Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği (2026) — Madde Madde Hazır Metin

Anlaşmalı boşanmada asıl belge dilekçe değil, protokoldür. Dilekçe bir sayfalık usul metnidir; tarafların gelecek yıllarını bağlayan hükümler protokolde yer alır. Aşağıda madde madde hazır bir protokol örneği ve her maddenin altında neden öyle yazılması gerektiğinin açıklaması var. En kritik ayrım baştan bilinmeli: yoksulluk nafakasından feragat geçerlidir ve geri alınamaz; iştirak nafakasından feragat ise hukuken geçersizdir.

Protokol Ne İşe Yarar, Tek Başına Geçerli midir?

Protokol, tarafların boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde mutabık kaldığını gösteren yazılı bir metindir. Ancak tek başına hüküm doğurmaz: boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.

Feragat: Hangisi Geçerli, Hangisi Değil?

Protokolün en çok hata yapılan bölümü burasıdır ve iki nafaka türü tamamen farklı kurallara tabidir.

Yoksulluk nafakası — feragat GEÇERLİ

Bir eşin kendi adına olan yoksulluk nafakasından feragat etmesi mümkündür. İrade bozukluğu olmadan, açık ve kesin bir dille yapılan feragat hukuken geçerlidir; kural olarak geri alınamaz ve ileride yoksulluk nafakası davası açılmasına engel oluşturur. Bu husus doktrinde oybirliğiyle kabul edilmekte ve Yargıtay kararları da bu yönde bulunmaktadır.

İştirak nafakası — feragat GEÇERSİZ

İştirak nafakası çocuğun hakkıdır; ebeveynin bu haktan vazgeçme yetkisi kamu düzenine aykırı sayılır. Protokolde “çocuk için nafaka istemiyorum” yazsa dahi velayet sahibi eş, boşanmadan sonra çocuk için iştirak nafakası davası açabilir.

Yargıtay uygulamasında, boşanma sırasında yapılan “iştirak nafakası istemiyorum” beyanının çocuğun ergin olacağı tarihe kadar devam eden nafaka hakkını ortadan kaldırmayacağı; feragat beyanının yalnızca o anki şartlarla sınırlı olduğu ve geleceğe yönelik bağlayıcı sonuç doğurmayacağı belirtilmiştir. Protokolde iştirak nafakasına hiç yer verilmemiş olması da feragat sayılmaz.

Kişisel İlişki Takvimi: Belirsizlik En Büyük Düşman

Protokoldeki en sık uyuşmazlık kaynağı, kişisel ilişkinin muğlak yazılmasıdır. “Baba çocuğu istediği zaman görebilir” gibi bir cümle, iyi niyetle yazılsa bile ilk anlaşmazlıkta uygulanamaz hâle gelir ve icra edilemez.

Takvim, gün, saat, teslim ve iade yeri belirtilerek yazılmalıdır. Kapsanması gereken dönemler:

• Hafta sonları — hangi haftalar, saat kaçtan kaça, yatılı mı
• Yarıyıl ve yaz tatili — tarih aralığıyla
• Dinî bayramlar — hangi bayram kimde; yıllara göre dönüşümlü de olabilir
• Resmî tatiller ve doğum günleri
• Teslim ve iade yeri — tarafsız ve ulaşılabilir bir yer

Takvime bir esneklik cümlesi eklemek de faydalıdır: tarafların çocuğun eğitim ve sağlık programını aksatmayacak şekilde karşılıklı rıza ile değişiklik yapabileceği belirtilebilir. Böylece hem uygulanabilir bir çerçeve hem de pratik esneklik sağlanır.

Nafakaya Artış Esası Yazın

Nafaka miktarı yazılıp artış esası yazılmazsa, enflasyon karşısında miktar zamanla erir ve alacaklı taraf her yıl artırım davası açmak zorunda kalır. Uygulamada nafakanın her yıl TÜİK’in açıkladığı ÜFE veya TÜFE oranında artırılacağı kararlaştırılır.

Protokolde artış esası bulunması, sonraki dava yükünü ortadan kaldırır. Buna karşılık bu, nafakanın sonsuza kadar değişmeyeceği anlamına gelmez: koşullar değiştiğinde TMK m.176/4 uyarınca artırım veya azaltma davası her hâlde açılabilir.

Yoksulluk nafakası süresizdir; ancak kanunda sayılan hâllerde kaldırılır: nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ve taraflardan birinin ölümü.

Mal Rejimi: Protokole Almak mı, Saklı Tutmak mı?

Eşler aksini kararlaştırmamışlarsa 1 Ocak 2002’den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Anlaşmalı boşanmada tasfiye protokole dâhil edilebilir ya da ayrı dava olarak saklı tutulabilir. İkisi de meşru bir tercihtir — ama tercih edilerek yapılmalıdır.

Protokolde tasfiyeye yer veriliyorsa edinilmiş mallar, kişisel mallar, katılma alacağı ve değer artış payı kalemleri açıkça belirtilmelidir. Taşınmaz devri öngörülüyorsa devir için bir süre yazın — “kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde” gibi. Süresiz bir devir taahhüdü, uygulamada takip edilmesi en zor maddedir.

Tasfiyeyi saklı tutuyorsanız da bir sınır var: protokolde yer verilmemişse, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi içinde ayrı dava açılabilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği (2026)

Aşağıdaki metin on iki maddelik hazır bir protokol şablonudur. Köşeli parantez içindeki alanları kendi durumunuza göre doldurun; müşterek çocuk yoksa ilgili maddeleri çıkarın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz. Protokol, ayrıca hazırlanacak dava dilekçesine ek olarak sunulur.

İmza ve Sunum: Küçük Ama Belirleyici Ayrıntılar

• Her sayfa paraflanmalı, son sayfa ıslak imza ile imzalanmalıdır — sonradan “bu sayfayı görmedim” itirazını baştan kapatır
• İki nüsha düzenlenmeli, bir nüsha mahkemeye sunulmalıdır
• Ad-soyad ve T.C. kimlik numaraları dilekçe ile protokolde birebir aynı olmalıdır
• Tarih atılmalıdır — protokolün düzenlendiği tarih dava tarihinden önce olmalıdır
• Duruşmada her iki eş de hazır bulunmalıdır — hâkim protokolü okuyup anlaşıp anlaşmadığınızı soracaktır

Sık Yapılan Beş Hata

1. İştirak nafakasından feragat yazmak. Geçersizdir; çocuğun hakkıdır ve sonradan dava açılabilir.
2. Genel feragat cümlesi kullanmak. Her kalem ayrı ayrı yazılmalıdır.
3. Kişisel ilişkiyi muğlak bırakmak. Gün, saat, teslim yeri yazılmayan takvim icra edilemez.
4. Nafakaya artış esası koymamak. Miktar erir, her yıl artırım davası gerekir.
5. Mal paylaşımını farkında olmadan dışarıda bırakmak. Yıllar süren ayrı bir tasfiye davası doğar.

Protokolün Kanunî Zemini: TMK m.166/3

Protokol tek başına duran bir sözleşme değildir; anlaşmalı boşanmayı mümkün kılan hükmün gerektirdiği belgedir. O hüküm TMK m.166’nın üçüncü fıkrasıdır ve protokolün neden bu kadar ayrıntılı yazılması gerektiğini de açıklar.

Fıkraya göre evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu, karinenin ilk şartıdır: bir yıllık evlilik süresi.

Devamı iki şart daha ekler: bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır.

Son cümle ise hâkime müdahale yetkisi tanır: hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.

Bu nedenle protokol, hâkimin “uygun bulma” denetimini kolaylaştıracak biçimde — her kalem ayrı ve tereddütsüz — yazılmalıdır.

Onay Olmadan Geçerli Olmaz: TMK m.184

Tarafların imzası protokolü bağlayıcı kılmaz. TMK m.184, boşanma yargılamasının genel usul hükümlerine tâbi olduğunu söylerken bir dizi istisna sayar ve bunlardan biri doğrudan protokolü ilgilendirir.

Maddeye göre boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Aynı maddenin bir başka kuralı da bu denetimi güçlendirir: tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hâkimi bağlamaz ve hâkim, kanıtları serbestçe takdir eder.

Bunun pratik sonuçları vardır. Birincisi, protokol imzalandıktan sonra ancak onay alınmadan yapılan ödemeler ve devirler risklidir; onay gerçekleşmezse hukukî dayanaktan yoksun kalırlar. İkincisi, “taraflar zaten anlaştı” beyanı hâkimin inceleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Üçüncüsü, hâkim değişiklik önerirse ve taraflar bunu kabul etmezse boşanmaya hükmedilemez; dosya çekişmeli yola döner.

Protokol Kalemlerinin Kanunî Karşılıkları

Protokoldeki her madde bir kanun hükmüne karşılık gelir. Bu eşleşmeyi bilmek, hem eksik kalem bırakmamayı hem de yazılan hükmün gerçekten sonuç doğurup doğurmayacağını görmeyi sağlar.

Tazminat kalemleri TMK m.174’e dayanır; maddî tazminat mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu tarafa, manevî tazminat ise kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa tanınır.

Yoksulluk nafakası TMK m.175’te, ödeme biçimi ise TMK m.176’da düzenlenmiştir: maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Aynı maddenin son fıkrası protokoldeki artış klozunun dayanağıdır: hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. “İstem hâlinde” ifadesi, klozun protokolde açıkça yazılmasını zorunlu kılar.

Kişisel ilişki bakımından ölçüt TMK m.182’nin ikinci fıkrasındadır: düzenlemede çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur ve velayeti verilmeyen eş bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Protokolden Sonra İşleyen İki Süre

Protokol imzalanıp karar kesinleştiğinde iş bitmez; iki ayrı süre işlemeye başlar ve ikisi de hak kaybına yol açabilir.

Birincisi TMK m.178’deki bir yıllık süredir: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Protokolde yer almayan ancak saklı tutulan tazminat veya nafaka talepleri bu süre içinde ileri sürülmelidir.

İkincisi mal rejimine ilişkindir. TMK m.225 uyarınca mahkemece boşanma sebebiyle evliliğin sona erdirilmesine karar verilmesi hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Bu tarih, tasfiyeye girecek malların belirlenmesinde esas alınır; dolayısıyla protokolde mal rejimi saklı tutulmuşsa bile dava tarihi sonradan açılacak tasfiye davasının çıpasıdır.

Bu iki süre birbirinden bağımsız işler. Protokolde “mal paylaşımı konusunda anlaşılamamıştır, taraflar haklarını saklı tutmuştur” ifadesinin yer alması, tasfiye davasının açılmasını gerektirmekten kurtarmaz; yalnız o talebin protokol dışında bırakıldığını gösterir.

Eksik Bırakılmaması Gereken Kalemler

Hâkim protokolü TMK m.166/3 uyarınca “uygun bulmak” zorunda olduğundan, açık bırakılan her başlık dosyanın geri dönmesine ya da duruşmanın ertelenmesine yol açar. Aşağıdaki kalemler bu denetimin doğrudan konusudur.

Malî sonuçlar tarafında dört başlık vardır: maddî tazminat, manevî tazminat, yoksulluk nafakası ve bunların ödeme biçimi. Her biri için ya bir miktar ya da açık bir feragat beyanı bulunmalıdır; boş bırakılan kalem “kararlaştırılmamış” sayılır. Nafaka irat biçiminde ödenecekse artış esası ayrıca yazılmalıdır; aksi hâlde TMK m.176’nın son fıkrasındaki “istem” şartı karşılanmaz.

Çocuklara ilişkin tarafta ise üç başlık aranır: velayet, kişisel ilişki takvimi ve iştirak nafakası. Kişisel ilişki, tarih ve saat verilerek somutlaştırılmalı; yarıyıl, yaz tatili ve bayramlar ayrı ayrı düzenlenmelidir. İştirak nafakası hiç yazılmasa dahi hâkim çocuğun yararı gereği bu konuda karar verebileceğinden, miktarın baştan belirlenmesi tarafların lehinedir.

Mal rejimi bakımından iki seçenek vardır: tasfiyenin protokolde yapılması ya da hakların açıkça saklı tutulması. Her iki hâlde de tercihin metinde tereddütsüz görünmesi gerekir.

Onay alınamaması hâlinde izlenecek yol için anlaşmalı boşanma reddedilirse ne olur yazımıza, iradeden dönme ihtimali için iradeden dönme yazımıza, mal rejimi tarafı için mal rejimi tasfiyesi davası yazımıza, cezai şart tartışması için protokolde cezai şart yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Protokolü kim imzalamalı?

Protokolün taraflarca bizzat imzalanması gerekir. Protokolün taraf vekilleri tarafından imzalandığı ve davacının duruşmada hazır bulunmadığı bir dosyada Yargıtay, verilen boşanma kararını usul ve kanuna aykırı bularak bozmuştur.

Protokol tek başına geçerli midir?

Değildir. Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Protokol, ancak anlaşmalı boşanma kararının verilmesi ve kesinleşmesi hâlinde hüküm ifade eder.

Yoksulluk nafakasından feragat edebilir miyim?

Evet. Bir eşin kendi adına olan yoksulluk nafakasından feragat etmesi mümkündür. İrade bozukluğu olmadan, açık ve kesin bir dille yapılan bu feragat hukuken geçerlidir; kural olarak geri alınamaz ve ileride yoksulluk nafakası davası açılmasına engel oluşturur.

İştirak nafakasından feragat edebilir miyim?

Hayır. İştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve ebeveynin bu haktan vazgeçme yetkisi kamu düzenine aykırı sayılır. Protokolde ‘çocuk için nafaka istemiyorum’ yazsa dahi velayet sahibi eş, sonradan çocuk için iştirak nafakası davası açabilir.

Protokolde iştirak nafakası hiç yazılmazsa ne olur?

Protokolde iştirak nafakasına yer verilmemiş olması, bu haktan kesin olarak vazgeçildiği anlamına gelmez. Bu sessizlik, velayeti elinde bulunduran ebeveynin ilerleyen süreçte çocuğun ihtiyaçlarına dayanarak nafaka talebiyle dava açmasına engel değildir.

‘Tüm haklarımdan feragat ediyorum’ yazmak yeterli mi?

Yeterli değildir. Genel ve belirsiz feragat ifadeleri geçerli sayılmamaktadır; her kalem tek tek ve açık biçimde yazılmalıdır. Yoksulluk nafakası, maddi tazminat, manevi tazminat, katılma alacağı ve ziynet talepleri ayrı ayrı ele alınmalıdır.

Dava çekişmeliye dönerse feragatlerim geçerli kalır mı?

Kalmaz. Anlaşmalı boşanma protokolüyle yapılan feragat, ancak boşanmanın anlaşmalı olarak sonuçlanması hâlinde geçerlidir. Dava çekişmeliye dönerse protokole dayalı feragat beyanları da geçersiz hâle gelir.

Nafaka miktarı sonradan değiştirilebilir mi?

Koşullar değiştiğinde Türk Medeni Kanunu’nun 176/4. maddesi uyarınca nafakanın artırılması veya azaltılması için dava açılabilir. İştirak nafakası ise çocuğun ihtiyaçlarına göre yeniden belirlenebilir.

Yoksulluk nafakası ne zaman kalkar?

Yoksulluk nafakası süresizdir; ancak kanunda sayılan hâllerde kaldırılır. Bunlar nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ve taraflardan birinin ölümüdür.

Nafakaya artış oranı yazmak zorunlu mu?

Zorunlu değildir ancak güçlü biçimde önerilir. Artış esası yazılmazsa nafaka miktarı zamanla eriyip her yıl artırım davası açmayı gerektirebilir. Uygulamada nafakanın her yıl TÜİK’in açıkladığı ÜFE veya TÜFE oranında artırılacağı kararlaştırılır.

Mal paylaşımını protokole yazmazsam ne olur?

Boşanma kararı geçerli olur; ancak taraflar sonradan mal rejiminin tasfiyesi davası açmak zorunda kalabilir. Bu davalar bilirkişi incelemesi ile tapu ve banka kayıtlarının toplanmasını gerektirdiğinden uzun sürebilir ve ciddi maliyet doğurur.

Mal rejimi tasfiyesi için süre var mı?

Protokolde tasfiyeye yer verilmemişse, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi içinde ayrı dava açılabilir. Bu nedenle tasfiyeyi protokole almak ya da bilinçli olarak saklı tutmak, tercih edilerek yapılmalıdır.

Hangi mal rejimi geçerli?

Eşler aksini kararlaştırmamışlarsa 1 Ocak 2002’den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Protokolde tasfiyeye yer veriliyorsa edinilmiş mallar, kişisel mallar, katılma alacağı ve değer artış payı kalemleri açıkça belirtilmelidir.

Protokole cezai şart konulabilir mi?

Uygulamada protokollere cezai şart klozu konulduğu görülmekle birlikte, bu klozların geçerliliği ve kapsamı tartışmalıdır. Özellikle velayet ve kişisel ilişki gibi çocuğun menfaatini ilgilendiren konularda cezai şart öngörülmesi sorunludur. Ayrıntılar için aşağıdaki rehbere bakabilirsiniz.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.