Aile İçi Tartışma Suça Dönüştü: Eş/Aile Bireyine Karşı Suçlarda Haklarınız

Aile içinde yaşanan tartışmalar bazen sözlü atışmanın ötesine geçip şiddete, tehdide veya hakarete dönüşebilir. Aile bağı, bu fiilleri suç olmaktan çıkarmaz; aksine bazı suçlarda cezayı artırır. Bu yazıda eş veya aile bireyine karşı işlenen suçlarda haklarınızı, koruma yollarını ve neler yapabileceğinizi sade bir dille anlatıyoruz.

Aile İçi Olması Suçu Ortadan Kaldırmaz

Önce net bir şey söyleyelim: Bir fiilin aile içinde işlenmesi, onu suç olmaktan çıkarmaz. “Aile meselesi” diyerek görmezden gelinmesi gereken bir durum değildir. Eşinizin veya bir aile bireyinin size yönelik şiddeti, tehdidi veya hakareti, tıpkı bir yabancınınki gibi suçtur. Hatta bazı durumlarda, aile bağı cezayı artıran bir sebeptir.

Aile Bireyine Karşı Suçta Ceza Artar

Kanun, bazı suçların aile bireyine karşı işlenmesini daha ağır görür. Örneğin kasten yaralama suçu, eşe veya çocuğa (üstsoy/altsoy) karşı işlenirse ceza artırılır. Yani aynı fiil, bir yabancıya değil de aile bireyine yapıldığında daha ağır cezalandırılabilir. Bu, kanunun aile içindeki korunmasız kişileri daha güçlü koruma amacını gösterir.

Hangi Suçlar Gündeme Gelebilir?

Aile içi bir tartışma büyüdüğünde şu suçlar oluşabilir:

• Kasten yaralama: Fiziksel şiddet, vurma, itme sonucu yaralama.
• Tehdit (TCK 106): Zarar verme, öldürme gibi korkutucu sözler.
• Hakaret (TCK 125): Onur kırıcı, aşağılayıcı sözler.
• Israrlı takip (TCK 123/A): Özellikle ayrılık/boşanma sonrası sürekli rahatsız etme.

Bunlar tek tek veya bir arada gündeme gelebilir.

En Hızlı Koruma: 6284 Sayılı Kanun

Aile içi şiddet veya tehdit söz konusuysa, en hızlı korunma yolu 6284 sayılı Kanun’dur. Bu kanun kapsamında:

• Çok hızlı (saatler içinde) uzaklaştırma/koruma kararı alabilirsiniz,
• Karar için somut delil şartı aranmaz; beyanınız yeterli olabilir,
• Şiddet uygulayan kişi evden uzaklaştırılabilir, size yaklaşması yasaklanabilir,
• Gerekirse adres bilgileriniz gizlenebilir.

Yani tehlike altındaysanız, beklemeden korunma talep edebilirsiniz.

Nasıl Korunur ve Şikâyet Edersiniz?

Aile içi bir suça maruz kaldığınızda atmanız gereken adımlar:

• Acil tehlikede: Hemen polisi/jandarmayı arayın. Can güvenliğiniz önceliklidir.
• Sağlık raporu: Fiziksel şiddet gördüyseniz hastaneye gidip yaralanmalarınızı rapora geçirin. Bu en önemli delildir.
• Koruma kararı: 6284 kapsamında aile mahkemesine veya karakola başvurun.
• Delil toplayın: Tehdit/hakaret mesajlarını, tanıkları saklayın.
• Şikâyet edin: Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurun.

Şikâyetten Vazgeçsem Dava Düşer mi?

Bu duruma göre değişir. Bazı suçlar şikâyete bağlıdır ve vazgeçince düşebilir. Ancak aile içi şiddette sık karşılaşılan bazı suçlar (örneğin cana yönelik tehdit veya belli yaralama hâlleri) resen soruşturulur; yani siz vazgeçseniz bile dava devam edebilir. Bu yüzden “vazgeçersem her şey biter” diye düşünmek her zaman doğru değildir.

Koruma ile Ceza Şikâyeti Birlikte Yürür

Önemli bir nokta: 6284 kapsamında aldığınız koruma kararı ile ceza şikâyetiniz ayrı şeylerdir ve birlikte yürür. Yani hem kendinizi koruma altına alır, hem de failin cezalandırılması için şikâyetçi olabilirsiniz. Biri diğerinin yerine geçmez.

Yalnız Değilsiniz

Aile içi şiddet, yalnızca hukuki değil, insani bir konudur. Destek almaktan çekinmeyin. Acil durumlar için kolluk (155/156) ve ilgili sosyal destek hatları size yardımcı olabilir. Bir avukattan hukuki destek almanız, haklarınızı tam kullanmanızı sağlar.

Özetle

Aile içinde işlenen şiddet, tehdit ve hakaret suçtur; aile bağı bazı suçlarda cezayı artırır. En hızlı koruma 6284 sayılı Kanun’dur ve delil şartı aranmaz. Acil tehlikede polisi arayın, şiddet gördüyseniz sağlık raporu alın. Koruma kararı ile ceza şikâyeti birlikte yürür. Yalnız değilsiniz; destek almaktan çekinmeyin.

Aile İçi Olması Suçu Hafifletmez, Ağırlaştırır

Yaygın bir yanlış inanç vardır: “Aile içinde kaldı, kimse karışmaz.” Hukuk bunun tam tersini söyler.

TCK m. 86/3-a şu hükmü taşır: kasten yaralama suçunun üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Yani aile bağı, cezayı hafifleten değil ağırlaştıran bir unsurdur. Kanun koyucu aile bağları ve akrabalık ilişkilerinin korunmasını özel olarak önemsemiştir.

“Boşandığı Eş” de Kapsamda

Hükümdeki “eşe” ibaresi, 8.7.2021 tarihli 7331 sayılı Kanun ile “eşe, boşandığı eşe” şeklinde değiştirilmiştir.

Bunun pratik sonucu şudur: evlilik birliğinin sona ermiş olması nitelikli hâlin uygulanmasını engellemez. Boşanmış olsanız dahi eski eşe karşı gerçekleştirilen yaralamada ceza yarı oranında artırılır.

Buna ek olarak bir ayrıntı daha vardır: boşanma davası devam ederken eşler arasındaki evlilik birliği sürdüğünden, bu süreçte işlenen yaralama da “eşe karşı” işlenmiş sayılır.

Cezalar

Kasten yaralamanın temel cezaları 4.6.2025 tarihli 7550 sayılı Kanun ile artırılmıştır. Aile bireyine karşı işlenmesi hâlinde bu cezalara yarı oranında artırım uygulanır:

Basit tıbbi müdahale ölçütü Adli Tıp rehberine göre belirlenir: yüz bölgesinde beş santimetreye kadar, vücudun diğer bölgelerinde tek lezyon on santimetreye kadar, toplamda yirmi santimetreye kadar olan cilt ve cilt altını ilgilendiren yaralar bu kapsamdadır.

Bu ayrım doğrudan cezayı belirlediğinden, adli muayene raporunun eksiksiz alınması kritiktir.

Birlikte Uygulanabilen Diğer Nitelikli Hâller

Aile içi olaylarda 86/3-a ile birlikte başka nitelikli hâller de gündeme gelebilir:

• Savunamayacak durumdaki kişiye karşı (86/3-b): Yaşlılık, hastalık, engel durumu, hamilelik, çocuk yaşta olma ve akıl hastalığı gibi hâller mağdurun savunmasızlığını oluşturabilir. Her olayda ayrıca değerlendirilir.
• Silahla (86/3-e): Ceza hukukunda “silah” geniş kapsamlıdır. Ateşli silahların yanında kesici, delici, aşındırıcı, boğucu ve zehirleyici nitelikteki araçlar ile saldırı ve savunmaya elverişli diğer nesneler de silah sayılabilir.
• Canavarca hisle (86/3-f): Bu bentte artırım yarı değil bir kat uygulanır.

Birden fazla nitelikli hâlin bir arada bulunması cezayı belirgin biçimde yükseltir.

Hangi Suçlar Gündeme Gelebilir?

Aile içi bir tartışma yalnızca yaralamayla sınırlı kalmayabilir. Somut olaya göre şu suç tipleri de değerlendirilir:

• Tehdit — söz veya davranışla ciddi bir zarara uğratılacağının bildirilmesi
• Hakaret — onur, şeref ve saygınlığa yönelik saldırı
• Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma — eve kapatma, çıkışı engelleme
• Mala zarar verme — ev eşyalarının kırılması
• Eziyet ve kötü muamele — süreklilik gösteren davranışlar
• Israrlı takip — ayrılık sonrası sürdürülen takip ve rahatsız etme

Bunların bir kısmı şikâyete tabidir; bu nedenle şikâyet sürelerinin kaçırılmaması gerekir. Basit yaralamada şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Ancak aile bireyine karşı işlenmişse nitelikli hâl devreye girdiğinden şikâyet şartı aranmaz.

İki Süreç Paralel Yürür: Ceza ve Koruma

Eşe karşı yaralama, hem TCK m. 86/3-a kapsamında hem 6284 sayılı Kanun kapsamında aynı anda yaptırım doğurabilir. Bunlar birbirinin alternatifi değildir.

• Ceza süreci: Savcılık soruşturması, iddianame ve ceza mahkemesi yargılaması.
• Koruma süreci: 6284 kapsamında uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi tedbirler; ihlalde zorlama hapsi.
• Aile hukuku süreci: Boşanma davasında kusur değerlendirmesi, tazminat ve velayet.

Bu nedenle şikâyet ile koruma tedbiri başvurusunun eş zamanlı yapılması önerilir. Koruma kararı beklenirken ceza süreci gecikmemelidir.

Ne Yapmalı: İlk 24 Saat

• Güvenliği sağlayın. Acil durumda 112’yi arayın; KADES uygulaması kullanılabilir.
• Adli muayene raporu alın. Aynı gün alınmalıdır; basit tıbbi müdahale ayrımı doğrudan cezayı belirler.
• Tutanağa talebinizi yazdırın. Olayı anlatmak yetmez; 6284 kapsamında koruma istediğinizi açıkça beyan edin.
• Delilleri koruyun. Mesajlar, kırılan eşyaların fotoğrafları, tanık bilgileri.
• Şikâyetinizi kayda geçirin. Nitelikli hâlde şikâyet şart olmasa da beyanınız soruşturmayı yönlendirir.
• Koruma talebini aynı gün yapın. En çabuk ulaşılabilecek hâkim, mülki amir veya kolluk biriminden istenebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• “Aile meselesi, karışılmaz” sanmak: Aile bağı cezayı ağırlaştıran nitelikli hâldir.
• Vazgeçmenin dosyayı kapatacağını düşünmek: Nitelikli hâlde suç şikâyete tabi olmaktan çıkar; vazgeçme kamu davasını düşürmez.
• Uzlaşma beklemek: TCK m. 86/3 kapsamındaki hâller uzlaşmaya tabi değildir.
• Boşandım diye kapsam dışı sanmak: Hüküm “boşandığı eşe” ibaresini açıkça içerir.
• Rapor almayı ertelemek: Adli muayene raporu hem ceza miktarını hem boşanmada kusur ispatını belirler.
• Yalnızca bir yola başvurmak: Ceza şikâyeti ile 6284 koruma talebi eş zamanlı yürütülmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aile içi yaralamada ceza artar mı?

Artar. TCK m. 86/3-a uyarınca kasten yaralama suçunun üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaksızın verilecek ceza yarı oranında artırılır. Aile bağı cezayı hafifleten değil ağırlaştıran bir unsurdur.

Şikâyetimden vazgeçersem dava düşer mi?

Düşmez. TCK m. 86/3’teki nitelikli hâllerden birinin varlığında suç şikâyete tabi olmaktan çıkar ve savcılık re’sen soruşturma başlatır. Mağdurun şikâyetçi olup olmaması davanın devamını etkilemez; ayrıca bu hâller uzlaşmaya da tabi değildir.

Boşandıysam eski eşim için de geçerli mi?

Evet. Hükümdeki ‘eşe’ ibaresi 8.7.2021 tarihli 7331 sayılı Kanun ile ‘eşe, boşandığı eşe’ şeklinde değiştirilmiştir. Evlilik birliğinin sona ermiş olması nitelikli hâlin uygulanmasını engellemez.

Boşanma davası sürerken işlenen fiil hangi kapsamda?

Boşanma davası devam ederken eşler arasındaki evlilik birliği sürdüğünden, bu süreçte işlenen yaralama da eşe karşı işlenmiş sayılır ve nitelikli hâl uygulanır.

Ceza ne kadardır?

Temel cezalar 4.6.2025 tarihli 7550 sayılı Kanun ile artırılmıştır. Basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralamada temel ceza 6 ay ile 1 yıl 6 ay arasındayken aile bireyine karşı işlenmesi hâlinde 9 ay ile 2 yıl 3 aya; basit müdahaleyle giderilemeyen hâlde ise 1 yıl 6 ay – 3 yıl olan ceza 2 yıl 3 ay ile 4 yıl 6 aya çıkar.

Basit tıbbi müdahale ölçütü nedir?

Adli Tıp rehberine göre yüz bölgesinde beş santimetreye kadar, vücudun diğer bölgelerinde tek lezyon on santimetreye kadar, toplamda yirmi santimetreye kadar olan cilt ve cilt altını ilgilendiren yaralar bu kapsamdadır. Bu ayrım doğrudan cezayı belirlediğinden adli muayene raporu eksiksiz alınmalıdır.

Hamilelik cezayı etkiler mi?

Etkileyebilir. Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı yaralama ayrı bir nitelikli hâldir ve hamilelik bu savunmasızlık durumunu oluşturabilecek hâller arasında sayılmaktadır. Her somut olayda ayrıca değerlendirilir.

Ceza şikâyeti ile koruma başvurusu aynı anda yapılabilir mi?

Yapılmalıdır. Eşe karşı yaralama hem TCK m. 86/3-a hem 6284 sayılı Kanun kapsamında aynı anda yaptırım doğurabilir; bunlar birbirinin alternatifi değildir. Şikâyet ile koruma tedbiri başvurusunun eş zamanlı yapılması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular