Kesinleşme şerhi, hükmün kesinleştiğini gösteren ve ilamın altına veya arkasına yazılan kayıttır. Şerhte tarih ve mahkeme mührü bulunur ve hâkim tarafından imzalanır (HMK m.302/4). Boşanma kararına şerhi kararı veren aile mahkemesi verir; karar istinaf veya temyizden geçmiş olsa da şerhi ilk derece mahkemesi düzenler (HMK m.302/5). Şerh için gerekçeli kararın her iki tarafa usulüne uygun tebliğ edilmesi ve iki haftalık istinaf süresinin her taraf için dolması gerekir (HMK m.345). Taraflar tebliğden sonra istinaf hakkından feragat ederse süre beklenmez (HMK m.349/1). Bölge adliye mahkemesi kararından sonra iki haftalık temyiz süresi işler (HMK m.361). Şerh verildikten sonra mahkeme yazı işleri müdürü kararı on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirir (5490 s.K. m.55); bildirim UYAP üzerinden MERNİS’e elektronik olarak yapılır. Boşanma hükmü kanun yoluna götürülmemişse, nafaka veya tazminat incelenirken boşanma bölümü için kısmi kesinleşme şerhi istenebilir.
Güncel durum (25 Ekim 2026). Kesinleşme şerhinin dayanağı HMK m.302/4-5’tir; kanun yolundan geçen kararlarda şerhin ilk derece mahkemesince verileceğini düzenleyen beşinci fıkra 7035 sayılı Kanunla (2017) eklenmiştir (ikincil kaynak). Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin kanun yararına bozma kararı 18.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de (33313) yayımlandı: UYAP’ta evrakın “okundu” görünmesi tebliğ veya tefhim yerine geçmez (31.03.2026, E.2026/356, K.2026/1760; ikincil kaynak). Karar kesin süre hakkındadır; ancak kanun yolu sürelerinin ve kesinleşmenin hesabında da “okundu” kaydına güvenilmemesi gerektiğini gösterir.
Boşanma kararınızın kesinleşmesini ve nüfusa işlenmesini takip edelim
Feragat dilekçesi, kesinleşme şerhi talebi, kısmi şerh, hatalı şerhin düzeltilmesi ve yurt dışında kullanım için belge hazırlığı: dosyanızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppİçindekiler
- Kısa cevaplar
- Kanun ne diyor?
- Kesinleşme şerhi nedir?
- Ne zaman verilir?
- Kesinleşme tarihinin hesabı
- Feragatle hızlı kesinleşme
- Şerh nereden alınır?
- Kısmi kesinleşme şerhi
- İstinaf ve temyizden sonra şerh
- Nüfusa tescil (5490 m.55)
- Kesinleşmenin sonuçları
- Hatalı şerhin düzeltilmesi
- Yurt dışında kullanım
- Dilekçe örnekleri
- Örnek senaryolar
- Yol haritası
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kısa Cevaplar
Tablo: Kesinleşme şerhi hakkında kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Şerhi kim verir? | Kararı veren aile mahkemesi; hâkim imzalar | HMK m.302/4 |
| İstinaf veya temyizden geçtiyse? | Yine ilk derece mahkemesi | HMK m.302/5 |
| Ne zaman verilir? | Tebliğden sonra iki haftalık süre her taraf için dolunca | HMK m.345 |
| Süre beklenmeden olur mu? | Tebliğden sonra iki taraf da feragat ederse | HMK m.349/1 |
| Tebliğden önce feragat? | Geçersiz | HMK m.349/1 |
| Harç ödenmemişse ilam alınır mı? | Evet | HMK m.302/1 |
| Nüfusa kim bildirir? | Yazı işleri müdürü, on gün içinde | 5490 s.K. m.55 |
| Ayrıca nüfusa gitmem gerekir mi? | Kural olarak hayır; bildirim elektronik | 5490 s.K. ek m.2; NVİ talimatı |
| Boşanma tarihi hangisi? | Kararın kesinleştiği tarih | Nüfus Hizmetleri Uygulama Yön. m.27 |
| Sadece nafakaya istinaf edildiyse? | Boşanma bölümü için kısmi şerh | YHGK, K.2023/213 (ikincil kaynak) |
| UYAP’ta “okundu” tebliğ mi? | Hayır | Y3HD, K.2026/1760 |
| Şerh hatalıysa? | Kararı veren mahkemeden düzeltme veya kaldırma istenir | HMK m.302/4; Tebligat K. m.32 |
Kesinleşme sürelerinin genel çerçevesini boşanma kararı ne zaman kesinleşir, kesinleşmeden önce yapılamayacak işlemleri boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz yazılarımızda anlattık.
Kanun Ne Diyor? HMK 302 ve Kesinleşmeyi Belirleyen Hükümler
Kesinleşme şerhinin doğrudan dayanağı HMK m.302’dir. Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılarak belirtilir; bu yazıya tarih ve mahkeme mührü konulur, başkan veya hâkim tarafından imzalanır (m.302/4). Kanun yollarından geçerek kesinleşen kararlarda kesinleşme şerhi ile kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimler ilk derece mahkemesince yapılır (m.302/5). Taraflar, harcın ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir; bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün tebliğini, takibe konulmasını ve kanun yollarına başvurulmasını engellemez (m.302/1-2).
Şerhin ne zaman verileceğini ise kanun yolu süreleri belirler. Hükmün yalnız sonucu açıklanmışsa gerekçeli karar, açıklamadan itibaren bir ay içinde yazılır (HMK m.294/4). İstinaf süresi ilamın her bir tarafa usulen tebliğiyle işlemeye başlar ve iki haftadır (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, 367/2).
Tablo: Kesinleşme şerhiyle ilgili temel hükümler
| Hüküm | Düzenleme | Şerh açısından anlamı |
|---|---|---|
| HMK m.294/4 | Gerekçeli karar bir ay içinde yazılır | Tebliğ bu kararla yapılır |
| HMK m.302/1-2 | Harç ödenmese de ilam alınır | Harç borcu şerhi engellemez |
| HMK m.302/4 | Şerh ilamın altına veya arkasına; tarih, mühür, imza | Şerhin şekli |
| HMK m.302/5 | Kanun yolundan geçen kararlarda ilk derece mahkemesi | Şerhi veren mahkeme |
| HMK m.345, 361 | İstinaf ve temyiz süresi iki hafta | Sürenin dolması beklenir |
| HMK m.349/1 | Tebliğden önce feragat edilemez | Feragatle erken şerh |
| HMK m.350/2, 367/2 | Aile hukuku kararları kesinleşmeden yerine getirilmez | Şerhin pratik önemi |
| 5490 s.K. m.55 | Yazı işleri müdürünün on günlük bildirim görevi | Nüfusa tescil |
Kesinleşme Şerhi Nedir, Ne Değildir?
Kesinleşme, hükme karşı olağan kanun yollarının kapanmasıdır. Bu, kanun yolu süresinin geçmesiyle, kanun yolundan feragatle ya da kanun yolu incelemesinin sonuçlanmasıyla olur. Şerh, kesinleşmeyi yaratmaz; gerçekleşmiş kesinleşmeyi ve tarihini resmî olarak tespit eder. Bu nedenle şerhte yazan tarih, tebligatlar ve süreler gerçekte başka bir tarihi gösteriyorsa düzeltilmesi istenebilir.
Boşanma hükmü yenilik doğuran (inşai) bir hükümdür ve evlilik kesinleşmeyle sona erer. Nüfus kütüğüne tescil ise kurucu değil, bildirici niteliktedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de bir kararında boşanma hükmünün inşai niteliğine, tescilin bildirici etkisine ve kesinleşmiş boşanma hükmünün zamanaşımına uğramayacağına değinmiştir (16.06.2014, E.2014/12495, K.2014/13569; ikincil kaynak). Şerhin hukuki niteliği ise tartışmalıdır. Aynı daire 2014 tarihli bu kararında çoğunlukla şerhe karşı kanun yolunu kabul etmiş; 2015 tarihli bir kararında ise şerhin idari bir işlem olduğunu ve temyiz edilemeyeceğini belirtmiştir (08.04.2015, E.2015/1539, K.2015/7061; her iki kararda karşı oy var; ikincil kaynak).
Tablo: Kesinleşme ile şerh arasındaki fark
| Kavram | Ne ifade eder? | Sonuç |
|---|---|---|
| Kesinleşme | Olağan kanun yollarının kapanması | Evlilik sona erer |
| Kesinleşme şerhi | Kesinleşmenin ve tarihinin resmî tespiti | İlamın altına yazılır |
| Nüfusa tescil | Aile kütüğüne işleme | Bildirici; kurucu değil |
| Hatalı şerh | Gerçek kesinleşmeyi değiştirmez | Düzeltilmesi istenir |
| Şerhin niteliği | İdari işlem mi, yargısal işlem mi? | Y2HD kararları arasında farklı görüş |
Ne Zaman Verilir? Tebliğ ve İki Haftalık Süreler
Şerh için önce gerekçeli kararın her iki tarafa usulüne uygun tebliğ edilmesi gerekir. Vekille takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır (Tebligat K. m.11). Elektronik tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a; Elektronik Tebligat Yönetmeliği m.9/6). İstinaf süresi her taraf için kendi tebliğ tarihinden ayrı ayrı işler (HMK m.345). Hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son haftada karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92/2); son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü çalışma saati bitiminde sona erer (HMK m.93).
Taraflardan biri istinaf yoluna başvurursa ilk derece kararı kesinleşmez; şerh, kanun yolu incelemesinin sonucuna göre verilir. Karşı taraf, kendisine tebliğ edilen istinaf dilekçesine cevap verirken başvuru süresini geçirmiş olsa bile katılma yoluyla istinafa başvurabilir (HMK m.348). UYAP’ta kararın açılıp okunmuş görünmesi tebliğ sayılmaz; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, UYAP’taki “okundu” kaydının kanundaki anlamda tebliğ veya tefhim niteliği taşımadığını belirtmiştir (31.03.2026, E.2026/356, K.2026/1760; ikincil kaynak).
Tablo: Kesinleşme anı
| Durum | Kesinleşme | Dayanak |
|---|---|---|
| İki taraf da başvurmadı | Her iki taraf için iki haftanın dolmasıyla | HMK m.345 |
| Tebliğden sonra iki taraf da feragat etti | Son feragatle | HMK m.349/1 |
| Bir taraf istinafa başvurdu | Kanun yolu sonucuna göre | HMK m.345, 348 |
| BAM istinafı esastan reddetti | Temyiz süresinin dolmasıyla | HMK m.361 |
| Yargıtay onadı | Onama kararıyla | HMK m.370 |
| Taraflardan birine tebliğ yapılmadı | Kesinleşmez | HMK m.345 |
| UYAP’ta “okundu” kaydı | Tebliğ sayılmaz | Y3HD, K.2026/1760 |
Elektronik tebligatta sürenin başlangıcı için e-tebligat geldi, süre ne zaman başlar ve boşanmada e-tebligat ve UYAP yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kesinleşme Tarihi Nasıl Hesaplanır? Varsayımsal Bir Takvim
Aşağıdaki örnek basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; resmî tatil ve adli tatil etkisi dışarıda bırakılmıştır. Gerekçeli karar, davacının vekiline elektronik tebligatla, avukatı olmayan davalıya ise posta yoluyla tebliğ edilmiştir. Tarafların hiçbiri istinaf yoluna başvurmamıştır. Kesinleşme, iki taraftan süresi daha geç biten tarafın süresinin dolmasıyla gerçekleşir. Bu örnekte elektronik tebligatın beş günlük kuralı, davacı tarafındaki sürenin daha geç bitmesine yol açmaktadır.
Tablo: Varsayımsal kesinleşme takvimi
| Olay | Gün | Sonuç |
|---|---|---|
| Gerekçeli karar davacı vekilinin e-tebligat adresine ulaştı | 1. hafta çarşamba | Henüz tebliğ değil |
| Davacı vekili yönünden tebliğ | 2. hafta pazartesi günü sonu | Ulaşmayı izleyen beşinci gün |
| Davalıya posta ile tebliğ | 1. hafta perşembe | Süre işlemeye başlar |
| Davalının istinaf süresinin sonu | 3. hafta perşembe, mesai bitimi | HMK m.92/2, 345 |
| Davacının istinaf süresinin sonu | 4. hafta pazartesi, mesai bitimi | HMK m.92/2, 345 |
| Kesinleşme şerhi | Son süre dolduktan sonra | HMK m.302/4 |
| Nüfusa bildirim | Kesinleşmeden itibaren on gün içinde | 5490 s.K. m.55 |
Şerhteki kesinleşme tarihini her zaman tebligat parçalarıyla karşılaştırın. Boşanma tarihi ve kadın için bekleme süresi bu tarihe göre belirlenir. Adli tatil ve sürelerin uzaması için HMK’da süreler ve adli tatil yazımıza bakabilirsiniz.
Süreyi Beklemeden Kesinleştirmek: Kanun Yolundan Feragat (HMK 349)
Taraflar ilam kendilerine tebliğ edilmeden istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). Bu nedenle duruşmada kısa karar açıklanırken yapılan “istinaf etmeyeceğiz” beyanı karara kesinlik kazandırmaz. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra her iki taraf da feragat ederse iki haftalık süre beklenmeden kesinleşme şerhi istenebilir. Taraflardan yalnız biri feragat ederse, diğerinin süresi dolana kadar kesinleşme gerçekleşmez.
Feragat dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir; vekille takip edilen işte vekilin feragat yetkisi bulunmalıdır. Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse dosya henüz gönderilmemişse bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve başvuru kararı veren mahkemece reddedilir; dosya gönderilmiş ve karara bağlanmamışsa başvuru feragat nedeniyle reddolunur (HMK m.349/2). Feragat kanun yolu hakkını sona erdirdiğinden, karar velayet, nafaka, tazminat ve yargılama giderleri dâhil bütün kalemleriyle okunmadan feragat edilmemelidir. Anlaşmalı boşanmada iradeden dönme imkânı için anlaşmalı boşanmada iradeden dönme yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo: Feragat yoluyla kesinleşme
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kısa karar duruşmasında feragat | Geçersiz; ilam tebliğ edilmemiştir | HMK m.349/1 |
| Tebliğden sonra iki taraf feragat etti | Süre beklenmeden şerh istenebilir | HMK m.349/1, 302/4 |
| Yalnız bir taraf feragat etti | Diğerinin süresi beklenir | HMK m.345 |
| Başvurudan sonra feragat | Başvuru reddedilir | HMK m.349/2 |
| Vekil feragat edecekse | Vekâletnamede yetki aranır | HMK m.74 |
Şerh Nereden ve Nasıl Alınır? Kalem, UYAP ve e-Devlet
Şerh, kararı veren aile mahkemesinin kaleminde hazırlanır. Uygulamada yazı işleri müdürlüğü tebligat parçalarını ve süreleri kontrol eder, şerhi düzenler ve hâkim elektronik imzayla onaylar (ikincil kaynak). Taraf veya vekili, süre dolduktan ya da feragat dilekçeleri verildikten sonra mahkemeye bir dilekçe vererek şerh verilmesini ve şerhli onaylı karar örneğini isteyebilir. Dilekçe adliyedeki ön büroya verilebileceği gibi UYAP Vatandaş Portalı veya avukatlar için UYAP Avukat Portalı üzerinden de gönderilebilir.
Şerh düzenlendikten sonra dosyanın evrak listesinde görülebilir. Elektronik imzalı kararlar, üzerindeki doğrulama koduyla vatandas.uyap.gov.tr üzerinden doğrulanabilir; nüfus müdürlükleri de tescil öncesinde bu doğrulamayı yapar (NVİ talimatı, 27.09.2019). Nüfus kaydınızın işlenip işlenmediğini e-Devlet’teki nüfus kayıt örneğinden kontrol edebilirsiniz. Elektronik süreçlerin ayrıntısı için online boşanma, e-Devlet ve UYAP yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo: Şerh alma kanalları
| Kanal | Ne yapılır? | Not |
|---|---|---|
| Mahkeme kalemi | Şerh talebi; onaylı örnek alınır | Hâkim imzası gerekir (HMK m.302/4) |
| UYAP Vatandaş Portalı | Dosya takibi ve dilekçe gönderme | e-Devlet ile giriş |
| UYAP Avukat Portalı | Vekilin talebi ve evrak görüntüleme | Vekille takip edilen işler |
| vatandas.uyap.gov.tr doğrulama | E-imzalı kararın doğrulanması | Doğrulama kodu |
| e-Devlet nüfus kayıt örneği | Medeni hâlin güncellendiğini kontrol | Tescil sonrası |
| Harç durumu | İlam harç ödenmemiş olsa da alınır | HMK m.302/1 |
Kısmi Kesinleşme Şerhi: Yalnız Nafaka veya Tazminat İstinaf Edildiyse
Boşanma kararında birden çok hüküm bulunur: boşanma, velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve yargılama giderleri. Taraflar yalnız bazı hükümleri kanun yoluna götürebilir. Boşanma hükmü kanun yoluna konu edilmemişse bu bölüm kesinleşir ve evlilik sona erer; fer’i hükümler hakkındaki inceleme ise devam eder. Hukuk Genel Kurulu, taraflardan hiçbirinin boşanma hükmüne kanun yoluna başvurmadığı bir dosyada boşanmanın kesinleştiğini ve evlilik birliğinin sona erdiğini, tazminat ve nafaka gibi taleplerin incelenmesinin ise sürdüğünü kabul etmiştir (15.03.2023, E.2021/2-848, K.2023/213; ikincil kaynak).
Kısmi şerh için istinaf dilekçesinin kapsamı açık olmalıdır. Uygulamada dilekçeye “hükmün boşanmaya ilişkin bölümünü istinaf etmiyoruz” ifadesinin yazılması önerilir (ikincil kaynak). Karşı tarafın da kendisine tebliğ edilen istinaf dilekçesine cevap verirken katılma yoluyla boşanma hükmüne başvurabileceği unutulmamalıdır (HMK m.348). Bu nedenle kısmi şerh istenirken karşı tarafın istinaf ve cevap süreleri içinde boşanma hükmüne yönelik bir başvuru yapmadığı da gösterilmelidir. Kısmi şerh, nüfusa tescili ve kadının bekleme süresini başlatır; fer’i hükümlerin icrası ise kendi kesinleşmesine bağlı kalabilir.
Tablo: Kısmi kesinleşme
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yalnız tazminat veya nafaka istinaf edildi | Boşanma bölümü kesinleşebilir | YHGK, K.2023/213 |
| İstinaf dilekçesi boşanmayı da kapsıyor | Kısmi şerh verilemez | HMK m.345 |
| Karşı taraf katılma yoluyla başvurdu | Boşanma bölümü kesinleşmez | HMK m.348 |
| Kapsam belirsiz | Şerh riskli; açıklama istenir | Uygulama (ikincil kaynak) |
| Kısmi şerh verildi | Nüfusa tescil yapılabilir | 5490 s.K. m.55 |
Kısmi kesinleşmenin erken sonuçları için boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz yazımıza bakabilirsiniz.
İstinaf veya Temyizden Geçen Kararlarda Şerh (HMK 302/5)
Karar istinaf incelemesinden geçtiyse kesinleşme bölge adliye mahkemesinin verdiği karara göre belirlenir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddederse bu karar taraflara tebliğ edilir ve iki haftalık temyiz süresi işler (HMK m.361). Temyiz edilmezse karar bu sürenin dolmasıyla, temyiz edilir ve Yargıtay onarsa onama kararıyla kesinleşir. Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıp dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderirse kesinleşmeden söz edilemez; yeni bir hüküm kurulur.
Hangi aşamada kesinleşirse kesinleşsin, şerhi kararı veren ilk derece mahkemesi verir ve kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimleri o yapar (HMK m.302/5). Bu yüzden dosyanın Yargıtaydan veya bölge adliye mahkemesinden ilk derece mahkemesine dönmesi beklenir. Dönüşten sonra şerh gecikirse aile mahkemesine dilekçe verilmesi yerinde olur. İstinaf ve temyiz kararları nüfusa ayrıca gönderilmez; nüfusa ilk derece mahkemesinin kesinleşen kararı bildirilir (NVİ talimatı, 27.09.2019).
Tablo: Kanun yolundan sonra şerh
| Aşama | Kesinleşme | Şerhi veren |
|---|---|---|
| BAM esastan ret, temyiz yok | Temyiz süresinin dolması | İlk derece mahkemesi |
| BAM esastan ret, Yargıtay onama | Onama kararı | İlk derece mahkemesi |
| BAM kaldırma ve geri gönderme | Kesinleşme yok; yeniden yargılama | Şerh verilmez |
| BAM yeniden esas hakkında karar | O kararın kesinleşmesi | İlk derece mahkemesi (m.302/5) |
| Yargıtay bozma | Kesinleşme yok | Şerh verilmez |
İstinaf dilekçesinin kapsamı için boşanmada istinaf dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Nüfusa Tescil: 5490 s.K. m.55 ve UYAP-MERNİS Bildirimi
Mahkeme yazı işleri müdürleri, aile kütüklerinde tescil yapılmasını gerektiren bütün karar ve işlemleri kesinleştirme veya düzenleme tarihinden itibaren on gün içinde kararın verildiği yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (5490 s.K. m.55). Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 27.09.2019 tarihli talimatına göre ilk derece mahkemelerinin tescil gerektiren kararları UYAP üzerinden elektronik imzalı olarak MERNİS’e gönderilir; nüfus müdürlüğü kararı doğrulayıp aile kütüğüne işler. Talimat bu gönderimin dayanağı olarak 7039 sayılı Kanunla 5490 sayılı Kanuna eklenen ek 2. maddeyi gösterir.
Boşanma kararında tarafların T.C. kimlik numaraları, kadının evlenmeden önceki soyadı, aile kütüğündeki kayıt yerleri ve evlilik içinde doğan çocukların kimlik bilgileri bulunmalıdır (5490 s.K. m.27). Boşanma tarihi kararın kesinleştiği tarihtir. Kadının koca hanesindeki kaydı kapatılır ve önceki hanesinde yeni kayıt açılır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.27, 28; RG 09.05.2020 orijinal metin). Kesinleşmediği sonradan anlaşılan bir karara dayanılarak yapılan tescil, geri alma yoluyla eski hâline getirilir (aynı Yönetmelik m.33, 43).
Tablo: Nüfusa tescil süreci
| Adım | Kim yapar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Bildirim | Mahkeme yazı işleri müdürü, on gün içinde | 5490 s.K. m.55 |
| Gönderim yolu | UYAP’tan MERNİS’e e-imzalı | 5490 s.K. ek m.2; NVİ talimatı |
| Doğrulama ve işleme | Nüfus müdürlüğü | NVİ talimatı (27.09.2019) |
| Kararın içeriği | Kimlik, kayıt yeri, çocuklar | 5490 s.K. m.27 |
| Boşanma tarihi | Kesinleşme tarihi | Yönetmelik m.27 |
| Kadının kaydı | Önceki hanede yeni kayıt | Yönetmelik m.28 |
| Sehven tescil | Geri alma | Yönetmelik m.33, 43 |
On gün geçtiği hâlde e-Devlet’te medeni hâliniz “evli” görünüyorsa mahkeme kalemine dilekçeyle başvurun. Çocukların nüfus kaydı için boşanmadan sonra çocuğun nüfus kaydı yazımıza bakabilirsiniz.
Kesinleşmenin Sonuçları: Hangi İşlem Şerhe Bağlı?
Boşanma kararının kesinleşmesiyle evlilik birliği sona erer. Evli olan kimse evliliğinin sona erdiğini ispat etmedikçe yeniden evlenemez (TMK m.130). Kadının üç yüz günlük bekleme süresi mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder (TMK m.132; 5490 s.K. m.26). Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden kazanır; hâkim izin vermişse kocasının soyadını kullanmaya devam edebilir (TMK m.173). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, 367/2); bu yüzden boşanmaya bağlı tazminat ve yoksulluk nafakasının takibinde kesinleşme şerhli ilam istenir. Dava sırasında hükmedilen tedbir nafakası ise boşanma kesinleşinceye kadar sürer.
Tablo: Kesinleşmeye bağlı işlemler
| İşlem | Şerh gerekir mi? | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeniden evlenme | Evet; evliliğin sona erdiği ispatlanmalı | TMK m.130 |
| Bekleme süresinin başlangıcı | Kesinleşme tarihi | TMK m.132; 5490 s.K. m.26 |
| Soyadının değişmesi | Kesinleşmeyle; tescil üzerine | TMK m.173; Yönetmelik m.28 |
| Boşanmaya bağlı tazminatın takibi | Kesinleşme şerhli ilam | HMK m.350/2, 367/2 |
| Yoksulluk nafakasının başlaması | Boşanmanın kesinleşmesi | TMK m.175; HMK m.367/2 |
| Tedbir nafakasının sona ermesi | Kesinleşmeyle | TMK m.169 |
| Yurt dışında tanıma | Şerhli örnek ve apostil | Apostil Sözleşmesi |
Bekleme süresi için boşanır boşanmaz yeniden evlenebilir miyim, soyadı için boşanmadan sonra kadının soyadı, tedbir nafakası için tedbir nafakası yoksulluk nafakasına döner mi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hatalı Kesinleşme Şerhi: Usulsüz Tebligat ve Yanlış Tarih
Şerh, tebligatın usulüne uygun olduğu varsayımına dayanır. Tebligat usulsüzse kanun yolu süresi işlemeye başlamaz. Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliği öğrenmişse geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir (Tebligat K. m.32). Bu durumda taraf, öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir ve buna dayanarak şerhin kaldırılmasını isteyebilir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi de kararın önce usulen tebliğ edilmesi, sonra kesinleşme şerhi verilmesi gerektiğini belirtmiştir (14.07.2017, E.2017/8004, K.2017/6428; ikincil kaynak).
Şerhte yanlış tarih yazılması veya taraflardan birine hiç tebliğ yapılmadan şerh verilmesi hâlinde de kararı veren mahkemeye dilekçeyle başvurulur. Şerhin hukuki niteliği ve buna karşı kanun yolu Yargıtay kararlarında tartışmalı olduğundan, istinaf hakkı olan taraf aynı zamanda istinaf dilekçesini de süresi içinde vermelidir. Şerh kaldırılırsa yapılan nüfus tescili, kesinleşmediği sonradan anlaşılan karara dayanılarak yapılmış olur ve geri alınır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.33, 43).
Tablo: Hatalı şerh hâlleri
| Hata | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Usulsüz tebligata dayalı şerh | Öğrenme tarihini bildirip istinaf ve şerhin kaldırılması | Tebligat K. m.32; HMK m.345 |
| Bir tarafa hiç tebliğ yapılmamış | Şerhin kaldırılması | HMK m.345; Y20HD, K.2017/6428 |
| Şerhte yanlış tarih | Düzeltme talebi | HMK m.302/4 |
| Kısmi şerh kapsamı hatalı | Kapsamın düzeltilmesi | HMK m.348 |
| Hatalı şerhe dayalı tescil | Geri alma | Yönetmelik m.33, 43 |
Usulsüz tebligatın genel kuralları için boşanmada tebligat ve UYAP süreçleri yazımıza bakabilirsiniz.
Kararı Yurt Dışında Kullanmak: Şerhli Örnek, Apostil, Tercüme
Türk mahkemesinin boşanma kararını başka bir ülkede kullanacaksanız genellikle gerekçeli kararın kesinleşme şerhli onaylı örneği, apostil ve yeminli tercüme istenir. Türkiye 1961 tarihli Apostil Sözleşmesine taraftır; sözleşme Türkiye için 29.09.1985’te yürürlüğe girmiştir. Mahkeme kararı gibi adli belgelere apostil, ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarınca verilir. Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler için konsolosluk onayı gerekebilir.
Ters durumda, yurt dışında alınan bir boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfusa işlenmez. Şartları taşıyan kararlar 5490 s.K. m.27/A uyarınca idari yolla tescil edilebilir; şartlar yoksa tanıma davası açılır. Her iki yolda da yabancı kararın usulen kesinleşmiş olması aranır.
Tablo: Yurt dışında kullanım
| Belge veya işlem | Nereden? | Not |
|---|---|---|
| Kesinleşme şerhli onaylı karar | Kararı veren aile mahkemesi | HMK m.302/4 |
| Apostil | Adli yargı adalet komisyonu başkanlığı | Apostil Sözleşmesi |
| Yeminli tercüme | Yeminli tercüman, gerekirse noter onayı | Ülkeye göre değişir |
| Nüfus kayıt örneği | Nüfus müdürlüğü veya e-Devlet | Boşanmanın işlendiğini gösterir |
| Yabancı kararın Türkiye’de tescili | Nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik | 5490 s.K. m.27/A |
Ayrıntılar için Türkiye’de boşandım, karar başka ülkede nasıl geçerli olur ve apostil nedir, nereden alınır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dilekçe Örnekleri
Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız, tebligat mazbatalarını veya UYAP kayıtlarını kontrol etmeniz gerekir.
1. İstinaf hakkından feragat, kesinleşme şerhi ve nüfusa bildirim talebi (HMK 302, 349; 5490 m.55)
2. Boşanma hükmü yönünden kısmi kesinleşme şerhi talebi (HMK 302/4, 348; YHGK K.2023/213)
3. Usulsüz tebligata dayalı kesinleşme şerhinin kaldırılması talebi (Tebligat K. 32; HMK 345)
Örnek Senaryolar
Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.
Senaryo 1: Anlaşmalı boşanmada aynı hafta şerh. Kısa karar duruşmada açıklanıyor; taraflar o gün “istinaf etmeyeceğiz” diyor. Gerekçeli karar on gün sonra iki tarafa tebliğ ediliyor ve ikisi de ertesi gün feragat dilekçesi veriyor.
Senaryo 1: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Duruşmadaki beyan | Feragat sayılmaz | HMK m.349/1 |
| Tebliğden sonraki feragatler | Karar kesinleşir | HMK m.349/1 |
| Şerh ve nüfus | Şerh verilir; on gün içinde bildirim | HMK m.302/4; 5490 s.K. m.55 |
Senaryo 2: Yalnız tazminata istinaf. Çekişmeli boşanmada erkek, yalnız manevi tazminata istinaf ediyor ve boşanmaya itiraz etmediğini yazıyor. Kadın katılma yoluyla başvurmuyor.
Senaryo 2: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Boşanma bölümü | Kesinleşir | YHGK, K.2023/213 (ikincil kaynak) |
| Kısmi şerh | Cevap süresi dolduktan sonra istenebilir | HMK m.302/4, 348 |
| Tazminat | İstinaf incelemesi sürer | HMK m.345 |
Senaryo 3: Eski adrese tebligat. Gerekçeli karar davalının taşındığı eski adrese gönderiliyor ve şerh veriliyor. Davalı, e-Devlet’te medeni hâlinin değiştiğini görünce kararı öğreniyor.
Senaryo 3: Değerlendirme
| Konu | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Tebligat | Usulsüz; süre işlemez | Tebligat K. m.32 |
| Yapılacak | Öğrenmeden itibaren iki hafta içinde istinaf ve şerhin kaldırılması | HMK m.345 |
| Nüfus kaydı | Şerh kaldırılırsa geri alma | Yönetmelik m.33, 43 |
Adım Adım Yol Haritası
- Gerekçeli kararın tebliğini izleyin. Kısa karar tebliğ yerine geçmez.
- Kararı bütün kalemleriyle okuyun. Velayet, nafaka, tazminat ve giderler.
- Kanun yoluna gidecek misiniz, karar verin. Gitmeyecekseniz tebliğden sonra feragat edin.
- Karşı tarafın süresini hesaplayın. E-tebligatta beşinci gün kuralına dikkat.
- Şerh talebini mahkemeye iletin. Kalem, UYAP Vatandaş veya Avukat Portalı.
- Şerhteki tarihi kontrol edin. Tebligat mazbatalarıyla karşılaştırın.
- On gün içinde nüfus kaydını kontrol edin. e-Devlet nüfus kayıt örneği.
- Yurt dışı için belgeleri hazırlayın. Şerhli örnek, apostil, tercüme.
Sık Yapılan Hatalar
Tablo: Kesinleşme şerhinde sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Duruşmada feragat ettiğini sanmak | Karar kesinleşmez | Tebliğden sonra feragat |
| Kısa karara güvenip yeniden evlenmeye hazırlanmak | Hukuken evlilik sürer | Şerh ve tescili beklemek |
| UYAP’ta okunmayı tebliğ saymak | Yanlış süre hesabı | Usulüne uygun tebliğ |
| Karşı tarafın süresini hesaba katmamak | Şerh erken istenir | İki tarafın süresine bakmak |
| İstinaf dilekçesinde kapsamı belirsiz bırakmak | Kısmi şerh verilemez | Boşanma bölümünü açıkça dışarıda bırakmak |
| Şerhteki tarihi kontrol etmemek | Bekleme süresi ve nüfus kaydı hatalı | Mazbatalarla karşılaştırmak |
| Yurt dışı için yalnız apostil almak | Belge reddedilebilir | Şerhli örnek, apostil ve tercüme |
Gerekçeli karar: Şerhten önceki aşama olan gerekçeli kararın bir aylık yazılma süresi, tebliği ve kısa kararla çelişkisi için Gerekçeli Karar Ne Zaman Yazılır? Boşanma Davasında Karar ve Tebliğ yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kesinleşme şerhi nedir?
Hükmün kesinleştiğini gösteren, ilamın altına veya arkasına yazılan, tarih ve mühür taşıyan ve hâkimin imzaladığı kayıttır (HMK m.302/4).
Kesinleşme şerhini kim verir?
Kararı veren aile mahkemesi; karar istinaf veya temyizden geçmiş olsa da ilk derece mahkemesi verir (HMK m.302/5).
Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?
Gerekçeli kararın her iki tarafa tebliğinden sonra iki haftalık istinaf süresi her taraf için dolunca (HMK m.345).
Süreyi beklemeden kesinleştirebilir miyiz?
Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra iki taraf da istinaf hakkından feragat ederse evet (HMK m.349/1).
Duruşmada “istinaf etmeyeceğiz” dedik; karar kesinleşti mi?
Hayır. İlam tebliğ edilmeden istinaf hakkından feragat edilemez (HMK m.349/1).
Kesinleşme şerhini e-Devlet’ten alabilir miyim?
Dosyanızı e-Devlet şifresiyle UYAP Vatandaş Portalı’ndan izleyebilir ve dilekçe gönderebilirsiniz; şerhi mahkeme düzenler ve hâkim imzalar.
Harç borcum varsa şerhli karar verilmez mi?
Taraflar harcın ödenip ödenmediğine bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir (HMK m.302/1).
Nüfusa ayrıca başvurmam gerekir mi?
Kural olarak hayır. Yazı işleri müdürü kararı on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirir (5490 s.K. m.55); bildirim UYAP-MERNİS üzerinden yapılır.
On gün geçti, nüfusta hâlâ evli görünüyorum; ne yapmalıyım?
e-Devlet’ten nüfus kayıt örneğini kontrol edin ve mahkeme kalemine dilekçeyle bildirimin yapılmasını isteyin.
Boşanma tarihi hangi tarih olarak işlenir?
Kararın kesinleştiği tarih (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.27).
Eşim sadece nafakaya itiraz etti; boşanmış sayılır mıyım?
Boşanma hükmü kanun yoluna konu edilmemişse bu bölüm kesinleşir; kısmi şerh istenebilir (YHGK, E.2021/2-848, K.2023/213; ikincil kaynak).
Yargıtay onadıktan sonra şerhi kim verir?
Dosya ilk derece mahkemesine döner ve şerhi o verir (HMK m.302/5).
Kararı UYAP’ta açtım; süre başladı mı?
UYAP’taki “okundu” kaydı tebliğ veya tefhim sayılmaz (Y3HD, E.2026/356, K.2026/1760; ikincil kaynak).
Usulsüz tebligatla şerh verildiyse ne yapılır?
Öğrenme tarihini bildirerek iki hafta içinde istinaf edin ve şerhin kaldırılmasını isteyin (Tebligat K. m.32; HMK m.345).
Bekleme süresi ne zaman başlar?
Mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren (TMK m.132; 5490 s.K. m.26).
Kararı yurt dışında nasıl kullanırım?
Kesinleşme şerhli onaylı örnek, adli yargı adalet komisyonu başkanlığından apostil ve yeminli tercüme gerekir.
Bu yazının kaynakları. TMK m.130, 132, 169, 173, 175; HMK m.74, 92, 93, 294, 302, 345, 347, 348, 349, 350, 361, 367, 370; Tebligat K. m.7/a, 10, 11, 16, 32; Elektronik Tebligat Yönetmeliği m.9/6; 5490 s.K. m.26, 27, 27/A, 55, ek m.2; Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.27, 28, 33, 43 (RG 09.05.2020, 31122, orijinal metin); NVİ talimatı, 27.09.2019, 40004962-010.07.01-E.123663; Apostil Sözleşmesi (1961).
Kararlar: YHGK, 15.03.2023, E.2021/2-848, K.2023/213; Y2HD, 16.06.2014, E.2014/12495, K.2014/13569; 08.04.2015, E.2015/1539, K.2015/7061; Y3HD, 31.03.2026, E.2026/356, K.2026/1760 (RG 18.07.2026, 33313); Y20HD, 14.07.2017, E.2017/8004, K.2017/6428. Madde metinleri ve karar özetleri ikincil kaynaklardan (av-saimincekas.com, barandogan.av.tr, karamercanhukuk.com, alomaliye.com, lexpera.com.tr) ve nvi.gov.tr’deki talimattan aktarılmıştır.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Hub)Boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımının tüm başlıkları
- Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?HMK 345, 361
- Boşanma Kesinleşmeden Neler Yapılamaz?Kısmi kesinleşme
- Anlaşmalı Boşanmada İradeden DönmeKesinleşmeye kadar
- Boşanmada E-Tebligat ve UYAPTebligat K. 7/a
- Online Boşanma, e-Devlet ve UYAPElektronik süreçler
- Türkiye’de Boşandım, Karar Yurt Dışında Nasıl Geçerli Olur?Apostil, şerh
- Boşanır Boşanmaz Yeniden Evlenebilir miyim?TMK 132
- Boşanmada İstinaf DilekçesiHMK 341-373
Kararınızın doğru tarihle kesinleşmesini ve nüfusa işlenmesini sağlayalım
Feragat, kısmi kesinleşme, hatalı şerhin kaldırılması, nüfus kaydının düzeltilmesi ve yurt dışı belge hazırlığı için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppBoşanma usulü kümesindeki diğer rehberler:
Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi · Boşanma davası ne kadar sürer · Hâkimin reddi ve mahkeme değişikliği · Boşanmadan sonra kadının soyadı · Boşanmadan sonra çocuğun nüfus kaydı · İddet müddetinin kaldırılması dilekçesi · Katılma alacağı kararını icraya koymak · Nüfus kaydı düzeltme dilekçesi