Katılma Alacağı Hesaplama Aracı — TMK m.231 ve m.236 (2026)

Boşanmada mal paylaşımı, “malların yarı yarıya bölünmesi” değildir. Türk Medeni Kanunu’nun getirdiği sistem daha incedir: her eş için ayrı ayrı artık değer hesaplanır, sonra her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur ve karşılıklı alacaklar kanunen takas edilir. Bu araç iki eşin hesabını birlikte yapar ve sonuçta kimin kime ne kadar ödeyeceğini gösterir.

Artık Değer Formülü

Hesabın çekirdeği TMK m.231’dir: artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dâhil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır.

Artık değer = (Edinilmiş mallar + Eklenecek değerler + Denkleştirme alacağı) − (Borçlar + Değer artış payı borcu + Denkleştirme borcu)
Katılma alacağı = Diğer eşin artık değeri ÷ 2

Hangi Mal Edinilmiş, Hangisi Kişisel?

Hesabın doğruluğu tamamen bu ayrıma bağlıdır. Yanlış sınıflandırma, formül doğru uygulansa bile sonucu bozar:

Eklenecek Değerler: Mal Kaçırmanın Cevabı

TMK m.229, tasfiyeyi etkisiz kılmaya yönelik işlemlere karşı bir denge kurar. Eşlerden birinin, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğerinin rızası olmadan yaptığı olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile tasfiyedeki payı azaltmak kastıyla yaptığı devirler, artık değere eklenir.

Bu kalem, “boşanma yaklaşınca taşınmazı akrabaya devretme” pratiğine karşı en etkili araçtır. Eklenecek değerlerde malın devredildiği tarihteki değer esas alınır.

Denkleştirme: Kasalar Arası Geçişler

TMK m.230, iki mal grubu arasındaki para akışını dengeler. Bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan ya da edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallardan ödenmişse, tasfiye sırasında denkleştirme yapılır.

Örneğin evlilik öncesi alınan bir dairenin kredisi evlilik süresince maaştan ödenmişse, edinilmiş mal grubundan kişisel mal grubuna bir aktarım olmuştur; bu tutar denkleştirme yoluyla edinilmiş mallara geri sayılır. Araçta bu kalemi “denkleştirme alacağı” olarak girersiniz.

Katılma Alacağı ile Değer Artış Payı Farkı

İki talep aynı davada birlikte ileri sürülebilir. Kavramsal çerçeve için artık değere katılma alacağı rehberimize bakabilirsiniz.

Süre ve Usul

Adım Adım Örnek

Somut bir dosyada hesabın nasıl ilerlediğini görelim. Eşlerden birinin adına kayıtlı 3.000.000 TL değerinde evlilik içinde alınmış bir daire, üzerinde 500.000 TL kalan konut kredisi borcu bulunuyor. Diğer eşin adına ise 1.000.000 TL değerinde evlilik içinde alınmış bir araç var.

Dikkat edilmesi gereken nokta: iki eşin de alacağı doğar, ancak bunlar kanunen takas edildiğinden tek bir ödeme yönü kalır. Ayrıca 500.000 TL’lik kredi borcu, daireyi elinde tutan eşin artık değerini düşürdüğü için diğer eşin alacağını da azaltmıştır.

Neyi Yanlış Girerseniz Sonuç Bozulur?

1. Kişisel malları edinilmiş sanmak. Miras kalan taşınmazı hesaba yazmak, en sık yapılan ve sonucu en çok şişiren hatadır.
2. Kişisel mal gelirlerini atlamak. Tersi de doğrudur: miras evin kira geliri edinilmiş maldır ve girilmezse hesap eksik kalır.
3. Edinme tarihindeki değeri yazmak. Değerleme tasfiye tarihindeki rayiç bedele göre yapılır; on yıl önceki alış fiyatı sonucu ciddi biçimde saptırır.
4. Kişisel borçları düşmek. Yalnızca edinilmiş mallara ilişkin borçlar düşülür; eşin kişisel borçları bu hesaba girmez.
5. 2002 öncesi dönemi karıştırmak. Edinilmiş mallara katılma rejimi 1 Ocak 2002’de başlar; öncesi için farklı bir rejim ve farklı bir talep türü söz konusudur.

Aile Konutu ve Diğer Özel Durumlar

Bazı hâller genel formülün yanında ayrıca değerlendirilir ve hesabı doğrudan etkilemese de tasfiyenin sonucunu değiştirebilir:

Dava Açmadan Önce Ne Hazırlanmalı?

Tasfiye davasının kaderi büyük ölçüde delil hazırlığına bağlıdır. Mahkeme resen araştırma yapmaz; malvarlığını ortaya koymak taraflara düşer:

1. Tapu ve araç kayıtları. Her iki eş adına kayıtlı taşınmaz ve araçların edinme tarihleri, rejimin başlangıcından sonra mı edinildiğini gösterir.
2. Banka ve mevduat kayıtları. Hesap hareketleri, hem edinilmiş mal tespitinde hem de denkleştirme kalemlerinin ispatında belirleyicidir.
3. Kredi sözleşmeleri ve ödeme dökümleri. Hangi borcun hangi mal grubundan ödendiği denkleştirmenin temelidir.
4. Devir kayıtları. Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içindeki devirler, eklenecek değerler bakımından incelenmelidir.
5. Değerleme. Taşınmazların tasfiye tarihindeki rayiç değeri için bilirkişi incelemesi talep edilir.

Aracı Kullanırken: Tasfiye Hesabı İçin Gerekli Kalemler

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

Beşinci satır uygulamada en çok başvurulan korumadır: eşlerden birinin tasfiye payını azaltmak amacıyla yaptığı karşılıksız kazandırmalar ve devirler, hesaba eklenecek değer olarak dikkate alınır. Bu, boşanma öncesi mal kaçırma girişimlerine karşı temel savunmadır. İkinci satır ise sınırı çizer — miras ve bağış yoluyla edinilenler kişisel maldır ve paylaşıma girmez.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Alacağınız Ne Kadar?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Beşinci satır en çok yanlış bilinen noktadır: katılma alacağı bir alacak hakkıdır; alacaklı eşe mal üzerinde doğrudan mülkiyet veya pay vermez. Yani “evin yarısı benim” değil, “evin değerinin yarısı kadar alacaklıyım” sonucunu doğurur. Dördüncü satır ise özel bir yaptırımdır — zina veya hayata kast hâlinde hâkim kusurlu eşin payını azaltabilir ya da tamamen kaldırabilir.

Konunun tam anlatımı için: boşanmada mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı — artık değer hesabı, eklenecek değerler ve denkleştirme orada ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hiç çalışmadım, yine de katılma alacağı isteyebilir miyim?

Evet. Katılma alacağı kanundan doğar; gelir sahibi olmak veya malın edinilmesine somut katkı yapmak şart değildir. Ev içi emek de dahil hiçbir ispat aranmaz.

Eşimin borçlarına da katılır mıyım?

Hayır. Bir eşin hesabı negatif çıkarsa artık değeri sıfır kabul edilir; diğer eş bu borca katılmaz. Değer eksilmesi paylaşılmaz.

Miras kalan ev paylaşıma girer mi?

Evin kendisi kişisel maldır ve paylaşıma girmez. Ancak o evin evlilik süresince elde edilen kira gelirleri edinilmiş mal sayılır ve hesaba dahil olur.

Eşim malı boşanmadan önce devretti, ne olur?

Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rıza olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile payı azaltma kastıyla yapılan devirler, TMK m.229 uyarınca artık değere eklenir.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Malların edinilmiş mi kişisel mi olduğu hukuki nitelendirme gerektirir; kesin hesap bilirkişi incelemesiyle yapılır.