İddet Müddetinin Kaldırılması Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 132

Boşanma kararınız kesinleşti ama yeniden evlenmek için üç yüz gün beklemeniz mi gerekiyor? Bu sürenin adı bekleme süresi, halk arasındaki adıyla iddet müddetidir. Süre kendiliğinden kısalmaz; kaldırılması için mahkeme kararı gerekir. Bu sayfada iddet müddetinin kaldırılması talebinde kullanılabilecek dilekçe örneğini ve süreçteki kritik noktaları bulacaksınız.

Bekleme Süresi Nedir, Neden Vardır?

Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesi uyarınca evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Bu süre yaklaşık on aya karşılık gelir ve yalnızca kadınlar için öngörülmüştür.

Kuralın amacı ahlaki değil tekniktir: doğacak çocuğun soybağının karışmasını önlemektir. Zira TMK m. 285 uyarınca evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası, önceki evlilikteki kocadır. Erkekler için bekleme süresi öngörülmemiştir; çünkü onlar bakımından soybağı karışıklığı riski doğmaz.

Süre, boşanma veya evliliğin iptali kararının kesinleştiği tarihten; kocası ölen kadında ise ölüm tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Kanun Metni: TMK m.132, m.285, m.290 ve 5490 s.K. m.26

Evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez; doğurmakla süre biter; kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m.132). Nüfus Hizmetleri Kanunu da sürenin başlangıcını açıkça belirler: kadının bekleme süresi mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder (5490 s.K. m.26). Bu nedenle karar tarihiyle kesinleşme tarihi arasında geçen istinaf ve temyiz süreleri bekleme süresine sayılmaz.

Sürenin Kendiliğinden Sona Erdiği Hâl

TMK m. 132/2 uyarınca doğurmakla süre biter. Kadın bekleme süresi içinde doğum yaparsa, süre o anda kendiliğinden sona erer ve ayrıca dava açmaya gerek kalmaz.

Süre Hangi Hâllerde Kaldırılır?

TMK m. 132/3 iki hâl öngörür ve bu hâllerde mahkeme süreyi kaldırır. Maddedeki ifade takdir değil zorunluluk bildirir; şartlar gerçekleşmişse hâkim kaldırma kararı verir.

İkinci hâl uygulamada gözden kaçar. Eski eşinizle yeniden evlenecekseniz gebelik raporu almanıza gerek yoktur; dilekçede bu hususu açıkça belirtmeniz yeterlidir.

Süreyi Beklemeden Evlenilirse Ne Olur?

Bu, en çok merak edilen ve en çok yanlış bilinen noktadır. Bekleme süresine uyulmadan yapılan evlilik geçerlidir; bu sebeple iptal edilmez. Bekleme süresi bir evlenme engeli olmakla birlikte, Kanunda sayılan mutlak butlan sebepleri arasında yer almaz (TMK m.145) ve ihlali evliliğin geçersizliği sonucunu doğurmaz.

Ancak asıl sorun burada başlar. Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kural olarak önceki kocadır (TMK m.285/1). Kadın bu süre içinde yeniden evlenmişse Kanun ayrıca bir çakışma kuralı koyar: çocuk evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğmuş ve ana bu arada yeniden evlenmiş olursa ikinci evlilikteki koca baba sayılır; bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır (TMK m.290).

Bu durumda çocuğun gerçek babası yeni eş değilse, ikinci evlilikteki kocanın babalığı soybağının reddi davasıyla çürütülmeli ve ardından ilk evlilikteki kocanın babalığı gündeme gelir; gerçek baba bu iki kişiden biri de değilse ayrıca soybağı düzeltmesi gerekir. Karinelerin çakışması, bekleme süresine uyulmadan kurulan evliliklerde soybağının belirsizleşmesine ve birden fazla davaya yol açabilir. Bu nedenle doğru yol, süreyi ihlal etmek değil, mahkemeden usulüne uygun biçimde kaldırılmasını istemektir.

Gebeyseniz Ne Olur?

Kaldırma sebebi kanunda “önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması” biçiminde düzenlenmiştir. Uygulamada mahkemeler gebe olunmadığına dair rapor arar. Gebelik varsa bu yolla kaldırma güçleşir; bu hâlde TMK m. 132/2 devreye girer ve süre doğumla kendiliğinden sona erer. Somut durumunuzu avukatınızla değerlendirmeniz önerilir.

AİHM Kararı Sonrasında Talebin Kurulması

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Nurcan Bayraktar/Türkiye kararına rağmen TMK m.132’nin metni değiştirilmemiştir; aile mahkemeleri kaldırma talebini hâlâ Kanundaki iki sebebe göre inceler. Bununla birlikte temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi hâlinde antlaşma hükümleri esas alınır (Anayasa m.90/5). Bu nedenle dilekçede AİHM kararına dayanılarak özellikle tıbbi muayene zorunluluğunun ek bir yük olarak getirilmemesi ve talebin gecikmeksizin sonuçlandırılması istenebilir. İhlal kararının tarafı bakımından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş ihlal kararı yargılamanın iadesi sebebidir (HMK m.375/1-i).

Talebin reddedilmesi hâlinde kanun yolları tüketildikten sonra evlenme hakkı ile ayrımcılık yasağının ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir (Anayasa m.148/3); başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır (6216 s.K. m.47/5). Uygulamada ise gebe olmadığını gösteren raporun baştan sunulması, sürecin kısa sürede sonuçlanmasının en pratik yoludur.

Bekleme süresinin yalnızca kadınlar için öngörülmesi anayasal eşitlik ilkesi bakımından da tartışılmaktadır. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir ve Devlet bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür (Anayasa m.10/2); aile eşler arasında eşitliği esas alır (Anayasa m.41/1). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi de evlenme çağına gelen erkek ve kadının, bu hakkın kullanılmasını düzenleyen ulusal yasalara göre evlenme ve aile kurma hakkını güvence altına alır (AİHS m.12). Kanunun amacı soybağına ilişkin belirsizliği önlemek olsa da, bu amacın gebelik durumunun tespitiyle sağlanabildiği hâllerde sürenin mahkemece gecikmeksizin kaldırılması, hem Kanunun lafzına hem de bu anayasal ve uluslararası güvencelere uygun düşer.

İddet Müddetinin Kaldırılması Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki örnek, bekleme süresinin kaldırılması talebinin aile mahkemesine vekil aracılığıyla sunulması içindir. Her husus dayandığı kanun maddesiyle başlıklandırılmıştır; ikinci husustaki A ve B seçeneklerinden dosyaya uyan kullanılmalı, köşeli parantezli alanlar doldurulmalıdır. Talep çekişmesiz yargı işi olduğundan dilekçede karşı taraf gösterilmez ve yargılama giderlerinin başkasına yükletilmesi istenmez.

Görevli Mahkeme, Süre ve Masraf

Dava genellikle kısa sürede sonuçlanır. Uygulamada süreyi uzatan tek unsur, sağlık raporunun temin edilmesidir. Elinizde güncel bir rapor varsa dilekçeye eklemek süreci belirgin biçimde kısaltır.

Süre Hesabı: Karar Tarihi Değil Kesinleşme Tarihi

Üç yüz günlük süre gün olarak belirlendiğinden hesaplamada kesinleşme günü sayılmaz ve süre son günün bitiminde sona erer (HMK m.92/1 kıyasen). Örneğin kararın taraflara tebliğinden sonra iki haftalık istinaf süresi başvuru yapılmadan dolduğunda karar kesinleşir (HMK m.345) ve bekleme süresi kararın verildiği günden değil bu kesinleşme tarihinden hesaplanır. Kanun yoluna başvurulmuşsa bekleme süresi ancak kanun yolu incelemesi sonucunda kararın kesinleşmesiyle başlar; bu hâlde kararın verildiği tarihten itibaren bir yılı aşan süreler geçmiş olsa bile bekleme süresi dolmamış olabilir. Boşanma kararının kesinleşme süreci için Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir? rehberimize, bekleme süresinin genel çerçevesi için Boşanır Boşanmaz Yeniden Evlenebilir miyim? yazımıza bakabilirsiniz.

Kocası Ölen veya Gaipliğine Karar Verilen Kadın

Bekleme süresi yalnızca boşanma ve evliliğin iptalinde değil, evliliğin ölümle sona ermesinde de uygulanır; bu hâlde süre ölüm tarihinden itibaren işler (TMK m.132/1). Yeniden evlenmek isteyen kimse önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorunda olduğundan (TMK m.130), evlendirme memurluğuna ölüm kaydını gösteren nüfus kayıt örneği sunulur. Gaiplik hâlinde ise evlilik gaiplik kararıyla kendiliğinden sona ermez: gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez; fesih gaiplik başvurusuyla birlikte veya ayrıca açılacak bir davayla istenebilir ve ayrı dava davacının yerleşim yeri mahkemesinde açılır (TMK m.131).

Gaiplik durumunda babalık karinesi bakımından da özel bir kural vardır: kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde üç yüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar (TMK m.285/3). Kaybolanın eşi fesih talebini gaiplik başvurusuyla birlikte ileri sürerse iki talep aynı yargılamada çözülür ve bekleme süresinin başlangıcına ilişkin belirsizlik azalır. Bu nedenle uzun süredir haber alınamayan kocaya ilişkin fesih kararından sonra bekleme süresinin kaldırılması talebinde, son haber tarihinin üzerinden geçen süre ve gebelik durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Evlendirme Memurluğu Aşaması: TMK m.136-139

Kaldırma kararı alındıktan sonra evlenme başvurusu evlendirme memurluğuna yapılır. Evlenecek erkek ve kadından her biri nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belgeyi ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu evlendirme memurluğuna vermek zorundadır (TMK m.136). Önceki evliliği sona eren kadın bakımından bu belgeler arasında kesinleşme şerhli boşanma ilamı ile bekleme süresi dolmamışsa kesinleşmiş kaldırma kararı yer almalıdır.

Evlendirme memuru evlenme başvurusunu ve eklenmesi gereken belgeleri inceler; başvurunun usulüne uygun olarak yapılmadığı, evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığı ya da evlenmeye yasal bir engel bulunduğu anlaşılırsa başvuru reddolunur ve durum evleneceklere yazıyla hemen bildirilir (TMK m.137). Evleneceklerden her biri bu ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir ve itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır (TMK m.138/1). Bekleme süresinin yanlış hesaplandığı, örneğin karar tarihinin esas alındığı durumlarda bu yol işlevseldir. Evlendirme memuru evlenme koşullarının varlığını tespit ederse evlenme gün ve saatini bildirir veya istenirse evlenme izni belgesi verir; bu belge verildiği tarihten başlayarak altı ay içinde herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenebilme hakkı sağlar (TMK m.139).

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Kesinleşme şerhini eklememek: Süre boşanma kararının kesinleştiği tarihte başlar. Kesinleşme şerhi olmayan ilam ile sürenin başlangıcı ispatlanamaz.
• Eski eşle evlenirken gebelik raporu aramak: TMK m. 132/3’ün ikinci hâlinde rapor gerekmez. Gereksiz yere rapor peşinde koşmak süreç kaybettirir.
• Süreyi yok sayıp evlenmek: Evlilik geçerli olur; ancak üç yüz gün içinde doğacak çocuk için babalık karineleri çakışır (TMK m.285, m.290) ve soybağının düzeltilmesi dava gerektirebilir.
• Sürenin başlangıcını boşanma duruşması tarihi sanmak: Başlangıç, karar tarihi değil kesinleşme tarihidir.
• Nüfusa bildirim talebini yazmamak: Kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesi talep edilmezse evlendirme memurluğunda sorun çıkabilir.
• Yanlış mahkemeye başvurmak: Talep aile mahkemesine yöneltilir.

Kaldırma talebinin evlenme tarihi planlanmadan önce yapılması, kararın kesinleşmesi ve nüfus kaydına işlenmesi için gereken süreyi de karşılar. Evlenme gününün belirlenmesinden sonra açılan taleplerde kesinleşme şerhinin zamanında alınamaması, evlendirme memurluğunda başvurunun ertelenmesine yol açabilir; bu nedenle talebin rapor ve kesinleşme şerhli ilamla birlikte eksiksiz sunulması önemlidir.

Bekleme süresinin kaldırılması talebinizi doğru seçenekle kurmak, süre hesabınızı kesinleşme şerhine göre kontrol etmek veya evlendirme memurluğunun ret kararına itiraz etmek için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İddet müddeti kaç gündür?

TMK m. 132 uyarınca üç yüz gündür; yaklaşık on aya karşılık gelir. Süre, boşanma veya evliliğin iptali kararının kesinleştiği tarihten, kocası ölen kadında ise ölüm tarihinden itibaren işlemeye başlar. Yalnızca kadınlar için öngörülmüştür.

Bekleme süresi nasıl kaldırılır?

Aile mahkemesine bekleme süresinin kaldırılması talebiyle başvurulur. TMK m. 132/3 uyarınca kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.

Eski eşimle yeniden evleneceğim, yine beklemem gerekir mi?

Hayır. TMK m. 132/3 uyarınca evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri bekleme süresinin kaldırılma sebeplerindendir. Bu hâlde soybağı karışıklığı riski bulunmadığından gebelik raporu da aranmaz; dilekçede durumun belirtilmesi yeterlidir.

Hangi rapor gerekiyor?

Gebe olunmadığına dair sağlık raporu gerekir. Uygulamada kadın hastalıkları ve doğum uzmanının imzasını taşıyan rapor aranır. Elinizde güncel rapor yoksa mahkeme sevk yazarak raporu kendisi aldırabilir; bu husus dilekçede talep edilmelidir.

Süreyi beklemeden evlenirsem evliliğim geçersiz mi olur?

Hayır, evlilik geçerlidir ve bu sebeple iptal edilmez. Ancak evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde doğan çocuk bakımından babalık karineleri çakışır: ana bu arada yeniden evlenmişse ikinci evlilikteki koca baba sayılır, bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır (TMK m.285, m.290). Gerçek soybağının kurulması için soybağının reddi ve gerekirse tanıma veya babalık davası gerekebilir.

Doğum yaparsam süre biter mi?

Evet. TMK m. 132/2 uyarınca doğurmakla süre biter. Bekleme süresi içinde doğum gerçekleşirse süre kendiliğinden sona erer ve ayrıca kaldırma davası açmaya gerek kalmaz.

Erkekler için de bekleme süresi var mı?

Hayır. Bekleme süresi yalnızca kadınlar için öngörülmüştür. Kuralın amacı doğacak çocuğun soybağının karışmasını önlemek olduğundan, erkekler bakımından böyle bir risk doğmadığı için süre öngörülmemiştir.

Dava ne kadar sürer, kime karşı açılır?

Talep çekişmesiz niteliktedir ve hasımsız olarak aile mahkemesine sunulabilir. Dava genellikle kısa sürede sonuçlanır; süreci uzatan tek unsur sağlık raporunun temin edilmesidir. Güncel rapor dilekçeye eklenirse süreç belirgin biçimde kısalır.

Bekleme süresi içinde yeniden evlenirsem doğacak çocuğun babası kim sayılır?

Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kural olarak önceki kocadır (TMK m.285/1). Ancak ana bu süre içinde yeniden evlenmişse ikinci evlilikteki koca baba sayılır; bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır (TMK m.290).

Evlendirme memurluğu bekleme süresi gerekçesiyle başvurumu reddetti; ne yapabilirim?

Ret kararına karşı mahkemeye başvurabilirsiniz; itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır (TMK m.138/1). Süre dolmamışsa bekleme süresinin kaldırılmasını, süre dolmuşsa kesinleşme şerhine göre yanlış hesaplamanın düzeltilmesini istemek gerekir. Sürenin başlangıcı mahkeme kararının kesinleştiği tarihtir (5490 s.K. m.26).

Kaldırma kararı aldım; evlendirme memurluğuna hangi belgeleri sunmalıyım?

Nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği, önceki evliliğin sona erdiğini gösteren kesinleşme şerhli boşanma ilamı, evlenmeye engel hastalık bulunmadığını gösteren sağlık raporu (TMK m.136) ile kesinleşmiş bekleme süresinin kaldırılması kararı sunulmalıdır. Evlendirme memuru belgeleri inceler ve yasal engel görürse başvuruyu reddeder; ret kararına karşı mahkemeye itiraz edilebilir (TMK m.137-138).

Eşi gaip olan kadın için bekleme süresi nasıl işler?

Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez (TMK m.131). Fesih kararından sonra bekleme süresi gündeme gelir. Kocanın gaipliğine karar verilmişse babalık karinesine ilişkin üç yüz günlük süre ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar (TMK m.285/3); bu nedenle kaldırma talebinde son haber tarihi de gösterilmelidir.

Bekleme süresinin kaldırılması davasında yargılama giderlerini kim öder?

Talep çekişmesiz yargı işi olduğundan karşı taraf yoktur (HMK m.382/2-a); bu nedenle harç ve giderler talep eden üzerinde kalır. Dilekçede giderlerin başkasına yükletilmesi istenmemelidir.