Evlilikte Alınan Araba Boşanmada Paylaşılır mı?

Evlilik sırasında alınan otomobil, boşanmada nasıl değerlendirilir? Araç kimin üzerine kayıtlıysa onun mu olur, yoksa paylaşılır mı? Bu yazıda evlilikte edinilen aracın mal paylaşımındaki yerini sade bir dille açıklıyoruz.

Araç Edinilmiş Mal Sayılır mı?

Evlilik birliği içinde, karşılığı verilerek (satın alınarak) edinilen araç, kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir (TMK m.219) ve mal rejimi tasfiyesine dâhildir. Türkiye’de 1 Ocak 2002’den itibaren geçerli olan yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimidir; eşler evlenirken başka bir rejim seçmemişlerse bu rejim uygulanır. Bu rejimde, evlilik süresince emek ve kazançla edinilen malvarlığı değerleri, kural olarak iki eş arasında paylaşıma tabidir.

Kanuni Dayanak: TMK m.218-241 Araç Dosyasında Ne Söyler?

Edinilmiş mallara katılma rejimi, her eşin malvarlığını edinilmiş mallar ve kişisel mallar olarak ikiye ayırır (TMK m.218). Araç dosyalarında sonuç, aracın bu iki gruptan hangisine girdiğine ve alımında hangi paranın kullanıldığına göre belirlenir. Aşağıdaki tablo, araç uyuşmazlıklarında en sık uygulanan maddeleri ve bunların pratik karşılığını özetler.

Trafikteki Kayıt Belirleyici Değildir

Çok yaygın bir yanlış inanışın aksine, aracın kimin adına trafikte kayıtlı olduğu paylaşım açısından belirleyici değildir. Yani araç kocanın ya da eşin üzerine kayıtlı olsun, eğer evlilik içinde edinilmiş bir malsa, tasfiyede dikkate alınır. Tescil, mülkiyeti gösterse de mal rejimi tasfiyesinde önemli olan, o malın edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğudur. Bu nedenle “araba benim üstüme, o yüzden tamamen benim” yaklaşımı hukuken doğru değildir.

Araç satışının şekli ve mülkiyet karinesi. Tescilli araçların satış ve devirleri noterler veya Karayolları Trafik Kanunu’na göre yetkilendirilen kurum ve işletmeler aracılığıyla yapılır; bu şekle uyulmadan yapılan satış ve devirler geçersizdir (2918 sayılı KTK m.20/d). Dolayısıyla aracın kimin adına kayıtlı olduğu, mülkiyetin kimde olduğunu gösterir. Ancak mal rejimi tasfiyesinde soru mülkiyetin kimde olduğu değil, aracın edinilmiş mi yoksa kişisel mal mı olduğudur. Kanun burada ispat yükünü açıkça düzenler: belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden bunu ispat eder, hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır ve bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222).

Nasıl Paylaşılır? Katılma Alacağı

Edinilmiş mallara katılma rejiminde paylaşım, aynen (malın fiziken bölünmesi) değil, kural olarak katılma alacağı yoluyla yapılır. Her eşin edinilmiş mallarının (borçları düşüldükten sonraki) net miktarına artık değer denir. Her eş, diğerinin artık değerinin yarısı oranında katılma alacağı hakkına sahiptir. Uygulamaya yansıması şudur: evlilik içinde alınan araç edinilmiş malsa, kural olarak değerinin yarısı diğer eşe alacak olarak düşer. Bu bir para alacağıdır; yani diğer eş, aracın mülkiyetini değil, değerinin yarısına karşılık gelen tutarı talep eder.

Hesap tek bir araç üzerinden değil, her eşin tüm edinilmiş malları ve bunlara ilişkin borçları üzerinden yapılır; iki eşin birbirinden katılma alacağı varsa alacaklar takas edilir (TMK m.236/1). Aşağıdaki tablo yalnızca aracın hesaba etkisini göstermek içindir; rakamlar varsayımsaldır.

Yargıtay, dava tarihindeki kalan kredi borcunun aracın değerinden düşülmesini, boşanma davası açıldıktan sonra ödenen taksitlerin ise tasfiyeye dahil edilmemesini kabul eder; borcun araca ilişkin olduğunun somut belgeyle ispatı gerekir (Yargıtay 2. HD 30.05.2024, 2023/6244 E., 2024/4100 K.). Katılma alacağına, aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona erdiği tarihten itibaren faiz yürütülür; borçlu eş, hemen ödeme kendisi için ciddi güçlük doğuruyorsa ödemenin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (TMK m.239). Hesabın ayrıntısı için artık değer rehberimize ve katılma alacağı hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

İstisna: Kişisel Malla Alınan Araç

Her evlilik içi araç otomatik olarak paylaşıma tabi değildir. Araç, bir eşin kişisel malıyla alınmışsa, kişisel mal sayılır ve tasfiyeye girmez (TMK m.220). Kişisel mal; evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras veya bağış (karşılıksız kazanma) yoluyla edinilen değerler ve bunların yerine geçen değerlerdir. Örneğin araç, evlilik öncesi biriktirilen bir parayla, mirastan kalan bir tutarla ya da kişisel bir malın satılmasıyla (ikame) alınmışsa, edinilmiş mal sayılmayabilir. Ancak bu durumun, belgelerle ispat edilmesi gerekir; aksi hâlde araç edinilmiş mal kabul edilir.

Katkı ve Değer Artışı

Bir eş, diğerinin malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunmuşsa, katkısı oranında değer artış payı isteyebilir (TMK m.227). Örneğin araç eşlerden birinin kişisel malı sayılsa bile, diğer eş aracın alımına veya değerinin korunmasına maddi katkı yapmışsa, bu katkısının karşılığını talep edebilir. Bu talep, aracın son değeri üzerinden ve katkı oranı dikkate alınarak hesaplanır. Bu nedenle, kimin ne kadar katkı yaptığının belgelenmesi mal paylaşımı uyuşmazlıklarında önemlidir.

Mal Rejimi Ne Zaman Tasfiye Edilir?

Mal rejimi, kural olarak boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225). Ancak malların paylaşımına ilişkin tasfiye (katılma alacağı davası), boşanmanın kesinleşmesinden sonra karara bağlanabilir; boşanma davası sürerken açılan mal rejimi davasında boşanmanın kesinleşmesi bekletici sorun yapılır (HGK 27.06.2012, 2012/8-268 E., 2012/420 K.); uygulamada mal paylaşımı davası, boşanma davasıyla birlikte veya ondan sonra açılabilir. Katılma alacağı boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğundan (TBK m.146; HGK 17.04.2013, 2013/8-375 E., 2013/520 K.) ve hesaplamalar teknik olduğundan, mal paylaşımı sürecinin bir avukat eşliğinde yürütülmesi hak kaybını önler. Aracın değeri, katkı oranları ve kişisel/edinilmiş mal ayrımı gibi konuların doğru ortaya konması sonucu doğrudan etkiler.

Aynı İlke Diğer Mallar İçin de Geçerli

Buraya kadar araç örneği üzerinden anlatılan kurallar, evlilik içinde edinilen diğer malvarlığı değerleri için de geçerlidir. Evlilik süresince satın alınan konut, banka mevduatı, ziynet dışındaki taşınırlar ve benzeri edinilmiş mallar da kural olarak tasfiyeye tabidir ve diğer eşin katılma alacağına konu olur. Burada da belirleyici olan, malın kimin adına kayıtlı olduğu değil, edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğudur. Dolayısıyla mal paylaşımı, tek bir varlık üzerinden değil, tarafların tüm edinilmiş malvarlığı birlikte değerlendirilerek yapılır.

İspat ve Değerleme

Mal paylaşımı uyuşmazlıklarında iki nokta belirleyicidir: ispat ve değerleme. Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden taraf, bunu (örneğin evlilik öncesi banka kayıtları, miras belgesi, satış sözleşmeleri gibi delillerle) ispatlamakla yükümlüdür; aksi hâlde mal edinilmiş kabul edilir. Değerleme bakımından ise, malın değeri kural olarak tasfiye anındaki (karara en yakın) sürüm değeri üzerinden, gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Aracın kilometresi, hasar durumu ve piyasa değeri gibi unsurlar bu hesaplamaya etki eder. Bu teknik konular, alacağın miktarını doğrudan etkilediğinden titizlikle ele alınmalıdır.

Araç Dosyalarına Özgü Dört Sorun

Taşınmazlardan farklı olarak araçlar hızla el değiştirir ve değer kaybeder. Bu, tasfiyede özel sorunlar doğurur.

Araç Satılmışsa: İzlenecek Yol

Dava açılmadan önce satılan araçlar için talep kapanmaz; ancak farklı bir kurgu gerekir.

1. Tescil kayıtlarını celbedin. Talep dilekçesinde “davalı adına kayıtlı olmuş ve devredilmiş araçların tescil ve devir kayıtları” biçiminde yazılmalıdır — yalnızca güncel kayıtlar istendiğinde satılan araç hiç görünmez.
2. Devir tarihini dava tarihiyle karşılaştırın. Mal rejiminin sona ermesinden, yani boşanma davasının açılmasından önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler eklenecek değer sayılır (TMK m.229).
3. Bedelin akıbetini araştırın. Satış bedeli hesapta duruyorsa malvarlığı azalmamıştır; çekilmiş veya aktarılmışsa ayrı bir işlem olarak değerlendirilir.
4. Alıcının konumunu gösterin. Devralan kişi akraba veya yakın çevreden ise, iyiniyet iddiası tartışmaya açılır.
5. Eklenecek değer talebini açıkça yazın. Satılan veya bağışlanan aracın TMK m.229 uyarınca artık değere eklenmesi istenmeli; değeri devir tarihine göre belirlenir (TMK m.235/2). Katılma alacağı borçlu eşin malvarlığından karşılanamazsa, aracı karşılıksız kazanan üçüncü kişiye karşı TMK m.241’deki süreler içinde dava açılabilir.

Dava Sürerken Satışı Önlemek: Tedbir Yolları

Araç, taşınmazdan farklı olarak birkaç gün içinde devredilebilir. Bu nedenle mal rejimi uyuşmazlığı beklenen dosyalarda aracın trafik kaydına devir yasağı konulması, çoğu zaman sonradan eklenecek değer tartışmasına girmekten daha etkilidir. Tedbirin verilip verilmeyeceği mahkemenin takdirindedir; talepte aracın plaka ve ruhsat bilgileri ile devir ihtimalini gösteren somut olgular yer almalıdır. Dava sürerken açılan mal rejimi davasında tedbir talebi davanın görüldüğü mahkemeye yapılır (HMK m.390).

Tedbir alınamadan araç devredilmişse yukarıdaki eklenecek değer ve TMK m.241 yolu devreye girer. Mal kaçırma ihtimalinde izlenecek yol için eklenecek değerler rehberimize bakın.

Kişisel Malla Alınan Araç: İzlenebilirlik

Aracın miras, bağış veya evlilik öncesi birikimle alındığı iddia ediliyorsa, bu iddianın belgeye dayanması gerekir.

Aynı ilkeler diğer taşınırlar için de geçerlidir: değerli ev eşyası, elektronik cihazlar, iş makineleri ve benzeri mallar bakımından edinim tarihi ve kaynağı aynı biçimde araştırılır. Bu malların listelenmesinde her kalemin ayrı satır olarak ve tanımıyla gösterilmesi gerekir.

Kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımı ve izlenebilirlik kuralı için kişisel mal rehberimize, kaçırılan malvarlığında araştırma taleplerinin nasıl yazılacağı için eklenecek değerler rehberimize bakabilirsiniz.

Kişisel Mal İddiası ve Değer Tespiti: Belge Listesi

Araç dosyalarının çoğu iki soruda düğümlenir: araç gerçekten kişisel malla mı alındı ve bugün değeri nedir? Birinci soruda ispat yükü, aracın kişisel mal olduğunu ileri süren eştedir; ispat edilemezse araç edinilmiş mal sayılır (TMK m.222/3). İkinci soruda mahkeme, özel veya teknik bilgi gerektirdiği için bilirkişiye başvurur (HMK m.266) ve taraflar raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir (HMK m.281).

Hasar ve sigorta tazminatı. Evlilik içinde araç ağır hasar görmüş veya çalınmış ve kasko tazminatı ödenmişse, bu ödeme aracın yerine geçen değer olarak onun niteliğini taşır: edinilmiş araç için ödenen tazminat edinilmiş mal (TMK m.219), kişisel araç için ödenen tazminat kişisel maldır (TMK m.220). Tazminatla yeni bir araç alınmışsa aynı ikame kuralı yeni araca da uygulanır. Kişisel mal ayrımının ayrıntısı için TMK m.220 rehberimize bakabilirsiniz.

İki Eş Adına Kayıtlı Araç: Paylı Mülkiyet ve Özgüleme (TMK m.226)

Mal rejimi sona erdiğinde her eş, diğer eşte bulunan kendi mallarını geri alır ve eşler karşılıklı borçlarını düzenler (TMK m.226). Araç iki eş adına paylı olarak tescil edilmişse veya hangi eşe ait olduğu ispat edilemediği için paylı mülkiyette sayılıyorsa (TMK m.222/2), katılma alacağı hesabından önce paylı mülkiyetin nasıl çözüleceği belirlenmelidir. Bu durumda araç üzerinde daha üstün yarara sahip olduğunu ispat eden eş, diğer yasal olanaklardan başka, diğer eşin payını ödeyerek aracın kendisine özgülenmesini isteyebilir (TMK m.226/2). Örneğin aracı mesleği için zorunlu olarak kullanan veya çocukların okul ve sağlık ulaşımını tek başına üstlenen eşin üstün yararı somut belgelerle gösterilebilir. Özgüleme istenmez veya kabul edilmezse, paylı maldaki ortaklığın giderilmesi genel hükümlere göre ayrıca gündeme gelir. Her iki durumda da aracın her eşe düşen payı, o eşin edinilmiş mallarına dahil edilerek artık değer hesabına yansıtılır.

Şirket Aracı, Finansal Kiralama ve İşte Kullanılan Araç

Şirket adına kayıtlı araç. Araç eşin ortağı olduğu şirket adına kayıtlıysa, tüzel kişiliğe ait olduğu için eşin malı değildir ve doğrudan tasfiyeye girmez. Tasfiyeye giren, eşin şirketteki paydır; aracın değeri şirket değerlemesi içinde dolaylı olarak yansır. Bu hesap için şirket hissesi rehberimize bakabilirsiniz.

Finansal kiralama. Finansal kiralama sözleşmesiyle kullanılan araç, sözleşme sona erip mülkiyet devredilinceye kadar kiralayan şirkete aittir. Mal rejiminin sona erdiği tarihte mülkiyet devredilmemişse araç, eşin edinilmiş malları arasında değil, sözleşmeden doğan hak ve borçlar olarak değerlendirilir; bu hesabın nasıl kurulacağı sözleşme ve ödeme belgelerine göre belirlenir.

Meslekte veya işte kullanılan araç. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti için ayrılan edinilmiş malların kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilir (TMK m.221). Böyle bir sözleşme yoksa ticari taksi, kamyonet veya iş aracı gibi araçlar da maaş ya da kazançla alınmışsa kural olarak edinilmiş maldır.

Dava Açarken: 7589 Sonrası Kısmi Dava, Görev ve Zamanaşımı

Aracın değeri çoğu zaman ancak bilirkişi incelemesiyle kesinleştiğinden, katılma alacağı davaları uygulamada büyük ölçüde belirsiz alacak davası olarak açılıyordu. 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı. Kanunun 20. maddesiyle HMK m.109’a eklenen dördüncü fıkraya göre alacağın bir kısmı dava edildiğinde talep, tahkikatın sonuna kadar ve aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK m.107 uygulanmaya devam eder.

Zamanaşımının ayrıntısı için zamanaşımı rehberimize, dava sürecinin bütünü için tasfiye davası rehberimize bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlilikte alınan araba boşanmada paylaşılır mı?

Evet, kural olarak. Evlilik içinde karşılığı verilerek alınan araç edinilmiş maldır (TMK m.219) ve edinilmiş mallara katılma rejiminde tasfiyeye girer. Diğer eş, değerinin yarısı için katılma alacağı isteyebilir.

Araç benim üzerime kayıtlı; yine de paylaşılır mı?

Evet. Trafikteki kayıt paylaşım açısından belirleyici değildir. Önemli olan, aracın edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğudur; evlilik içinde edinilmişse kimin üzerine kayıtlı olursa olsun tasfiyede dikkate alınır.

Nasıl paylaşılır, aracı fiziken mi böleriz?

Hayır. Paylaşım kural olarak katılma alacağı yoluyla, yani para olarak yapılır. Diğer eş aracın mülkiyetini değil, edinilmiş mal olarak değerinin yarısına karşılık gelen alacağı talep eder.

Arabayı kendi param/mirasımla aldıysam ne olur?

Araç, evlilik öncesi paranızla, miras veya bağışla ya da başka bir kişisel malın satılmasıyla (ikame) alınmışsa kişisel mal sayılabilir ve tasfiyeye girmez (TMK m.220). Ancak bu durumu belgelerle ispatlamanız gerekir.

Eşimin aracına katkı yaptım; hakkım var mı?

Evet. Diğer eşin malının edinilmesine veya değerinin korunmasına katkıda bulunduysanız, katkınız oranında değer artış payı isteyebilirsiniz (TMK m.227). Katkının belgelenmesi önemlidir.

Mal paylaşımı ne zaman yapılır?

Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225). Malların paylaşımı (katılma alacağı davası) genellikle boşanmanın kesinleşmesinden sonra karara bağlanır; boşanmayla birlikte veya sonra açılabilir.

Dava açıldıktan sonra eşim arabayı sattı; ne olur?

Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden, o tarihte mevcut olan araç tasfiyede hesaba katılır; dava açıldıktan sonra satılmış olması katılma alacağını ortadan kaldırmaz (Yargıtay 2. HD 30.05.2024, 2023/6244 E., 2024/4100 K.). Eklenecek değer kuralı (TMK m.229) ise dava açılmadan önce yapılan devirler içindir. Satış sonrası tahsil riskini önlemek için dava sürerken aracın kaydına tedbir istenebilir (HMK m.389).

Kredisi bitmemiş araç nasıl hesaplanır?

Aracın tasfiye anındaki sürüm değerinden, dava tarihindeki kalan kredi borcu düşülür (TMK m.231). Boşanma davası açıldıktan sonra ödenen taksitler tasfiyeye dahil edilmez (Yargıtay 2. HD 30.05.2024, 2023/6244 E., 2024/4100 K.). Kalan tutarın yarısı, diğer eşin bu araç üzerinden katılma alacağını oluşturur.

Araç şirket adına veya finansal kiralamayla alınmışsa paylaşılır mı?

Şirket adına kayıtlı araç şirketin malıdır; tasfiyeye giren, eşin şirketteki payıdır. Finansal kiralamada araç, mülkiyet devredilinceye kadar kiralayan şirkete aittir; bu durumda hesap sözleşmeden doğan haklar üzerinden kurulur.

Arabanın satılmasını dava sürerken nasıl önlerim?

Boşanma davasında hâkim TMK m.169 kapsamında geçici önlemler alabilir; ayrıca TMK m.199 uyarınca belirli mallar üzerindeki tasarruf diğer eşin rızasına bağlanabilir veya HMK m.389 vd. uyarınca ihtiyati tedbir istenebilir. Talep eden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmeli, kural olarak teminat da göstermelidir (HMK m.390, m.392).

Evlilikte alınan aracın edinilmiş mal mı kişisel mal mı olduğunun ispatı, kalan kredinin hesaba yansıtılması veya satılan araç için eklenecek değer talebi konusunda dosyanıza özel değerlendirme için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.