılması yerinde olur.

Aynı ibare için yeniden Anayasa’ya aykırılık itirazında bulunabilir miyim?

İbare 2025/156 E., 2026/131 K. sayılı kararla zaten iptal edilmiştir; yalnızca yürürlüğü 30 Haziran 2027’ye ertelenmiştir. Bu nedenle aynı kural için yeni bir itiraz başvurusunun sonucu değiştirmesi beklenmez.

Anlaşmalı boşanmada süreli nafaka kararlaştırılabilir mi?

Evet. TMK m.166/3 uyarınca hâkim, tarafların boşanmanın malî sonuçları hakkında kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Taraflar yoksulluk nafakasının belirli bir süre ödenmesini protokolde kararlaştırabilir; hâkim uygun bulursa karar bu içerikle kurulur.

TBMM 30 Haziran 2027’ye kadar düzenleme yapmak zorunda mı?

Anayasa m.153/4 uyarınca ertelenen iptal kararlarında TBMM, kanun boşluğunu dolduracak teklifi öncelikle görüşüp karara bağlar. Ancak bu süre içinde kanun çıkmazsa iptal hükmü yine 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer. 20 Ekim 2026 itibarıyla TBMM’ye sunulmuş bir kanun teklifi yoktur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.