Eşinden Mal Kaçıran Tarafa Karşı Ne Yapılabilir? (TMK 229)

Eklenecek Değerler: Mantığı Ne?

Bir eşin, diğerinin katılma alacağını azaltmak amacıyla malvarlığını eritmesini önleyen düzenlemedir. Belirli işlemler, fiilen elden çıkmış olsalar bile hesaben edinilmiş mallara eklenir ve tasfiye buna göre yapılır.

İki Tür İşlem Hesaba Eklenir

İkinci tür süre sınırına tabi olmadığından çok daha güçlüdür; ancak kastın ortaya konması gerekir.

Kast Nasıl İspatlanır?

Kast doğrudan ispatlanamayacağından emarelerle ortaya konur:

• Devrin boşanma davasına yakın tarihte yapılması
• Devralanın borçlunun yakını olması (anne, baba, kardeş, arkadaş)
• Bedelin hiç ödenmemesi veya piyasa değerinin çok altında olması
• Devirden sonra malın fiilen devredende kalması (oturmaya devam etme, kullanmaya devam etme)
• Devralanın malı edinecek mali gücünün bulunmaması
• Kısa süre içinde birden fazla devir yapılması

Bu emarelerin bir arada bulunması kastı güçlü biçimde gösterir. Dava dilekçesinde emarelerin tek tek ve belgeyle gösterilmesi gerekir.

Üçüncü Kişiye Karşı Dava

Malı devralan üçüncü kişi iyiniyetli değilse, ona karşı da dava açılabilir ve eklenecek değer ondan istenebilir. İyiniyetli üçüncü kişi ise korunur; bu hâlde talep yalnızca eşe karşı yürütülür.

İyiniyetin bulunmadığını gösteren unsurlar: yakınlık ilişkisi, bedelin ödenmemesi, devrin koşullarını bilmesi.

İhtiyati Tedbir: En Kritik Adım

Mal kaçırma devam ediyorsa, dava sonucunu beklemek çoğu zaman anlamsızdır. Bu nedenle dava ile birlikte ihtiyati tedbir talep edilmelidir:

1. Taşınmazların devrinin önlenmesi ve tapuya tedbir şerhi
2. Araçların devrinin önlenmesi
3. Banka hesaplarına tedbir
4. Şirket hisselerinin devrinin önlenmesi ve ticaret siciline şerh

Talebin yaklaşık ispatla desteklenmesi ve genellikle teminat gösterilmesi gerekir. Tedbir kararı alınmadan yapılan devirler, sonradan iptal davasına konu edilmek zorunda kalır ve süreç uzar.

Araştırma Talepleri

Dava dilekçesinde şu sorguların yapılması talep edilmelidir: tapu kayıtları (tüm iller), araç kayıtları, ticaret sicili, banka hesap hareketleri, SGK ve vergi kayıtları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları. Bu sorgular talep edilmezse mahkeme kendiliğinden yapmayabilir.

Ayrıca devir tarihleri ile boşanma davası tarihinin karşılaştırıldığı bir tablo sunulması, kast iddiasını görsel olarak güçlendirir.

Bir Yıllık Süre Nasıl Hesaplanır?

Karşılıksız kazandırmalar bakımından aranan bir yıllık süre, mal rejiminin sona ermesinden geriye doğru hesaplanır. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır. Bu nedenle dava tarihinden geriye bir yıl içindeki devirler doğrudan hesaba eklenir.

Bir yıldan önceki devirler ise ancak kast ispatlanırsa eklenir. Bu ayrım, dava tarihinin belirlenmesini de stratejik hâle getirir.

Olağan Hediye Sınırı

Olağan hediyeler hesaba eklenmez. Olağanlık değerlendirmesinde tarafların ekonomik durumu, hediyenin verildiği vesile ve tutarın gelire oranı gözetilir. Yüksek tutarlı taşınmaz veya araç devirleri olağan hediye sayılmaz.

Devir Bedeli Ödenmişse

Devrin gerçek bir satış olduğu ve bedelin fiilen ödendiği ispatlanırsa, karşılıksız kazandırma bulunmadığından hesaba ekleme yapılmaz. Bu nedenle devralanın bedeli banka üzerinden ödediğini gösteren kayıtlar, savunmanın temelini oluşturur.

Buna karşılık bedelin piyasa değerinin belirgin biçimde altında olması, kısmen karşılıksız kazandırma sayılmasına yol açabilir; aradaki fark hesaba eklenir.

Tasarrufun İptali ile Farkı

Eklenecek değerler kurumu mal rejimi tasfiyesi içinde işler ve sonucu hesaben ekleme yapmaktır; malın geri dönmesini sağlamaz. Tasarrufun iptali davası ise malın alacaklı bakımından hükümsüz sayılmasını sağlar. İki yol farklı sonuç doğurduğundan hangisinin talep edildiği açıkça yazılmalıdır.