Anlaşmalı Boşanmada İradeden Dönme: Kesinleşmeye Kadar Mümkün mü? (TMK 166/3, HMK 349 ve Yargıtay İçtihadı)

Anlaşmalı boşanmada taraflar protokolü imzalar, duruşmada hâkim önünde boşanma iradelerini açıklar ve çoğu zaman tek celsede karar verilir. Peki bir eş, duruşmadan sonra fikir değiştirirse ne olur? “Vazgeçtim” deme hakkı var mıdır, yoksa iş bitmiş midir?

Bu soru, anlaşmalı boşanmanın en kritik noktalarından birini oluşturur.

İradeden Dönmede Mevzuat Haritası

İradeden dönme konusu Türk Medeni Kanunu’ndaki boşanma usulü hükümleri ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun kanun yolları, feragat ve kabul hükümlerinin kesiştiği yerde durur. Hangi sorunun hangi hükümle çözüldüğü aşağıdadır.

Boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır

Boşanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır; yalnızca avukat beyanı yeterli değildir.

Bu kişisellik, iradeden dönme konusunda da belirleyicidir.

Karar kesinleşene kadar dönülebilir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.04.2019 tarihli, E.2017/2-1941, K.2019/475 sayılı kararında benimsendiği üzere, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin irade beyanından dönmesini engelleyen yasal bir hüküm bulunmadığından taraflar bu iradeden dönebilir; bu hâlde dava çekişmeli boşanma (TMK m.166/1-2) olarak görülür. 2. Hukuk Dairesi aynı ilkeyi güncel kararlarında da uygulamaktadır (2. HD, 19.10.2021, E.2021/8338, K.2021/7386; 2. HD, 14.01.2026, E.2025/5443, K.2026/277).

Yani duruşmada protokolü kabul eden bir eş, hüküm henüz kesinleşmemişse bu iradesinden vazgeçebilir. Bu durumda anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çoğu zaman çekişmeli boşanmaya dönüşür.

Pratikte ne anlama geliyor?

• Fikir değiştirme hakkı vardır: Karar kesinleşmeden anlaşmalı boşanma iradenizden dönebilirsiniz.
• Süreç uzar: İradeden dönülürse dava çekişmeliye dönüşebilir; bu da yargılamanın uzaması demektir.
• Kesinleşme tarihi önemli: Karar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresinin kullanılmadan geçmesiyle ya da tebliğden sonra iki tarafın da kanun yolundan feragat etmesiyle kesinleşir (HMK m.345, m.349/1); bu tarihi bilmek kritiktir.
• Protokol bağlayıcılığı: Karar kesinleştikten sonra protokol hükümleri bağlayıcı hâle gelir ve dönme imkânı kalmaz.

Anlaşmalı boşanmada “evet” demek, karar kesinleşene kadar geri alınabilir bir karardır. Ancak fikir değiştirmek süreci uzatır ve çekişmeli bir sürece kapı aralayabilir. Bu nedenle anlaşmalı boşanmaya karar verirken acele etmemek; vazgeçmeyi düşünüyorsanız da kesinleşme tarihini iyi takip etmek gerekir.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararlarının künyeleri (tarih, esas ve karar numarası) Yargıtay Karar Arama ve UYAP üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.

Hangi Aşamada Nasıl Dönülür?

Anlaşmalı boşanmada iradeden dönme, bulunulan aşamaya göre farklı usullerle gerçekleşir. Aşağıdaki tablo, her aşamada ne yapılması gerektiğini ve sonucunu göstermektedir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: taraflar “kanun yoluna başvurmaktan feragat ediyorum” beyanında bulunmuşsa karar iki haftalık süre beklenmeden kesinleşir ve dönme imkânı ortadan kalkar. Ancak HMK m.349/1’e göre taraflar ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez; bu nedenle feragat beyanı gerekçeli kararın tebliğinden sonra verilmelidir. Bu beyan çoğu zaman süreci hızlandırmak için verilir; ancak geri dönüşü kapatan en kritik andır. Kesinleşme anının belirlenmesi için boşanma kararı ne zaman kesinleşir yazımıza bakınız.

Dönme Hâlinde Dosyanın Akıbeti

İradeden dönüldüğünde dava sona ermez; niteliği değişir. Bu geçişin nasıl işlediği çoğu zaman bilinmediği için taraflar davayı yeniden açmak zorunda kaldıklarını sanır.

Üçüncü satır kritiktir: protokol, boşanma kararı verilmedikçe tek başına bağlayıcı bir sözleşme değildir. TMK m.184/5’e göre boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Anlaşma hükme dönüşmediği sürece taraflar protokoldeki nafaka, tazminat ve mal paylaşımı taahhütleriyle bağlı kalmaz; bu talepler çekişmeli yargılamada yeniden değerlendirilir. Bu nedenle protokolde yer alan feragatlerin, boşanma kesinleşmeden hüküm doğurmayacağı unutulmamalıdır.

Anlaşmalı boşanmanın şartları ve protokolün kurulumu için anlaşmalı boşanma şartları ve süreci, hâkimin tarafları bizzat dinleme yükümlülüğü için hâkimin tarafları bizzat dinlemesi rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Dönme Kararı Verirken Değerlendirilecekler

İradeden dönme hakkı yasal olarak mevcuttur; ancak her dönüş lehe sonuç doğurmaz. Karar öncesi tartılması gereken hususlar aşağıdadır.

Dönme kararı çoğu zaman protokoldeki bir kalemin adaletsiz bulunmasından doğar. Böyle hâllerde bütün anlaşmayı bozmak yerine, duruşma öncesinde protokolün ilgili maddesini revize etmek genellikle daha verimlidir; taraflar mutabık kalırsa dosya yine anlaşmalı olarak sonuçlanır. Protokole uyulmaması hâlinde izlenecek yol için anlaşmalı boşanma protokolüne uyulmazsa yazımızı inceleyiniz.

Yargıtay İçtihadı Nasıl Oluştu?

Kesinleşmeye kadar dönme imkânı bugün yerleşik kabul edilse de bu sonuca tartışmalı bir süreçle ulaşıldı. Hukuk Genel Kurulu’ndaki karşı oylarda, anlaşmalı boşanma beyanının bir kez açıklandıktan sonra ancak hata, hile veya korkutma gibi irade sakatlığı hâllerinde geri alınabileceği savunuldu. Karşı oylardan birinde, bu iddianın Türk Borçlar Kanunu m.39’daki bir yıllık hak düşürücü süreye tabi olacağı da ileri sürüldü. Bir diğer karşı oy ise anlaşmalı boşanma iradesini kullanılmakla tükenen yenilik doğurucu bir hak olarak niteledi.

Çoğunluk bu görüşleri benimsemedi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bir eşin anlaşmalı boşanma kararını temyiz ederek anlaşmadan döndüğünü bildirdiği dosyada kararı bozdu (2. HD, 11.03.2015, E.2014/19828, K.2015/4293). Yerel mahkeme direnince dosya Hukuk Genel Kurulu’na geldi. Kurul, eşin hüküm kesinleşinceye kadar anlaşma iradesinden dönmesini engelleyici yasal bir hüküm bulunmadığını belirterek direnme kararını bozdu ve davanın çekişmeli boşanma olarak görülmesi gerektiğini kabul etti (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2-1941, K.2019/475). Aynı gün verilen başka bir kararda ise tarafların sözlü beyanlarının tutanağa geçirilip imzalanması ve hâkimin onayladığı düzenlemenin hüküm fıkrasında yer alması gerektiği vurgulandı (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2643, K.2019/484).

Bu çizgi, iradeden dönen eşin herhangi bir gerekçe göstermesini aramaz. Dönmenin haklı olup olmadığı tartışılmaz; tartışılan, kararın o anda kesinleşmiş olup olmadığıdır.

Kanun Yolundan Feragat ve Tebliğ Şartı (HMK m.349)

Uygulamada anlaşmalı boşanma duruşmasının sonunda sık sık “istinaf hakkımızdan feragat ediyoruz” beyanı alınır ve kararın aynı gün kesinleştiği düşünülür. Oysa HMK m.349/1 açıktır: Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez. Bu nedenle feragat beyanının, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden sonra verilmesi gerekir. Kararın kesinleştiğine güvenilerek yeniden evlenme veya nüfus işlemlerine girişilmeden önce kesinleşme şerhinin hangi tarihe göre verildiği kontrol edilmelidir.

Feragat beyanı vekil aracılığıyla verilecekse vekâletnamede kanun yollarından feragat yetkisinin açıkça bulunması gerekir (HMK m.74). Başvurudan sonra feragat edilirse dosya henüz gönderilmemişse başvuru ilk derece mahkemesince, gönderilmiş ve karara bağlanmamışsa bölge adliye mahkemesince feragat nedeniyle reddedilir (HMK m.349/2). Sürelerin hesabı için boşanma kararı ne zaman kesinleşir ve boşanmada istinaf dilekçesi rehberlerimize bakabilirsiniz.

İstinaf ve Temyiz Aşamasında Ne Olur?

Eşlerden biri anlaşmalı boşanma kararını istinaf yoluna götürdüğünde, Yargıtay bu başvuruyu anlaşmalı boşanma yönündeki iradeden rücu olarak değerlendirir. Bu durumda dosya artık TMK m.166/3’e göre değil, TMK m.166/1-2 çerçevesinde, delil toplanarak ve kusur belirlenerek görülür (2. HD, 19.10.2021, E.2021/8338, K.2021/7386). Hukuk Genel Kurulu’na göre mahkeme taraflara iddia ve savunmalarını sıra numaralı vakıalar hâlinde sunmaları ve delillerini bildirmeleri için süre vermeli, ön inceleme yapıp tahkikata geçmelidir (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2-1941, K.2019/475).

Tersine bir durum da mümkündür: Çekişmeli boşanma kararı kanun yolundayken taraflar protokol sunabilir. Bu hâlde de TMK m.166/3’ün aradığı bizzat dinlenme şartı ortadan kalkmaz; protokolün değerlendirilebilmesi için tarafların bizzat dinlenmesi gerekir. Bizzat dinlenme kuralının ayrıntısı için hâkimin tarafları bizzat dinlemesi rehberimize bakabilirsiniz.

• Kısmi kanun yolu: Kesin hüküm kural olarak hüküm fıkrasına özgüdür; boşanma hükmüne yönelmeyen başvurular boşanma kısmının kesinleşmesini engellemeyebilir (YHGK, 17.09.2025, E.2024/128, K.2025/521). Bu nedenle dönme amacıyla yapılan başvuruda anlaşmalı boşanma iradesinden dönüldüğü ve boşanma hükmünün de kanun yoluna taşındığı açıkça yazılmalıdır.
• Temyiz aşaması: Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Hüküm bu aşamada da kesinleşmemiş olduğundan dönme beyanı temyiz dilekçesinde ileri sürülebilir; 2021 tarihli kararda dönme beyanı bu aşamada yapılmıştır (2. HD, 19.10.2021, E.2021/8338, K.2021/7386).
• Vekil eliyle başvuru: Kanun yoluna başvurmak için genel dava vekâleti yeterlidir; ancak kanun yollarından feragat için açık yetki gerekir (HMK m.74).

Temyiz edilebilen kararlar için boşanmada temyiz yolu rehberimize bakabilirsiniz.

Davayı Kabul Yoluyla Anlaşmalı Boşanma ve Kabulden Dönme

TMK m.166/3 anlaşmalı boşanmayı iki yoldan mümkün kılar: eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi. İkinci yolda davalının kabulü, HMK’daki genel “davayı kabul” kurumundan farklı işler. Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma davalarında kabulün tek başına davayı sona erdirmediğini, yalın kabulün boşanma kararı için yetmediğini ve hükmün kesinleşmesine kadar davalının kabul beyanından dönmesinin mümkün olduğunu belirtmiştir (YHGK, 18.04.2019, E.2017/2-1941, K.2019/475).

Bunun pratik sonucu şudur: Çekişmeli olarak başlayan bir dava, yargılama sırasında protokolle anlaşmalıya dönüştürüldüğünde, karar kesinleşmeden eşlerden biri bu anlaşmadan dönerse dava çekişmeli olarak kaldığı yerden sürer. Dönüşümün yol haritası için çekişmeli boşanma anlaşmalıya çevrilebilir mi rehberimize bakabilirsiniz.

Karşı Davadan Feragat Edildiyse: Feragat Ayakta Kalır mı?

Karşılıklı boşanma davalarında eşlerden biri, protokol uyarınca anlaşmalı boşanmak için kendi davasından feragat edebilir. Sonradan anlaşma bozulursa bu feragatin akıbeti önem kazanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadının protokol uyarınca anlaşmalı boşanma talep ederek karşı davasından feragat ettiği, ancak tarafların daha sonra duruşmada anlaşmalı boşanmak istemediklerini bildirdiği dosyada, feragatin anlaşmalı boşanma olması durumunda geçerli kabul edileceğini belirtmiş; kadının davasının feragat nedeniyle reddini bozmuştur (2. HD, 05.12.2024, E.2024/941, K.2024/9554).

Bu karara yayımlanan bir değerlendirmede eleştiri de yöneltilmiştir: HMK m.309/4’e göre feragat ve kabul kayıtsız ve şartsız olmalıdır; bu görüşe göre şarta bağlanan bir feragat ya hiç geçerli olmamalı ya da şartsız sonuç doğurmalıdır. Bu tartışma nedeniyle, anlaşmalı boşanma amacıyla karşı davadan feragat edilecekse beyanın anlaşmalı boşanmaya bağlı olduğu tutanağa açıkça yazdırılmalı; mümkünse feragat yerine davanın anlaşmalı boşanmaya dönüştürüldüğü beyanı tercih edilmelidir. Feragatin genel sonuçları için boşanma davasından vazgeçme ve feragat rehberimize bakabilirsiniz.

Protokolün Malî Hükümleri ve Mal Rejimi

İradeden dönmenin en çok tartışılan sonucu, protokoldeki malî taahhütlerin akıbetidir. TMK m.184/5’e göre boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Bu nedenle karar verilmeden dönülürse protokoldeki nafaka, tazminat ve eşya düzenlemeleri tarafları bağlamaz; karar kesinleştikten sonra ise bu düzenlemeler hükmün parçası olarak bağlayıcı hâle gelir.

Mal rejimi bakımından ayrıca dikkat edilmesi gereken güncel bir Hukuk Genel Kurulu kararı vardır. Kurul, mal rejiminin tasfiyesinin boşanmanın fer’îsi olmadığını, TMK m.166/3’teki “boşanmanın malî sonuçları” kavramının mal rejiminin tasfiyesini kapsamadığını ve anlaşmada ayrıca yer verilmemişse tarafların sırf anlaşmalı olarak boşanmış olmalarının veya duruşmadaki genel beyanlarının tasfiye anlamına gelmediğini kabul etmiştir. Kurula göre tasfiye anlaşmasında soyut, muğlak ve her anlama gelebilecek ifadeler kullanılmamalıdır (YHGK, 10.09.2025, E.2024/7, K.2025/498).

Konunun ayrıntısı için anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı ve feragat ile protokolün sonradan değiştirilmesi rehberlerimize bakabilirsiniz.

Kesinleşmeden Sonra: Yargılamanın İadesi Sınırlıdır

Karar kesinleştikten sonra “fikrimi değiştirdim” demek hukuki sonuç doğurmaz. Bu aşamada başvurulabilecek tek olağanüstü yol yargılamanın iadesidir ve sebepleri HMK m.375’te sınırlı sayıda sayılmıştır. Anlaşmalı boşanma bakımından en çok gündeme gelebilecek olanlar şunlardır:

İrade sakatlığı ya da korkutma, listede ayrı bir sebep olarak yer almaz; hileli davranış (h) bendi kapsamında değerlendirilebilecek hâller dışında, kesinleşmiş anlaşmalı boşanma kararını salt pişmanlık nedeniyle ortadan kaldırmak mümkün değildir. Süre, iade sebebinin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren on yıldır (HMK m.377); bu nedenle sebep öğrenilir öğrenilmez hareket edilmelidir.

Tipik Senaryolar ve Sonuçları

Dönme Kararından Önce ve Sonra Kontrol Listesi

• Kesinleşme durumu: UYAP’tan gerekçeli kararın tebliğ tarihini ve kesinleşme şerhi verilip verilmediğini kontrol edin.
• Feragatin zamanı: Feragat beyanı verildiyse bunun tebliğden önce mi sonra mı verildiğini belirleyin (HMK m.349/1).
• Süre: İstinaf süresinin size tebliğden itibaren iki hafta olduğunu, karşı tarafın tebliğ tarihinin sizin sürenizi değiştirmediğini unutmayın (HMK m.345).
• Açık beyan: İstinaf veya temyiz dilekçesine anlaşmalı boşanma iradesinden dönüldüğünü ve boşanma hükmünün de kanun yoluna taşındığını açıkça yazın.
• Delil hazırlığı: Dava çekişmeliye döneceği için tanık listesi, mesaj kayıtları ve belgeleri şimdiden toplayın.
• Feragat edilen davalar: Anlaşmalı boşanma için karşı davanızdan veya taleplerinizden feragat ettiyseniz bu beyanın anlaşmaya bağlı olup olmadığını tutanaktan kontrol edin.
• Vekâletname: Kanun yollarından feragat için vekilin açık yetkisi olup olmadığını kontrol edin (HMK m.74).
• Tedbirler: Dava uzayacağı için tedbir nafakası, geçici velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi taleplerini gözden geçirin.

Özetle: Kesinleşme Anı Belirleyicidir

Anlaşmalı boşanmada iradeden dönme hakkı, boşanmanın kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olmasından doğar ve karar kesinleşinceye kadar kullanılabilir. Ancak bu hakkın pratikteki ömrü, gerekçeli kararın tebliğinden sonra kanun yolundan feragat edilip edilmediğine bağlıdır; geçerli bir feragatle karar kesinleşir ve dönüş yolu kapanır (HMK m.349/1). Dönme hâlinde dosya sona ermez, çekişmeli boşanmaya dönüşür; protokolün bağlayıcılığı kalkar ve tüm talepler yeniden tartışılır. Bu nedenle karar, yalnızca anlık memnuniyetsizliğe göre değil, uzayacak yargılamanın süre, masraf ve kusur riski birlikte tartılarak verilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanmada karardan dönülebilir mi?

Evet. Taraflardan biri, boşanma hükmü kesinleşene kadar anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir. Bu durumda dava çekişmeli boşanmaya dönüşür.

İradeden dönme nasıl olur?

Karar verilmeden önce dilekçeyle veya duruşmada beyanla; karar verildikten sonra ise kesinleşmeden önce kararı istinaf veya temyiz yoluna götürerek dönülebilir. Yargıtay, anlaşmalı boşanma kararının kanun yoluna taşınmasını iradeden rücu sayar (2. HD, E.2021/8338, K.2021/7386).

Dönme hâlinde dava ne olur?

İrade geri alınınca anlaşmalı boşanma şartı ortadan kalkar; dava çekişmeli olarak görülmeye devam eder ve taraflar iddialarını ispatla yükümlü olur.

Anlaşmalı boşanmadan dönmek için gerekçe göstermem gerekir mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin irade beyanından dönmesini engelleyen yasal bir hüküm bulunmadığını kabul etmiştir (YHGK, E.2017/2-1941, K.2019/475). Karşı oylarda savunulan, dönmenin irade sakatlığının ispatına bağlı olduğu görüşü çoğunlukça benimsenmemiştir.

Duruşmada istinaftan feragat ettik; karar aynı gün kesinleşti mi?

HMK m.349/1’e göre taraflar ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez. Bu nedenle gerekçeli karar tebliğ edilmeden verilen feragat beyanına güvenilmemeli; kesinleşme şerhinin hangi tarihe göre verildiği UYAP’tan kontrol edilmelidir.

Eşim kararı istinaf etti; ne olacak?

Yargıtay, anlaşmalı boşanma kararının kanun yoluna taşınmasını anlaşmalı boşanma iradesinden rücu sayar. Dava TMK m.166/1-2 çerçevesinde çekişmeli boşanma olarak, delil toplanarak ve kusur belirlenerek görülür (2. HD, E.2021/8338, K.2021/7386).

Karar kesinleştikten sonra protokolden dönebilir miyim?

Boşanma hükmünden dönülemez. Yalnızca HMK m.375’te sınırlı sayıda sayılan sebeplerden biri varsa yargılamanın iadesi istenebilir; süre öğrenmeden itibaren üç ay, kesinleşmeden itibaren on yıldır (HMK m.377). Nafaka değişen koşullara göre TMK m.176/4 uyarınca artırılabilir veya azaltılabilir.

Anlaşmalı boşanmak için karşı davamdan feragat ettim; anlaşma bozulursa davam ne olur?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokol uyarınca anlaşmalı boşanma için yapılan feragatin anlaşmalı boşanma olması durumunda geçerli kabul edileceğini belirterek feragat nedeniyle red kararını bozmuştur (2. HD, E.2024/941, K.2024/9554). Bu konuda HMK m.309/4’teki kayıtsız ve şartsız feragat kuralı nedeniyle eleştiriler bulunduğundan beyanın tutanağa açıkça yazılması önemlidir.

Protokolde mal paylaşımı yazmıyor; boşandıktan sonra dava açabilir miyim?

Açabilirsiniz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mal rejiminin tasfiyesinin boşanmanın fer’îsi olmadığını ve anlaşmada ayrıca yer verilmemişse sırf anlaşmalı boşanmanın veya duruşmadaki genel beyanların tasfiye anlamına gelmediğini kabul etmiştir (YHGK, E.2024/7, K.2025/498).

Avukatım benim yerime istinaftan feragat edebilir mi?

Ancak vekâletnamede bu yetki açıkça verilmişse. HMK m.74’e göre açıkça yetki verilmemiş vekil davadan veya kanun yollarından feragat edemez. Kanun yoluna başvurmak ise genel dava vekâletiyle mümkündür.

Dönme hâlinde protokolde yazan nafaka ve tazminat geçerli olur mu?

Olmaz. TMK m.184/5’e göre boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim onaylamadıkça geçerli değildir. Anlaşmadan dönülünce nafaka ve tazminat talepleri çekişmeli yargılamada kusur ve delillere göre yeniden değerlendirilir.