Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Tedbirleri

Şiddet, tehdit veya ısrarlı takip karşısında en hızlı korunma yollarından biri uzaklaştırma kararıdır. Çoğu kişi bunun zor ve uzun bir süreç olduğunu sanır; oysa son derece hızlı alınabilir. Bu yazıda uzaklaştırma kararının nasıl alınacağını, kimlerin başvurabileceğini ve ihlalin sonuçlarını sade bir dille anlatıyoruz.

📘 Ana Rehber: Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi — Tüm Konular

Uzaklaştırma Kararı Nedir?

Uzaklaştırma kararı, halk arasında “evden uzaklaştırma” veya “yaklaşmama emri” olarak bilinir. Bir kişiyi, size zarar verme ihtimali olan başka bir kişiden korumak için verilen bir tedbirdir. 6284 sayılı Kanun kapsamında düzenlenir. Bu kararla, sizi rahatsız eden kişi belirli bir süre size, evinize veya iş yerinize yaklaşmaktan menedilir.

Sadece Aile İçi Şiddet İçin Değil

Yaygın bir yanlış anlama vardır: Uzaklaştırma kararı sadece eşler veya aile bireyleri için sanılır. Oysa kapsamı çok daha geniştir. Şiddete veya şiddet tehdidine maruz kalan herkes bu korumadan yararlanabilir. Örneğin:

• Eşi veya aile bireyi tarafından şiddet görenler,
• Eski eş, nişanlı veya sevgili tarafından taciz/tehdit edilenler,
• Israrlı takip (stalking) mağduru olanlar (faille aralarında aile bağı olmasa bile),
• Aynı evi paylaştığı kişilerin şiddetine maruz kalanlar.

Yani arada bir akrabalık bağı olmasa bile, güvenlik endişesi yaratan taciz veya tehdit varsa uzaklaştırma kararı alınabilir.

En Önemli Nokta: Delil Şartı Yok

Bu çok önemli bir kolaylıktır. Uzaklaştırma kararı almak için elinizde somut delil veya belge olması şart değildir. Sizin beyanınız, yani durumu anlatmanız, acil koruma için yeterli görülür. Kanun, mağduru hızlıca korumayı amaçladığı için, “önce koru, sonra incele” mantığıyla hareket eder.

Yani “delilim yok, başvuramam” diye düşünmeyin. Tehdit veya taciz altındaysanız, beyanınızla başvurabilirsiniz.

Karar Ne Kadar Hızlı Alınır?

Uzaklaştırma kararları çok hızlı verilebilir; bazen saatler içinde. Çünkü amaç, mağduru tehlike karşısında beklemeden korumaktır. Bu yüzden acil durumlarda bu yol çok etkilidir.

Nereye Başvurulur?

Uzaklaştırma kararı için başvurabileceğiniz yerler şunlardır:

• Aile mahkemesi: Doğrudan başvurabilirsiniz.
• Kolluk (polis/jandarma): Özellikle acil durumlarda karakola başvurabilirsiniz; kolluk gerekli işlemleri başlatır.
• Mülki amir (kaymakamlık/valilik): Bazı tedbirler buradan da alınabilir.

Yani illa mahkemeye gitmeniz gerekmez; acil bir durumda en yakın karakola başvurmanız yeterlidir.

Hangi Tedbirler Alınabilir?

Uzaklaştırma kararı tek bir şey değildir; çeşitli koruyucu tedbirler içerebilir:

• Size, evinize veya iş yerinize yaklaşmama,
• Sizi telefon, mesaj veya başka yolla rahatsız etmeme (iletişim yasağı),
• Belirli bir mesafeden yaklaşmama,
• Ağır durumlarda elektronik kelepçe ile takip,
• Gerekirse adres bilgilerinizin gizlenmesi.

Karar İhlal Edilirse Ne Olur?

Bu önemlidir. Uzaklaştırma kararına uymayan kişi ciddi sonuçlarla karşılaşır:

• Zorlama (tazyik) hapsi: Karara aykırı davranan kişi hakkında zorlama hapsi uygulanabilir.
• Ayrıca suç: İhlal sırasında size hakaret eder, tehdit eder veya zarar verirse, bunlar ayrıca suç oluşturur ve ayrı ceza gerektirir.

Yani karar sadece bir kâğıt değildir; ihlali gerçek yaptırımlar doğurur. İhlal olursa hemen belgeleyip ilgili mercie bildirin.

Uzaklaştırma ile Ceza Şikâyeti Ayrıdır

Önemli bir not: Uzaklaştırma kararı almak, ceza şikâyetinizin yerine geçmez. Yani hem uzaklaştırma kararı alabilir, hem de tehdit/hakaret gibi suçlardan ayrıca şikâyetçi olabilirsiniz. İkisi birlikte yürür ve birbirini engellemez.

Özetle

Uzaklaştırma kararı, 6284 sayılı Kanun kapsamında hızlı ve etkili bir koruma yoludur. Sadece aile bireyleri değil, ısrarlı takip ve taciz mağdurları da yararlanabilir. Delil şartı aranmaz; beyanınız yeterli olabilir. Aile mahkemesine veya karakola başvurabilirsiniz. İhlal, zorlama hapsi ve ayrı ceza doğurur. Ayrıca ceza şikâyetinizi de yapabilirsiniz.

Yaygın Yanlış: “Bu Kanun Sadece Evli Kadınlar İçin”

6284 sayılı Kanun’un kapsamı, adından çıkarılan izlenimden çok daha geniştir. Kanunun 1. maddesi korunacak kişileri şöyle sayar:

• Kadınlar
• Çocuklar
• Aile bireyleri
• Tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişiler

Son grup, kapsamı aile ilişkisinin çok ötesine taşır ve genellikle bilinmez.

Kanunun Kapsamı: 6284 m.1

“Bu kanun sadece evli kadınlar için” yanılgısının cevabı, Kanunun ilk maddesindedir. Madde korunacak kişileri dört grup hâlinde saymıştır.

6284 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrasına göre bu Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

İfadede iki nokta özellikle dikkat gerektirir. Birincisi, korunan kişiler yalnız kadınlar değildir: çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları da sayılmıştır. Erkekler bu Kanun’dan aile bireyi ya da tek taraflı ısrarlı takip mağduru sıfatıyla yararlanabilir. İkincisi, şiddetin gerçekleşmiş olması şart değildir: şiddete uğrama tehlikesi bulunması yeterlidir.

Maddenin ikinci fıkrası uygulamanın temel ilkelerini belirler: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve yürürlükteki diğer kanunî düzenlemeler esas alınır; şiddet mağdurlarına verilecek destek ve hizmetlerin sunulmasında temel insan haklarına dayalı, kadın erkek eşitliğine duyarlı, sosyal devlet ilkesine uygun, adil, etkili ve süratli bir usul izlenir.

“Tek Taraflı Israrlı Takip” Nedir?

Kanunun en geniş kapsamlı başlığı budur ve tanımı Uygulama Yönetmeliği’nde yapılmıştır. Tanım, aile hukuku dışındaki durumları da koruma altına aldığı için ayrıca önemlidir.

Yönetmeliğe göre tek taraflı ısrarlı takip, aralarında aile bağı veya ilişki bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, şiddet uygulayanın, şiddet mağduruna yönelik olarak, güvenliğinden endişe edecek şekilde fiziki veya psikolojik açıdan korku ve çaresizlik duygularına sebep olacak biçimde, içeriği ne olursa olsun fiilî, sözlü, yazılı olarak ya da her türlü iletişim aracını kullanarak ve baskı altında tutacak her türlü tutum ve davranışı ifade eder.

Tanımın dört unsuru vardır. Aile bağı aranmaz — eski sevgili, komşu, iş arkadaşı veya tanımadığı bir kişi olabilir. Etki ölçütü mağdurun güvenlik endişesi ile korku ve çaresizlik duygularıdır. İçerik serbesttir — mesajın “tehdit” içermesi gerekmez; ısrarın kendisi yeterlidir. Araç serbesttir — telefon, mesaj, sosyal medya ve her türlü iletişim aracı kapsamdadır.

Bu tanım, “aramızda hiçbir bağ yok, bu kanun bana uygulanmaz” değerlendirmesini geçersiz kılar. Başvuruda ısrarın sıklığı, süresi ve kullanılan kanallar somut olarak gösterilmelidir.

Mülkî Amir Tedbirleri ve Kolluk Yetkisi — 6284 m.3

Tedbirlerin tamamı mahkemeden istenmez. Kanunun 3. maddesi, mülkî amir tarafından verilebilecek koruyucu tedbirleri düzenler ve bunlar arasında ekonomik destek kalemleri de vardır.

Maddede sayılan kalemlerden biri, çalışma yaşamına katılımı destekleyen kreş imkânıdır: gerekli olması hâlinde, korunan kişinin çocukları varsa çalışma yaşamına katılımını desteklemek üzere dört ay, kişinin çalışması hâlinde ise iki aylık süre ile sınırlı olmak kaydıyla, on altı yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının yarısını geçmemek ve belgelendirilmek kaydıyla, Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden karşılanmak suretiyle kreş imkânı sağlanır.

Maddenin ikinci fıkrası ise acil hâller için bir kısayol açar: gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde birinci fıkranın (a) ve (ç) bentlerinde yer alan tedbirler, ilgili kolluk amirlerince de alınabilir.

Bunun pratik sonucu şudur: gece veya hafta sonu gibi mahkemeye ulaşılamayan zamanlarda kolluk amirine başvurularak bu tedbirler alınabilir. Kolluk amirince verilen karar sonradan hâkim onayına sunulur; ancak koruma o anda başlar.

İhbar: Mağdur Olmayan da Bildirebilir

Koruma sürecinin başlaması için mağdurun bizzat başvurması şart değildir. Uygulama Yönetmeliği bu konuda geniş bir imkân tanır.

Yönetmeliğin 4. maddesine göre kişinin, şiddete uğraması veya şiddete uğrama tehlikesi altında bulunması hâlinde herkes durumu yazılı, sözlü veya başka bir suretle ilgili makam ve mercilere ihbar edebilir. Ayrıca şiddet veya şiddete uğrama tehlikesinden haberdar olan kamu kurum ve kuruluşları bakımından da yükümlülük öngörülmüştür.

Tedbir kararının kim tarafından verilebileceği de geniş tutulmuştur: tanım hükmüne göre tedbir kararı, şiddet mağdurları ve şiddet uygulayanlar hakkında hâkim, kolluk görevlileri ve mülkî amirler tarafından, istem üzerine veya re’sen verilir. Yani üç ayrı makam ve iki ayrı harekete geçme biçimi vardır.

Sürece ilişkin bir güvence de aydınlatılmış rıza kavramında yer alır: korunan kişinin, kendisi hakkında verilebilecek tedbir kararının anlayabileceği bir biçimde sebepleri, aşamaları ve sonuçları hakkında bilgilendirilmesi öngörülmüştür.

Delil ve Hız Kuralları: 6284 m.8

Başvuru aşamasındaki en büyük çekince delil eksikliğidir; Kanun bu çekinceyi açık bir hükümle karşılamıştır.

6284 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Aynı madde önleyici tedbir bakımından bir hız kuralı da getirir: önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir ve bu kararın verilmesi, bu Kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez.

Kararın bildirimi de aynı maddede düzenlenmiştir: tedbir kararı, korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; buna karşılık tedbir talebinin reddine ilişkin karar sadece korunan kişiye tebliğ edilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ilgili kolluk birimince verilen tedbir kararı, şiddet uygulayana bir tutanakla derhâl tebliğ edilir.

Bildirim sırasında yapılan bir işlem, ileride ihlal hâlinde yaptırım uygulanabilmesinin ön şartını oluşturur: tefhim ve tebliğ işlemlerinde, tedbir kararına aykırılık hâlinde şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsinin uygulanacağı ihtar edilir.

Son olarak, tedbirler süresiz değildir ama dondurulmuş da değildir: şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde, re’sen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, kaldırılmasına ya da aynen devam etmesine karar verilebilir.

Karar ihlal edilirse izlenecek yol için zorlama hapsi yazımıza, başvuru metni için koruma kararı dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

6284 kapsamında kimler koruma alabilir?

Kanunun 1. maddesi uyarınca şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişiler korumadan yararlanabilir.

Aile bağım yoksa da koruma alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Uygulama Yönetmeliği’ndeki tanıma göre tek taraflı ısrarlı takip, aralarında aile bağı veya ilişki bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, mağdurun güvenliğinden endişe edeceği şekilde korku ve çaresizlik duygularına sebep olacak her türlü tutum ve davranışı kapsar. Sizi rahatsız eden kişi hiç tanımadığınız biri de olabilir.

Erkekler bu kanundan yararlanabilir mi?

Evet. Adalet Bakanlığı’nın 6284 Uygulama Kılavuzu’nda, erkek mağdurların aile bireyi ya da tek taraflı ısrarlı takip mağduru olarak korumadan yararlanabilecekleri; on sekiz yaşın altındaki erkek çocukların da korunabileceği belirtilmiştir.

Delil olmadan koruma kararı alınır mı?

Alınır. Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; mağdurun beyanı esas alınır. Amaç yargılama yapmak değil tehlikeyi önlemektir. Ancak önleyici tedbirler bakımından kanunda aynı ifade kullanılmadığından, elinizde delil varsa sunmak talebi güçlendirir.

Karar ne kadar sürede çıkar?

Uygulamada karar genellikle aynı gün, en geç yirmi dört saat içinde nöbetçi aile mahkemesince verilebilmektedir. Hızın sebebi delil aranmaması, karşı tarafın dinlenmesinin zorunlu olmaması ve nöbetçi mahkeme ile kolluk yetkisinin bulunmasıdır.

Sadece fiziksel şiddet mi kapsamda?

Hayır. Kanunda şiddet; fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmeyle ya da acı çekmeyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketler olarak tanımlanır. Tehdit, hakaret, sürekli aşağılama ve ekonomik baskı da bu kapsamdadır.

Şiddet henüz gerçekleşmediyse başvurabilir miyim?

Başvurabilirsiniz. Kanun yalnızca şiddete uğrayanları değil, şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişileri de kapsar. Bu nedenle olayın gerçekleşmesini beklemek gerekmez.

Mağdur başvuramıyorsa başkası bildirebilir mi?

Evet. Kanunun 4. maddesi uyarınca kişinin şiddete uğraması veya şiddete uğrama tehlikesi altında bulunması hâlinde herkes durumu ilgili makam ve mercilere ihbar edebilir. Ayrıca şiddetten haberdar olan kamu kurum ve kuruluşları bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

Erkekler de Yararlanabilir

Adalet Bakanlığı’nın 6284 Uygulama Kılavuzu’nda bu husus açıkça belirtilmiştir: erkek mağdurların aile bireyi ya da tek taraflı ısrarlı takip mağduru olarak bu Kanun ile getirilen korumadan yararlanmaları söz konusu olabileceği gibi, on sekiz yaşın altındaki erkek çocukların da korumadan yararlanabilmesi mümkündür.

Kanunun adı kadına yönelik şiddete vurgu yapmakla birlikte, koruma kapısı cinsiyete kapalı değildir.

Hangi Şiddet Türleri Kapsamda?

Kanunda şiddet, fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmeyle ya da acı çekmeyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketler olarak tanımlanır.

Yani darp izi olmadan da koruma istenebilir. Tehdit, hakaret, sürekli aşağılama, ekonomik baskı ve ısrarlı rahatsız etme bu kapsamdadır.

Ayrıca koruma yalnızca şiddet gerçekleştikten sonra değil, şiddete uğrama tehlikesi bulunduğunda da istenebilir. Bu ayrım önemlidir: “henüz bir şey olmadı” düşüncesiyle beklemek gerekmez.

Delil Gerekir mi?

Kanunun en belirleyici özelliği budur: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Mağdurun beyanı esas alınır.

Sebebi açıktır: burada amaç yargılama yapmak değil, tehlikeyi önlemektir. Delil toplanmasını beklemek koruma ihtiyacını karşılıksız bırakırdı.

Ancak bir incelik vardır: bu açık hüküm koruyucu tedbirler için düzenlenmiştir. Şiddet uygulayana yükümlülük getiren önleyici tedbirler bakımından kanunda aynı ifade kullanılmamıştır. Bu nedenle elinizde darp raporu, mesaj kaydı veya tanık gibi bir delil varsa, özellikle uzaklaştırma talebinde bunu baştan sunmak talebi güçlendirir.

Ne Kadar Sürede Alınır?

Kanun aciliyeti esas alır. Uygulamada karar genellikle aynı gün, en geç yirmi dört saat içinde nöbetçi aile mahkemesince verilebilmektedir.

Hızın kaynağı üç unsurdur:

• Delil aranmaması — dosya toplanmasını beklemez
• Karşı tarafın dinlenmesinin zorunlu olmaması — tedbir tek taraflı beyanla verilebilir
• Nöbetçi mahkeme ve kolluk yetkisi — mesai saati dışında da işler

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de tedbir kararı verebilir; bu karar sonradan onaya sunulur.

İhbar: Mağdur Olmayan da Bildirebilir

Kanunun 4. maddesi önemli bir kapı açar: kişinin şiddete uğraması veya şiddete uğrama tehlikesi altında bulunması hâlinde herkes durumu yazılı, sözlü veya başka bir suretle ilgili makam ve mercilere ihbar edebilir.

Ayrıca şiddetten haberdar olan kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

Pratik sonucu: mağdur başvuramayacak durumdaysa komşu, akraba, öğretmen veya sağlık çalışanı süreci başlatabilir. Ayrıca hâkim, mülki amir ve kolluk amiri belirli hâllerde re’sen karar verebilir.

Korunan Kişi Kimdir?

Koruma yalnızca başvuranı kapsamaz. Yönetmelikteki tanıma göre korunan kişi; tedbir kararı kapsamında korunan şiddet mağdurunu ve varsa beraberindeki çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurunu ifade eder.

Bu nedenle başvuruda çocuklarınız ve birlikte yaşadığınız aile bireyleri de açıkça belirtilmelidir; koruma kapsamının onları da içermesi istenmelidir.

Başvuruyu Güçlendiren Bilgiler

Delil şart olmasa da, dilekçenizin ne kadar somut olduğu kararın kapsamını belirler. Yazılması yararlı olanlar:

• Şiddet uygulayanla ilişkiniz: eş, eski eş, nişanlı, akraba, eski sevgili ya da hiçbir kişisel ilişki bulunmayan biri
• Şiddetin türü: fiziksel, psikolojik, ekonomik veya cinsel
• Ne kadar süredir devam ettiği ve son olayın tarihi
• Somut örnekler: hangi sözler söylendi, hangi davranışlar gerçekleşti
• Korunması gereken yerler: konut, işyeri, okul adresleri — kararın kapsamı buna göre belirlenir
• Çocuklar ve birlikte yaşayan diğer kişiler
• Varsa tanıklar ve mevcut belgeler

Sık Yapılan Hatalar

• “Evli değilim, hakkım yok” sanmak: Kanun eski eş, nişanlı, birlikte yaşanan kişi, eski sevgili ve tek taraflı ısrarlı takip hâllerinde de uygulanır.
• “Erkeğim, başvuramam” sanmak: Erkekler aile bireyi veya ısrarlı takip mağduru olarak korumadan yararlanabilir.
• Delil toplamayı beklemek: Koruyucu tedbir için delil aranmaz; beklemek riski uzatır.
• Şiddet gerçekleşmesini beklemek: Şiddete uğrama tehlikesi de yeterlidir.
• Yalnızca fiziksel şiddeti saymak: Psikolojik, ekonomik ve cinsel şiddet de kapsamdadır.
• Adresleri yazmamak: Kararın kapsamı talep edilen ve gösterilen yerlere göre belirlenir.
• Çocukları belirtmemek: Korunan kişi tanımı beraberdeki çocukları da kapsar; talep edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular