Çocuğu Göstermeyen Eşe Nafaka Kesilir mi? İki Ayrı Yükümlülüğün Hukuku
23 Mayıs 2026

Çocuğu Göstermeyen Eşe Nafaka Kesilir mi? İki Ayrı Yükümlülüğün Hukuku

Kısa cevap: Hayır. Çocuğunu göstermeyen eşe karşı nafakayı kendiliğinden kesmek hukuken mümkün değildir; çünkü Türk hukukunda iştirak nafakası ile çocukla kişisel ilişki, birbirinin şartı olmayan iki ayrı yükümlülüktür. Biri ihlâl edildiğinde diğerini askıya almak, mağduriyeti gidermek yerine iki ayrı yaptırım riskini aynı anda doğurur. Bu rehberde her iki senaryonun sonuçlarını ve doğru hukuki yolları açıklıyoruz.

Net Cevap: Hayır. Çocuğu göstermemek nafakayı kendiliğinden kesme hakkı vermez; nafaka ancak mahkeme kararıyla azaltılır veya kaldırılır (iştirak nafakasında TMK m.331, yoksulluk nafakasında TMK m.176/3-4). Nafaka alacağı, alacaklının rızası olmadıkça takasla da düşürülemez (TBK m.144). Ödemeyi durduran borçlu icra takibi ve İİK m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsiyle karşılaşır. Çocuğu göstermeyen ebeveyne karşı doğru yol, kişisel ilişki kararıyla adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurmaktır (5395 sayılı Kanun m.41/C). Kişisel ilişki emrine aykırı davranana, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsi verilir (m.41/F); engelleme sürerse velayet değiştirilebilir (TMK m.324/3).

⚖️ Temel ilke: Nafaka, ebeveynler arasındaki bir alacak gibi görünse de gerçekte çocuğun hakkıdır; kişisel ilişki de hem çocuğun hem görüş hakkı tanınan ebeveynin hakkıdır. İkisi de mahkeme kararına dayanır ve yalnızca hukuki yollarla değiştirilebilir.

İki Ayrı Yükümlülük: Hukuki Temel

TMK m.182/3 uyarınca velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır; uygulamada iştirak nafakası olarak bilinen yükümlülük budur. Bu borç boşanmadaki kusurdan bağımsızdır: kusursuz olan eş de, velayeti almadıysa iştirak nafakası öder. Velayeti alan ebeveynin çalışıyor olması da nafakayı ortadan kaldırmaz; ölçüt çocuğun ihtiyaçları ve tarafların malî güçleridir.

Kişisel ilişki ise aynı kararın öbür yüzüdür: mahkeme, çocuğun üstün yararını gözeterek görüş günlerini ve teslim düzenini belirler. Yargıtay uygulamasında bu iki yükümlülük birbirine karşılık (şart) olarak kurgulanmaz; “o çocuğu göstermiyor, ben de ödemem” ya da “o ödemiyor, ben de göstermem” savunması hukuken korunmaz.

Kanuni Dayanaklar: Her Yükümlülüğün Kendi Yaptırımı Var

Nafaka ile kişisel ilişkinin bağımsızlığı yalnızca bir yargı içtihadı değil, kanunun yapısından çıkan bir sonuçtur. Her yükümlülüğün ayrı bir dayanağı, ayrı bir yaptırımı ve ayrı bir değiştirme yolu vardır. İştirak nafakasının miktarı çocuğun ihtiyaçlarına, ana ve babanın hayat koşullarına ve ödeme güçlerine göre belirlenir ve her ay peşin ödenir (TMK m.330); durum önemli ölçüde değişirse hâkim istem üzerine miktarı yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331). Kişisel ilişki ise boşanma kararında düzenlenir (TMK m.182/1) ve 2021’den bu yana 5395 sayılı Kanunun 41/A-41/İ maddeleri uyarınca müdürlükler aracılığıyla yerine getirilir.

Yükümlülükler, dayanakları ve değiştirme yolları
YükümlülükDayanakİhlalin yaptırımıDeğiştirme veya kaldırma
İştirak nafakasıTMK m.182/3, m.327-330İcra takibi; İİK m.344 tazyik hapsiDava ile (TMK m.331)
Yoksulluk nafakasıTMK m.175İcra takibi; İİK m.344 tazyik hapsiDava ile (TMK m.176/3-4)
Tedbir nafakası (dava süresince)TMK m.169İcra takibi; İİK m.344 tazyik hapsiAynı davada değişiklik talebi
Kişisel ilişkiye uymaTMK m.182/1, m.323Müdürlük aracılığıyla yerine getirme; 3-10 gün disiplin hapsi (5395 m.41/C, m.41/F-2)TMK m.183; m.324/2
Çocuğu süre sonunda geri getirmeTMK m.323; 5395 m.41/CÜç aya kadar disiplin hapsi (m.41/F-3)TMK m.324/2
Çocuk teslimi (velayet)TMK m.182/1Teslim emri; üç aya kadar disiplin hapsi (m.41/B, m.41/F-1)Velayetin değiştirilmesi davası
Kişisel ilişki düzenlemesine uyma (velayet sahibi)TMK m.182/2, m.324/3Velayetin değiştirilmesiÇocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla

Takas da yapılamaz. Nafaka borçlusu, karşı tarafa karşı bir alacağı olduğunu ileri sürerek nafakadan mahsup yapamaz: nafaka ve işçi ücreti gibi, alacaklının ve ailesinin geçimi için zorunlu alacaklar, alacaklının rızası olmadıkça takas yoluyla sona erdirilemez (TBK m.144). Görüşmenin engellenmesinden doğan zarar iddiası da bu nedenle nafaka borcundan düşülemez.

Artış hükmü de aynı güvencededir. Hâkim, istem hâlinde iştirak nafakasının gelecek yıllardaki miktarını tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebilir (TMK m.182/4). Kararda böyle bir artış hükmü varsa borçlu yalnızca ilk miktarı değil, hükümde belirlenen artışı da ödemekle yükümlüdür; artışı uygulamayan borçlu hakkında da aynı icra ve tazyik yolları işler. Artış hesabı için nafaka hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

“Çocuğumu Göstermiyor, Nafakayı Keseyim” Derseniz Ne Olur?

Nafaka mahkeme kararıyla bağlanmıştır; borçlunun tek taraflı kararıyla sona ermez. Ödemeyi durdurursanız sizi bekleyen sonuçlar şunlardır:

İcra takibi ve birikmiş borç. Alacaklı ebeveyn, ödenmeyen aylar için faiziyle birlikte icra takibi başlatabilir. Uygulamada her aylık nafaka taksiti için on yıllık süre, o taksitin ödenmesi gereken tarihten itibaren işler; ödenmeyen aylar birikerek büyür.

Tazyik hapsi riski. İİK m.344 uyarınca, nafaka kararına uymayan borçlu hakkında alacaklının şikâyetiyle üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir. Bu yaptırımın amacı cezalandırmak değil ödemeyi sağlamaktır: birikmiş borç ödendiğinde borçlu tahliye edilir. Sürecin işleyişini nafaka şikâyeti rehberimizde ve zorlama hapsi rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Kusur hanesine yazılır. Görüşün engellenmesinden şikâyetçi olan tarafın kendi yükümlülüğünü ihlâl etmesi, açacağı davalarda (ör. velayet değişikliği) elini zayıflatır.

Nafaka Ancak Dava ile Kaldırılır veya İndirilir

Durum gerçekten değişmişse — geliriniz düşmüşse, çocuğun ihtiyaçları farklılaşmışsa — doğru yol ödemeyi kesmek değil, TMK m.331 uyarınca nafakanın yeniden belirlenmesi ya da kaldırılması için dava açmaktır. Hâkim, tarafların ve çocuğun güncel durumunu inceleyerek miktarı uyarlar. Hangi hâllerde nafakanın tamamen kalkabileceğini bu rehberde inceledik. Çocuğun gösterilmemesi, tek başına iştirak nafakasını kaldırma sebebi değildir; çünkü nafaka ebeveyne değil çocuğa aittir.

Yoksulluk Nafakası Bakımından: TMK m.176/3’ün Sınırlı Sayımı

Başlıktaki soru çoğu zaman eşe ödenen yoksulluk nafakası için de sorulur. Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Çocuğun gösterilmemesi bu sebepler arasında yer almaz. Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın artırılması veya azaltılması ise ayrı bir davayla istenebilir (TMK m.176/4). Yoksulluk nafakasına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin 4 Haziran 2026 tarihli iptal kararı da dikkate alınmalıdır; ayrıntılar aşağıdaki güncel notta yer almaktadır. Nafakanın hangi hâllerde kalkacağı için TMK m.176 rehberimize bakabilirsiniz.

Dava Sürerken: Geçici Kişisel İlişki ve Tedbir Nafakası

Aynı bağımsızlık ilkesi boşanma davası devam ederken de geçerlidir. Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan ve özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Bu kapsamda verilen tedbir nafakası ile geçici kişisel ilişki kararı da birbirinin şartı değildir. 5395 sayılı Kanundaki yerine getirme sistemi yalnız kesinleşmiş ilamları değil, çocuk teslimi ve kişisel ilişkiye ilişkin tedbir kararlarını da kapsar; bu nedenle dava sürerken verilen geçici görüşme kararına uyulmaması hâlinde de müdürlüğe başvurulabilir ve m.41/F’deki şikâyet yolu işletilebilir. Geçici düzenin ayrıntısı için geçici velayet rehberimize bakabilirsiniz.

Doğru Yol: Görüşü Engelleyen Ebeveyne Karşı Hukuki Adımlar

2021’de yapılan reformla çocuk teslimi ve kişisel ilişkinin icrası, icra dairelerinden alınarak Adalet Bakanlığı bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerine (ADM) verildi (ÇKK m.41/A ve devamı). Karara rağmen çocuğunuzu göremiyorsanız izlenecek yol şudur:

1) ADM başvurusu. Kişisel ilişki kararınızla müdürlüğe başvurursunuz; süreç psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı gibi uzmanlar eşliğinde ve masrafsız yürütülür. Müdürlük, yükümlü ebeveyne çocuğu belirlenen gün ve yerde hazır etmesi için ihtarda bulunur (ÇKK m.41/B-41/C). Sürecin tamamını çocuk teslimi ve ADM rehberimizde adım adım anlattık.

2) Disiplin hapsi şikâyeti. Kişisel ilişki kurulmasına dair emre aykırı davranan kişi hakkında, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine aile mahkemesince üç günden on güne kadar disiplin hapsine karar verilebilir (ÇKK m.41/F-2). Çocuk teslimine ilişkin (velayet) teslim emrine aykırılıkta ise üç aya kadar disiplin hapsi öngörülmüştür (m.41/F-1). Bu yaptırım ertelenemez, seçenek yaptırıma çevrilemez ve adli sicile işlenmez; çocuk teslim edildiğinde ise dava bütün sonuçlarıyla düşer — yani amaç hapis değil, görüşün fiilen sağlanmasıdır.

3) Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi. Mevcut görüş düzeni çocuğun yaşına veya koşullara artık uymuyorsa, düzenin değiştirilmesi mahkemeden istenebilir.

4) Velayetin değiştirilmesi davası. Engelleme süreklilik kazanmışsa bu tutum, velayet görevinin kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir ve velayetin diğer ebeveyne verilmesi sonucunu doğurabilir. Görüş engellemesiyle ilgili tüm hakları bu rehberde, teslim saatlerine uyulmaması hâlini ise geç getirme yazımızda topladık.

Çocuk Görüşmek İstemiyorsa: Yönetmelikteki Özel Usul

Her görüşme engeli velayet sahibinin kastından kaynaklanmaz; bazen çocuğun kendisi diğer ebeveynle gitmek istemez. Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik (RG 04.08.2022, sayı 31913) bu hâli ayrıca düzenler: görevli uzman veya öğretmen çocukla ve taraflarla görüşerek reddin nedenlerini araştırır ve bir plan hazırlar; görüşmeler en geç bir sonraki kişisel ilişki tarihine kadar yapılır ve bu süre on beş günü geçemez (Yönetmelik m.39). Sorun sürerse müdürlük mahkemeden danışmanlık tedbiri talep edebilir (m.40). Teslimin gerçekleştiği, çocuğa ulaşılamadığı veya emrin yerine getirilmediği hususlar müdürlükçe tutanağa bağlanır (m.27/5); bu tutanaklar, ileride açılacak kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi veya velayetin değiştirilmesi davalarında en güçlü delildir. Nafakanın kesilmesi ise bu süreçte hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.

Tazyik Hapsi ve Disiplin Hapsi: İki Farklı Mekanizma

Uygulamada iki yaptırım sık karıştırılır. Nafakayı ödemeyen borçluya karşı başvurulan tazyik hapsi İcra ve İflas Kanununda, kişisel ilişkiyi engelleyen ebeveyne karşı başvurulan disiplin hapsi ise 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununda düzenlenmiştir. İkisinin de amacı cezalandırmaktan çok kararın yerine getirilmesini sağlamaktır; disiplin hapsi ertelenemez, seçenek yaptırımlara çevrilemez ve adli sicile kaydedilmez.

Tazyik hapsi ile disiplin hapsi karşılaştırması
KonuTazyik hapsi (İİK m.344)Disiplin hapsi (5395 m.41/F)
Hangi ihlal?Nafaka kararına uymamakKişisel ilişki veya çocuk teslimi emrine aykırılık
SüreÜç aya kadarKişisel ilişkide 3-10 gün; teslim emrinde ve çocuğu geri getirmemede üç aya kadar
Şikâyet süresiÖğrenmeden itibaren üç ay, her hâlde bir yıl (İİK m.347)Bir ay
Görevli mahkemeİcra ceza mahkemesiMüdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi
Nasıl sona erer?Borç ödenince borçlu tahliye edilirÇocuğun teslimi veya şikâyetten vazgeçme ile düşer
AmaçÖdemeye zorlamaKararın fiilen yerine getirilmesini sağlama

Nafaka şikâyetinin ayrıntısı için İİK m.344 rehberimize, birikmiş nafakanın tahsili ve zamanaşımı için bu yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğunu Göremeyen Ebeveyn İçin Adım Adım Yol Haritası

Aşağıdaki tablo, çocuğu gösterilmeyen ebeveynin kendi hakkını korurken karşı tarafa koz vermemesi için izlemesi gereken sırayı dayanaklarıyla gösterir. İlk adımın nafakayı ödemeye devam etmek olması tesadüf değildir: kendi yükümlülüğünü eksiksiz yerine getiren tarafın velayet ve kişisel ilişki davalarındaki inandırıcılığı belirgin biçimde artar.

Çocuğunu göremeyen ebeveyn için adım adım
AdımNe yapılır?Dayanak
1. Nafakayı ödemeye devam edinÖdeme kesilirse icra takibi ve tazyik hapsi gündeme gelir; takas da yapılamazİİK m.344; TBK m.144
2. Müdürlüğe başvurunKişisel ilişki kararıyla adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvuru5395 s. K. m.41/A, m.41/C
3. 48 saat önce bildirinÇocuğu almaya geleceğinizi en az 48 saat önce müdürlüğe bildirinYönetmelik m.37/1
4. Tutanakları saklayınTeslimin gerçekleşmediği veya çocuğa ulaşılamadığı hususlar tutanağa bağlanırYönetmelik m.27/5
5. Bir ay içinde şikâyet edinEmre aykırılıkta aile mahkemesine şikâyet; kişisel ilişkide 3-10 gün disiplin hapsi5395 s. K. m.41/F
6. Müdürlük işlemine itirazİşleme karşı bir hafta içinde şikâyet, karara karşı iki hafta içinde itiraz5395 s. K. m.41/E
7. Engelleme sürerse dava açınKişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi veya velayetin değiştirilmesiTMK m.183, m.324/3

Şiddet veya Tehlike Varsa: Kendi Başına Engelleme Değil, 6284 Yolu

Velayet sahibi ebeveyn, çocuğun diğer ebeveynle görüşmesinin tehlikeli olduğunu düşünüyorsa bile görüşmeyi kendi başına engellemek yerine hukuki yola başvurmalıdır. 6284 sayılı Kanunun 5/1-(ç) bendi uyarınca, daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa hâkim kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına önleyici tedbir olarak karar verebilir. Refakatli görüşme kararı verilmişse görüşme, müdürlükçe belirlenen teslim mekânında uzman veya öğretmen refakatinde yapılır (Yönetmelik m.38). Kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye düşürüyorsa TMK m.324/2 uyarınca hakkın reddi veya kaldırılması da istenebilir. Bu yollar kullanılmadan uygulanan fiilî engelleme ise disiplin hapsi ve velayet riski doğurur.

Ters yöndeki risk: çocuğu geri getirmemek. Kişisel ilişki için çocuğu alan ebeveyn, süre bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmezse, fiil ayrıca suç teşkil etse dahi bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç aya kadar disiplin hapsi verilir (5395 m.41/F-3). Türk Ceza Kanunu m.234/1 uyarınca velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın, on altı yaşını bitirmemiş bir çocuğu velayet hakkına sahip kişinin yanından kaçırması veya alıkoyması da suçtur ve üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülür.

Madalyonun Öbür Yüzü: “Nafaka Ödemiyor, Ben de Göstermem”

Aynı ilke tersinden de geçerlidir. Nafakasını alamayan velayet sahibi ebeveynin çaresi çocuğu göstermemek değil, icra takibi ve İİK m.344 şikâyetidir. Görüşü engelleyen taraf, karşı tarafın nafaka borcunu savunma olarak ileri süremez; ÇKK m.41/F’deki disiplin hapsi ve velayet riski onun için de aynen işler. Çocuğu iki ebeveyn arasındaki alacak kavgasının aracı hâline getirmek, hukuken korunmadığı gibi en büyük zararı çocuğa verir.

İki Yükümlülüğün Bağımsızlığı

Nafaka ödemek ile çocuğu göstermek, birbirine bağlı iki edim değildir. Aşağıdaki tablo, bu bağımsızlığın pratik sonuçlarını göstermektedir.

Nafaka ve kişisel ilişki yükümlülüklerinin bağımsızlığı
SoruCevapGerekçe
Çocuk gösterilmiyorsa nafaka kesilebilir miHayırNafaka çocuğun hakkıdır
Nafaka ödenmiyorsa çocuk gösterilmeyebilir miHayırKişisel ilişki çocuğun hakkıdır
Kesinti yapılırsa ne olurİcra takibi + tazyik hapsiİİK m.344
Görüşme engellenirse ne olurAdli destek süreci + velayet riskiTMK m.182/2, m.324/3
Karşılıklı mahsup mümkün müHayırFarklı hukuki temeller
Nafaka ile görüşme karşılıklı pazarlık konusu yapılabilir miHayırÇocuğun hakkından vazgeçilemez

Tablodaki ortak gerekçe tek bir cümlede toplanır: her iki hak da ebeveynin değil çocuğun hakkıdır. Bu nedenle ebeveynler bu haklar üzerinde karşılıklı pazarlık yapamaz; birinin ihlali diğerini ihlal etme yetkisi vermez. Uygulamada en sık görülen yanılgı, “o yapmıyorsa ben de yapmam” yaklaşımının hukuken kendini savunma sayılacağı beklentisidir — oysa bu tutum her iki tarafı da sorumlu hâle getirir.

Her İki Durum İçin Doğru Yol

Karşı taraf yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa izlenecek yol, kendi yükümlülüğünü durdurmak değil hukuki mekanizmayı işletmektir.

Yükümlülük ihlallerinde doğru ve yanlış tepkiler
SorunYanlış tepkiDoğru yol
Çocuk gösterilmiyorNafakayı kesmekAdli destek müdürlüğüne başvuru
Engelleme sürüyorKendi başına çocuğu almakİhlalleri belgeleyip mahkemeye bildirmek
Israrlı engellemeÖdemeyi durdurmakKişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebi
Nafaka ödenmiyorÇocuğu göstermemekİlamlı icra takibi
Ödeme hiç yapılmıyorGörüşmeyi kesmekTazyik hapsi şikâyeti
Ekonomik durum değiştiTek taraflı azaltmaNafaka azaltma davası
Karşılıklı ihlalPazarlıkHer iki talebi ayrı ayrı dava etmek

Üçüncü satır uzun vadede en etkili yoldur: süreklilik gösteren ve belgelenen engelleme, kişisel ilişkinin genişletilmesi hatta velayetin yeniden değerlendirilmesi talebinin en güçlü dayanağıdır. Buna karşılık nafakayı kesen taraf, kendi haklı talebini zayıflatır ve icra takibiyle karşılaşır. Sürecin işleyişi için çocuk teslimi ve kişisel ilişkinin icrası ve velayetin kötüye kullanılması rehberlerimize bakabilirsiniz.

Karşılıklı İhlalde Dava Stratejisi

Taraflardan biri nafakayı ödemiyor, diğeri çocuğu göstermiyorsa, iki uyuşmazlık ayrı ayrı yürütülür. Nafaka alacaklısı ilamlı icra takibi ve İİK m.344 şikâyetini kullanır; kişisel ilişki hak sahibi müdürlüğe başvurur ve gerekirse 5395 m.41/F uyarınca şikâyette bulunur. Engelleme süreklilik kazanırsa, TMK m.182/2 uyarınca boşanma kararında yazılan ihtar ve TMK m.324/3 hükmü birlikte işler: velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Yeni olgular zorunlu kılarsa hâkim, resen veya istem üzerine gerekli önlemleri alır (TMK m.183). Bu davalarda belirleyici olan, ihlalin müdürlük tutanakları, yazışmalar ve tanıklarla belgelenmiş olmasıdır.

Kişisel ilişki düzeninin kendisi değişen koşullara uymuyorsa, düzenin yeniden belirlenmesi istenebilir. Nafaka yükümlüsünün geliri düşmüşse de doğru yol, ödemeyi durdurmak değil azaltma davası açmaktır; azaltma kararı ancak dava sonunda verilir ve dava süresince mevcut nafaka borcu devam eder. 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) bu hükümlerin hiçbirini değiştirmemiştir.

Çocuk 18 Yaşını Doldurduğunda Tablo Değişir mi?

Ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder (TMK m.328/1). Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak şartıyla eğitimi sona erinceye kadar ona bakmakla yükümlüdür (TMK m.328/2). Bu dönemde kişisel ilişki kararı da anlamını yitirir; çünkü ergin kişiyle ilişki artık mahkeme kararıyla düzenlenmez. Ergin çocuğun eğitim nafakasında “beklenebilirlik” ölçütünün nasıl uygulanacağı, küçük çocuk için ödenen iştirak nafakasından farklı bir değerlendirmedir ve somut dosyaya göre yapılır. Eğitimi devam etmeyen ergin çocuk yardım etmedikçe yoksulluğa düşecekse, ana ve babanın yükümlülüğü artık TMK m.364’teki yardım nafakası çerçevesinde değerlendirilir; bunun ayrıntısı için yardım nafakası yazımıza bakabilirsiniz. Ayrıntı için 18 yaş rehberimize bakabilirsiniz.

Özetle: İkisi de Çocuğun Hakkı

Nafaka ödemek ile çocuğu göstermek birbirine bağlı iki edim değildir; ikisi de ebeveynin değil çocuğun hakkıdır ve bu nedenle karşılıklı pazarlığa konu edilemez. Çocuk gösterilmiyor diye nafakayı kesen taraf icra takibi ve tazyik hapsiyle karşılaşır; nafaka ödenmiyor diye görüşmeyi engelleyen taraf ise kişisel ilişkinin ve hatta velayetin yeniden değerlendirilmesi riskini alır. Her iki durumda da doğru yol aynıdır: kendi yükümlülüğünü sürdürmek ve karşı tarafın ihlalini belgeleyerek ilgili hukuki mekanizmayı işletmek. Belgelenen ve süreklilik gösteren ihlal, en güçlü dayanaktır.

⚖️ Güncel Gelişme — Yoksulluk Nafakasında Değişim

Anayasa Mahkemesi’nin TMK m.175/1’de yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (E.2025/156, K.2026/131, karar tarihi 4 Haziran 2026) 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar TMK m.175 eski hâliyle uygulanır: mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermez ve ödeme yükümlülüğü devam eder. İptal edilen, yoksulluk nafakası kurumu değil nafakanın süresiz olma niteliğidir; iştirak (çocuk) nafakası bu karardan etkilenmez. Ayrıntı için AYM süresiz nafaka kararı: ne değişti ve geçiş döneminde strateji rehberlerimize bakabilirsiniz.

Çocuğunuzu göremiyor musunuz, ya da nafaka uyuşmazlığı mı yaşıyorsunuz?
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel yol haritası için bize ulaşın.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

🗺️ Aile ve Boşanma Hukuku Konu Haritası

Sürecin tüm aşamaları için hazırladığımız rehberler:

💔 Boşanma Davası

💰 Nafaka

👶 Velayet ve Çocuk

🏠 Mal Rejimi ve Paylaşım

🛡️ Şiddet ve Koruma (6284)

💍 Evlilik ve Statü

📚 Genel çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğumu göstermiyor, nafakayı kesebilir miyim?

Hayır. İştirak nafakası mahkeme kararıyla bağlanmış bir borçtur ve ancak yine mahkeme kararıyla kaldırılabilir veya azaltılabilir. Kendiliğinden ödemeyi durduran ebeveyn hakkında icra takibi yapılabilir ve İİK m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi gündeme gelir.

Nafaka ödemeyen eşe çocuğu göstermeyebilir miyim?

Hayır. Kişisel ilişki kararına uymamak da ayrı bir yaptırıma bağlanmıştır: hak sahibinin bir ay içinde yapacağı şikâyet üzerine ÇKK m.41/F uyarınca üç günden on güne kadar disiplin hapsi verilebilir. Nafakanın ödenmemesi, görüşü engellemeyi hukuka uygun hâle getirmez; doğru yol nafaka için icra takibi ve İİK m.344 şikâyetidir.

Çocuğu göstermeyen ebeveyne karşı hangi yollara başvurulur?

Karar Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (ADM) aracılığıyla, uzman eşliğinde ve ücretsiz olarak yerine getirilir. Müdürlüğün emrine uyulmazsa ÇKK m.41/F şikâyetiyle disiplin hapsi istenebilir; engelleme süreklilik kazanırsa velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.

Çocuğun gösterilmemesi nafakanın kaldırılması sebebi midir?

Tek başına değildir. İştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve kamu düzenindendir; ebeveynler arasındaki uyuşmazlıktan bağımsız işler. Nafaka ancak TMK m.331 çerçevesinde, tarafların ve çocuğun durumundaki değişiklik ispatlanarak açılacak davayla yeniden belirlenebilir veya kaldırılabilir.

Disiplin hapsi adli sicile işler mi?

İşlemez. Disiplin hapsi teknik anlamda ceza değildir; ertelenemez, seçenek yaptırımlara çevrilemez ve adli sicile kaydedilmez. Çocuğun teslim edilmesi hâlinde dava ve cezanın bütün sonuçları düşer.

Görüşme engellendiği için uğradığım zararı nafakadan düşebilir miyim?

Hayır. Nafaka ve işçi ücreti gibi alacaklının ve ailesinin geçimi için zorunlu alacaklar, alacaklının rızası olmadıkça takas yoluyla sona erdirilemez (TBK m.144). Nafaka tam olarak ödenmeli, görüşme engeli ayrıca ve kendi hukuki yoluyla takip edilmelidir.

Kişisel ilişkiye uymayan ebeveyne verilecek disiplin hapsi kaç gündür?

Kişisel ilişki kurulmasına dair emre aykırı davranan kişiye, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine aile mahkemesince üç günden on güne kadar disiplin hapsi verilir (5395 sayılı Kanun m.41/F-2). Çocuk teslimine ilişkin teslim emrine aykırılıkta ve çocuğu süre sonunda geri getirmeyen hak sahibi için ise üç aya kadar disiplin hapsi öngörülmüştür.

Çocuğu göstermeyen eşin yoksulluk nafakası kaldırılabilir mi?

Çocuğun gösterilmemesi TMK m.176/3’te sayılan kaldırma sebepleri arasında yer almaz. Yoksulluk nafakası; alacaklının yeniden evlenmesi, ölüm, evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde kalkar ya da kaldırılır.

Çocuk görüşmek istemiyorsa velayet sahibi sorumlu tutulur mu?

Otomatik olarak tutulmaz. Yönetmeliğe göre uzman veya öğretmen reddin nedenlerini araştırır ve on beş günü aşmayacak süre içinde bir plan hazırlar; sorun sürerse müdürlük mahkemeden danışmanlık tedbiri isteyebilir (Yönetmelik m.39-40). Velayet sahibinin çocuğu yönlendirdiği ispatlanırsa ise sorumluluğu gündeme gelir.

Çocuk 18 yaşını doldurunca nafaka ve görüşme ne olur?

Ana ve babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasıyla sona erer (TMK m.328/1); eğitim devam ediyorsa beklenebilecek ölçüde eğitimin sonuna kadar sürer (TMK m.328/2). Ergin çocukla ilişki ise artık mahkeme kararıyla düzenlenmez.

Dava sürerken verilen geçici görüşme kararına uyulmazsa ne yapabilirim?

Boşanma davasında TMK m.169 uyarınca verilen geçici kişisel ilişki kararı da tedbir kararı olarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü aracılığıyla yerine getirilebilir. Karara aykırı davranan hakkında bir ay içinde şikâyette bulunulabilir (5395 sayılı Kanun m.41/F). Bu durum da tedbir nafakasını ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Eşim şiddet gerekçesiyle çocuğu göstermiyor; bu haklı olabilir mi?

Şiddet veya tehlike iddiası kendi başına engelleme yoluyla değil, hukuki yolla ileri sürülmelidir. 6284 sayılı Kanun m.5/1-(ç) uyarınca kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya kaldırılmasına karar verilebilir; çocuğun huzuru tehlikeye düşüyorsa TMK m.324/2 uyarınca hakkın kaldırılması istenebilir. Bu kararlar alınmadan uygulanan engelleme disiplin hapsi ve velayet riski doğurur.

Nafaka borcu, kişisel ilişkinin engellenmesi veya velayetin değiştirilmesi konusunda dosyanıza özel değerlendirme için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için mutlaka bir avukata danışınız.

⚖️ Ücretsiz Ön Görüşme

Hukukçular Evi — Ankara

📞 Hemen Ara💬 WhatsApp

⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.

Post by Av. Fatma Öztürk