Boşanmadan sonra velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğuyla görüşme, yani kişisel ilişki hakkı kanunla güvence altındadır; ancak bu hak uygulamada sıkça engellenir ve hem ebeveyni hem çocuğu mağdur eder. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararları artık icra daireleri tarafından değil, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 7343 sayılı Kanun ile eklenen Dördüncü Kısmı uyarınca adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilmektedir; Adalet Bakanlığı rehberine göre yeni uygulama 4 Nisan 2022’de 11 il merkezinde başlamış, 8 Mayıs 2023’ten itibaren tüm ülkede yürütülmektedir. Bu yazıda kişisel ilişki hakkının kanuni dayanağını, engelleme hâlinde başvuru sürecini, teslim emrini, disiplin hapsini, itiraz yolunu ve kalıcı çözümleri kanun maddeleriyle anlatıyoruz.
Kişisel ilişki hakkı: TMK m.182, 323, 324 ve 325
TMK m.323 uyarınca ana veya babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan ergin olmayan çocuğu ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir; TMK m.182 uyarınca hâkim boşanma kararında velayet düzenlemesiyle birlikte çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişkisini de düzenler. Bu hak yalnız ebeveynin değil çocuğun da hakkıdır; çocuğun üstün yararına aykırı olmadıkça her iki ebeveynle ilişki kurması onun gelişimi için gereklidir. Kararda görüşmenin günleri, saatleri, yeri ve bayram ile tatil dönemleri belirtilir; belirsiz yazılmış kararlar uygulamada ek uyuşmazlık doğurur.
TMK m.324 uyarınca ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür; kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girerse, ana veya baba bu hakkını özenle kullanmazsa, çocuğa ilgi göstermezse veya başka önemli sebepler varsa bu hak reddedilebilir veya kaldırılabilir. Yani kişisel ilişkinin sınırlanması ancak mahkeme kararıyla mümkündür; velayet sahibinin tek taraflı olarak görüşmeyi kesmesi hukuka aykırıdır. TMK m.325 uyarınca olağanüstü durumlarda çocuğun menfaatine uygun düşmesi koşuluyla büyükanne ve büyükbaba gibi diğer kişilere de kişisel ilişki hakkı tanınabilir. Kişisel ilişkinin nasıl düzenlendiği için TMK m.323 kişisel ilişki ve kişisel ilişki standart takvimi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Tablo 1 — Kişisel ilişki hakkının kanuni çerçevesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hakkın varlığı | Velayeti kendisine verilmeyen ana veya baba çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir | TMK m.323 |
| Düzenleme | Boşanma kararında hâkim çocuğun ana ve babayla kişisel ilişkisini düzenler | TMK m.182 |
| Zedelememe yükümlülüğü | Ana ve babadan her biri diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınır | TMK m.324 |
| Sınırlama veya kaldırma | Çocuğun huzuru tehlikeye girerse veya önemli sebepler varsa hak reddedilebilir veya kaldırılabilir | TMK m.324 |
| Diğer kişiler | Olağanüstü durumlarda çocuğun menfaatine uygunsa büyükanne, büyükbaba gibi kişilere de tanınabilir | TMK m.325 |
| Değiştirme | Yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim gerekli önlemleri alır | TMK m.183 |
| Çocuğun görüşü | İdrak çağındaki çocuğun dinlenmesi | BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m.12 |
Görüşme engellenirse nereye başvurulur? 5395 sayılı Kanun Dördüncü Kısım
30.11.2021 tarihli ve 31675 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu’nun çocuk teslimine ilişkin m.25, 25/a, 25/b ve tazyik hapsini düzenleyen m.341 hükümleri yürürlükten kaldırılmış; Çocuk Koruma Kanunu’na “Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulması” başlıklı Dördüncü Kısım eklenmiştir. Buna göre aile mahkemelerinin çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararları, çocuğun üstün yararı esas alınarak Adalet Bakanlığınca kurulan adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir; müdürlük bulunmayan yerlerde bu görev Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünce yürütülür (5395 s.K. m.41/A-1, 41/A-3). Müdürlüklerde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı görevlendirilir ve teslim işlemleri uzman veya öğretmen eşliğinde, müdürlükçe belirlenen teslim mekânlarında yapılır. Bu nedenle icra dairesine başvurmak artık doğru yol değildir.
İlam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesinde çocuğun yerleşim yeri müdürlüğü yetkilidir (m.41/A-4). Yerine getirme işlemleri 492 sayılı Harçlar Kanunu ve diğer kanunlarda öngörülen harçlardan müstesnadır; avukatlık ücreti dışındaki giderler Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m.41/H). Müdürlük ilam veya tedbir kararını teyit eder, yükümlü taraf ile irtibata geçerek çocuğun üstün yararına göre belirlenen gün ve saatte teslim yerine getirilmesini bildirir, taraflara rehberlik eder ve yapılan tüm işlemleri tutanağa bağlar. Çocuğun üstün yararının gerektirdiği hâllerde müdürlük, yükümlüyle irtibata geçmeye veya teslim emri tebliğine gerek olmaksızın çocuğu doğrudan alıp hak sahibine teslim edebilir (m.41/B-7). Teslim edildikten sonra yükümlü haklı bir sebep olmaksızın çocuğu tekrar alırsa yeni bir hükme veya teslim emrine gerek kalmadan çocuk yeniden hak sahibine teslim edilir (m.41/B-6). Müdürlük işleminin çocuğa zarar vereceği düşünülüyorsa yol, aile mahkemesine şikâyettir; mahkeme işlemlerin yerine getirilmesini durdurabilir (m.41/E-2). Sistemin ayrıntıları için adli destek sistemi, başvuru metni için ADM başvuru dilekçesi örneği sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Tablo 2 — Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü sistemi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Değişiklik | Çocuk teslimi ve kişisel ilişki icradan alınıp müdürlüklere verildi | 7343 s.K. (RG 30.11.2021, 31675); uygulama 8.5.2023’ten itibaren tüm ülkede |
| Yerine getiren merci | Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü; bulunmayan yerde Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü | 5395 s.K. m.41/A-1, 41/A-3 |
| Uzman kadro | Psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı; teslimde uzman veya öğretmen | 5395 s.K. m.41/A-2 |
| Yetkili müdürlük | Çocuğun yerleşim yeri müdürlüğü | 5395 s.K. m.41/A-4 |
| Teslim yeri | Müdürlükçe belirlenen çocuk dostu teslim mekânları | 5395 s.K. m.41/D; Yönetmelik m.20-21 |
| Harç | Yerine getirme işlemleri harçtan müstesna; avukatlık ücreti dışındaki giderler Bakanlık bütçesinden | 5395 s.K. m.41/H |
| İşlemin durdurulması | Müdürlük işlemine şikâyet üzerine aile mahkemesi işlemlerin yerine getirilmesini durdurabilir | 5395 s.K. m.41/E-2 |
Teslim emri, disiplin hapsi ve itiraz: 5395 sayılı Kanun m.41/F
Yükümlü ile irtibat kurulamaz, yükümlü teslimden kaçınır veya çocuk belirlenen yere getirilmezse bu durum tutanağa bağlanır ve yükümlüye derhal teslim emri tebliğ edilir. Teslim emrinde çocuğun belirlenen gün ve saatte belirlenen yere getirilmek zorunda olduğu, getirilmesine engel haklı bir mazeret varsa çocuğun müdürlükçe alınmasının teslim gününden önce talep edilmesi gerektiği, aksi hâlde çocuğun uzman veya öğretmen, gerekirse kolluk eşliğinde zorla alınacağı ve emre uyulmazsa disiplin hapsi uygulanacağı bildirilir. Emir 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir ve kolluk birimleri, zor kullanma dâhil müdürlüğün taleplerini derhâl yerine getirir (m.41/B-3, 41/B-5; kişisel ilişki bakımından m.41/C). Çocuğun hastalığı gibi haklı bir mazeretin teslim gününden önce müdürlüğe bildirilmesi bu nedenle kritiktir.
Eski rejimde İcra ve İflas Kanunu kapsamında tazyik hapsinden söz edilirken yeni rejimde yaptırımın adı disiplin hapsidir ve 5395 sayılı Kanun m.41/F’de kişisel ilişki bakımından iki ayrı hâl düzenlenmiştir (çocuk teslimine ilişkin birinci fıkra ile usul hükümleri aşağıda ayrıca ele alınmıştır). Kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır. Kişisel ilişki için kendisine çocuk teslim edilen hak sahibi, kararda belirtilen sürenin bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmezse, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse dahi üç aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır. Yükümlülük çift yönlüdür: çocuğu göstermeyen kadar geri getirmeyen de yaptırımla karşılaşır. Şikâyete işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi bakar ve şikâyet olunana dilekçe ile duruşma gününü bildiren davetiye gönderilir.
Müdürlüğün işlemlerine karşı yol iki aşamalıdır. Önce, çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesine ilişkin müdürlükçe yapılan işlem ve verilen kararlara karşı, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur (5395 s.K. m.41/E-1). Mahkeme işlemlerin yerine getirilmesini durdurabilir ve dosya üzerinden veya gerektiğinde ilgilileri dinleyerek ivedilikle karar verir (m.41/E-2). Şikâyet üzerine verilen karara karşı ise tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; bu süre 7499 sayılı Kanunla bir haftadan iki haftaya çıkarılmıştır ve 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. İtiraz mercii o yerdeki aile mahkemesi dairelerinin sayısına göre belirlenir; o yerde aile mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde itiraz asliye hukuk mahkemesine yapılır. İtiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.41/E-3). Yükümlü, yerleşim yeri veya iletişim bilgilerinin değişmesi hâlinde yeni bilgilerini müdürlüğe derhal bildirmek zorundadır (m.41/C-3). Velayeti kaldırılmış ebeveyn veya üçüncü derece kan hısmı çocuğu velayet sahibinin yanından kaçırır veya alıkoyarsa TCK m.234 kapsamında suç da gündeme gelir; bunun için çocuğun kaçırılması ve alıkonulması yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo 3 — Teslim emri ve disiplin hapsi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Teslim emri | İrtibat kurulamaz, teslimden kaçınılır veya çocuk getirilmezse tutanak ve derhal tebliğ | 5395 s.K. m.41/B-3, 41/C |
| Emrin içeriği | Belirlenen gün ve saatte getirme zorunluluğu, haklı mazeretin teslim gününden önce bildirilmesi, zorla alma ve disiplin hapsi ihtarı | 5395 s.K. m.41/B-3, 41/C-3 |
| Zorla alma | Uzman veya öğretmen, gerekirse kolluk eşliğinde; kolluk talebi derhâl yerine getirir | 5395 s.K. m.41/B-5 |
| Yükümlünün ihlali | Bir ay içinde şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsi | 5395 s.K. m.41/F |
| Hak sahibinin çocuğu geri getirmemesi | Bir ay içinde şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse dahi, üç aya kadar disiplin hapsi | 5395 s.K. m.41/F |
| Görevli mahkeme | İşlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi | 5395 s.K. m.41/F-4 |
| Müdürlük işlemine şikâyet | Öğrenme veya tebliğden itibaren bir hafta; müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi | 5395 s.K. m.41/E-1 |
| Şikâyet kararına itiraz | Tebliğden itibaren iki hafta (1.6.2024 ve sonrası kararlar; 7499 s.K.); itiraz mercii bir hafta içinde karar verir, karar kesin | 5395 s.K. m.41/E-3 |
Disiplin hapsi yargılaması: 5395 sayılı Kanun m.41/F’nin sekiz fıkrası ve Anayasa Mahkemesi kararı
5395 sayılı Kanun m.41/F yalnız kişisel ilişki ihlalini değil, çocuk teslimine ilişkin ihlali ve şikâyetin hangi mahkemede nasıl görüleceğini de düzenler. Birinci fıkra, çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenlerin, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse dahi, üç aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılacağını öngörür. İkinci fıkra kişisel ilişki kararlarına aykırılık için üç günden on güne kadar, üçüncü fıkra ise sürenin bitiminde çocuğu geri getirmeyen hak sahibi için üç aya kadar disiplin hapsi düzenler. Dördüncü fıkraya göre şikâyete bakacak görevli ve yetkili mahkeme, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesidir.
Yargılama usulü beşinci fıkrada yer alır: şikâyet olunana şikâyet dilekçesi ile birlikte duruşma gün ve saatini bildiren davetiye gönderilir; davetiyede savunma ve delillerini duruşma gününe kadar bildirmesi gerektiği, gelmezse yargılamaya yokluğunda devam olunarak karar verileceği ihtar edilir. Duruşmaya gelen şikâyet olunanın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.147’deki hakları hatırlatılarak savunması alınır; mahkeme ihlali tespit ederse disiplin hapsine, aksi hâlde şikâyetin reddine karar verir. Disiplin hapsi kararları kesinleştikten sonra Cumhuriyet başsavcılığınca infaz edilir ve kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilemez (m.41/F-6). Yedinci fıkra ise önemli bir ayrım içerir: şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde veya birinci ve üçüncü fıkralar bakımından çocuğun velayet hakkı sahibine teslim edilmesi durumunda dava ve bütün sonuçlarıyla ceza düşer. Kişisel ilişki ihlalini düzenleyen ikinci fıkra bu teslim istisnasında sayılmadığından, görüş günü çocuğu getirmeyen yükümlünün sonradan çocuğu göstermesi tek başına cezayı düşürmez; bu durumda dava ancak şikâyetten vazgeçmeyle düşer. Sekizinci fıkraya göre aile mahkemesinin bu madde uyarınca verdiği kararlara karşı m.41/E’nin üçüncü fıkrası uyarınca, yani tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Birinci ve üçüncü fıkralardaki “fiil suç teşkil etse dahi” ibaresi Anayasa Mahkemesi denetiminden geçmiştir. Mahkeme, ibarenin iptali istemini reddetmiş; disiplin hapsinin çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının düzenli biçimde yerine getirilmesini sağlamaya yönelik bir yaptırım olduğunu ve aynı fiil nedeniyle yürütülebilecek ceza soruşturmasıyla birlikte uygulanabileceğini kabul etmiştir (AYM, 25.12.2024, E.2022/6, K.2024/225; RG 24.03.2025, 32851). Bu nedenle çocuğu geri getirmeyen ebeveyn hakkında hem disiplin hapsi hem de koşulları varsa TCK m.234 kapsamında ceza soruşturması gündeme gelebilir. Disiplin hapsi ile tazyik hapsinin farkı için tazyik ve disiplin hapsi yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo 4 — 5395 sayılı Kanun m.41/F fıkra fıkra (8 fıkra)
| Fıkra | Kural | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| 41/F-1 | Çocuk teslimine dair teslim emrine aykırılık veya engelleme: bir ay içinde şikâyet; fiil suç teşkil etse dahi üç aya kadar disiplin hapsi | Velayet veya geçici velayet kararında çocuğu teslim etmeyen yükümlü |
| 41/F-2 | Kişisel ilişkiye dair teslim emrine aykırılık veya engelleme: bir ay içinde şikâyet; üç günden on güne kadar disiplin hapsi | Görüş günü çocuğu getirmeyen velayet sahibi |
| 41/F-3 | Hak sahibi sürenin bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmezse: bir ay içinde şikâyet; fiil suç teşkil etse dahi üç aya kadar disiplin hapsi | Görüşten sonra çocuğu geri getirmeyen ebeveyn |
| 41/F-4 | Görevli ve yetkili mahkeme: işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi | Şikâyet çocuğun değil, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yerde yapılır |
| 41/F-5 | Davetiye, savunma ve delil bildirimi ihtarı; gelmezse yokluğunda karar; CMK m.147 haklarının hatırlatılması | Şikâyet olunan duruşmaya gelmese de karar verilebilir |
| 41/F-6 | Disiplin hapsi kararı kesinleştikten sonra Cumhuriyet başsavcılığınca infaz edilir; kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilemez | Kesinleşmeden infaz yapılmaz; iki yıl içinde infaz edilmeyen karar artık uygulanamaz |
| 41/F-7 | Şikâyetten vazgeçme veya 1. ve 3. fıkralar bakımından çocuğun velayet hakkı sahibine teslimi hâlinde dava ve ceza düşer | Kişisel ilişki ihlalinde (2. fıkra) sonradan teslim cezayı düşürmez; yalnız vazgeçme düşürür |
| 41/F-8 | Aile mahkemesinin bu madde uyarınca verdiği kararlara karşı 41/E-3 uyarınca itiraz edilebilir | Tebliğden itibaren iki hafta (1.6.2024 ve sonrası kararlar); itiraz üzerine verilen karar kesin |
“Çocuk istemiyor”, güvenlik endişesi ve nafaka: TMK m.324 ve 6284 s.K. m.5
Velayet sahibi ebeveyn bazen “çocuk gitmek istemiyor”, “güvenli değil” veya “nafaka ödemiyor” gibi gerekçelerle görüşmeyi engeller. Bu gerekçelerin hiçbiri tek taraflı engellemeyi haklı kılmaz. Çocuğun gerçekten görüşmek istemediği iddia ediliyorsa bunun uzman incelemesiyle araştırılması, idrak çağındaki çocuğun mahkemece dinlenmesi ve gerekirse TMK m.183 uyarınca kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenmelidir; Türkiye’nin taraf olduğu BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m.12 uyarınca görüşlerini oluşturabilecek çocuğun kendisini etkileyen konularda dinlenme hakkı vardır. Çocuğun diğer ebeveyne karşı yönlendirilmesi ise uzman raporlarına yansır ve velayet değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurur; bunun için ebeveyne yabancılaştırma yazımıza bakabilirsiniz.
Gerçek bir güvenlik endişesi varsa çözüm mahkemeden geçer. TMK m.324 uyarınca çocuğun huzuru tehlikeye giriyorsa kişisel ilişki reddedilebilir, kaldırılabilir veya refakatli, yatısız ya da kısa süreli olarak sınırlandırılabilir. Şiddet veya tehdit söz konusuysa 6284 sayılı Kanun m.5 uyarınca hâkim, çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına ya da tümüyle kaldırılmasına tedbir olarak karar verebilir. Nafaka ile kişisel ilişki ise birbirinden bağımsız yükümlülüklerdir: görüşme engellendiği için nafaka kesilemez, nafaka ödenmediği için de çocuk gösterilmemesi hukuka aykırıdır. Her iki uyuşmazlık kendi mekanizmasıyla çözülür; bunun için çocuğu göstermeyen eşe nafaka kesilir mi yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo 5 — Engelleme gerekçeleri ve doğru hukuki yol
| Gerekçe | Tek taraflı engelleme | Doğru yol |
|---|---|---|
| “Çocuk gitmek istemiyor” | Hukuka aykırı; disiplin hapsi riski | Uzman görüşü, çocuğun dinlenmesi, TMK m.183 kapsamında değişiklik talebi |
| Güvenlik endişesi, şiddet veya madde kullanımı | Tek taraflı kesmek aleyhe değerlendirilebilir | Mahkemeden sınırlama veya refakatli görüşme (TMK m.324); 6284 kapsamında tedbir |
| Nafaka ödenmiyor | Kişisel ilişki ile nafaka ayrı yükümlülüktür; engelleme hukuka aykırı | Nafaka için icra takibi ve İİK m.344 |
| Çocuğun hastalığı | Bildirim yapılmazsa ihlal sayılabilir | Teslim gününden önce müdürlüğe mazeret bildirimi |
| Ebeveynin taşınması | Takvimin fiilen uygulanamaması | TMK m.183 kapsamında takvimin yeniden düzenlenmesi |
| Çocuğun gelişimine ağır tehlike | Keyfî erteleme olmaz | Aile mahkemesinden TMK m.324 kapsamında sınırlama; müdürlük işlemine bir hafta içinde şikâyet ve durdurma talebi (5395 s.K. m.41/E) |
Kişisel ilişki kararında neler bulunmalı? Uygulanabilir takvim
Engellemelerin önemli bir kısmı belirsiz yazılmış kararlardan doğar. “Uygun zamanlarda görüşme” gibi genel ifadeler müdürlüğün kararı uygulamasını zorlaştırır ve her görüşme tarihinde yeni tartışma çıkarır. Uygulamada kararlarda genellikle ayın belirli hafta sonlarında belirli saatler arasında yatılı görüşme, yarıyıl tatilinin bir bölümü, yaz tatilinde kesintisiz bir süre ve dinî bayramlarda dönüşümlü görüşme düzenlenir; çocuk çok küçükse yatısız ve kısa süreli, yaşı ilerledikçe genişleyen kademeli bir takvim kurulabilir. Takvimde çocuğun teslim alınacağı ve bırakılacağı adres, saat, ulaşımı kimin sağlayacağı ve telefon veya görüntülü görüşme imkânı da açıkça yazılmalıdır.
Dava açılırken veya kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenirken bu unsurların dilekçede somut olarak önerilmesi, mahkemenin çocuğun yaşına ve tarafların yaşadığı şehirlere uygun bir düzen kurmasını kolaylaştırır. Ebeveynlerin farklı şehirlerde yaşadığı dosyalarda hafta sonu görüşmeleri yerine daha uzun ama daha seyrek görüşmeler ve yol masraflarının paylaşımı değerlendirilir. Karar uygulanamaz hâle gelmişse TMK m.183 kapsamında değişiklik talebi en doğru yoldur.
Boşanma davası sürerken görüşme: TMK m.169 geçici önlemleri
Kişisel ilişki sorunu çoğu zaman boşanma kararından önce, dava sürerken başlar: ebeveynlerden biri çocukla birlikte evden ayrılır ve diğer ebeveynin çocuğu görmesini engeller. Bu dönemde henüz kesinleşmiş bir velayet kararı yoktur; ancak TMK m.169 uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan ve özellikle çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. Bu kapsamda geçici velayet ile birlikte diğer ebeveynle geçici kişisel ilişki düzeni kurulması istenmelidir. Geçici önlem niteliğindeki bu tedbir kararları da 5395 sayılı Kanun’un Dördüncü Kısmı uyarınca adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünce yerine getirilir ve aykırılık aynı yaptırıma tabidir.
Dava sürerken çocuğun tek taraflı olarak görüştürülmemesi, velayet değerlendirmesinde ebeveynin diğer ebeveynle ilişkiyi destekleme kapasitesinin zayıf olduğu yönünde değerlendirilebilir. Bu nedenle ayrılık anında çocuğun kimde kalacağına ve diğer ebeveynle nasıl görüşeceğine ilişkin geçici önlem talebinin dava dilekçesinde veya ilk duruşmada açıkça dile getirilmesi, hem çocuğun düzenini korur hem de sonraki uyuşmazlıkları azaltır.
Hak sahibinin de yükümlülükleri var: Yönetmelik m.42 ve dosyanın işlemden kaldırılması
Dördüncü Kısmın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, 04.08.2022 tarihli ve 31913 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik’te düzenlenmiştir (5395 s.K. m.41/İ). Yönetmelik uyarınca başvuru sırasında ilam veya tedbir kararının müdürlüğe ibrazı zorunludur ve hak sahibinin kendisine nasıl ulaşılacağına ilişkin bilgileri kayda geçirilir (m.25). Mahkeme refakatli görüşmeye karar vermişse kişisel ilişki müdürlükçe belirlenen teslim mekânında uzman veya öğretmen refakatinde gerçekleşir; refakatçi gerektiğinde mesleki müdahalede bulunur ve gözlemlerini rapora bağlar (m.38). Bu raporlar daha sonra kişisel ilişkinin genişletilmesi veya sınırlanması davalarında önemli delil hâline gelir.
Hak sahibinin göz ardı ettiği en önemli hüküm Yönetmelik m.42’dir. Teslim emrinin tebliğinden sonraki dönemde hak sahibi, çocuğu teslim almaya geleceğini teslim saatinden en az kırk sekiz saat önce müdürlüğe bildirdiği hâlde haklı bir mazeret olmaksızın art arda iki kez veya bir yılda üç kez gelmezse, uzman veya öğretmenin bildirimi üzerine dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine müdür tarafından karar verilir (m.42/1). Buna karşılık yükümlü en az bir yıl boyunca emrin gereğini usulüne uygun biçimde yerine getirir ve sonraki dönemde de mahkeme kararına uyacağını taahhüt ederse, uzman veya öğretmenin kanaati alınarak dosya işlemden kaldırılabilir; yükümlü taahhüdünü yerine getirmezse hak sahibinin talebi üzerine kendisine doğrudan teslim emri tebliğ edilir (m.42/2). Aynı kurallar 5395 sayılı Kanun m.41/C-12 ve 41/C-13’te kanun düzeyinde de yer alır. Kısacası sistem, görüşmeye düzenli gelmeyen hak sahibini de, uzun süre karara uyan yükümlüyü de dikkate alır. Uygulamaya ilişkin örnek düzenlemeler için kişisel ilişki standart takvimi yazımıza bakabilirsiniz.
Tablo 6 — Yönetmelik ve 5395 sayılı Kanuna göre uygulama kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvuru | İlam veya tedbir kararının müdürlüğe ibrazı zorunlu; hak sahibinin iletişim bilgileri kayda geçirilir | Yönetmelik m.25/1-2, m.32 |
| Teslim mekânı | İşlemler müdürlükçe belirlenen teslim mekânlarında yapılır; mekânlar valilik veya belediyelerce belirlenir ya da oluşturulur | Yönetmelik m.20-21; 5395 s.K. m.41/D |
| Refakatli görüşme | Mahkeme kararı varsa kişisel ilişki teslim mekânında uzman veya öğretmen refakatinde yapılır; gözlemler rapora bağlanır | Yönetmelik m.38/2-3 |
| Hak sahibinin gelmemesi | 48 saat önce bildirdiği hâlde haklı mazeret olmaksızın art arda iki kez veya bir yılda üç kez gelmezse dosya işlemden kaldırılır, teslim emri hükümsüz olur | 5395 s.K. m.41/C-12 · Yönetmelik m.42/1 |
| Yükümlünün uyumu | Bir yıl boyunca emre uyan ve taahhütte bulunan yükümlü için dosya kaldırılabilir; taahhüt ihlal edilirse doğrudan teslim emri tebliğ edilir | 5395 s.K. m.41/C-13 · Yönetmelik m.42/2 |
| Adres değişikliği | Yerleşim yeri veya iletişim bilgilerindeki değişiklik müdürlüğe derhal bildirilir | 5395 s.K. m.41/C-3 |
| Görüntülerin yayımlanması | 5395 m.41/G bu hâlde 5651 m.9’a atıf yapar; m.9 iptal edildiğinden kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir, özel hayatta 5651 m.9/A yolu kullanılır | 5395 s.K. m.41/G; TMK m.24-25; HMK m.389; 5651 s.K. m.9/A |
Engellemeyi belgelemek ve yurt dışı boyutu: 5717 sayılı Kanun
Her engelleme mutlaka resmî kayda geçirilmelidir. Müdürlük tutanakları en güçlü belgedir; bunun yanında görüşme günü teslim yerinde hazır bulunulduğunu gösteren kayıtlar, karşı tarafla yapılan yazışmalar, tanık beyanları ve okul kayıtları saklanmalıdır. Hak sahibi de karara birebir uymalıdır: kararda yazan gün, saat ve yere uyulması, çocuğun süresinde geri getirilmesi ve adres ya da iletişim bilgisindeki değişikliğin müdürlüğe bildirilmesi karşı tarafın kusurunu netleştirir. Çocuğa hukuki süreçlerin anlatılması veya diğer ebeveyn hakkında olumsuz telkinde bulunulması ise uzman raporlarına yansır.
Çocuk başka bir ülkede yaşıyorsa veya yurt dışına götürülmüşse Türkiye’nin taraf olduğu 1980 Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun devreye girer. Bu Kanun yalnız çocuğun iadesini değil, şahsi ilişki kurulmasını da kapsar; merkezi makam Adalet Bakanlığıdır ve görevler mahallî Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla yürütülür (5717 s.K. m.3, m.4). Bu Kanunun uygulanmasından doğan dava ve işlerde görevli mahkeme aile mahkemesidir (m.6); çocuğun iadesi davaları merkezi makam adına mahallî Cumhuriyet başsavcılığınca açılır (m.7/2). 7343 sayılı Kanunla değişik m.18/1 uyarınca çocuğun iadesine veya şahsi ilişki kurulmasına dair ilamlar, 5395 sayılı Kanun’un Dördüncü Kısım hükümlerine göre teslim emri tebliğ edilmeksizin yerine getirilir; işlemler sırasında psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı gibi uzmanlar, yeterli sayıda değillerse öğretmen hazır bulundurulur (m.21). Bu Kanuna özgü bir güvence olarak, ilamın yerine getirilmesinin çocuğun fiziksel ve duygusal gelişimini ağır bir tehlike altında bırakacağı uzman tarafından tespit edilirse adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü talep üzerine veya re’sen tehlike ortadan kalkıncaya kadar teslim işlemlerini erteler (m.22/1).
Kalıcı çözüm: kişisel ilişkinin veya velayetin değiştirilmesi — TMK m.183
Engelleme süreklilik kazanmışsa yalnızca disiplin hapsi yolu yeterli olmayabilir. TMK m.183 uyarınca ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır; maddedeki “gibi” ifadesi sayımın sınırlayıcı olmadığını gösterir ve süreklilik kazanmış engelleme de bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu yolla kişisel ilişkinin süre, sıklık ve teslim yeri bakımından uygulanabilir biçimde yeniden düzenlenmesi istenebilir. TMK m.324’teki zedelememe yükümlülüğünü ağır ve sürekli biçimde ihlal eden velayet sahibi bakımından velayetin değiştirilmesi talebi de gündeme gelebilir; ancak mahkeme bu değerlendirmeyi daima çocuğun üstün yararı ekseninde yapar.
Bu davalarda en güçlü deliller müdürlük tutanaklarıdır; ayrıca yazışmalar, tanık beyanları ve okul kayıtları sunulmalı, sosyal inceleme raporu ile uzman görüşü alınması istenmelidir. Dava 4787 sayılı Kanun m.4 uyarınca aile mahkemesinde görülür ve dava süresince TMK m.169 kapsamında geçici görüşme düzeni talep edilebilir. Uzman raporlarının değerlendirilmesi için uzman raporunun bağlayıcılığı, velayet değişikliği için velayet değişikliği davası yazılarımıza bakabilirsiniz. Kişisel ilişki ve teslim süreçleriniz için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Tablo 7 — Kalıcı çözümler
| Talep | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi | Uygulanabilir takvim, teslim yeri ve şekli | TMK m.183 |
| Velayetin değiştirilmesi | Sürekli ve kasıtlı engelleme ebeveynin tutumu olarak değerlendirilir | TMK m.183 · m.324 |
| Uzman incelemesi | Çocuğun görüşü ve ilişkinin niteliği | HMK m.266 · 4787 s.K. |
| Geçici önlem | Dava süresince görüşme düzeni | TMK m.169 |
| Çocuğun dinlenmesi | İdrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması | BM ÇHS m.12 |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi | 4787 s.K. m.4 |
Teslim emrine aykırılık nedeniyle disiplin hapsi şikâyet dilekçesi örneği
Aşağıdaki metin, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünün teslim emrine rağmen çocuğu kişisel ilişki için getirmeyen yükümlüye karşı yapılacak şikâyet için hazırlanmış genel bir şablondur. Şikâyet ihlalden itibaren bir ay içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine yapılmalıdır.
[ … ] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİNE
ŞİKÂYETÇİ (HAK SAHİBİ): [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [ … ]), [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [Adres]
ŞİKÂYET OLUNAN (YÜKÜMLÜ): [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [ … ]), [Adres]
KONU: Kişisel ilişki kurulmasına dair karar gereğince düzenlenen teslim emrine aykırı davranan şikâyet olunan hakkında 5395 sayılı Kanun m.41/F uyarınca disiplin hapsi verilmesi istemidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil ile müşterek çocuk arasında kişisel ilişki kurulmuştur (TMK m.182, m.323)
[ … ] Aile Mahkemesinin [ … ] E., [ … ] K. sayılı ve …/…/20… tarihinde kesinleşen kararıyla müşterek çocuğun velayeti şikâyet olunana verilmiş, müvekkil ile çocuk arasında her ayın birinci ve üçüncü hafta sonu cumartesi saat 10.00’dan pazar saat 18.00’e kadar kişisel ilişki kurulmuştur (Ek-1).
2. Teslim emri usulüne uygun tebliğ edildiği hâlde çocuk getirilmemiştir (5395 s.K. Dördüncü Kısım)
Müvekkil …/…/20… tarihinde [ … ] Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurmuş, müdürlükçe şikâyet olunanla irtibata geçilmiş, ancak şikâyet olunan …/…/20… tarihli teslim gününde çocuğu teslim yerine getirmemiştir. Bunun üzerine düzenlenen teslim emri …/…/20… tarihinde şikâyet olunana tebliğ edilmiş (Ek-2), buna rağmen …/…/20… tarihindeki teslim gününde de çocuk getirilmemiş ve durum müdürlükçe tutanağa bağlanmıştır (Ek-3). Şikâyet olunan teslim gününden önce herhangi bir mazeret bildiriminde bulunmamıştır. Şikâyet olunanın çocuğun görüşmek istemediğini ileri süreceği anlaşılmaktadır; ancak kişisel ilişkinin sınırlandırılması ancak mahkeme kararıyla mümkün olup TMK m.324 uyarınca velayet sahibi diğer ebeveynin kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür.
3. Şikâyet süresinde yapılmıştır (5395 s.K. m.41/F)
Teslim emrine aykırı davranış …/…/20… tarihinde gerçekleşmiş olup şikâyet bir aylık süre içinde yapılmaktadır.
HUKUKİ SEBEPLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182, 323, 324; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/A, 41/C ve 41/F; Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik.
DELİLLER: Kişisel ilişki kararı, müdürlük başvuru ve tutanakları, teslim emri ve tebliğ belgesi, yazışmalar ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; şikâyet olunanın duruşmaya davetine ve teslim emrine aykırı davranışı nedeniyle 5395 sayılı Kanun m.41/F uyarınca disiplin hapsiyle cezalandırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. …/…/20…
Şikâyetçi Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
İlgili Rehberler
- Çocuk Görüşmek İstemiyorsa Zorlanabilir mi?
- 📘 Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
- Boşanma Sonrası Çocukla Kişisel İlişki (TMK m.323): Hâkim Takdiri, Sür
- Çocukla Kişisel İlişki Dilekçesi Örneği (2026) — ADM Başvurusu
- Boşanmadan Sonra Çocukla Görüşme (Kişisel İlişki) Hakkı Nasıl Düzenlen
- Kişisel İlişki Standart Takvimi (2026): Örnek Düzenlemeler ve Teslim U
- Çocukla Görüşme Günleri Nasıl Değiştirilir? Kişisel İlişkinin Yeniden
Babanın bütün hakları tek yerde: Velayet, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımı için Boşanmada Erkeğin Hakları 2026 yazımıza bakın.
Karar yokken görüşme engelleniyorsa: Eşiniz çocukları alıp gittiyse ve henüz kişisel ilişki kararı yoksa, TMK 197 ve tedbir yolunu Eşim Çocukları Alıp Ailesinin Yanına Gitti: Dava Yokken İlk 48 Saat rehberinde anlattık.
Refakat şartı: Refakatli görüşme kararının dayanakları, refakatçi seçimi ve kaldırılması için Gözetim Altında (Refakatli) Görüşme Kararı yazımıza bakın.
Telefonların açtırılmaması: Velayet sahibinin telefon ve görüntülü görüşmeyi engellemesinin TMK 324/1 ve velayet yönünden sonuçları için Çocukla Telefon ve Görüntülü Görüşme Hakkı yazımıza bakın.
Ankara’da görüş engelleniyorsa: Hangi müdürlüğe başvurulacağı, disiplin hapsi şikâyeti ve itiraz süreleri için Ankara’da Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki: Adli Destek Birimleri yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğumu göstermiyorlar, nereye başvurmalıyım?
Çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne; müdürlük yoksa Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne (5395 s.K. m.41/A). 7343 sayılı Kanun sonrasında icra dairesine başvurulmaz; yerine getirme işlemleri harçtan müstesnadır (m.41/H).
Kişisel ilişki kimin hakkıdır?
TMK m.323 uyarınca velayeti kendisinde olmayan ana veya babanın, aynı zamanda çocuğun hakkıdır. TMK m.325 uyarınca olağanüstü durumlarda büyükanne ve büyükbaba gibi diğer kişilere de tanınabilir.
Karara uymayan ebeveyne ne olur?
5395 sayılı Kanun m.41/F uyarınca teslim emrine aykırı davranan yükümlü, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır.
Çocuğu aldıktan sonra geç getirirsem ne olur?
Hak sahibi kararda belirtilen sürenin bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmezse, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine fiil suç teşkil etse dahi üç aya kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır.
Artık tazyik hapsi mi disiplin hapsi mi uygulanıyor?
Yeni rejimde 5395 sayılı Kanun uyarınca disiplin hapsi uygulanır; eski İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki tazyik hapsi uygulaması yerini bu düzenlemeye bırakmıştır.
Çocuk hastaysa ne yapmalıyım?
Teslim emrinde belirtildiği gibi haklı mazeretin teslim gününden önce müdürlüğe bildirilmesi ve çocuğun müdürlükçe alınmasının talep edilmesi gerekir; sonradan yapılan açıklama ihlal sonucunu ortadan kaldırmayabilir.
Teslim nerede yapılır, çocuk karakola götürülür mü?
Teslim işlemleri müdürlükçe belirlenen çocuk dostu teslim mekânlarında uzman veya öğretmen eşliğinde yapılır; kolluk yalnızca zorla alma gerektiğinde ve gerekli görülürse eşlik eder.
Müdürlüğün işlemine itiraz edebilir miyim?
Evet. 5395 sayılı Kanun m.41/E uyarınca müdürlük işlemine karşı öğrenme veya tebliğden itibaren bir hafta içinde müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyet edilir. Şikâyet üzerine verilen karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (7499 s.K.; 1 Haziran 2024 ve sonrası kararlar); itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Çocuğun güvenliğinden endişeliyim, görüşmeyi kesebilir miyim?
Tek taraflı kesmek hukuka aykırıdır. TMK m.324 uyarınca mahkemeden sınırlama, refakatli görüşme veya kaldırma istenmeli; şiddet varsa 6284 sayılı Kanun m.5 kapsamında tedbir talep edilmelidir.
Şikâyet için süre var mı?
Evet. 5395 sayılı Kanun m.41/F uyarınca teslim emrine aykırılık veya çocuğun süresinde geri getirilmemesi nedeniyle disiplin hapsi için şikâyetin bir ay içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine yapılması gerekir.
Nafaka ödenmiyorsa çocuğu göstermeyebilir miyim?
Hayır. Kişisel ilişki ile nafaka ayrı yükümlülüklerdir; nafaka için icra takibi ve İİK m.344 yolu işletilir, çocuğun gösterilmemesi disiplin hapsi riski doğurur.
Boşanma davası sürerken eşim çocuğu göstermiyor, ne yapabilirim?
TMK m.169 uyarınca aile mahkemesinden geçici kişisel ilişki düzeni kurulmasını isteyebilirsiniz. Bu tedbir kararı da adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğünce yerine getirilir ve aykırılık 5395 sayılı Kanun kapsamında yaptırıma tabidir.
Büyükanne ve büyükbaba torunla görüşme isteyebilir mi?
TMK m.325 uyarınca olağanüstü durumlarda, çocuğun menfaatine uygun düşmesi koşuluyla diğer kişilere, özellikle hısımlara kişisel ilişki hakkı tanınabilir; bu talep aile mahkemesinden istenir.
Çocuk yurt dışındaysa kişisel ilişki nasıl sağlanır?
5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun şahsi ilişki kurulmasını da kapsar; merkezi makam olan Adalet Bakanlığına başvurulur ve ilamlar 5395 sayılı Kanun’un Dördüncü Kısmına göre yerine getirilir.
Kişisel ilişki kararı belirsiz yazılmış, ne yapmalıyım?
Gün, saat, teslim yeri ve tatil dönemlerini somut olarak içeren yeni bir düzenleme için TMK m.183 kapsamında aile mahkemesine başvurulabilir; belirsiz kararlar müdürlükte uygulama sorunu doğurur.
Engelleme sürekli hâle geldiyse ne yapabilirim?
TMK m.183 uyarınca kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini veya koşulları varsa velayetin değiştirilmesini aile mahkemesinden isteyebilirsiniz; müdürlük tutanakları bu davada en güçlü delildir.
Görüşmeye birkaç kez gitmezsem dosyam kapanır mı?
Evet. 5395 sayılı Kanun m.41/C-12 ve Yönetmelik m.42/1 uyarınca hak sahibi, teslim saatinden en az kırk sekiz saat önce geleceğini bildirdiği hâlde haklı mazeret olmaksızın art arda iki kez veya bir yılda üç kez gelmezse dosya işlemden kaldırılır ve teslim emri hükümsüz hâle gelir.
Çocuğu sonradan gösterirse disiplin hapsi davası düşer mi?
5395 sayılı Kanun m.41/F-7 uyarınca şikâyetten vazgeçilirse dava ve ceza düşer. Çocuğun velayet hakkı sahibine teslimi ise yalnız çocuk teslimi (1. fıkra) ve çocuğun geri getirilmemesi (3. fıkra) hâllerinde cezayı düşürür; kişisel ilişki ihlalinde (2. fıkra) sonradan teslim tek başına yeterli değildir.
Disiplin hapsi ile TCK 234 aynı anda uygulanabilir mi?
Evet. m.41/F’nin birinci ve üçüncü fıkraları “fiil suç teşkil etse dahi” disiplin hapsi öngörür; Anayasa Mahkemesi bu ibarenin iptali istemini reddetmiştir (E.2022/6, K.2024/225). Koşulları varsa çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu ayrıca soruşturulabilir.
Teslim sırasında çekilen görüntüler internete konulursa ne yapabilirim?
5395 sayılı Kanun m.41/G, çocuk teslimi veya kişisel ilişki işlemleri sırasında kayda alınan ses veya görüntülerin internette yayımlanmasıyla kişilik hakları ihlal edilenlerin 5651 sayılı Kanun m.9 uyarınca içeriğin çıkarılmasını veya erişimin engellenmesini isteyebileceğini düzenler. Ancak atıf yapılan 5651 m.9, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiş, iptal 10/10/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir; bu nedenle bugün kişilik hakkı davası ve ihtiyati tedbir (TMK m.24-25; HMK m.389), özel hayata ilişkin içerikte ise Siber Güvenlik Başkanlığına başvuru (5651 s.K. m.9/A) yolu kullanılır.
Refakatli görüşme nasıl yapılır?
Mahkeme uzman veya öğretmen refakatine karar vermişse kişisel ilişki müdürlükçe belirlenen teslim mekânında bu kişilerin refakatinde gerçekleşir; refakatçi gerektiğinde mesleki müdahalede bulunur ve gözlemlerini rapora bağlar (Yönetmelik m.38/2-3).
Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından güncel mevzuat esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir.
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Karar Arama — karararama.yargitay.gov.tr
- 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Yön ve Kapsamına Dair Kanun (m.3, 4, 6, 7, 18, 21) — mevzuat.gov.tr
- 7343 sayılı Kanun — Resmî Gazete 30.11.2021, 31675 — resmigazete.gov.tr
- Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik — Resmî Gazete 04.08.2022, 31913 — resmigazete.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararları (E.2022/6, K.2024/225) — anayasa.gov.tr
- Adalet Bakanlığı Mağdur Hakları Daire Başkanlığı — çocuk teslimi rehberi ve görüşler — magdur.adalet.gov.tr
Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.
📚 İlgili Rehberler
- Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Çocukla Kişisel İlişki (Görüş Günleri) Nasıl Düzenlenir?
- Çocuğu Göstermeyen Eşe Nafaka Kesilir mi? İki Ayrı Yükümlülüğün Hukuku
- Boşanmadan Sonra Çocukla Görüşme (Kişisel İlişki) Hakkı Nasıl Düzenlenir?
- Boşanmış Ebeveynin Çocuğu Görüş Saatinde Geç Getirmesi: Yaptırım
- Velayeti Olan Eş Çocuğu Diğer Ebeveynden Soğutursa Ne Olur?


