25 Ekim 2026

Boşanma Kararının Kesinleşme Şerhi Nasıl Alınır? (HMK 302, 345, 349, 361; 5490 s.K. m.55)

Kesinleşme şerhi, hükmün kesinleştiğini gösteren ve ilamın altına veya arkasına yazılan kayıttır. Şerhte tarih ve mahkeme mührü bulunur ve hâkim tarafından imzalanır (HMK m.302/4). Boşanma kararına şerhi kararı veren aile mahkemesi verir; karar istinaf veya temyizden geçmiş olsa da şerhi ilk derece mahkemesi düzenler (HMK m.302/5). Şerh için gerekçeli kararın her iki tarafa usulüne uygun tebliğ edilmesi ve iki haftalık istinaf süresinin her taraf için dolması gerekir (HMK m.345). Taraflar tebliğden sonra istinaf hakkından feragat ederse süre beklenmez (HMK m.349/1). Bölge adliye mahkemesi kararından sonra iki haftalık temyiz süresi işler (HMK m.361). Şerh verildikten sonra mahkeme yazı işleri müdürü kararı on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirir (5490 s.K. m.55); bildirim UYAP üzerinden MERNİS’e elektronik olarak yapılır. Boşanma hükmü kanun yoluna götürülmemişse, nafaka veya tazminat incelenirken boşanma bölümü için kısmi kesinleşme şerhi istenebilir.

Güncel durum (25 Ekim 2026). Kesinleşme şerhinin dayanağı HMK m.302/4-5’tir; kanun yolundan geçen kararlarda şerhin ilk derece mahkemesince verileceğini düzenleyen beşinci fıkra 7035 sayılı Kanunla (2017) eklenmiştir (ikincil kaynak). Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin kanun yararına bozma kararı 18.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de (33313) yayımlandı: UYAP’ta evrakın “okundu” görünmesi tebliğ veya tefhim yerine geçmez (31.03.2026, E.2026/356, K.2026/1760; ikincil kaynak). Karar kesin süre hakkındadır; ancak kanun yolu sürelerinin ve kesinleşmenin hesabında da “okundu” kaydına güvenilmemesi gerektiğini gösterir.

Boşanma kararınızın kesinleşmesini ve nüfusa işlenmesini takip edelim

Feragat dilekçesi, kesinleşme şerhi talebi, kısmi şerh, hatalı şerhin düzeltilmesi ve yurt dışında kullanım için belge hazırlığı: dosyanızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İçindekiler

Kısa Cevaplar

Tablo: Kesinleşme şerhi hakkında kısa cevaplar

SoruKısa cevapDayanak
Şerhi kim verir?Kararı veren aile mahkemesi; hâkim imzalarHMK m.302/4
İstinaf veya temyizden geçtiyse?Yine ilk derece mahkemesiHMK m.302/5
Ne zaman verilir?Tebliğden sonra iki haftalık süre her taraf için doluncaHMK m.345
Süre beklenmeden olur mu?Tebliğden sonra iki taraf da feragat ederseHMK m.349/1
Tebliğden önce feragat?GeçersizHMK m.349/1
Harç ödenmemişse ilam alınır mı?EvetHMK m.302/1
Nüfusa kim bildirir?Yazı işleri müdürü, on gün içinde5490 s.K. m.55
Ayrıca nüfusa gitmem gerekir mi?Kural olarak hayır; bildirim elektronik5490 s.K. ek m.2; NVİ talimatı
Boşanma tarihi hangisi?Kararın kesinleştiği tarihNüfus Hizmetleri Uygulama Yön. m.27
Sadece nafakaya istinaf edildiyse?Boşanma bölümü için kısmi şerhYHGK, K.2023/213 (ikincil kaynak)
UYAP’ta “okundu” tebliğ mi?HayırY3HD, K.2026/1760
Şerh hatalıysa?Kararı veren mahkemeden düzeltme veya kaldırma istenirHMK m.302/4; Tebligat K. m.32

Kesinleşme sürelerinin genel çerçevesini boşanma kararı ne zaman kesinleşir, kesinleşmeden önce yapılamayacak işlemleri boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz yazılarımızda anlattık.

Kanun Ne Diyor? HMK 302 ve Kesinleşmeyi Belirleyen Hükümler

Kesinleşme şerhinin doğrudan dayanağı HMK m.302’dir. Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılarak belirtilir; bu yazıya tarih ve mahkeme mührü konulur, başkan veya hâkim tarafından imzalanır (m.302/4). Kanun yollarından geçerek kesinleşen kararlarda kesinleşme şerhi ile kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimler ilk derece mahkemesince yapılır (m.302/5). Taraflar, harcın ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir; bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün tebliğini, takibe konulmasını ve kanun yollarına başvurulmasını engellemez (m.302/1-2).

Şerhin ne zaman verileceğini ise kanun yolu süreleri belirler. Hükmün yalnız sonucu açıklanmışsa gerekçeli karar, açıklamadan itibaren bir ay içinde yazılır (HMK m.294/4). İstinaf süresi ilamın her bir tarafa usulen tebliğiyle işlemeye başlar ve iki haftadır (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.361). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, 367/2).

Tablo: Kesinleşme şerhiyle ilgili temel hükümler

HükümDüzenlemeŞerh açısından anlamı
HMK m.294/4Gerekçeli karar bir ay içinde yazılırTebliğ bu kararla yapılır
HMK m.302/1-2Harç ödenmese de ilam alınırHarç borcu şerhi engellemez
HMK m.302/4Şerh ilamın altına veya arkasına; tarih, mühür, imzaŞerhin şekli
HMK m.302/5Kanun yolundan geçen kararlarda ilk derece mahkemesiŞerhi veren mahkeme
HMK m.345, 361İstinaf ve temyiz süresi iki haftaSürenin dolması beklenir
HMK m.349/1Tebliğden önce feragat edilemezFeragatle erken şerh
HMK m.350/2, 367/2Aile hukuku kararları kesinleşmeden yerine getirilmezŞerhin pratik önemi
5490 s.K. m.55Yazı işleri müdürünün on günlük bildirim göreviNüfusa tescil

Kesinleşme Şerhi Nedir, Ne Değildir?

Kesinleşme, hükme karşı olağan kanun yollarının kapanmasıdır. Bu, kanun yolu süresinin geçmesiyle, kanun yolundan feragatle ya da kanun yolu incelemesinin sonuçlanmasıyla olur. Şerh, kesinleşmeyi yaratmaz; gerçekleşmiş kesinleşmeyi ve tarihini resmî olarak tespit eder. Bu nedenle şerhte yazan tarih, tebligatlar ve süreler gerçekte başka bir tarihi gösteriyorsa düzeltilmesi istenebilir.

Boşanma hükmü yenilik doğuran (inşai) bir hükümdür ve evlilik kesinleşmeyle sona erer. Nüfus kütüğüne tescil ise kurucu değil, bildirici niteliktedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de bir kararında boşanma hükmünün inşai niteliğine, tescilin bildirici etkisine ve kesinleşmiş boşanma hükmünün zamanaşımına uğramayacağına değinmiştir (16.06.2014, E.2014/12495, K.2014/13569; ikincil kaynak). Şerhin hukuki niteliği ise tartışmalıdır. Aynı daire 2014 tarihli bu kararında çoğunlukla şerhe karşı kanun yolunu kabul etmiş; 2015 tarihli bir kararında ise şerhin idari bir işlem olduğunu ve temyiz edilemeyeceğini belirtmiştir (08.04.2015, E.2015/1539, K.2015/7061; her iki kararda karşı oy var; ikincil kaynak).

Tablo: Kesinleşme ile şerh arasındaki fark

KavramNe ifade eder?Sonuç
KesinleşmeOlağan kanun yollarının kapanmasıEvlilik sona erer
Kesinleşme şerhiKesinleşmenin ve tarihinin resmî tespitiİlamın altına yazılır
Nüfusa tescilAile kütüğüne işlemeBildirici; kurucu değil
Hatalı şerhGerçek kesinleşmeyi değiştirmezDüzeltilmesi istenir
Şerhin niteliğiİdari işlem mi, yargısal işlem mi?Y2HD kararları arasında farklı görüş

Ne Zaman Verilir? Tebliğ ve İki Haftalık Süreler

Şerh için önce gerekçeli kararın her iki tarafa usulüne uygun tebliğ edilmesi gerekir. Vekille takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır (Tebligat K. m.11). Elektronik tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a; Elektronik Tebligat Yönetmeliği m.9/6). İstinaf süresi her taraf için kendi tebliğ tarihinden ayrı ayrı işler (HMK m.345). Hafta olarak belirlenen süre, başladığı güne son haftada karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92/2); son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü çalışma saati bitiminde sona erer (HMK m.93).

Taraflardan biri istinaf yoluna başvurursa ilk derece kararı kesinleşmez; şerh, kanun yolu incelemesinin sonucuna göre verilir. Karşı taraf, kendisine tebliğ edilen istinaf dilekçesine cevap verirken başvuru süresini geçirmiş olsa bile katılma yoluyla istinafa başvurabilir (HMK m.348). UYAP’ta kararın açılıp okunmuş görünmesi tebliğ sayılmaz; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, UYAP’taki “okundu” kaydının kanundaki anlamda tebliğ veya tefhim niteliği taşımadığını belirtmiştir (31.03.2026, E.2026/356, K.2026/1760; ikincil kaynak).

Tablo: Kesinleşme anı

DurumKesinleşmeDayanak
İki taraf da başvurmadıHer iki taraf için iki haftanın dolmasıylaHMK m.345
Tebliğden sonra iki taraf da feragat ettiSon feragatleHMK m.349/1
Bir taraf istinafa başvurduKanun yolu sonucuna göreHMK m.345, 348
BAM istinafı esastan reddettiTemyiz süresinin dolmasıylaHMK m.361
Yargıtay onadıOnama kararıylaHMK m.370
Taraflardan birine tebliğ yapılmadıKesinleşmezHMK m.345
UYAP’ta “okundu” kaydıTebliğ sayılmazY3HD, K.2026/1760

Elektronik tebligatta sürenin başlangıcı için e-tebligat geldi, süre ne zaman başlar ve boşanmada e-tebligat ve UYAP yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kesinleşme Tarihi Nasıl Hesaplanır? Varsayımsal Bir Takvim

Aşağıdaki örnek basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; resmî tatil ve adli tatil etkisi dışarıda bırakılmıştır. Gerekçeli karar, davacının vekiline elektronik tebligatla, avukatı olmayan davalıya ise posta yoluyla tebliğ edilmiştir. Tarafların hiçbiri istinaf yoluna başvurmamıştır. Kesinleşme, iki taraftan süresi daha geç biten tarafın süresinin dolmasıyla gerçekleşir. Bu örnekte elektronik tebligatın beş günlük kuralı, davacı tarafındaki sürenin daha geç bitmesine yol açmaktadır.

Tablo: Varsayımsal kesinleşme takvimi

OlayGünSonuç
Gerekçeli karar davacı vekilinin e-tebligat adresine ulaştı1. hafta çarşambaHenüz tebliğ değil
Davacı vekili yönünden tebliğ2. hafta pazartesi günü sonuUlaşmayı izleyen beşinci gün
Davalıya posta ile tebliğ1. hafta perşembeSüre işlemeye başlar
Davalının istinaf süresinin sonu3. hafta perşembe, mesai bitimiHMK m.92/2, 345
Davacının istinaf süresinin sonu4. hafta pazartesi, mesai bitimiHMK m.92/2, 345
Kesinleşme şerhiSon süre dolduktan sonraHMK m.302/4
Nüfusa bildirimKesinleşmeden itibaren on gün içinde5490 s.K. m.55

Şerhteki kesinleşme tarihini her zaman tebligat parçalarıyla karşılaştırın. Boşanma tarihi ve kadın için bekleme süresi bu tarihe göre belirlenir. Adli tatil ve sürelerin uzaması için HMK’da süreler ve adli tatil yazımıza bakabilirsiniz.

Süreyi Beklemeden Kesinleştirmek: Kanun Yolundan Feragat (HMK 349)

Taraflar ilam kendilerine tebliğ edilmeden istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). Bu nedenle duruşmada kısa karar açıklanırken yapılan “istinaf etmeyeceğiz” beyanı karara kesinlik kazandırmaz. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra her iki taraf da feragat ederse iki haftalık süre beklenmeden kesinleşme şerhi istenebilir. Taraflardan yalnız biri feragat ederse, diğerinin süresi dolana kadar kesinleşme gerçekleşmez.

Feragat dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir; vekille takip edilen işte vekilin feragat yetkisi bulunmalıdır. Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse dosya henüz gönderilmemişse bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve başvuru kararı veren mahkemece reddedilir; dosya gönderilmiş ve karara bağlanmamışsa başvuru feragat nedeniyle reddolunur (HMK m.349/2). Feragat kanun yolu hakkını sona erdirdiğinden, karar velayet, nafaka, tazminat ve yargılama giderleri dâhil bütün kalemleriyle okunmadan feragat edilmemelidir. Anlaşmalı boşanmada iradeden dönme imkânı için anlaşmalı boşanmada iradeden dönme yazımıza bakabilirsiniz.

Tablo: Feragat yoluyla kesinleşme

KonuKuralDayanak
Kısa karar duruşmasında feragatGeçersiz; ilam tebliğ edilmemiştirHMK m.349/1
Tebliğden sonra iki taraf feragat ettiSüre beklenmeden şerh istenebilirHMK m.349/1, 302/4
Yalnız bir taraf feragat ettiDiğerinin süresi beklenirHMK m.345
Başvurudan sonra feragatBaşvuru reddedilirHMK m.349/2
Vekil feragat edecekseVekâletnamede yetki aranırHMK m.74

Şerh Nereden ve Nasıl Alınır? Kalem, UYAP ve e-Devlet

Şerh, kararı veren aile mahkemesinin kaleminde hazırlanır. Uygulamada yazı işleri müdürlüğü tebligat parçalarını ve süreleri kontrol eder, şerhi düzenler ve hâkim elektronik imzayla onaylar (ikincil kaynak). Taraf veya vekili, süre dolduktan ya da feragat dilekçeleri verildikten sonra mahkemeye bir dilekçe vererek şerh verilmesini ve şerhli onaylı karar örneğini isteyebilir. Dilekçe adliyedeki ön büroya verilebileceği gibi UYAP Vatandaş Portalı veya avukatlar için UYAP Avukat Portalı üzerinden de gönderilebilir.

Şerh düzenlendikten sonra dosyanın evrak listesinde görülebilir. Elektronik imzalı kararlar, üzerindeki doğrulama koduyla vatandas.uyap.gov.tr üzerinden doğrulanabilir; nüfus müdürlükleri de tescil öncesinde bu doğrulamayı yapar (NVİ talimatı, 27.09.2019). Nüfus kaydınızın işlenip işlenmediğini e-Devlet’teki nüfus kayıt örneğinden kontrol edebilirsiniz. Elektronik süreçlerin ayrıntısı için online boşanma, e-Devlet ve UYAP yazımıza bakabilirsiniz.

Tablo: Şerh alma kanalları

KanalNe yapılır?Not
Mahkeme kalemiŞerh talebi; onaylı örnek alınırHâkim imzası gerekir (HMK m.302/4)
UYAP Vatandaş PortalıDosya takibi ve dilekçe göndermee-Devlet ile giriş
UYAP Avukat PortalıVekilin talebi ve evrak görüntülemeVekille takip edilen işler
vatandas.uyap.gov.tr doğrulamaE-imzalı kararın doğrulanmasıDoğrulama kodu
e-Devlet nüfus kayıt örneğiMedeni hâlin güncellendiğini kontrolTescil sonrası
Harç durumuİlam harç ödenmemiş olsa da alınırHMK m.302/1

Kısmi Kesinleşme Şerhi: Yalnız Nafaka veya Tazminat İstinaf Edildiyse

Boşanma kararında birden çok hüküm bulunur: boşanma, velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve yargılama giderleri. Taraflar yalnız bazı hükümleri kanun yoluna götürebilir. Boşanma hükmü kanun yoluna konu edilmemişse bu bölüm kesinleşir ve evlilik sona erer; fer’i hükümler hakkındaki inceleme ise devam eder. Hukuk Genel Kurulu, taraflardan hiçbirinin boşanma hükmüne kanun yoluna başvurmadığı bir dosyada boşanmanın kesinleştiğini ve evlilik birliğinin sona erdiğini, tazminat ve nafaka gibi taleplerin incelenmesinin ise sürdüğünü kabul etmiştir (15.03.2023, E.2021/2-848, K.2023/213; ikincil kaynak).

Kısmi şerh için istinaf dilekçesinin kapsamı açık olmalıdır. Uygulamada dilekçeye “hükmün boşanmaya ilişkin bölümünü istinaf etmiyoruz” ifadesinin yazılması önerilir (ikincil kaynak). Karşı tarafın da kendisine tebliğ edilen istinaf dilekçesine cevap verirken katılma yoluyla boşanma hükmüne başvurabileceği unutulmamalıdır (HMK m.348). Bu nedenle kısmi şerh istenirken karşı tarafın istinaf ve cevap süreleri içinde boşanma hükmüne yönelik bir başvuru yapmadığı da gösterilmelidir. Kısmi şerh, nüfusa tescili ve kadının bekleme süresini başlatır; fer’i hükümlerin icrası ise kendi kesinleşmesine bağlı kalabilir.

Tablo: Kısmi kesinleşme

DurumSonuçDayanak
Yalnız tazminat veya nafaka istinaf edildiBoşanma bölümü kesinleşebilirYHGK, K.2023/213
İstinaf dilekçesi boşanmayı da kapsıyorKısmi şerh verilemezHMK m.345
Karşı taraf katılma yoluyla başvurduBoşanma bölümü kesinleşmezHMK m.348
Kapsam belirsizŞerh riskli; açıklama istenirUygulama (ikincil kaynak)
Kısmi şerh verildiNüfusa tescil yapılabilir5490 s.K. m.55

Kısmi kesinleşmenin erken sonuçları için boşanma kesinleşmeden neler yapılamaz yazımıza bakabilirsiniz.

İstinaf veya Temyizden Geçen Kararlarda Şerh (HMK 302/5)

Karar istinaf incelemesinden geçtiyse kesinleşme bölge adliye mahkemesinin verdiği karara göre belirlenir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddederse bu karar taraflara tebliğ edilir ve iki haftalık temyiz süresi işler (HMK m.361). Temyiz edilmezse karar bu sürenin dolmasıyla, temyiz edilir ve Yargıtay onarsa onama kararıyla kesinleşir. Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıp dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderirse kesinleşmeden söz edilemez; yeni bir hüküm kurulur.

Hangi aşamada kesinleşirse kesinleşsin, şerhi kararı veren ilk derece mahkemesi verir ve kararın yerine getirilmesi için gerekli bildirimleri o yapar (HMK m.302/5). Bu yüzden dosyanın Yargıtaydan veya bölge adliye mahkemesinden ilk derece mahkemesine dönmesi beklenir. Dönüşten sonra şerh gecikirse aile mahkemesine dilekçe verilmesi yerinde olur. İstinaf ve temyiz kararları nüfusa ayrıca gönderilmez; nüfusa ilk derece mahkemesinin kesinleşen kararı bildirilir (NVİ talimatı, 27.09.2019).

Tablo: Kanun yolundan sonra şerh

AşamaKesinleşmeŞerhi veren
BAM esastan ret, temyiz yokTemyiz süresinin dolmasıİlk derece mahkemesi
BAM esastan ret, Yargıtay onamaOnama kararıİlk derece mahkemesi
BAM kaldırma ve geri göndermeKesinleşme yok; yeniden yargılamaŞerh verilmez
BAM yeniden esas hakkında kararO kararın kesinleşmesiİlk derece mahkemesi (m.302/5)
Yargıtay bozmaKesinleşme yokŞerh verilmez

İstinaf dilekçesinin kapsamı için boşanmada istinaf dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Nüfusa Tescil: 5490 s.K. m.55 ve UYAP-MERNİS Bildirimi

Mahkeme yazı işleri müdürleri, aile kütüklerinde tescil yapılmasını gerektiren bütün karar ve işlemleri kesinleştirme veya düzenleme tarihinden itibaren on gün içinde kararın verildiği yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (5490 s.K. m.55). Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 27.09.2019 tarihli talimatına göre ilk derece mahkemelerinin tescil gerektiren kararları UYAP üzerinden elektronik imzalı olarak MERNİS’e gönderilir; nüfus müdürlüğü kararı doğrulayıp aile kütüğüne işler. Talimat bu gönderimin dayanağı olarak 7039 sayılı Kanunla 5490 sayılı Kanuna eklenen ek 2. maddeyi gösterir.

Boşanma kararında tarafların T.C. kimlik numaraları, kadının evlenmeden önceki soyadı, aile kütüğündeki kayıt yerleri ve evlilik içinde doğan çocukların kimlik bilgileri bulunmalıdır (5490 s.K. m.27). Boşanma tarihi kararın kesinleştiği tarihtir. Kadının koca hanesindeki kaydı kapatılır ve önceki hanesinde yeni kayıt açılır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.27, 28; RG 09.05.2020 orijinal metin). Kesinleşmediği sonradan anlaşılan bir karara dayanılarak yapılan tescil, geri alma yoluyla eski hâline getirilir (aynı Yönetmelik m.33, 43).

Tablo: Nüfusa tescil süreci

AdımKim yapar?Dayanak
BildirimMahkeme yazı işleri müdürü, on gün içinde5490 s.K. m.55
Gönderim yoluUYAP’tan MERNİS’e e-imzalı5490 s.K. ek m.2; NVİ talimatı
Doğrulama ve işlemeNüfus müdürlüğüNVİ talimatı (27.09.2019)
Kararın içeriğiKimlik, kayıt yeri, çocuklar5490 s.K. m.27
Boşanma tarihiKesinleşme tarihiYönetmelik m.27
Kadının kaydıÖnceki hanede yeni kayıtYönetmelik m.28
Sehven tescilGeri almaYönetmelik m.33, 43

On gün geçtiği hâlde e-Devlet’te medeni hâliniz “evli” görünüyorsa mahkeme kalemine dilekçeyle başvurun. Çocukların nüfus kaydı için boşanmadan sonra çocuğun nüfus kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Kesinleşmenin Sonuçları: Hangi İşlem Şerhe Bağlı?

Boşanma kararının kesinleşmesiyle evlilik birliği sona erer. Evli olan kimse evliliğinin sona erdiğini ispat etmedikçe yeniden evlenemez (TMK m.130). Kadının üç yüz günlük bekleme süresi mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder (TMK m.132; 5490 s.K. m.26). Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden kazanır; hâkim izin vermişse kocasının soyadını kullanmaya devam edebilir (TMK m.173). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, 367/2); bu yüzden boşanmaya bağlı tazminat ve yoksulluk nafakasının takibinde kesinleşme şerhli ilam istenir. Dava sırasında hükmedilen tedbir nafakası ise boşanma kesinleşinceye kadar sürer.

Tablo: Kesinleşmeye bağlı işlemler

İşlemŞerh gerekir mi?Dayanak
Yeniden evlenmeEvet; evliliğin sona erdiği ispatlanmalıTMK m.130
Bekleme süresinin başlangıcıKesinleşme tarihiTMK m.132; 5490 s.K. m.26
Soyadının değişmesiKesinleşmeyle; tescil üzerineTMK m.173; Yönetmelik m.28
Boşanmaya bağlı tazminatın takibiKesinleşme şerhli ilamHMK m.350/2, 367/2
Yoksulluk nafakasının başlamasıBoşanmanın kesinleşmesiTMK m.175; HMK m.367/2
Tedbir nafakasının sona ermesiKesinleşmeyleTMK m.169
Yurt dışında tanımaŞerhli örnek ve apostilApostil Sözleşmesi

Bekleme süresi için boşanır boşanmaz yeniden evlenebilir miyim, soyadı için boşanmadan sonra kadının soyadı, tedbir nafakası için tedbir nafakası yoksulluk nafakasına döner mi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hatalı Kesinleşme Şerhi: Usulsüz Tebligat ve Yanlış Tarih

Şerh, tebligatın usulüne uygun olduğu varsayımına dayanır. Tebligat usulsüzse kanun yolu süresi işlemeye başlamaz. Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliği öğrenmişse geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir (Tebligat K. m.32). Bu durumda taraf, öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir ve buna dayanarak şerhin kaldırılmasını isteyebilir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi de kararın önce usulen tebliğ edilmesi, sonra kesinleşme şerhi verilmesi gerektiğini belirtmiştir (14.07.2017, E.2017/8004, K.2017/6428; ikincil kaynak).

Şerhte yanlış tarih yazılması veya taraflardan birine hiç tebliğ yapılmadan şerh verilmesi hâlinde de kararı veren mahkemeye dilekçeyle başvurulur. Şerhin hukuki niteliği ve buna karşı kanun yolu Yargıtay kararlarında tartışmalı olduğundan, istinaf hakkı olan taraf aynı zamanda istinaf dilekçesini de süresi içinde vermelidir. Şerh kaldırılırsa yapılan nüfus tescili, kesinleşmediği sonradan anlaşılan karara dayanılarak yapılmış olur ve geri alınır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.33, 43).

Tablo: Hatalı şerh hâlleri

HataYapılacakDayanak
Usulsüz tebligata dayalı şerhÖğrenme tarihini bildirip istinaf ve şerhin kaldırılmasıTebligat K. m.32; HMK m.345
Bir tarafa hiç tebliğ yapılmamışŞerhin kaldırılmasıHMK m.345; Y20HD, K.2017/6428
Şerhte yanlış tarihDüzeltme talebiHMK m.302/4
Kısmi şerh kapsamı hatalıKapsamın düzeltilmesiHMK m.348
Hatalı şerhe dayalı tescilGeri almaYönetmelik m.33, 43

Usulsüz tebligatın genel kuralları için boşanmada tebligat ve UYAP süreçleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kararı Yurt Dışında Kullanmak: Şerhli Örnek, Apostil, Tercüme

Türk mahkemesinin boşanma kararını başka bir ülkede kullanacaksanız genellikle gerekçeli kararın kesinleşme şerhli onaylı örneği, apostil ve yeminli tercüme istenir. Türkiye 1961 tarihli Apostil Sözleşmesine taraftır; sözleşme Türkiye için 29.09.1985’te yürürlüğe girmiştir. Mahkeme kararı gibi adli belgelere apostil, ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarınca verilir. Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler için konsolosluk onayı gerekebilir.

Ters durumda, yurt dışında alınan bir boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfusa işlenmez. Şartları taşıyan kararlar 5490 s.K. m.27/A uyarınca idari yolla tescil edilebilir; şartlar yoksa tanıma davası açılır. Her iki yolda da yabancı kararın usulen kesinleşmiş olması aranır.

Tablo: Yurt dışında kullanım

Belge veya işlemNereden?Not
Kesinleşme şerhli onaylı kararKararı veren aile mahkemesiHMK m.302/4
ApostilAdli yargı adalet komisyonu başkanlığıApostil Sözleşmesi
Yeminli tercümeYeminli tercüman, gerekirse noter onayıÜlkeye göre değişir
Nüfus kayıt örneğiNüfus müdürlüğü veya e-DevletBoşanmanın işlendiğini gösterir
Yabancı kararın Türkiye’de tesciliNüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik5490 s.K. m.27/A

Ayrıntılar için Türkiye’de boşandım, karar başka ülkede nasıl geçerli olur ve apostil nedir, nereden alınır yazılarımıza bakabilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

Önemli not. Aşağıdaki dilekçeler basitleştirilmiş ve varsayımsal örneklerdir. Köşeli parantez içindeki bölümleri dosyanıza göre doldurmanız, tebligat mazbatalarını veya UYAP kayıtlarını kontrol etmeniz gerekir.

1. İstinaf hakkından feragat, kesinleşme şerhi ve nüfusa bildirim talebi (HMK 302, 349; 5490 m.55)

[ŞEHİR] [SAYI]. AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] — [Yıl/karar] DAVACI: [Ad soyad, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVALI: [Ad soyad, adres] KONU: İstinaf hakkından feragat ettiğimizin bildirilmesi, kararın kesinleştirilerek şerh verilmesi ve nüfus müdürlüğüne bildirilmesi istemidir. AÇIKLAMALAR 1. HMK 349/1 maddesi yönünden: Mahkemenizin [tarih]li kararının gerekçesi müvekkil adına tarafıma [tarih]te tebliğ edilmiştir. Tebliğden sonra yapılan bu beyanla, müvekkil adına ve vekâletnamedeki özel yetkiye dayanarak karara karşı istinaf yoluna başvurma hakkından feragat ediyoruz. 2. HMK 345. maddesi yönünden: Gerekçeli karar davalıya [tarih]te tebliğ edilmiş, davalı da [tarih]li dilekçesiyle istinaf hakkından feragat etmiştir. Kanun yolu her iki taraf için kapanmıştır. 3. HMK 302/4 maddesi yönünden: Kararın kesinleştiği tarih belirtilerek ilama kesinleşme şerhi verilmesini ve şerhli onaylı bir örneğinin tarafımıza verilmesini talep ediyoruz. 4. 5490 sayılı Kanunun 55. maddesi yönünden: Kesinleşen kararın on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirilmesini talep ediyoruz. DELİLLER: Tebligat mazbataları; davalının feragat dilekçesi; vekâletname; dosya kapsamı. HUKUKİ NEDENLER: HMK m.74, 302, 345, 349; 5490 s.K. m.55 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Feragatimizin kabulü ile kararın kesinleştirilmesine, kesinleşme şerhi verilmesine, şerhli onaylı örneğin tarafımıza verilmesine ve kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davacı vekili, imza]

2. Boşanma hükmü yönünden kısmi kesinleşme şerhi talebi (HMK 302/4, 348; YHGK K.2023/213)

[ŞEHİR] [SAYI]. AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] — [Yıl/karar] DAVALI: [Ad soyad, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVACI: [Ad soyad, adres] KONU: Hükmün boşanmaya ilişkin bölümü yönünden kısmi kesinleşme şerhi verilmesi ve nüfusa bildirim istemidir. AÇIKLAMALAR 1. HMK 345. maddesi yönünden: Gerekçeli karar taraflara [tarih] ve [tarih] tarihlerinde tebliğ edilmiştir. Davacı [tarih]li istinaf dilekçesinde yalnız müvekkil lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminata itiraz etmiş, dilekçesinin [sayfa/paragraf] bölümünde boşanma hükmüne itiraz etmediğini açıkça belirtmiştir. Müvekkil ise karara karşı istinaf yoluna başvurmamıştır. 2. HMK 348. maddesi yönünden: Davacının istinaf dilekçesi müvekkile [tarih]te tebliğ edilmiş, müvekkil [tarih]li cevap dilekçesinde katılma yoluyla istinaf talebinde bulunmamıştır. Cevap süresi de dolmuştur. Bu nedenle boşanma hükmüne yönelen bir kanun yolu başvurusu bulunmamaktadır. 3. Yargıtay uygulaması yönünden: Hukuk Genel Kurulunun E.2021/2-848, K.2023/213 sayılı kararında, boşanma hükmü kanun yoluna konu edilmediğinde bu bölümün kesinleştiği ve evlilik birliğinin sona erdiği, fer’i taleplerin incelenmesinin ise devam ettiği kabul edilmiştir. 4. HMK 302/4 ve 5490 sayılı Kanunun 55. maddesi yönünden: Boşanma hükmünün kesinleştiği tarihin belirtilerek kısmi kesinleşme şerhi verilmesini ve kararın bu kapsamda nüfus müdürlüğüne bildirilmesini talep ediyoruz. Tazminata ilişkin istinaf incelemesi bu talepten etkilenmeyecektir. DELİLLER: Tebligat mazbataları; davacının istinaf dilekçesi; müvekkilin cevap dilekçesi; dosya kapsamı. HUKUKİ NEDENLER: HMK m.302, 345, 347, 348; 5490 s.K. m.55 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: Hükmün boşanmaya ilişkin bölümü yönünden kısmi kesinleşme şerhi verilmesine ve kararın bu kapsamda nüfus müdürlüğüne bildirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davalı vekili, imza]

3. Usulsüz tebligata dayalı kesinleşme şerhinin kaldırılması talebi (Tebligat K. 32; HMK 345)

[ŞEHİR] [SAYI]. AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE DOSYA NO: [Yıl/esas] — [Yıl/karar] DAVALI: [Ad soyad, adres] VEKİLİ: [Avukat adı, adres] DAVACI: [Ad soyad, adres] KONU: Usulsüz tebligata dayanılarak verilen [tarih]li kesinleşme şerhinin kaldırılması ve süresinde sunulan istinaf dilekçemizin işleme konulması istemidir. AÇIKLAMALAR 1. Tebligat Kanununun 10 ve 16. maddeleri yönünden: Tebligat muhatabın bilinen en son adresine yapılır; muhatap bulunmazsa ancak aynı konutta oturan kişilere bırakılabilir. Gerekçeli karar ise müvekkilin [tarih]ten beri oturmadığı [eski adres]’e çıkarılmış ve müvekkille birlikte oturmayan [kişi]’ye bırakılmıştır. Müvekkilin adres kayıt sistemindeki adresi [yeni adres]’tir. Tebligat usulüne uygun değildir ve kanun yolu süresini başlatmamıştır. 2. Tebligat Kanununun 32. maddesi yönünden: Müvekkil karardan [tarih]te, [nasıl öğrendiği] yoluyla haberdar olmuştur. Usulsüz tebliğde muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi sayılır. Bu tarihten itibaren iki haftalık süre içinde, bu dilekçe ekindeki istinaf dilekçemiz sunulmuştur. 3. HMK 345 ve 302/4 maddeleri yönünden: Müvekkil yönünden istinaf süresi dolmadan verilen şerh gerçek durumu yansıtmamaktadır. Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin E.2017/8004, K.2017/6428 sayılı kararında da önce usulüne uygun tebliğ, sonra kesinleşme şerhi verilmesi gerektiği belirtilmiştir. 4. Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin 33. maddesi yönünden: Şerhe dayanılarak nüfusa tescil yapılmışsa, kesinleşmediği anlaşılan karara dayalı tescilin geri alınması için nüfus müdürlüğüne bildirim yapılmasını talep ediyoruz. DELİLLER: Tebligat mazbatası; adrese dayalı nüfus kayıt örneği; kira sözleşmesi ve faturalar; istinaf dilekçesi; dosya kapsamı. HUKUKİ NEDENLER: Tebligat K. m.10, 16, 32; HMK m.302, 345; Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.33, 43 ve ilgili mevzuat. SONUÇ VE İSTEM: [Tarih]li kesinleşme şerhinin kaldırılmasına, ekteki istinaf dilekçemizin süresinde kabul edilerek işleme konulmasına ve gerekli bildirimin nüfus müdürlüğüne yapılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih] — [Davalı vekili, imza]

Örnek Senaryolar

Uyarı. Aşağıdaki senaryolar basitleştirilmiş ve varsayımsaldır; gerçek kişilere ait değildir.

Senaryo 1: Anlaşmalı boşanmada aynı hafta şerh. Kısa karar duruşmada açıklanıyor; taraflar o gün “istinaf etmeyeceğiz” diyor. Gerekçeli karar on gün sonra iki tarafa tebliğ ediliyor ve ikisi de ertesi gün feragat dilekçesi veriyor.

Senaryo 1: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Duruşmadaki beyanFeragat sayılmazHMK m.349/1
Tebliğden sonraki feragatlerKarar kesinleşirHMK m.349/1
Şerh ve nüfusŞerh verilir; on gün içinde bildirimHMK m.302/4; 5490 s.K. m.55

Senaryo 2: Yalnız tazminata istinaf. Çekişmeli boşanmada erkek, yalnız manevi tazminata istinaf ediyor ve boşanmaya itiraz etmediğini yazıyor. Kadın katılma yoluyla başvurmuyor.

Senaryo 2: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
Boşanma bölümüKesinleşirYHGK, K.2023/213 (ikincil kaynak)
Kısmi şerhCevap süresi dolduktan sonra istenebilirHMK m.302/4, 348
Tazminatİstinaf incelemesi sürerHMK m.345

Senaryo 3: Eski adrese tebligat. Gerekçeli karar davalının taşındığı eski adrese gönderiliyor ve şerh veriliyor. Davalı, e-Devlet’te medeni hâlinin değiştiğini görünce kararı öğreniyor.

Senaryo 3: Değerlendirme

KonuSonuçDayanak
TebligatUsulsüz; süre işlemezTebligat K. m.32
YapılacakÖğrenmeden itibaren iki hafta içinde istinaf ve şerhin kaldırılmasıHMK m.345
Nüfus kaydıŞerh kaldırılırsa geri almaYönetmelik m.33, 43

Adım Adım Yol Haritası

  1. Gerekçeli kararın tebliğini izleyin. Kısa karar tebliğ yerine geçmez.
  2. Kararı bütün kalemleriyle okuyun. Velayet, nafaka, tazminat ve giderler.
  3. Kanun yoluna gidecek misiniz, karar verin. Gitmeyecekseniz tebliğden sonra feragat edin.
  4. Karşı tarafın süresini hesaplayın. E-tebligatta beşinci gün kuralına dikkat.
  5. Şerh talebini mahkemeye iletin. Kalem, UYAP Vatandaş veya Avukat Portalı.
  6. Şerhteki tarihi kontrol edin. Tebligat mazbatalarıyla karşılaştırın.
  7. On gün içinde nüfus kaydını kontrol edin. e-Devlet nüfus kayıt örneği.
  8. Yurt dışı için belgeleri hazırlayın. Şerhli örnek, apostil, tercüme.

Sık Yapılan Hatalar

Tablo: Kesinleşme şerhinde sık yapılan hatalar

HataSonuçDoğrusu
Duruşmada feragat ettiğini sanmakKarar kesinleşmezTebliğden sonra feragat
Kısa karara güvenip yeniden evlenmeye hazırlanmakHukuken evlilik sürerŞerh ve tescili beklemek
UYAP’ta okunmayı tebliğ saymakYanlış süre hesabıUsulüne uygun tebliğ
Karşı tarafın süresini hesaba katmamakŞerh erken istenirİki tarafın süresine bakmak
İstinaf dilekçesinde kapsamı belirsiz bırakmakKısmi şerh verilemezBoşanma bölümünü açıkça dışarıda bırakmak
Şerhteki tarihi kontrol etmemekBekleme süresi ve nüfus kaydı hatalıMazbatalarla karşılaştırmak
Yurt dışı için yalnız apostil almakBelge reddedilebilirŞerhli örnek, apostil ve tercüme

Gerekçeli karar: Şerhten önceki aşama olan gerekçeli kararın bir aylık yazılma süresi, tebliği ve kısa kararla çelişkisi için Gerekçeli Karar Ne Zaman Yazılır? Boşanma Davasında Karar ve Tebliğ yazımıza bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Kesinleşme şerhi nedir?

Hükmün kesinleştiğini gösteren, ilamın altına veya arkasına yazılan, tarih ve mühür taşıyan ve hâkimin imzaladığı kayıttır (HMK m.302/4).

Kesinleşme şerhini kim verir?

Kararı veren aile mahkemesi; karar istinaf veya temyizden geçmiş olsa da ilk derece mahkemesi verir (HMK m.302/5).

Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?

Gerekçeli kararın her iki tarafa tebliğinden sonra iki haftalık istinaf süresi her taraf için dolunca (HMK m.345).

Süreyi beklemeden kesinleştirebilir miyiz?

Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra iki taraf da istinaf hakkından feragat ederse evet (HMK m.349/1).

Duruşmada “istinaf etmeyeceğiz” dedik; karar kesinleşti mi?

Hayır. İlam tebliğ edilmeden istinaf hakkından feragat edilemez (HMK m.349/1).

Kesinleşme şerhini e-Devlet’ten alabilir miyim?

Dosyanızı e-Devlet şifresiyle UYAP Vatandaş Portalı’ndan izleyebilir ve dilekçe gönderebilirsiniz; şerhi mahkeme düzenler ve hâkim imzalar.

Harç borcum varsa şerhli karar verilmez mi?

Taraflar harcın ödenip ödenmediğine bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir (HMK m.302/1).

Nüfusa ayrıca başvurmam gerekir mi?

Kural olarak hayır. Yazı işleri müdürü kararı on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirir (5490 s.K. m.55); bildirim UYAP-MERNİS üzerinden yapılır.

On gün geçti, nüfusta hâlâ evli görünüyorum; ne yapmalıyım?

e-Devlet’ten nüfus kayıt örneğini kontrol edin ve mahkeme kalemine dilekçeyle bildirimin yapılmasını isteyin.

Boşanma tarihi hangi tarih olarak işlenir?

Kararın kesinleştiği tarih (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.27).

Eşim sadece nafakaya itiraz etti; boşanmış sayılır mıyım?

Boşanma hükmü kanun yoluna konu edilmemişse bu bölüm kesinleşir; kısmi şerh istenebilir (YHGK, E.2021/2-848, K.2023/213; ikincil kaynak).

Yargıtay onadıktan sonra şerhi kim verir?

Dosya ilk derece mahkemesine döner ve şerhi o verir (HMK m.302/5).

Kararı UYAP’ta açtım; süre başladı mı?

UYAP’taki “okundu” kaydı tebliğ veya tefhim sayılmaz (Y3HD, E.2026/356, K.2026/1760; ikincil kaynak).

Usulsüz tebligatla şerh verildiyse ne yapılır?

Öğrenme tarihini bildirerek iki hafta içinde istinaf edin ve şerhin kaldırılmasını isteyin (Tebligat K. m.32; HMK m.345).

Bekleme süresi ne zaman başlar?

Mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren (TMK m.132; 5490 s.K. m.26).

Kararı yurt dışında nasıl kullanırım?

Kesinleşme şerhli onaylı örnek, adli yargı adalet komisyonu başkanlığından apostil ve yeminli tercüme gerekir.

Bu yazının kaynakları. TMK m.130, 132, 169, 173, 175; HMK m.74, 92, 93, 294, 302, 345, 347, 348, 349, 350, 361, 367, 370; Tebligat K. m.7/a, 10, 11, 16, 32; Elektronik Tebligat Yönetmeliği m.9/6; 5490 s.K. m.26, 27, 27/A, 55, ek m.2; Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.27, 28, 33, 43 (RG 09.05.2020, 31122, orijinal metin); NVİ talimatı, 27.09.2019, 40004962-010.07.01-E.123663; Apostil Sözleşmesi (1961).

Kararlar: YHGK, 15.03.2023, E.2021/2-848, K.2023/213; Y2HD, 16.06.2014, E.2014/12495, K.2014/13569; 08.04.2015, E.2015/1539, K.2015/7061; Y3HD, 31.03.2026, E.2026/356, K.2026/1760 (RG 18.07.2026, 33313); Y20HD, 14.07.2017, E.2017/8004, K.2017/6428. Madde metinleri ve karar özetleri ikincil kaynaklardan (av-saimincekas.com, barandogan.av.tr, karamercanhukuk.com, alomaliye.com, lexpera.com.tr) ve nvi.gov.tr’deki talimattan aktarılmıştır.

Kararınızın doğru tarihle kesinleşmesini ve nüfusa işlenmesini sağlayalım

Feragat, kısmi kesinleşme, hatalı şerhin kaldırılması, nüfus kaydının düzeltilmesi ve yurt dışı belge hazırlığı için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp
Post by Av. Fatma Öztürk