Boşanma sürecinde eşlerden birinin malları elden çıkararak diğerinin payını azaltmaya çalışması sık karşılaşılan bir durumdur. Neyse ki hukuk düzeni, bunu önlemek için etkili araçlar sunar. Bu yazıda mal kaçırmayı önlemenin pratik yollarını açıklıyoruz.
İhtiyati Tedbir Talebi
Boşanma davası açıldığında veya açılmadan önce, eşin malvarlığını kaçırma tehlikesi varsa mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilir. Mahkeme, taşınmazın devrini engellemek için tapuya tedbir şerhi koydurabilir, banka hesaplarına bloke konulmasına karar verebilir. İhtiyati tedbir için yaklaşık ispat yeterlidir; yani hakkın varlığının kesin değil, kuvvetle muhtemel olduğunun gösterilmesi yeterlidir.
Aile Konutu Şerhi
Eğer söz konusu taşınmaz aile konutu ise, malik olmayan eş tapu müdürlüğüne başvurarak aile konutu şerhi koydurabilir (TMK 194). Bu şerh, malik eşin konutu rızasız satmasını veya ipotek koymasını engeller. Şerh için hâkim kararı gerekmez ve işlem harçsızdır. Bu yol, özellikle ailenin yaşadığı evin korunması için pratik ve etkilidir.
İkisini Birlikte Kullanmak
En güçlü koruma, aile konutu şerhi ile ihtiyati tedbirin birlikte kullanılmasıyla sağlanır. Şerh, konutu üçüncü kişilere karşı görünür biçimde korurken; ihtiyati tedbir, mahkeme eliyle devri tümüyle bloke eder. Boşanma kararının kesinleşmesiyle aile konutu şerhinin koruması sona erebileceğinden, dava süresince ayrıca ihtiyati tedbir alınması önemle tavsiye edilir.
Yapılmış Mal Kaçırma İşlemleri
Eş, mal rejiminin sona ermesinden (boşanma davasının açılmasından) önceki bir yıl içinde, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla karşılıksız kazandırmalarda bulunmuşsa, bu değerler tasfiyede hesaba katılır (TMK 229). Muvazaalı (danışıklı) satışlar da iptal davasına konu olabilir. Bu nedenle geçmişte yapılan şüpheli devirler de tasfiye sırasında ileri sürülmelidir; mal kaçırma işlemi tamamlanmış olsa bile hak kaybı yaşanmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmada eşin evi satmasını nasıl önlerim?
İki yol vardır: tapuya aile konutu şerhi koydurmak (TMK 194, hâkim kararı gerekmez) ve mahkemeden ihtiyati tedbir talep etmek. İkisi birlikte en güçlü korumayı sağlar.
İhtiyati tedbir için kesin delil gerekir mi?
Hayır. İhtiyati tedbir için yaklaşık ispat yeterlidir; hakkın varlığının kuvvetle muhtemel olduğunun gösterilmesi yeterlidir. Mahkeme tapuya tedbir şerhi koydurabilir veya hesaplara bloke koyabilir.
Eşim malını çoktan başkasına devretti, hakkım kayboldu mu?
Hayır. Boşanma davasından önceki 1 yıl içinde katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan karşılıksız kazandırmalar tasfiyede hesaba katılır (TMK 229). Muvazaalı satışlar iptal davasına konu olabilir.
Aile konutu şerhi tek başına yeterli mi?
Şerh güçlü koruma sağlar; ancak boşanma kesinleşince koruması sona erebilir. Bu yüzden dava süresince ayrıca ihtiyati tedbir alınması tavsiye edilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
