Aile İçi Tartışma Suça Dönüştü: Eş ve Aile Bireyine Karşı Suçlarda Haklarınız (TCK 86, 106, 123/A ve 6284 – 2026)

Aile içinde yaşanan tartışmalar bazen sözlü atışmanın ötesine geçip şiddete, tehdide veya hakarete dönüşebilir. Aile bağı, bu fiilleri suç olmaktan çıkarmaz; aksine bazı suçlarda cezayı artırır. Bu yazıda eş veya aile bireyine karşı işlenen suçlarda haklarınızı, koruma yollarını ve neler yapabileceğinizi sade bir dille anlatıyoruz.

Aile İçi Olması Suçu Ortadan Kaldırmaz

Önce net bir şey söyleyelim: Bir fiilin aile içinde işlenmesi, onu suç olmaktan çıkarmaz. “Aile meselesi” diyerek görmezden gelinmesi gereken bir durum değildir. Eşinizin veya bir aile bireyinin size yönelik şiddeti, tehdidi veya hakareti, tıpkı bir yabancınınki gibi suçtur. Hatta bazı durumlarda, aile bağı cezayı artıran bir sebeptir.

Aile Bireyine Karşı Suçta Ceza Artar

Kanun, bazı suçların aile bireyine karşı işlenmesini daha ağır görür. Örneğin kasten yaralama suçu, eşe veya çocuğa (üstsoy/altsoy) karşı işlenirse ceza artırılır. Yani aynı fiil, bir yabancıya değil de aile bireyine yapıldığında daha ağır cezalandırılabilir. Bu, kanunun aile içindeki korunmasız kişileri daha güçlü koruma amacını gösterir.

Hangi Suçlar Gündeme Gelebilir?

Aile içi bir tartışma büyüdüğünde şu suçlar oluşabilir:

• Kasten yaralama: Fiziksel şiddet, vurma, itme sonucu yaralama.
• Tehdit (TCK 106): Zarar verme, öldürme gibi korkutucu sözler.
• Hakaret (TCK 125): Onur kırıcı, aşağılayıcı sözler.
• Israrlı takip (TCK 123/A): Özellikle ayrılık/boşanma sonrası sürekli rahatsız etme.

Bunlar tek tek veya bir arada gündeme gelebilir.

En Hızlı Koruma: 6284 Sayılı Kanun

Aile içi şiddet veya tehdit söz konusuysa, en hızlı korunma yolu 6284 sayılı Kanun’dur. Bu kanun kapsamında:

• Çok hızlı (saatler içinde) uzaklaştırma/koruma kararı alabilirsiniz,
• Karar için somut delil şartı aranmaz; beyanınız yeterli olabilir,
• Şiddet uygulayan kişi evden uzaklaştırılabilir, size yaklaşması yasaklanabilir,
• Gerekirse adres bilgileriniz gizlenebilir.

Yani tehlike altındaysanız, beklemeden korunma talep edebilirsiniz.

Nasıl Korunur ve Şikâyet Edersiniz?

Aile içi bir suça maruz kaldığınızda atmanız gereken adımlar:

• Acil tehlikede: Hemen polisi/jandarmayı arayın. Can güvenliğiniz önceliklidir.
• Sağlık raporu: Fiziksel şiddet gördüyseniz hastaneye gidip yaralanmalarınızı rapora geçirin. Bu en önemli delildir.
• Koruma kararı: 6284 kapsamında aile mahkemesine veya karakola başvurun.
• Delil toplayın: Tehdit/hakaret mesajlarını, tanıkları saklayın.
• Şikâyet edin: Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurun.

Şikâyetten Vazgeçsem Dava Düşer mi?

Bu duruma göre değişir. Bazı suçlar şikâyete bağlıdır ve vazgeçince düşebilir. Ancak aile içi şiddette sık karşılaşılan bazı suçlar (örneğin cana yönelik tehdit veya belli yaralama hâlleri) resen soruşturulur; yani siz vazgeçseniz bile dava devam edebilir. Bu yüzden “vazgeçersem her şey biter” diye düşünmek her zaman doğru değildir.

Koruma ile Ceza Şikâyeti Birlikte Yürür

Önemli bir nokta: 6284 kapsamında aldığınız koruma kararı ile ceza şikâyetiniz ayrı şeylerdir ve birlikte yürür. Yani hem kendinizi koruma altına alır, hem de failin cezalandırılması için şikâyetçi olabilirsiniz. Biri diğerinin yerine geçmez.

Yalnız Değilsiniz

Aile içi şiddet, yalnızca hukuki değil, insani bir konudur. Destek almaktan çekinmeyin. Acil durumlar için kolluk (155/156) ve ilgili sosyal destek hatları size yardımcı olabilir. Bir avukattan hukuki destek almanız, haklarınızı tam kullanmanızı sağlar.

Özetle

Aile içinde işlenen şiddet, tehdit ve hakaret suçtur; aile bağı bazı suçlarda cezayı artırır. En hızlı koruma 6284 sayılı Kanun’dur ve delil şartı aranmaz. Acil tehlikede polisi arayın, şiddet gördüyseniz sağlık raporu alın. Koruma kararı ile ceza şikâyeti birlikte yürür. Yalnız değilsiniz; destek almaktan çekinmeyin.

Aile İçi Olması Suçu Hafifletmez, Ağırlaştırır

Yaygın bir yanlış inanç vardır: “Aile içinde kaldı, kimse karışmaz.” Hukuk bunun tam tersini söyler.

TCK m. 86/3-a şu hükmü taşır: kasten yaralama suçunun üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Yani aile bağı, cezayı hafifleten değil ağırlaştıran bir unsurdur. Kanun koyucu aile bağları ve akrabalık ilişkilerinin korunmasını özel olarak önemsemiştir.

“Boşandığı Eş” de Kapsamda

Hükümdeki “eşe” ibaresi, 8.7.2021 tarihli 7331 sayılı Kanun ile “eşe, boşandığı eşe” şeklinde değiştirilmiştir.

Bunun pratik sonucu şudur: evlilik birliğinin sona ermiş olması nitelikli hâlin uygulanmasını engellemez. Boşanmış olsanız dahi eski eşe karşı gerçekleştirilen yaralamada ceza yarı oranında artırılır.

Buna ek olarak bir ayrıntı daha vardır: boşanma davası devam ederken eşler arasındaki evlilik birliği sürdüğünden, bu süreçte işlenen yaralama da “eşe karşı” işlenmiş sayılır.

Cezalar

Kasten yaralamanın temel cezaları 4.6.2025 tarihli 7550 sayılı Kanun ile artırılmıştır. Aile bireyine karşı işlenmesi hâlinde bu cezalara yarı oranında artırım uygulanır:

Basit tıbbi müdahale ölçütü Adli Tıp Kurumunun yaralama suçlarına ilişkin rehberine (Haziran 2013 güncellemesi) göre belirlenir: yüz bölgesinde beş santimetreye kadar, vücudun diğer bölgelerinde tek lezyon on santimetreye kadar, toplamda yirmi santimetreye kadar olan cilt ve cilt altını ilgilendiren yaralar bu kapsamdadır.

Bu ayrım doğrudan cezayı belirlediğinden, adli muayene raporunun eksiksiz alınması kritiktir.

2025-2026 Değişiklikleri: 7550 ve 7571 Sayılı Kanunlar

Aile içi şiddet dosyalarında uygulanan hükümler son iki yılda önemli ölçüde değişti. Eski kaynaklardaki ceza aralıkları ve uzlaştırma bilgileri bu nedenle güncel olmayabilir.

Kasten yaralama ve tehdit — 7550 sayılı Kanun. 4.6.2025 tarihli 7550 sayılı Kanunla kasten yaralamanın temel cezası bir yıl altı aydan üç yıla, basit tıbbî müdahaleyle giderilebilen yaralamanın cezası altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına çıkarıldı (TCK m.86/1-2). Basit yaralamanın kadına karşı işlenmesinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (TCK m.86/2, son cümle). Aynı Kanunla silahla, kendini tanınmayacak hâle koyarak veya birden fazla kişiyle birlikte işlenen nitelikli tehdidin cezası iki yıldan yedi yıla kadar hapse yükseltildi (TCK m.106/2); neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada (TCK m.87) alt sınırlar da artırıldı.

Uzlaştırma — 7571 sayılı Kanun. 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla hakaret suçunun bütün hâlleri CMK m.253/3’teki uzlaştırma yasağına alındı (m.125/2 bakımından yasak daha önce 7531 sayılı Kanunla getirilmişti); ısrarlı takip ise 7406 sayılı Kanunla suç olarak düzenlendiği 2022’den beri bu listededir. Bu suçlar şikâyete bağlı olmaya devam etmekle birlikte artık uzlaştırma yoluna gidilemez; mağdur şikâyetinden vazgeçerse dava düşer, ancak uzlaştırma bürosu süreci işletilmez.

Hangi kanun uygulanır? Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 4.6.2025’ten önce işlenen bir yaralamada artırılmış alt sınırlar uygulanmaz; şikâyet ve dava tarihleri ne olursa olsun belirleyici olan fiil tarihidir.

Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesi. Anayasa Mahkemesi, kasten yaralamanın temel şekline ilişkin TCK m.86/1 hükmünü Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Mahkeme, ceza aralığının suçla ve gereken korumayla orantılı olduğunu ve Anayasa’nın 17. maddesinin kadına karşı işlenen yaralama için ayrıca daha ağır bir ceza öngörülmesini zorunlu kılmadığını belirtmiştir (AYM, 25.12.2025, E.2025/157, K.2025/278; RG 02.04.2026, 33212).

Birlikte Uygulanabilen Diğer Nitelikli Hâller

Aile içi olaylarda 86/3-a ile birlikte başka nitelikli hâller de gündeme gelebilir:

• Savunamayacak durumdaki kişiye karşı (86/3-b): Yaşlılık, hastalık, engel durumu, hamilelik, çocuk yaşta olma ve akıl hastalığı gibi hâller mağdurun savunmasızlığını oluşturabilir. Her olayda ayrıca değerlendirilir.
• Silahla (86/3-e): Ceza hukukunda “silah” geniş kapsamlıdır. Ateşli silahların yanında kesici, delici, aşındırıcı, boğucu ve zehirleyici nitelikteki araçlar ile saldırı ve savunmaya elverişli diğer nesneler de silah sayılabilir.
• Canavarca hisle (86/3-f): Bu bentte artırım yarı değil bir kat uygulanır.

Birden fazla nitelikli hâlin bir arada bulunması cezayı belirgin biçimde yükseltir.

Yaralamanın Yanında Oluşabilecek Suçlar

Aile içi bir tartışma yalnızca yaralamayla sınırlı kalmayabilir. Somut olaya göre şu suç tipleri de değerlendirilir:

• Tehdit — söz veya davranışla ciddi bir zarara uğratılacağının bildirilmesi
• Hakaret — onur, şeref ve saygınlığa yönelik saldırı
• Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma — eve kapatma, çıkışı engelleme
• Mala zarar verme — ev eşyalarının kırılması
• Eziyet ve kötü muamele — süreklilik gösteren davranışlar
• Israrlı takip — ayrılık sonrası sürdürülen takip ve rahatsız etme

Bunların bir kısmı şikâyete tabidir; bu nedenle şikâyet sürelerinin kaçırılmaması gerekir. Basit yaralamada şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Ancak aile bireyine karşı işlenmişse nitelikli hâl devreye girdiğinden şikâyet şartı aranmaz.

İki Süreç Paralel Yürür: Ceza ve Koruma

Eşe karşı yaralama, hem TCK m. 86/3-a kapsamında hem 6284 sayılı Kanun kapsamında aynı anda yaptırım doğurabilir. Bunlar birbirinin alternatifi değildir.

• Ceza süreci: Savcılık soruşturması, iddianame ve ceza mahkemesi yargılaması.
• Koruma süreci: 6284 kapsamında uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi tedbirler; ihlalde zorlama hapsi.
• Aile hukuku süreci: Boşanma davasında kusur değerlendirmesi, tazminat ve velayet.

Bu nedenle şikâyet ile koruma tedbiri başvurusunun eş zamanlı yapılması önerilir. Koruma kararı beklenirken ceza süreci gecikmemelidir.

Ne Yapmalı: İlk 24 Saat

• Güvenliği sağlayın. Acil durumda 112’yi arayın; KADES uygulaması kullanılabilir.
• Adli muayene raporu alın. Aynı gün alınmalıdır; basit tıbbi müdahale ayrımı doğrudan cezayı belirler.
• Tutanağa talebinizi yazdırın. Olayı anlatmak yetmez; 6284 kapsamında koruma istediğinizi açıkça beyan edin.
• Delilleri koruyun. Mesajlar, kırılan eşyaların fotoğrafları, tanık bilgileri.
• Şikâyetinizi kayda geçirin. Nitelikli hâlde şikâyet şart olmasa da beyanınız soruşturmayı yönlendirir.
• Koruma talebini aynı gün yapın. En çabuk ulaşılabilecek hâkim, mülki amir veya kolluk biriminden istenebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• “Aile meselesi, karışılmaz” sanmak: Aile bağı cezayı ağırlaştıran nitelikli hâldir.
• Vazgeçmenin dosyayı kapatacağını düşünmek: Nitelikli hâlde suç şikâyete tabi olmaktan çıkar; vazgeçme kamu davasını düşürmez.
• Uzlaşma beklemek: TCK m. 86/3 kapsamındaki hâller uzlaşmaya tabi değildir.
• Boşandım diye kapsam dışı sanmak: Hüküm “boşandığı eşe” ibaresini açıkça içerir.
• Rapor almayı ertelemek: Adli muayene raporu hem ceza miktarını hem boşanmada kusur ispatını belirler.
• Yalnızca bir yola başvurmak: Ceza şikâyeti ile 6284 koruma talebi eş zamanlı yürütülmelidir.

TCK m.86: Üç Fıkra ve Aile İçi Nitelikli Hâl

Kasten yaralama suçu üç kademeli kurulmuştur; aile içi boyut üçüncü fıkrada ortaya çıkar.

Temel şekil — m.86/1. Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Alt sınır 4.6.2025 tarihli 7550 sayılı Kanunla bir yıldan bir yıl altı aya çıkarılmıştır.

Hafif hâl — m.86/2. Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur (7550 sayılı Kanundan önce dört aydan bir yıla kadar). Maddenin son cümlesine göre suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

Nitelikli hâller — m.86/3. Kasten yaralama suçunun; (a) üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı, (b) beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, (c) kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, (d) kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, (e) silahla, (f) canavarca hisle işlenmesi hâlinde; şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.

En kritik sonuç. (a) bendi kapsamında eylem basit tıbbî müdahaleyle giderilebilir düzeyde olsa bile şikâyet aranmaz. Yani hafif bir yaralama dahi re’sen soruşturulur.

Şikâyetten vazgeçme. Mağdur eşin şikâyetinden vazgeçmesi kamu davasını ortadan kaldırmaz; yargılama re’sen devam eder ve ceza artırımlı değerlendirilir.

“Boşandığı eş” de kapsamdadır. Madde metni “eşe, boşandığı eşe” diyerek boşanma sonrasını da açıkça kapsamına almıştır.

Bir sınır — kan bağı aranır. Yargıtay uygulamasında m.86/3-a’daki üstsoy-altsoy ilişkisi için kan hısımlığı aranmaktadır. Ceza Genel Kurulunun evlatlık ilişkisine dair bir kararında evlatlıkla ilişkinin üstsoy-altsoy ilişkisi sayılamayacağı belirtilmiş; Yargıtay 3. Ceza Dairesi de üvey çocuğa karşı işlenen yaralamada (a) bendinin uygulanamayacağını, koşulları varsa savunamayacak durumdaki kişiye ilişkin (b) bendinin değerlendirileceğini kabul etmiştir (3. CD, 16.07.2020, E.2020/5877, K.2020/9881). Kayınvalide ve kayınpeder gibi kayın hısımları da bendin kapsamında sayılmamaktadır.

İnfaz hesabı ayrıca yapılmalıdır. Koşullu salıverilme oranı suç tarihine ve 5275 sayılı Kanun’daki suç türüne göre değişir ve kanun değişiklikleriyle sık sık yeniden düzenlenmiştir. Bu nedenle genel bir orana güvenmek yerine, hüküm kesinleştikten sonra infaz savcılığınca düzenlenen müddetname esas alınmalıdır.

Silah Kavramı, Ağırlaşmış Netice ve Haksız Tahrik

Aynı olayda birden fazla nitelikli hâl ve indirim sebebi birlikte uygulanabilir.

Silah nedir — TCK m.6/1-f. Silah deyiminden; ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet ve benzerleri anlaşılır.

Kapsam geniş yorumlanır. Yargıtay uygulamasında kemer, sopa, taş gibi aletlerin de bu tanım kapsamında değerlendirilebildiği kabul edilmektedir.

İki bendin birlikte uygulanması. Eşe karşı silahla işlenen yaralamada hem (a) hem (e) bendi gündeme gelir; bu, cezanın belirlenmesinde ayrıca değerlendirilir.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama — TCK m.87. Kasten yaralama fiili, mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa ceza ayrıca artırılır.

Gebelik ayrı bir ağırlaştırıcıdır. Madde, gebe kadına karşı işlenen ve çocuğun erken doğmasına ya da düşmesine yol açan fiiller için ayrı bir artırım öngörür.

İhmali davranışla yaralama — TCK m.88. Kasten yaralamanın ihmalî davranışla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Bu hükmün uygulanmasında kasten öldürmenin ihmalî davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur.

Haksız tahrik — TCK m.29. Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kimseye verilecek ceza indirilir. Ancak tahrik, haksız bir fiile dayanmalı ve fiille orantılı olmalıdır.

Meşru savunma — TCK m.25. Gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı, o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.

Gündeme Gelebilecek Diğer Suç Tipleri

Aynı olay birden fazla suçu oluşturabilir; her biri ayrı maddeye dayanır.

Eziyet — TCK m.96. Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi cezalandırılır. Fiilin; çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı; yahut üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe karşı işlenmesi nitelikli hâl oluşturur ve ceza artar.

Yaralamadan farkı. Eziyet, tek bir fiili değil; süreklilik gösteren ve kişide acı ve ıstırap doğuran davranış bütününü konu alır.

Kötü muamele — TCK m.232. Madde, aynı konutta birlikte yaşadığı kişilerden birine karşı kötü muamelede bulunan kimseyi cezalandırır. Ayrıca, idaresi altında bulunan veya büyütmek, okutmak, bakmak, muhafaza etmek yükümlülüğü bulunan kişi üzerindeki disiplin yetkisini kötüye kullanan kimse için ayrı bir fıkra öngörülmüştür.

Tehdit — TCK m.106. Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi cezalandırılır. Temel cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir; suçun kadına karşı işlenmesinde alt sınır dokuz aydan az olamaz. Suçun silahla, kendini tanınmayacak hâle koyarak ya da birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi nitelikli hâldir ve 7550 sayılı Kanundan sonra iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.106/2).

Israrlı takip — TCK m.123/A. 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun ile eklenen madde uyarınca; ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddî bir huzursuzluk oluşmasına ya da güvenlik endişesi duymasına neden olan fail cezalandırılır.

Nitelikli hâli aile içi boyutu kapsar. Suçun çocuğa ya da hakkında ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi cezayı artırır. Ayrıca, hakkında uzaklaştırma tedbiri bulunan fail tarafından işlenmesi de nitelikli hâldir; bu hâllerde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.123/A-2). Suç şikâyete bağlıdır (m.123/A-3) ve 7406 sayılı Kanunla CMK m.253/3’e eklendiği 2022’den beri uzlaştırma kapsamı dışındadır.

Konut dokunulmazlığı — TCK m.116. Bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra çıkmayan kişi cezalandırılır. Ayrılık sürecinde ortak konuta izinsiz giriş bu madde kapsamında değerlendirilebilir.

Şikâyet, Vazgeçme ve Uzlaştırma

“Vazgeçersem dava düşer mi?” sorusunun cevabı, fiilin hangi fıkraya girdiğine bağlıdır.

Şikâyet süresi — TCK m.73/1. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında, yetkili kimse fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlamak üzere altı ay içinde şikâyette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Vazgeçmenin etkisi — m.73. Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz.

Ama m.86/3’te durum farklıdır. Bu fıkra kapsamındaki fiiller şikâyete bağlı olmadığından, vazgeçme davayı düşürmez; soruşturma ve kovuşturma re’sen yürür.

Uzlaştırma — CMK m.253. Kasten yaralama suçunda, üçüncü fıkra hariç olmak üzere uzlaştırma uygulanabilir.

Bunun anlamı nettir. m.86/1 ve m.86/2 kapsamındaki yaralamalar kural olarak uzlaştırmaya elverişlidir; buna karşılık m.86/3 kapsamındaki nitelikli yaralamalarda uzlaştırma uygulanmaz.

Kapsam dışı suçlar — CMK m.253/3. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK m.123/A) ve hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez; ısrarlı takip bu listeye 7406 sayılı Kanunla (RG 27.05.2022), hakaretin bütün hâlleri ise 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenmiştir. Ayrıca uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Nereye başvurulur? Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir; kolluğa yapılan şikâyet evrakla birlikte başsavcılığa gönderilir.

Rapor alınmalıdır. Yaralanmanın basit tıbbî müdahale ile giderilip giderilemeyeceği adlî rapor ile belirlenir. Bu nedenle olaydan sonra en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulması, hem tedavi hem de delil bakımından önemlidir.

Suç Bazında Şikâyet, Vazgeçme ve Uzlaştırma

Aile içi bir olay genellikle tek bir suçtan ibaret değildir: aynı tartışmada yaralama, tehdit ve hakaret birlikte görülebilir. Her suçun şikâyet ve uzlaştırma rejimi ayrıdır; bu nedenle “şikâyetimi geri alırsam ne olur?” sorusunun cevabı suç suç verilmelidir.

Tehditte ayrım. Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit şikâyete bağlı değildir; cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir ve suçun kadına karşı işlenmesinde alt sınır dokuz aydan az olamaz (TCK m.106/1). Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehdit ise mağdurun şikâyetine bağlıdır ve iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezası gerektirir. Tehdit kasten yaralama veya mala zarar verme amacıyla yapılmışsa, fail ayrıca bu suçlardan da cezalandırılır (TCK m.106/3).

Israrlı takipte ayrım. Israrlı takip suçu şikâyete bağlıdır (TCK m.123/A-3). Temel cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir; suçun ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi ya da hakkında uzaklaştırma veya konuta, okula, iş yerine yaklaşmama tedbiri bulunan fail tarafından işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.123/A-2). Ayrılık sonrası takip, mesaj ve arama kayıtlarının tarihleriyle saklanması bu nedenle hem şikâyet süresi hem nitelikli hâl bakımından önemlidir.

Birlikte işlenen suçlar. Uzlaştırma kapsamına giren bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Örneğin aynı kişiye karşı basit tehdit ile silahla tehdit birlikte işlenmişse basit tehdit de uzlaştırmaya gönderilmez. Bu kuralın 7571 sayılı Kanunla getirilen bir istisnası vardır: önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâli dışında önödeme kapsamında olduğundan (TCK m.75/6-a-2), basit tehdit ile hakaretin birlikte işlendiği bir olayda tehdit bakımından uzlaştırma yine mümkündür. Eşe veya boşandığı eşe karşı yaralama ise m.86/3-a kapsamında olduğundan her durumda uzlaştırma dışıdır. Uzlaştırma süreci ve dilekçesi için uzlaştırma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Paralel Koruma Yolu: 6284 Sayılı Kanun

Ceza şikâyeti tek başına koruma sağlamaz; bunun için ayrı ve daha hızlı bir mekanizma vardır.

Kapsam — 6284 m.1. Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunmasıdır.

Delil aranmaz — 6284 m.8/3: koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı, geciktirilmeksizin verilir. Bu kararın verilmesi, bu Kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez.

Ceza sürecinden temel farkı budur. Ceza soruşturmasında delil gerekir; 6284 tedbirinde ise beyan yeterlidir ve karar ivedilikle verilir.

Mülkî amir tedbirleri — 6284 m.3. Barınma yeri sağlanması, geçici maddî yardım, psikolojik-meslekî-hukukî ve sosyal rehberlik ve danışmanlık, hayatî tehlike hâlinde geçici koruma ve kreş imkânı bu kapsamdadır.

Kolluğun acil yetkisi — m.3/2. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde barınma ve geçici koruma tedbirleri kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç ilk işgünü içinde mülkî amirin onayına sunar; kırksekiz saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.

Önleyici tedbirler — 6284 m.5. Hâkim; tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmama, müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılma, konuta, okula ve işyerine yaklaşmama, yakınlara ve tanıklara yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme ve silahların kolluğa teslimi gibi tedbirlere karar verebilir.

İhlâlin sonucu — 6284 m.13. Tedbir kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi hâlinde, fiil bir suç oluştursa bile, üç günden on güne kadar zorlama hapsine karar verilir; her tekrarında onbeş günden otuz güne kadar olmak üzere toplam süre altı ayı geçemez.

Masraf alınmaz. Kanun kapsamındaki başvurular ile kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden hiçbir ad altında masraf alınmaz.

Nereye başvurulur? Tedbir talebi aile mahkemesine, mülkî amire ya da kolluğa yapılabilir.

Tazminat yolu. Ayrıca TMK m.24-25 uyarınca kişilik hakkına saldırının önlenmesi, son verilmesi ve hukuka aykırılığının tespiti istenebilir; TBK m.58 uyarınca manevî tazminat talep edilebilir. Boşanma dosyasında ise bu olgular TMK m.162 kapsamında değerlendirilebilir.

Koruma kararı için 6284 koruma kararı yazımıza, ceza ve boşanmanın birlikte yürümesi için ceza davası ve boşanma yazımıza, ispat için delil toplama yazımıza, ısrarlı takip boyutu için TCK 123/A yazımıza, tehdit için tehdit şikâyet dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Dosyasının Boşanma Davasına Etkisi

Aile içi şiddet aynı zamanda özel bir boşanma sebebidir. Eşlerden biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi, pek kötü veya onur kırıcı davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir (TMK m.162/1). Bu sebebe dayanan dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.162/2); affeden tarafın dava hakkı yoktur (TMK m.162/3). Ayrıntı için TMK 162 rehberimize bakabilirsiniz.

Şiddet olgusu ayrıca kusur ve tazminat bakımından önem taşır: boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174/2). Ceza ve boşanma dosyaları birbirinden bağımsız yürür. Hâkim, kusurun olup olmadığına karar verirken ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin hükümleriyle ve ceza hâkimince verilen beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Bu nedenle ceza dosyasında beraat çıkması, boşanma dosyasında şiddet olgusunun tanık, rapor ve kolluk kayıtlarıyla ispat edilmesine engel değildir.

Sıkça Sorulan Sorular