Süresiz Nafaka İptalinde 9 Aylık Geçiş Dönemi: Devam Eden Davalarda Strateji

Anayasa Mahkemesi’nin TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı, yürürlüğe girmesi için tanınan 9 aylık süre nedeniyle özel bir geçiş dönemi yaratmıştır. Bu dönemde halen görülmekte olan davalarda tarafların izleyebileceği stratejiler önem taşımaktadır. Bu rehberde geçiş döneminin hukuki niteliğini ve dava taraflarının nelere dikkat etmesi gerektiğini açıklıyoruz.

9 Aylık Süre Neden Tanındı?

Anayasa Mahkemesi, bir kanun hükmünü iptal ettiğinde, ortaya çıkacak yasal boşluğun kamu düzenini bozmasını önlemek için iptal hükmünün ileri bir tarihte yürürlüğe girmesine karar verebilir. Süresiz nafaka kararında da, TBMM’ye yoksulluk nafakasının yeni esaslarını belirleyen bir kanun çıkarma fırsatı tanımak amacıyla 9 aylık bir erteleme öngörülmüştür. Bu süre içinde iptal edilen ibare halen yürürlüktedir.

Geçiş Döneminde Mahkemeler Nasıl Karar Veriyor?

İptal hükmü yürürlüğe girene kadar geçecek sürede, aile mahkemeleri mevcut kanun hükmünü uygulamaya devam edebilir. Ancak hâkimler takdir yetkilerini kullanırken, Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçesini ve yaklaşan yeni düzenlemeyi göz önünde bulundurabilirler. Bu nedenle uygulamada, süresiz nafaka yerine belirli süreli nafakaya hükmetme eğilimi güçlenebilir.

Nafaka Yükümlüsü (Ödeyen Taraf) İçin Strateji

• Devam eden davada AYM’nin 4 Haziran 2026 tarihli iptal kararının dosyaya sunulmasını talep edin.
• Nafakanın süresiz değil, evlilik süresi ve tarafların durumu gözetilerek belirli bir süreyle sınırlandırılmasını isteyin.
• Yeni yasal düzenlemenin beklenmesi hususunu mahkemenin takdirine sunabilirsiniz.
• Toptan (tek seferlik) ödeme seçeneğini değerlendirin; bu yöntem ileride sürekli yükümlülükten kurtulmayı sağlayabilir.

Nafaka Alacaklısı (Alan Taraf) İçin Strateji

• Maddi yoksunluğunuzu, çalışamama nedenlerinizi ve sağlık durumunuzu gösteren resmi belgeleri hazır tutun.
• Yoksulluk nafakası yanında maddi-manevi tazminat ve mal rejiminden kaynaklanan haklarınızı da dikkatle değerlendirin.
• Yeni sistemde nafaka süresinin takdirinde bu belgelerin önemli katkısı olabilir.

Geçiş Döneminin Sonunda Ne Olacak?

9 aylık sürenin sonunda TBMM yeni bir düzenleme yapmazsa, süresiz nafakaya hükmedilmesine imkân tanıyan yasal dayanak ortadan kalkacaktır. Bu durumda mahkemeler nafakaya süre belirlerken doğrudan Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesini ve genel hukuk ilkelerini esas almak durumunda kalabilir. Düzenleme çıkarsa, nafakanın süresi ve kriterleri o kanunla belirginleşecektir.

Geçiş Dönemi Nedir, Neden Var?

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 4 Haziran 2026 tarihinde Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin somut norm denetimi yoluyla yaptığı itiraz başvurusunu esastan inceleyerek, TMK m. 175’in birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir.

Ancak Mahkeme, iptal hükmünün hemen değil, dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu süre iki amaca hizmet eder:

• Yasal boşluk doğmasını önlemek. İbare aniden yürürlükten kalksaydı, nafakanın süresi konusunda uygulanacak hüküm kalmayacaktı.
• TBMM’ye düzenleme imkânı tanımak. Yasama organı bu süre içinde yeni bir süre rejimi getirebilir.

Dokuz aylık süre, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren işlemeye başlar; karar tarihinden değil. Bu ayrım takvimi doğru kurmak için kritiktir.

Sıkça Sorulan Sorular

9 aylık geçiş dönemi ne zaman başlar?

Dokuz aylık süre, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren işlemeye başlar; karar tarihi olan 4 Haziran 2026’dan değil. Gerekçeli karar yayımlanmadan yürürlük tarihine ilişkin kesin bir tespitte bulunulamayacağı öğretide de dile getirilmektedir.

Bu dönemde hangi hüküm uygulanıyor?

TMK m. 175 mevcut hâliyle uygulanmaya devam etmektedir. ‘Süresiz olarak’ ibaresi hâlâ kanun metnindedir ve mahkemeler bu hükme göre karar vermektedir. Bu nedenle ‘artık süresiz nafaka yok’ değerlendirmeleri bugün itibarıyla hatalıdır.

Nafaka ödemeyi durdurabilir miyim?

Hayır. Geçiş dönemi ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden durdurmaz; yürürlükteki karar geçerliliğini korur. Ödemeye ara vermek icra takibi ve tazyik hapsi riski doğurur.

Nafakamın kaldırılmasını isteyebilir miyim?

Evet, ancak iptal kararına değil mevcut sebeplere dayanarak. Yoksulluğun ortadan kalkması, alacaklının yeniden evlenmesi veya fiilen evli gibi yaşaması hâllerinde kaldırma istenebilir; ödeme gücünün düşmesi hâlinde azaltma talep edilebilir. Bu yollar kendiliğinden işlemez, ayrıca dava açılması gerekir.

Mevcut nafakam kesilecek mi?

Kendiliğinden kesilmez. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi gereği halihazırda bağlanmış nafakalar otomatik olarak sona ermez; kaldırılması için ayrıca dava açılması ve şartların ispatı gerekir.

Çocuğumun nafakası etkilenir mi?

Hayır. Karar yalnızca yoksulluk nafakasını düzenleyen TMK m. 175’e ilişkindir. Çocukların giderine ilişkin iştirak nafakası, dava süresince ödenen tedbir nafakası ve ana-baba ile altsoy arasındaki yardım nafakası bu karardan etkilenmemiştir.

Dokuz ayın sonunda ne olacak?

TBMM yeni bir düzenleme yaparsa o rejim uygulanır; tartışılan modeller arasında nafaka süresinin evlilik süresine oranlanması yer almaktadır. Düzenleme yapılmazsa iptal hükmü yürürlüğe girer ve süresizlik ibaresi metinden çıkar; nafakanın süresi genel hükümler ve hâkimin takdiri çerçevesinde belirlenir.

Bu dönemde dava açmayı beklemeli miyim?

Beklemek kayıp doğurur. Kaldırma, azaltma ve artırım kararları kural olarak dava tarihinden hüküm doğurduğundan geçmiş dönem için talepte bulunulamaz. Bu nedenle şartları oluşan tarafın davayı geciktirmemesi gerekir.

Geçiş Döneminde Mahkemeler Ne Yapıyor?

Yürürlükteki hüküm değişmediği için mahkemeler TMK m. 175’i uygulamaya devam eder. Buna karşılık pratikte iki eğilim gözlenebilir:

• Yeni davalarda hâkimler, nafakanın miktarını ve koşullarını belirlerken evlilik süresi ile tarafların ekonomik durumunu her zamankinden dikkatli biçimde gerekçelendirebilir.
• Devam eden dosyalarda tarafların gelecekteki düzenlemeyi gerekçe göstererek erteleme talebinde bulunması, yürürlükteki hüküm değişmediği için kural olarak kabul görmez.

Yargılamanın kendi takvimi işlemeye devam eder; bekleme talebi hak kaybına yol açabilir.

Nafaka Ödeyen Taraf İçin

Geçiş dönemi, ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden durdurmaz. Ödemeye ara vermek icra takibi ve tazyik hapsi riski doğurur.

Buna karşılık kararın yürürlüğünü beklemeden kullanılabilecek mevcut yollar vardır. Bunlar iptal kararından bağımsız olarak zaten mevcuttur:

• Yoksulluğun ortadan kalkması: Alacaklının düzenli gelire kavuşması, işe girmesi veya ekonomik durumunun iyileşmesi nafakanın kaldırılması sebebidir.
• Yeniden evlenme: Alacaklının yeniden evlenmesi hâlinde nafaka kendiliğinden sona erer.
• Fiilen evli gibi yaşama: Bu durumun ispatı hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.
• Ölüm: Taraflardan birinin ölümü nafakayı kendiliğinden sona erdirir; yükümlülük mirasçılara geçmez.
• Azaltma: Ödeme gücünün düşmesi hâlinde nafakanın indirilmesi istenebilir.

Önemli olan şudur: bu yolların hiçbiri kendiliğinden işlemez; ayrıca dava açılması gerekir. Kaldırma veya azaltma kararı kural olarak dava tarihinden hüküm doğurduğundan, beklemek doğrudan kayıp anlamına gelir.

Nafaka Alan Taraf İçin

Geçiş dönemi, mevcut nafakanızın kesileceği anlamına gelmez. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi gereği halihazırda bağlanmış nafakalar otomatik olarak sona ermez.

Yapılması yerinde olanlar:

• Yoksulluk hâlinizi belgeleyin. Gelir durumu, sağlık giderleri, kira ve bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin kayıtlar dosyanın omurgasıdır.
• Artırım hakkınızı geciktirmeyin. Artırım kararı dava tarihinden hüküm doğurur; geçmiş yılların farkı istenemez.
• Otomatik artış klozunu kontrol edin. Kararınızda yıllık artış öngörülmemişse artırım davası açmanız gerekir.
• Kaldırma davası açılırsa savunmanızı hazırlayın. Yoksulluğun sürdüğünü somut belgelerle ortaya koymak belirleyicidir.

Kimler Etkilenmiyor?

Dokuz Ayın Sonunda Ne Olur?

İki ihtimal vardır:

• TBMM düzenleme yaparsa: Yeni rejim uygulanır. Kamuoyunda tartışılan modeller arasında nafaka süresinin evlilik süresine oranlanması yer almaktadır; kısa evliliklerde sınırlı süre, uzun evliliklerde daha uzun süre öngörülmesi bu yaklaşımın özüdür. Konunun yargı paketleri kapsamında ele alınması beklenmektedir.
• Düzenleme yapılmazsa: İptal hükmü yürürlüğe girer ve “süresiz olarak” ibaresi metinden çıkar. Bu hâlde nafakanın süresi, genel hükümler ve hâkimin takdiri çerçevesinde belirlenecektir.

Her iki ihtimalde de geçmişe etki meselesi ayrıca değerlendirilecektir. Kesinleşmiş nafaka kararlarının durumu, yeni düzenlemenin geçiş hükümlerine göre şekillenir.

Bu Dönemde Yapılmaması Gerekenler

• Ödemeyi kesmek: Yürürlükteki karar geçerliliğini korur; icra takibi ve tazyik hapsi riski doğar.
• “Nasıl olsa kalkacak” diye dava açmamak: Kaldırma ve azaltma kararları dava tarihinden hüküm doğurur; bekleyen her ay kayıptır.
• Artırım talebini ertelemek: Aynı kural alacaklı için de geçerlidir.
• Sözlü anlaşmaya güvenmek: Nafaka feragatinin geçerli olması için mahkeme onaylı protokolde ya da noterde düzenlenmiş resmî belgede yer alması gerekir; sözlü feragat bağlayıcı değildir.
• Kesin tarih vermek: Gerekçeli karar yayımlanmadan yürürlük takvimi netleşmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Geçiş döneminde açılan davada süresiz nafaka çıkar mı?

Teorik olarak ibare halen yürürlükte olduğundan mümkündür; ancak hâkimler iptal kararını dikkate alarak belirli süreli nafakaya hükmetme yönünde takdir kullanabilir.

Davamda süre sınırı talebini nasıl sunarım?

Yazılı dilekçeyle veya duruşmada AYM’nin 4 Haziran 2026 kararına atıf yaparak, nafakanın belirli bir süreyle sınırlandırılmasını mahkemeden talep edebilirsiniz.

Toptan ödeme geçiş döneminde avantajlı mı?

Kısa süreli evliliklerde tek seferlik ödeme ile borç tamamen sona erebileceğinden, ileride sürekli yükümlülükten kurtulmak isteyen taraf için değerlendirilmeye değer bir seçenektir.

Yeni düzenleme çıkmazsa ne olur?

9 ay sonunda iptal yürürlüğe girer ve süresiz nafakaya hükmedilmesinin yasal dayanağı kalkar. Mahkemeler süreyi takdir ederken doğrudan AYM gerekçesini esas alabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.