Katılma alacağı hesaplama, edinilmiş mallara katılma rejimi sona erdiğinde her eşin artık değerini bulup diğer eşin bunun yarısı üzerindeki alacağını belirlemektir (TMK m.231, m.236/1). Sistem “malların yarı yarıya bölünmesi” değildir: her eş için ayrı ayrı artık değer hesaplanır, sonra her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur ve karşılıklı alacaklar kanunen takas edilir. Bu araç eklenecek değerleri, denkleştirme alacak ve borçlarını, değer artış payı borcunu ve eksi bakiyeyi ayrı ayrı alarak iki eşin hesabını birlikte yapar ve sonuçta kimin kime ne kadar ödeyeceğini gösterir. Hangi malın paylaşıma girdiğini ev, araba ve kredi örnekleriyle görmek ya da yalnızca toplamlarla hızlı bir tahmin almak için mal paylaşımı hesaplama sayfamızı kullanabilirsiniz.
Kısa cevap
Katılma alacağı her eş için ayrı hesaplanır: edinilmiş mallar + eklenecek değerler (TMK m.229) + denkleştirme alacakları (TMK m.230) − bu mallara ilişkin borçlar = artık değer (TMK m.231). Her eş diğerinin artık değerinin yarısını ister ve iki alacak takas edilir (TMK m.236/1). Bir eşin hesabı eksi çıkarsa artık değeri sıfır sayılır, açık diğer eşe yansımaz. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2); mallar bu tarihteki durumlarıyla, ancak karar tarihine en yakın sürüm değeriyle girilir (8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500). Alacak boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.146; YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959); 31 Temmuz 2026’dan sonra dava kısmi dava olarak açılır (HMK m.109/4).
Hangi mal edinilmiş, hangisi kişisel?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Katılma Alacağı Hesaplama (TMK m.231 · m.236)
1. Eş
2. Eş
Aracın Her Alanı Hangi Kanun Hükmüne Dayanır?
Araçtaki her giriş alanı Türk Medeni Kanunu’nun belirli bir hükmüne karşılık gelir. Bir tutarı hangi alana yazacağınızı bilmiyorsanız aşağıdaki tablo, alanın neyi ifade ettiğini ve dayandığı maddeyi gösterir.
| Araçtaki alan | Ne girilir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallar | Mal rejimi süresince karşılığı verilerek edinilen ve sona erme anında mevcut olan malların karara en yakın sürüm değeri | TMK m.219, m.222/3, m.235/1 |
| Eklenecek değerler | Son bir yıl içinde rızanız olmadan yapılan, olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler | TMK m.229, m.235/2 |
| Denkleştirme alacağı | Edinilmiş mallardan kişisel mallara yapılan katkı veya kişisel mala ait borcun edinilmiş mallardan ödenmesi | TMK m.230/1, m.230/3 |
| Edinilmiş mallara ilişkin borçlar | Konut kredisi bakiyesi gibi edinilmiş mallara ait borçlar; hangi kesime ait olduğu kuşkulu borç edinilmiş mallara ait sayılır | TMK m.230/2, m.231 |
| Değer artış payı borcu | Diğer eşin bu eşin malına yaptığı katkıdan doğan borç | TMK m.227 |
| Denkleştirme borcu | Kişisel mallardan edinilmiş mallara yapılan katkı veya edinilmiş mala ait borcun kişisel mallardan ödenmesi | TMK m.230/1, m.230/3 |
| Sonuç: artık değer | Aktif − pasif; eksi çıkarsa sıfır kabul edilir | TMK m.231 |
| Sonuç: katılma alacağı | Diğer eşin artık değerinin yarısı; karşılıklı alacaklar takas edilir | TMK m.236/1 |
Artık Değer Formülü
Hesabın çekirdeği TMK m.231’dir: artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dâhil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır.
| Aktif (eklenen) | Pasif (çıkarılan) |
|---|---|
| Edinilmiş mallar (m.219) | Edinilmiş mallara ilişkin borçlar |
| Eklenecek değerler (m.229) | Değer artış payı borcu (m.227) |
| Denkleştirme alacağı (m.230) | Denkleştirme borcu (m.230) |
Artık değer = (Edinilmiş mallar + Eklenecek değerler + Denkleştirme alacağı) − (Borçlar + Değer artış payı borcu + Denkleştirme borcu)
Katılma alacağı = Diğer eşin artık değeri ÷ 2
Negatif sonuç sıfır kabul edilir. TMK m.231/2 açıktır: hesaplamada değer eksilmesi göz önüne alınmaz. Yani bir eşin borçları edinilmiş mallarını aşıyorsa artık değeri sıfırdır ve diğer eş bu borca katılmaz. Bu, eşlerden birinin zararına diğerinin ortak edilmesini önleyen koruyucu bir kuraldır.
Hangi Mal Edinilmiş, Hangisi Kişisel?
Hesabın doğruluğu tamamen bu ayrıma bağlıdır. Yanlış sınıflandırma, formül doğru uygulansa bile sonucu bozar:
| Edinilmiş mal (m.219) | Kişisel mal (m.220) |
|---|---|
| Çalışma karşılığı edinilenler (maaş, prim) | Evlenmeden önce sahip olunan mallar |
| Sosyal güvenlik/yardım kurumu ödemeleri | Miras veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilenler |
| Çalışma gücü kaybı tazminatları | Manevi tazminat alacakları |
| Kişisel malların gelirleri | Kişisel kullanıma yarayan eşya |
| Edinilmiş malların yerine geçenler | Kişisel malların yerine geçenler |
Dördüncü satır sürpriz yapar. Miras kalan bir daire kişisel maldır; ama o dairenin evlilik süresince toplanan kira gelirleri edinilmiş maldır. Aynı şekilde evlilik öncesi alınan bir mevduatın anaparası kişisel, faizi edinilmiş sayılır. Bu ayrım gözden kaçtığında hesap ciddi biçimde eksik çıkar.
Eşiniz mal kaçırdıysa hesap değişir
Tasfiyeden kaçırmak amacıyla yapılan devirler hesaba geri eklenir.
Eklenecek Değerler: Mal Kaçırmanın Cevabı
TMK m.229, tasfiyeyi etkisiz kılmaya yönelik işlemlere karşı bir denge kurar. Eşlerden birinin, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğerinin rızası olmadan yaptığı olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile tasfiyedeki payı azaltmak kastıyla yaptığı devirler, artık değere eklenir.
Bu kalem, “boşanma yaklaşınca taşınmazı akrabaya devretme” pratiğine karşı en etkili araçtır. Kanun eklenecek değerlerde malın devredildiği tarihi esas alır (TMK m.235/2); Yargıtay ise devredilen malı devir tarihindeki nitelikleriyle, karara en yakın sürüm değeri üzerinden hesaba katmaktadır (8. HD 17.06.2021, E.2021/1976, K.2021/5201).
Denkleştirme: Kasalar Arası Geçişler
TMK m.230, iki mal grubu arasındaki para akışını dengeler. Bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan ya da edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallardan ödenmişse, tasfiye sırasında denkleştirme yapılır.
Örneğin evlilik öncesi alınan bir dairenin kredisi evlilik süresince maaştan ödenmişse, edinilmiş mal grubundan kişisel mal grubuna bir aktarım olmuştur; edinilmiş mal kesimi bu katkı için katkı oranında ve dairenin tasfiye anındaki değeri üzerinden denkleştirme alacağı kazanır (TMK m.230/3). Araçta bu kalemi “denkleştirme alacağı” olarak girersiniz.
Katılma Alacağı ile Değer Artış Payı Farkı
| Ölçüt | Katılma alacağı (m.236) | Değer artış payı (m.227) |
|---|---|---|
| Dayanağı | Doğrudan kanun | Somut katkı |
| Katkı şartı | Aranmaz | Aranır ve ispatlanmalıdır |
| Oranı | Artık değerin yarısı — sabit | Katkı oranında |
| Konusu | Edinilmiş mallar | Diğer eşin malına yapılan katkı |
İki talep aynı davada birlikte ileri sürülebilir. Kavramsal çerçeve için artık değere katılma alacağı rehberimize bakabilirsiniz.
Tasfiye davası ayrı bir davadır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Süre ve Usul
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi; boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir (TMK m.214/2) |
| Zamanaşımı | On yıl (TBK m.146; YHGK 2016/959) |
| Sürenin başlangıcı | Boşanma kararının kesinleşmesi (evlilik sürerken işlemez, TBK m.153/1-3); ölümde ölüm tarihi |
| Rejimin başlangıcı | 1 Ocak 2002 (öncesi için mal ayrılığı; 4722 sayılı Kanun m.10) |
| Değerleme tarihi | Karara en yakın sürüm (rayiç) değeri (TMK m.235/1; 8. HD 2016/13500) |
| Dava türü | 31.07.2026 sonrası kısmi dava; talep bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4) |
| Faiz | Aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden (TMK m.239/3); uygulamada karar tarihinden (8. HD 2021/1822) |
| Bilirkişi raporu | Tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz (HMK m.281) |
| Ödeme | Ciddi güçlük hâlinde makul süreye yayılabilir; güvence istenebilir (TMK m.239/2-3) |
Tasfiye davası boşanmadan ayrı bir davadır. Boşanma davası sürerken de açılabilir; ancak boşanma hükmünün kesinleşmesi bekletici mesele yapılır ve boşanma reddedilirse tasfiye davası da reddedilir (YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420). On yıllık zamanaşımı boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959).
Adım Adım Örnek
Somut bir dosyada hesabın nasıl ilerlediğini görelim. Eşlerden birinin adına kayıtlı 3.000.000 TL değerinde evlilik içinde alınmış bir daire, üzerinde 500.000 TL kalan konut kredisi borcu bulunuyor. Diğer eşin adına ise 1.000.000 TL değerinde evlilik içinde alınmış bir araç var.
| Adım | 1. Eş | 2. Eş |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallar | 3.000.000 TL | 1.000.000 TL |
| Borçlar | −500.000 TL | — |
| Artık değer | 2.500.000 TL | 1.000.000 TL |
| Diğerinden alacağı (½) | 500.000 TL | 1.250.000 TL |
| Takas sonrası | 1. Eş → 2. Eş’e 750.000 TL |
Dikkat edilmesi gereken nokta: iki eşin de alacağı doğar, ancak bunlar kanunen takas edildiğinden tek bir ödeme yönü kalır. Ayrıca 500.000 TL’lik kredi borcu, daireyi elinde tutan eşin artık değerini düşürdüğü için diğer eşin alacağını da azaltmıştır.
Kapsamlı Örnek: Mal Kaçırma, Katkı ve Eksi Bakiye
Aşağıdaki örnek, aracın bütün alanlarının birlikte nasıl çalıştığını gösterir. 1. eşin edinilmiş malı 4.000.000 TL değerinde bir dairedir; bu eş dava tarihinden önceki bir yıl içinde, diğer eşin rızası olmadan kardeşine 600.000 TL bağışlamıştır. Dairede 1.000.000 TL kredi borcu vardır ve 2. eşin daireye yaptığı katkıdan 400.000 TL değer artış payı borcu doğmuştur. 2. eşin edinilmiş malı 300.000 TL değerinde bir araçtır; araca ilişkin kredi borcu 500.000 TL’dir.
| Kalem | 1. Eş | 2. Eş |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallar (m.219) | 4.000.000 TL | 300.000 TL |
| Eklenecek değerler (m.229) | +600.000 TL | — |
| Edinilmiş mallara ilişkin borçlar | −1.000.000 TL | −500.000 TL |
| Değer artış payı borcu (m.227) | −400.000 TL | — |
| Ham sonuç | 3.200.000 TL | −200.000 TL |
| Artık değer (m.231) | 3.200.000 TL | 0 TL (açık dikkate alınmaz) |
| Diğer eşten katılma alacağı (½) | 0 TL | 1.600.000 TL |
| Takas sonrası | 1. Eş → 2. Eş’e 1.600.000 TL | Ayrıca 400.000 TL değer artış payı alacağı |
Örnekte üç kural birlikte işler. Birincisi, kardeşe yapılan bağış eklenecek değer olarak hesaba geri girer (TMK m.229). İkincisi, değer artış payı borcu 1. eşin artık değerinden düşüldüğü için katılma alacağını azaltır; ancak 2. eş bu tutarı ayrıca değer artış payı olarak alır ve toplam alacağı 2.000.000 TL olur. Üçüncüsü, 2. eşin 200.000 TL’lik açığı 1. eşe yansıtılmaz (TMK m.231). Değer artış payını hesaplamak için değer artış payı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Neyi Yanlış Girerseniz Sonuç Bozulur?
- Kişisel malları edinilmiş sanmak. Miras kalan taşınmazı hesaba yazmak, en sık yapılan ve sonucu en çok şişiren hatadır.
- Kişisel mal gelirlerini atlamak. Tersi de doğrudur: miras evin kira geliri edinilmiş maldır ve girilmezse hesap eksik kalır.
- Edinme tarihindeki değeri yazmak. Değerleme tasfiye tarihindeki rayiç bedele göre yapılır; on yıl önceki alış fiyatı sonucu ciddi biçimde saptırır.
- Kişisel borçları düşmek. Yalnızca edinilmiş mallara ilişkin borçlar düşülür; eşin kişisel borçları bu hesaba girmez.
- 2002 öncesi dönemi karıştırmak. Edinilmiş mallara katılma rejimi 1 Ocak 2002’de başlar; öncesi için farklı bir rejim ve farklı bir talep türü söz konusudur.
Özel Durumlarda Araca Ne Girilir?
Uygulamadaki dosyaların çoğunda en az bir kalem, araca nasıl girileceği tartışmalı bir nitelik taşır. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan durumları kanun ve Yargıtay uygulamasıyla birlikte gösterir.
| Durum | Araca nasıl girilir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kredisi süren ev | Dava tarihinde ödenmemiş kredi oranlanıp evin karara en yakın değerine yansıtılarak borç olarak düşülür | 2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892 |
| Peşinatı mirasla ödenen ev | Kişisel malın katkısı “denkleştirme borcu” alanına girilir; peşinatın kaynağı ispatlanmazsa edinilmiş maldan ödenmiş sayılır | TMK m.222, m.230/3; 2. HD 2024/892 |
| Evlilik öncesi evin taksitleri maaşla ödendi | Ev hesaba girmez; edinilmiş mal kesiminin katkısı “denkleştirme alacağı” alanına girilir | TMK m.230/3 |
| Kişisel malın kira veya faiz geliri | Evlilik süresince elde edilip sona erme anında mevcut olan gelir “edinilmiş mallar” alanına eklenir | TMK m.219/2-4 |
| Dava tarihinden kısa süre önce satılan araç | Eklenecek değer şartları varsa devir tarihindeki nitelikleriyle karara en yakın değer üzerinden girilir | TMK m.229; 8. HD 17.06.2021, E.2021/1976, K.2021/5201 |
| Emeklilik ikramiyesi gibi sandık ödemeleri | Edinilmiş mallar alanına girilir | TMK m.219/2-2 |
| Miras veya bağışla gelen mal | Hiç girilmez; kişisel maldır | TMK m.220/2 |
| Dava tarihinden sonra edinilen mal | Girilmez; mal rejimi dava tarihinde sona ermiştir | TMK m.225/2 |
| 1 Ocak 2002 öncesi edinilen mal | Bu araçla değil, katkı payı alacağı olarak ayrıca hesaplanır | 4722 sayılı Kanun m.10 |
Kredili malların hesabı ve takas örnekleri için artık değere katılma alacağı rehberimize, 2002 öncesi dönem için 2002 öncesi evlenenlerde mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Aile Konutu ve Diğer Özel Durumlar
Bazı hâller genel formülün yanında ayrıca değerlendirilir ve hesabı doğrudan etkilemese de tasfiyenin sonucunu değiştirebilir:
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Aile konutu (ölüm hâlinde) | Sağ kalan eş, katılma alacağına mahsuben konut üzerinde intifa veya oturma hakkı, haklı sebep varsa mülkiyet; ev eşyası üzerinde mülkiyet isteyebilir (TMK m.240) |
| Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma | Boşanma bu sebeplere dayanıyorsa hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete göre azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m.236/2) |
| Sözleşmeyle farklı oran | Eşler artık değere katılmada başka esas kabul edebilir; ortak olmayan çocukların saklı payları zedelenemez (TMK m.237); boşanmada ancak sözleşmede açıkça öngörülmüşse uygulanır (TMK m.238) |
| Ölümle sona erme | Önce mal rejimi tasfiye edilir, sonra kalan terekede miras paylaşımı yapılır |
Son satır sıralama açısından kritiktir. Eşlerden biri vefat ettiğinde önce mal rejimi tasfiyesi yapılır; sağ kalan eşin katılma alacağı terekeden ayrılır. Miras payı ise bundan sonra kalan üzerinden hesaplanır. Bu iki hakkı karıştırmak, sağ kalan eşin alacağını önemli ölçüde eksik hesaplamaya yol açar. Miras tarafı için yasal miras payı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Hesabı Belirleyen Yargıtay Kararları
Aracın uyguladığı formül kanundan gelir; hangi tarihteki değerin girileceği, kredinin nasıl düşüleceği ve sürelerin nasıl işleyeceği ise Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir.
| Karar | Hesaba etkisi |
|---|---|
| 8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500 | Değer olarak karara en yakın sürüm değeri girilir; mal rejimi dava tarihinde sona erer; sona ermeden sonraya kalan kredi borcu düşülür. |
| 2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892 | Kredili malda ödenmemiş kredinin toplam krediye oranı bulunur ve güncel değere yansıtılarak borç hesaplanır; peşinat aksi ispatlanmadıkça edinilmiş maldan sayılır. |
| 8. HD 17.06.2021, E.2021/1976, K.2021/5201 | Devredilen aracın değeri devir tarihine göre değil, devir tarihindeki nitelikleriyle karara en yakın değere göre belirlenir. |
| 8. HD 02.03.2021, E.2020/4239, K.2021/1822 | Katılma alacağına karar tarihinden faiz yürütülür. |
| YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959 | Alacak on yıllık zamanaşımına tabidir; bir yıllık süre (TMK m.178) uygulanmaz. |
| YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420 | Boşanma sürerken açılan tasfiye davasında boşanmanın kesinleşmesi bekletici mesele yapılır. |
Dava Açmadan Önce Ne Hazırlanmalı?
Tasfiye davasının kaderi büyük ölçüde delil hazırlığına bağlıdır. Mal rejimi davalarında taraflarca getirilme ilkesi geçerlidir (HMK m.25); mahkeme resen araştırma yapmaz; malvarlığını ortaya koymak taraflara düşer:
- Tapu ve araç kayıtları. Her iki eş adına kayıtlı taşınmaz ve araçların edinme tarihleri, rejimin başlangıcından sonra mı edinildiğini gösterir.
- Banka ve mevduat kayıtları. Hesap hareketleri, hem edinilmiş mal tespitinde hem de denkleştirme kalemlerinin ispatında belirleyicidir.
- Kredi sözleşmeleri ve ödeme dökümleri. Hangi borcun hangi mal grubundan ödendiği denkleştirmenin temelidir.
- Devir kayıtları. Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içindeki devirler, eklenecek değerler bakımından incelenmelidir.
- Değerleme. Taşınmazların tasfiye tarihindeki rayiç değeri için bilirkişi incelemesi talep edilir.
Dördüncü madde zamana karşı yarıştır. Devir kayıtları tapu ve trafik sicillerinden alınabilir; ancak devralanın malı üçüncü kişiye satması hâlinde takip zorlaşır. Mal kaçırma şüphesi varsa dava açılırken ihtiyati tedbir istenmesi (HMK m.389), evlilik sürerken ise eşin tasarruf yetkisinin sınırlandırılması ve bunun tapuya şerhi (TMK m.199) sonradan tahsili mümkün kılan adımlardır.
Araç Sonucunu Dava Dilekçesinde Nasıl Kullanmalı?
Araçtan çıkan tutar bir ön hesaptır; davada kesin tutarı bilirkişi incelemesi belirler. Bu nedenle sonucun dilekçeye nasıl taşınacağı, hak kaybı yaşamamak bakımından önemlidir.
| Adım | Ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Dava değeri | Araç sonucu talep edilecek tutar için yol gösterir; dilekçede dava konusunun değeri belirtilir | HMK m.119/1-d |
| Kısmi dava | Tutar bilirkişi raporuyla netleşeceğinden alacağın bir kısmı dava edilir ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur | HMK m.109; 7589 sayılı Kanun |
| Talep artırımı | Rapordan sonra, tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus artırılır; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır | HMK m.109/4 |
| Ayrı kalemler | Katılma alacağı ile değer artış payı ayrı ayrı istenir; 2002 öncesi dönem için katkı payı ayrıca hesaplanır | TMK m.227, m.236; 4722 sayılı Kanun m.10 |
| Rapora itiraz | Değerleme düşük veya eksikse tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir | HMK m.281 |
| Faiz | Faiz talebi dilekçede ayrıca yazılır | TMK m.239/3 |
Talep artırımı tek kullanımlık olduğundan, bilirkişi raporuna itirazlar değerlendirilip değer kesinleştikten sonra yapılması hak kaybını önler. Dilekçe kurgusu için mal paylaşımı davası nasıl açılır yazımıza bakabilirsiniz.
Alacak Nasıl Ödenir ve Tahsil Edilir?
Katılma alacağı, alacaklı eşe mal üzerinde mülkiyet değil, para alacağı verir. Kanun ödemenin biçimini ve borçlunun ödeme güçlüğünü ayrıca düzenlemiştir:
- Para veya ayın olarak ödeme: Katılma alacağı ve değer artış payı para olarak veya ayın (mal verilerek) ödenebilir; aynen ödemede malların sürüm değeri esas alınır (TMK m.239/1).
- Ödemenin ertelenmesi: Hemen ödeme borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa borçlu eş, ödemelerin makul bir süreye yayılmasını isteyebilir (TMK m.239/2).
- Faiz ve güvence: Aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden işler; durum gerektiriyorsa güvence gösterilmesi istenebilir (TMK m.239/3).
- Üçüncü kişiye başvuru: Borçlu eşin malvarlığı alacağı karşılamazsa, hesaba eklenen karşılıksız kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişiden eksik kalan miktar istenebilir; dava hakkı öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde rejimin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer (TMK m.241).
Son madde, araçta “eklenecek değerler” alanına yazdığınız tutarın yalnızca hesapta kalmaması için önemlidir: mal kaçırılmış ve borçlu eşin elinde yeterli mal kalmamışsa, kaçırılan malı alan kişiye karşı bu kısa süreler içinde dava açılmalıdır.
Aracı Kullanırken: Tasfiye Hesabı İçin Gerekli Kalemler
Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.
| Girdi | Nerede bulunur | Dikkat |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallar | Evlilik içinde karşılığı verilerek edinilenler | Tasfiyenin konusu |
| Kişisel mallar | Miras, bağış, kişisel kullanım eşyası, manevi tazminat | Tasfiye dışı |
| Borçlar | Edinilmiş mallara ilişkin borçlar | Düşülür |
| Denkleştirme | Mal grupları arasındaki geçişler | Eklenir veya düşülür |
| Eklenecek değerler | Karşılıksız kazandırmalar ve mal kaçırma işlemleri | Hesaba dâhil |
| Değerleme tarihi | Tasfiye anındaki değer | Karar tarihine yakın |
Beşinci satır uygulamada en çok başvurulan korumadır: eşlerden birinin tasfiye payını azaltmak amacıyla yaptığı karşılıksız kazandırmalar ve devirler, hesaba eklenecek değer olarak dikkate alınır. Bu, boşanma öncesi mal kaçırma girişimlerine karşı temel savunmadır. İkinci satır ise sınırı çizer — miras ve bağış yoluyla edinilenler kişisel maldır ve paylaşıma girmez.
Sonucu Nasıl Okumalısınız: Alacağınız Ne Kadar?
Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.
| Çıkan sonuç | Ne anlama gelir | Atılacak adım |
|---|---|---|
| Artık değer | Edinilmiş mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan | Hesabın çıktısı |
| Katılma oranı | Kural olarak yarısı | TMK m.236 |
| Sözleşmeyle değiştirilebilir | Mal rejimi sözleşmesiyle | TMK m.237-238 |
| Zina veya hayata kast | Hâkim payı azaltabilir veya kaldırabilir | Özel hüküm |
| Alacak niteliği | Ayni değil, kişisel alacak hakkıdır | Mal üzerinde mülkiyet doğurmaz |
| Zamanaşımı | Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren | Kaçırmayın |
| Değer artış payı | Ayrıca talep edilmeli | Farklı kalem |
| Mal kaçırıldıysa | Eklenecek değer olarak hesaba katılır | Üçüncü kişiye karşı dava da mümkün (TMK m.241) |
| Ölüm hâlinde | Sağ kalan eş de talep edebilir | Mirastan ayrı |
Beşinci satır en çok yanlış bilinen noktadır: katılma alacağı bir alacak hakkıdır; alacaklı eşe mal üzerinde doğrudan mülkiyet veya pay vermez. Yani “evin yarısı benim” değil, “evin değerinin yarısı kadar alacaklıyım” sonucunu doğurur. Dördüncü satır ise özel bir yaptırımdır — zina veya hayata kast hâlinde hâkim kusurlu eşin payını azaltabilir ya da tamamen kaldırabilir.
Aracın sınırı: Bu araç girdiğiniz verilere göre bir tahmin üretir; malların sınıflandırılması ve değerlemesi somut olayda bilirkişi incelemesiyle yapılır. Somut dosyanızdaki sonucu mahkeme belirler; araç bir ön değerlendirme sunar, hukuki görüş yerine geçmez.
Konunun tam anlatımı için: boşanmada mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı — artık değer hesabı, eklenecek değerler ve denkleştirme orada ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.
Ev hanımı açısından: Tapu kocanın adına olsa da pay alınabileceği, ev işlerinin katkı sayılıp sayılmadığı ve örnek hesaplar için Ev Hanımı Boşanınca Mal Paylaşımından Ne Alır? yazımızı okuyun.
Katılma alacağının faizi: Hesaplanan alacağa hangi tarihten ve hangi dönemsel oranla faiz işletileceği için Katılma Alacağına Faiz Ne Zaman Başlar? Karar Tarihi, Yasal Faiz Oranı ve Bozma Sonrası yazımıza bakın.
Hesaplanan alacağın tahsili: Katılma alacağı kararının ilamlı takiple tahsili ve tehir-i icra için Katılma Alacağı Kararını İcraya Koymak: Kesinleşme, İcra Emri, Tehir-i İcra ve Tahsil yazımıza bakın.
Alacağı güvenceye almak: Katılma alacağı davasında tapuya ihtiyati tedbir ve terditli ihtiyati haciz talebi için Boşanma Davasında Tapuya İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi Örneği yazımıza bakın.
Hesaptan sonra dilekçe: Hesaplanan katılma alacağının kısmi dava olarak istenmesi ve bilirkişi raporundan sonra artırılması için Katılma Alacağı Talep Artırım Dilekçesi Örneği (7589 Sonrası) yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Hiç çalışmadım, yine de katılma alacağı isteyebilir miyim?
Evet. Katılma alacağı kanundan doğar; gelir sahibi olmak veya malın edinilmesine somut katkı yapmak şart değildir. Katkının ispatı aranmaz; ancak diğer eşin edinilmiş mallarının varlığı ve değeri dosyaya getirilmelidir (TMK m.222).
Eşimin borçlarına da katılır mıyım?
Hayır. Bir eşin hesabı negatif çıkarsa artık değeri sıfır kabul edilir; diğer eş bu borca katılmaz. Değer eksilmesi paylaşılmaz.
Miras kalan ev paylaşıma girer mi?
Evin kendisi kişisel maldır ve paylaşıma girmez. Ancak o evin evlilik süresince elde edilen kira gelirleri edinilmiş mal sayılır ve hesaba dahil olur.
Eşim malı boşanmadan önce devretti, ne olur?
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rıza olmadan yapılan olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile payı azaltma kastıyla yapılan devirler, TMK m.229 uyarınca artık değere eklenir.
Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?
Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.
Katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Her eş için ayrı ayrı artık değer bulunur: edinilmiş mallar + eklenecek değerler + denkleştirme alacakları − bu mallara ilişkin borçlar (TMK m.231). Her eş diğerinin artık değerinin yarısını ister ve iki alacak takas edilir (TMK m.236/1). Örneğin artık değerler 2.500.000 TL ve 1.000.000 TL ise, takas sonucunda artık değeri yüksek olan eş diğerine 750.000 TL öder.
Artık değeri eksi çıkan eşin durumu ne olur?
Eksi bakiye tasfiyeye yansıtılmaz ve artık değer sıfır kabul edilir (TMK m.231). Bu eş diğer eşin artık değerinin yarısını isteyebilir; diğer eş ise onun açığına katlanmaz ve ondan katılma alacağı isteyemez.
Değer artış payı borcu katılma alacağını nasıl etkiler?
Değer artış payı borcu, borçlu eşin artık değerinden pasif olarak düşülür ve bu nedenle katılma alacağını azaltır; ancak katkıda bulunan eş bu tutarı ayrıca değer artış payı olarak alır (TMK m.227). Önce değer artış payı, sonra katılma alacağı hesaplanmalıdır.
Kredisi devam eden ev hesaba nasıl girer?
Evin karara en yakın değerinden, mal rejiminin sona erdiği tarihte ödenmemiş kalan kredi düşülür. Yargıtay bu borcu, ödenmemiş kredinin toplam krediye oranını evin güncel değerine yansıtarak hesaplar (2. HD 15.02.2024, E.2023/531, K.2024/892).
Evlilik öncesi evimin kredisini evlilikte maaşımla ödedim; ne olur?
Ev kişisel mal olarak kalır ve hesaba girmez (TMK m.220/2). Ancak maaşla, yani edinilmiş mallardan yapılan ödemeler için edinilmiş mal kesimi katkı oranında ve evin tasfiye anındaki değeri üzerinden denkleştirme alacağı kazanır (TMK m.230/3); bu tutar araçta denkleştirme alacağı alanına girilir ve artık değere dahil olur.
Araca hangi tarihteki değeri girmeliyim?
Mal rejiminin sona erdiği (dava) tarihte mevcut olan malların, karar tarihine en yakın sürüm değerini girmelisiniz (TMK m.235/1; 8. HD 10.10.2016, E.2016/15695, K.2016/13500). Alış fiyatı veya edinme tarihindeki değer sonucu bozar.
Katılma alacağı davası ne zaman ve nasıl açılır?
Dava boşanma sürerken veya boşanma kesinleştikten sonra açılabilir; boşanma sürerken açılırsa boşanmanın kesinleşmesi bekletici mesele yapılır (YHGK 27.06.2012, E.2012/8-268, K.2012/420). Yetkili mahkeme boşanma davasına bakan mahkemedir (TMK m.214/2). 31 Temmuz 2026’dan sonra dava kısmi dava olarak açılır ve talep bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılır (HMK m.109/4).
Katılma alacağında zamanaşımı ve faiz nasıl işler?
Alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); evlilik sürerken zamanaşımı işlemez (TBK m.153/1-3) ve süre boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren hesaplanır (YHGK 05.10.2016, E.2016/8-1061, K.2016/959). Aksine anlaşma yoksa faiz tasfiyenin sona ermesinden işler (TMK m.239/3); Yargıtay uygulamasında karar tarihinden faiz yürütülür (8. HD 02.03.2021, E.2020/4239, K.2021/1822).
Eşim ölürse katılma alacağı ne olur?
Katılma alacağı hakkı eşe veya mirasçılarına aittir (TMK m.236/1). Önce mal rejimi tasfiye edilir, sağ kalan eşin katılma alacağı terekeden ayrılır, miras payı kalan üzerinden hesaplanır. Sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konut ve ev eşyası üzerinde katılma alacağına mahsuben hak tanınmasını da isteyebilir (TMK m.240).
Mal rejimi sözleşmesiyle yarı oranı değiştirilebilir mi?
Evet. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle artık değere katılmada başka bir esas kabul edebilir; bu anlaşmalar ortak olmayan çocukların ve altsoylarının saklı paylarını zedeleyemez (TMK m.237). Farklı esas boşanmada ancak sözleşmede açıkça öngörülmüşse uygulanır (TMK m.238).
Kişisel borçlarım hesaptan düşülür mü?
Hayır. Artık değer hesabında yalnızca edinilmiş mallara ilişkin borçlar düşülür (TMK m.231); kişisel mallara ait borçlar bu hesaba girmez. Ancak kişisel mala ait bir borç edinilmiş mallardan ödenmişse edinilmiş mal kesimi lehine denkleştirme yapılır (TMK m.230/1); bu tutar araçta denkleştirme alacağı alanına girilir.
Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Malların edinilmiş mi kişisel mi olduğu hukuki nitelendirme gerektirir; kesin hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır.
Diğer hesaplama araçları
- Nafaka hesaplama ve artırım
- Yasal miras payı ve saklı pay hesaplama
- Yasal ve temerrüt faizi hesaplama
- İcra dosyası hesaplama (harç ve kapak)
- Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama
- Kira artış oranı hesaplama
- Hukuki süre hesaplama aracı
- Ceza indirim zinciri hesaplama (TCK m.61/5)
- Fazla mesai, yıllık izin ve tatil alacağı
- Trafik kazası tazminatı hesaplama
- Araç değer kaybı hesaplama
- Maluliyet oranı hesaplama (Balthazard)
- Geçici iş göremezlik ve tedavi gideri
- Asli ve tali kusur tespit aracı
- Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı
- Araç mahrumiyeti (ikame araç) bedeli
- Trafik cezası hesaplama (7574)
- Teminat limiti yeterlilik testi
- İnfaz süresi (koşullu salıverilme) hesaplama
- Adli para cezası hesaplama (TCK m.52)
- Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) hesaplama
- Tenkis ve saklı pay hesaplama
- İdari dava süresi hesaplama
- Dava harcı ve açılış maliyeti hesaplama
- Maaş haczi hesaplama
- Boşanma sebepleri ve hak düşürücü süre (TMK m.161-166)
- Değer artış payı ve mal sınıflandırma (TMK m.227)
- Tüm araçlar
- 6284 tedbir süreleri hesaplama
- Soybağı davaları süre hesaplama (TMK m.285-303)
- Evlenme engelleri ve bekleme süresi (TMK m.124-133)
- Evlât edinme koşulları ve süreleri (TMK m.305-320)
- Evlenmenin butlanı ve iptal süresi (TMK m.145-160)
- Aile konutu şerhi ve eşin rızası (TMK m.194)
📘 İlgili Rehberler


