Araç değer kaybında tek bir “resmi formül” yoktur — kaynaklar farklı katsayı sistemleri öne sürer ve 1 Temmuz 2026’dan itibaren sabit formül yöntemi tamamen terk edilip sigorta eksperinin piyasa analizine dayalı takdirine bırakılmıştır. Bu araç, Yargıtay’ın esas aldığı piyasa karşılaştırma yöntemini uygular: kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki farkı, kusur oranınıza göre hesaplar. İki değeri bilmiyorsanız kaba bir yönlendirme modu da sunulur. Aşağıdaki hesap aracının ardından, hangi hasarların değer kaybı doğurduğunu, eksper raporuna nasıl itiraz edileceğini ve gerekli belgeleri de bulacaksınız.
Ekspertiz raporunuzu birlikte değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Araç Değer Kaybı Hesaplama
Neden Tek Bir “Resmi Formül” Yok?
İnternette dolaşan birçok “değer kaybı formülü” (rayiç × panel katsayısı × km katsayısı gibi) birbirinden farklı, tutarsız katsayılar önerir. Bunun nedeni, hiçbir mevzuat hükmünün tek bir sabit formülü zorunlu kılmamasıdır. Yargıtay’ın esas aldığı ölçüt açıktır: kaza tarihindeki hasarsız rayiç değer ile onarım sonrası rayiç değer arasındaki somut fark. Bilirkişi/eksper bu farkı fotoğraflar, parça/işçilik faturaları, TRAMER kayıtları ve ikinci el piyasa emsalleriyle belirler.
1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlüğe giren yeni Genel Şartlar değişikliğiyle bu yaklaşım resmileşmiştir: değer kaybı artık sigorta eksperi tarafından aracın yaşı, modeli, kullanım durumu, hasar geçmişi ve ikinci el piyasa değeri birlikte değerlendirilerek takdir edilir. Ayrıntı için 2026 değer kaybı rejimi rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi Hasarlar Değer Kaybı Doğurur?
| Durum | Değer kaybı doğurur mu? |
|---|---|
| İlk kez boyanan/değişen parça | Evet |
| Daha önce hasarlı bölgenin tekrar hasar görmesi | Genellikle hayır — aynı bölgede “yeniden kayıp” oluşmaz |
| Plastik tampon, cam, jant, lastik, döşeme gibi mini onarım kalemleri | 2020 sonrası içtihatla kapsama alınabiliyor |
| Şasi/ana iskelet hasarı | Evet, yüksek oranda |
Ekspertiz raporunuzu birlikte inceleyelim
Sigorta eksperinin raporu düşük çıktıysa itiraz ve dava seçenekleri değerlendirilebilir.
Değer Kaybı Nasıl Talep Edilir?
- Karşı tarafın sigortasına yazılı başvuru. KTK m.97 uyarınca önce zorunlu trafik sigortasına başvuru zorunludur.
- Ekspertiz raporu. Sigorta, kendi eksperine inceletir; sonuç düşük görünüyorsa bağımsız bir eksper raporu da alınabilir.
- 15 iş günü bekleme. Sigorta bu süre içinde yanıt vermek zorundadır.
- Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava. Yanıt gelmez ya da yetersizse bu yollardan biri izlenir.
Kusur oranı unutulmamalı. Değer kaybı, maddi hasar tazminatının bir türüdür; talep edenin kendi kusuru oranında talepten indirim yapılır. %100 kusurlu tarafın değer kaybı talebi yoktur. Ayrıntı için sigortaya başvuru rehberimize bakabilirsiniz.
Örnek Hesap: İki Senaryo
| Durum | Girdiler | Sonuç |
|---|---|---|
| Piyasa karşılaştırma | 1.000.000 TL → 940.000 TL, kusursuz | 60.000 TL |
| Aynı kaza, %20 kusurlu | Aynı fark, %20 kusur indirimi | 48.000 TL |
İki senaryo arasındaki tek fark kusur oranıdır; ancak sonuç %20 azalmıştır. Bu nedenle kusur oranının doğru tespiti, değer kaybı tutarını doğrudan etkiler — kaza tespit tutanağı veya bilirkişi raporu netleşmeden yapılan hesaplar yalnızca fikir vericidir.
Sigorta Eksperi Raporuna İtiraz
Sigorta şirketinin eksperi, değer kaybını genellikle asgari düzeyde belirleme eğilimindedir. Rapor düşük çıktıysa izlenebilecek yol:
- Yazılı itiraz. Rapordaki eksik veya hatalı noktaları (yanlış km, gözden kaçan hasarlı parça, düşük piyasa değeri varsayımı) belirterek sigorta şirketine yazılı itiraz edilir.
- Bağımsız ekspertiz. Kendi imkânınızla bağımsız bir eksper raporu aldırarak farkı somut biçimde ortaya koyabilirsiniz.
- Sigorta Tahkim Komisyonu. İtiraz sonuçsuz kalırsa, sigorta şirketine karşı Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir; komisyon kendi bilirkişisini görevlendirir.
- Dava. Tahkim sınırlarını aşan veya tahkimde çözülemeyen uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılabilir; mahkeme yeniden bilirkişi incelemesi yaptırır.
Ekspertiz raporunu imzalamadan önce okuyun. Bazı sigorta şirketleri, ödemeyi hızlandırmak için “kesin ve nihai” ibareli bir ibraname ile birlikte düşük bir değer kaybı teklifi sunar. İbranameyi imzalamak, sonradan fark talep etme hakkını güçleştirebilir. Şüpheniz varsa imzalamadan önce bağımsız bir değerlendirme alın.
Değer Kaybında Zamanaşımı
Değer kaybı talebi, diğer maddi tazminat kalemleri gibi haksız fiil zamanaşımına tabidir: zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde olay tarihinden itibaren 10 yıl (TBK m.72). Olay ceza davasına konu olmuşsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzamış süre tazminat talebi için de uygulanabilir. Sigorta şirketine karşı zorunlu trafik sigortası sigortacısına yönelik talepte KTK m.109 uyarınca 10 yıllık zamanaşımı söz konusudur.
Değer Kaybı Talebinde Sık Yapılan 4 Hata
- Onarımdan hemen sonra, ekspertiz olmadan talepten vazgeçmek. Sigorta şirketinin ilk sözlü “değer kaybı yok” ifadesine güvenmeyin; yazılı ekspertiz raporu istemeden süreci kapatmayın.
- Yalnızca hasar tutarına bakmak. Düşük hasar tutarı, değer kaybının da düşük olacağı anlamına gelmez — az sayıda ama görünür/yapısal parça hasarı, yüksek onarım maliyetinden bağımsız olarak ciddi değer kaybına yol açabilir.
- Kusur oranını netleşmeden dava açmak. Kusur oranı kesinleşmeden açılan davalarda, sonradan bilirkişi raporuyla oran değişirse talep tutarının da revize edilmesi gerekebilir; bu da süreci uzatır.
- İbraname imzalayıp sonra fark talep etmeye çalışmak. “Kesin ve nihai” ibareli bir ödeme makbuzu/ibraname imzaladıktan sonra ek talep açmak güçleşir. Teklif tatmin edici değilse imzalamadan önce itiraz edin.
Değer Kaybı ile Karıştırılan Diğer Kalemler
| Kalem | Değer kaybından farkı |
|---|---|
| Onarım (tamir) bedeli | Aracı eski hâline getirme maliyetidir; değer kaybı onarımdan SONRA da kalan piyasa değeri düşüşüdür |
| İkame araç (mahrumiyet) bedeli | Aracın tamirde geçirdiği süredeki kullanım kaybıdır, piyasa değeriyle ilgisi yoktur |
| Pert (ağır hasar) durumunda hurda değeri | Araç onarılamaz durumdaysa değer kaybı değil, sigorta bedeli-hurda değeri farkı esas alınır |
| Hasarsızlık indirimi kaybı | Sizin poliçenizin gelecek prim maliyetidir, karşı taraftan talep edilen değer kaybından ayrıdır |
Ağır hasarlı (pert) araçlarda değer kaybı yerine farklı bir hesap devreye girer; ayrıntı için ağır hasarlı araçta tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
| Belge | Neden gerekli |
|---|---|
| Kaza tespit tutanağı | Kusur oranını ve kazanın gerçekleştiğini gösterir |
| Araç ruhsatı | Araç bilgileri ve model yılını doğrular |
| Onarım faturası / parça listesi | Hangi parçaların değiştiği/boyandığını gösterir |
| Hasar öncesi/sonrası fotoğraflar | Hasarın boyutunu somutlaştırır |
| TRAMER hasar kaydı | Aracın önceki hasar geçmişini gösterir; tekrar hasar iddialarını önler |
Bu belgeler hem sigorta başvurusunda hem de Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava aşamasında talep edilir. Belgeleri kaza anından itibaren düzenli saklamak, sürecin hızlanmasını sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Değer kaybı için araç yaşı sınırı var mı?
Hayır. Güncel uygulamada araç yaşı veya kilometre bakımından alt ya da üst sınır bulunmamaktadır; bu unsurlar yalnızca hesaplanacak tutarı etkiler.
Kasko değer kaybını öder mi?
Kendi kaskonuz genellikle kendi aracınızın değer kaybını kapsamaz. Karşı tarafın trafik sigortası, siz kusursuz veya az kusurluysanız sizin değer kaybınızı karşılar.
Değer kaybı davası ne kadar sürer?
Mahkeme yoğunluğuna göre değişir; genellikle 8-9 ay içinde sonuçlanabilir, uzayan dosyalarda 2 yıla kadar çıkabilir.
Aracımın hasar geçmişi varsa değer kaybı alabilir miyim?
Evet, ancak daha önce hasar görmüş ve o dosyada zaten değer kaybı ödenmiş bir bölge için ikinci kez talep genellikle kabul edilmez. Hasar görmemiş yeni bir bölge için talep hakkı devam eder.
Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?
Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.
Değer kaybı talebini kaskomdan mı, karşı tarafın trafik sigortasından mı istemeliyim?
Kusursuz veya az kusurluysanız doğru adres, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasıdır — bu, sizin poliçenizin hasarsızlık indirimini etkilemez. Kendi kaskonuzu yalnızca karşı taraf tespit edilemiyorsa veya kusurunuz ağırsa değerlendirmek gerekebilir.
Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. “Hızlı kaba tahmin” modu özellikle yaklaşık bir yönlendirmedir. Kesin tutar ekspertiz/bilirkişi raporuyla belirlenir. Dosyanızın özel koşulları (aracın markası/modeli, hasar bölgesinin aracın güvenlik veya taşıyıcı sistemine etkisi, ikinci el piyasasındaki benzer araç ilanları) sonucu bu araçtaki tahminden farklılaştırabilir.
Diğer hesaplama araçları
- Trafik kazası tazminatı hesaplama
- Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama
- Yasal miras payı ve saklı pay hesaplama
- Kira artış oranı hesaplama
- İnfaz süresi (koşullu salıverilme) hesaplama
- Hukuki süre hesaplama aracı
- Nafaka hesaplama ve artırım
- Maluliyet oranı hesaplama (Balthazard)
- Geçici iş göremezlik ve tedavi gideri hesaplama
- Asli ve tali kusur tespit aracı
- Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı
- Araç mahrumiyeti (ikame araç) bedeli hesaplama
- Trafik cezası hesaplama (7574)
- Teminat limiti yeterlilik testi
- Yasal ve temerrüt faizi hesaplama
- Adli para cezası hesaplama (TCK m.52)
- İcra dosyası hesaplama (harç ve kapak)
- Katılma alacağı hesaplama (mal rejimi)
- Ceza indirim zinciri hesaplama (TCK m.61/5)
- Fazla mesai, yıllık izin ve tatil alacağı
- Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) hesaplama
- Tenkis ve saklı pay hesaplama
- İdari dava süresi hesaplama
- Dava harcı ve açılış maliyeti hesaplama
- Maaş haczi hesaplama
- Tüm araçlar
📘 İlgili Rehberler
Süre kaçırmayın
Değer kaybı talebi de diğer tazminat kalemleri gibi zamanaşımına tabidir.
Mevzuat Çerçevesi: Değer Kaybı Hangi Hükümlere Dayanır?
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| KTK m. 85 | İşletenin tehlike sorumluluğu | Kusur bulunmasa dahi sorumluluk doğar |
| KTK m. 90 | Zorunlu sigorta teminatının kapsamı | Değer kaybı karşı tarafın ZMSS’sinden istenir |
| KTK m. 97 | Yazılı başvuru zorunluluğu | Dava ve tahkim için dava şartıdır |
| KTK m. 99 | Ödeme süresi ve temerrüt | Faiz başlangıcını belirler |
| KTK m. 109 | Zamanaşımı rejimi | Kazada yaralanma da varsa uzamış süre uygulanır |
| TBK m. 49 vd. | Haksız fiil sorumluluğu | Limiti aşan kısımda sürücü ve işleten |
| AYM E. 2019/40, K. 2020/40 | Genel Şartlara atfın iptali | Genel Şartlar formülünün yasal dayanağı kalmadı |
| 5684 sayılı Kanun m. 30 | Sigorta tahkimi | Uyuşmazlık tahkime taşınabilir |
Yedinci satır neden belirleyici?
Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli kararıyla Karayolları Trafik Kanunu’nun teminat kapsamını genel şartlara bırakan hükümleri iptal edilmiştir. Bunun değer kaybı bakımından somut sonucu şudur: sigorta şirketlerinin hesaplarını dayandırdığı genel şartlar ekindeki formülün yasal dayanağı kalmamıştır.
Uygulamada sigorta şirketleri bu formülle hesap yapmaya devam etmekte; Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkemeler ise Yargıtay’ın benimsediği yöntemi uygulamaktadır. Aradaki fark, çoğu dosyada ödenen tutarın gerçek zararın belirgin biçimde altında kalmasının sebebidir.
Yargıtay’ın Yöntemi: Rayiç Değer Farkı
Yargıtay uygulamasında değer kaybı zararı, tablo formülasyonuyla değil aracın gerçek piyasa değerlerinin karşılaştırılmasıyla bulunur. Buna objektif karşılaştırma yöntemi denir.
| Adım | Yapılan işlem |
|---|---|
| 1 | Aracın kaza tarihindeki hasarsız piyasa değeri belirlenir |
| 2 | Onarım sonrası, hasar kaydıyla birlikte satılabilir piyasa değeri belirlenir |
| 3 | İki değer arasındaki fark bulunur |
| 4 | Kusur oranı uygulanır |
Değerlerin tespitinde ikinci el ilan platformlarındaki emsal araçlar esas alınır ve aracın kendine özgü nitelikleri — donanım, paket, garanti durumu, bakım geçmişi — hesaba katılır. Genel bir tabloyla yetinilmez.
Değerlendirmede gözetilen ölçütler: marka, model ve donanım; üretim yılı; kaza anındaki kilometre; hasarın bölgesi ve boyutu; hasar geçmişi ve Tramer kaydı; hasar gören parçaların araç yapısındaki fonksiyonel önemi. Son ölçüt belirleyicidir: şasi ve podye gibi taşıyıcı unsurlardaki hasar değeri çok daha fazla düşürür.
📘 Hesaplama aracı bakımından: Bu aracın verdiği tutar bir ön tahmindir. Sigorta şirketinin teklifi genel şartlar formülüne, tahkim ve mahkeme hesabı ise Yargıtay’ın rayiç değer farkı yöntemine dayandığından iki sonuç arasında belirgin fark oluşabilir. Teklifi değerlendirmeden önce bağımsız eksper raporu alınması yerinde olur.
Geçerliliğini Yitiren İki Kural
İnternette ve hatta bazı eksper raporlarında hâlâ karşılaşılan iki sınırlama, Yargıtay kararlarıyla geçerliliğini yitirmiştir.
| Eski kural | Güncel durum |
|---|---|
| “On yaşından büyük araçta değer kaybı olmaz” | Geçerliliğini yitirmiştir |
| “Belirli kilometrenin üzerindeki araçta değer kaybı olmaz” | Geçerliliğini yitirmiştir |
Bu gerekçelerle yapılan ret veya indirim, itiraza açıktır. Belirleyici olan aracın yaşı veya kilometresi değil, hasarın piyasa değerinde gerçek bir düşüş yaratıp yaratmadığıdır.
Hangi Hasar Değer Kaybı Doğurur?
| Hasar türü | Değer kaybı |
|---|---|
| Şasi, podye ve taşıyıcı unsurlar | Yüksek — değeri en çok düşüren hasar |
| Vidalı parça değişimi (çamurluk, kaput) | Doğurur |
| Boyalı parça | Doğurur |
| Plastik tampon, far, cam | Genellikle doğurmaz |
| Küçük çizik ve sıyrık | Genellikle doğurmaz |
Ayrım, hasarın Tramer kaydına ve ikinci el alıcısının fiyat algısına yansıyıp yansımadığına dayanır. Boya ve değişen parça kaydı satış aşamasında doğrudan pazarlık konusu olduğundan değer kaybı doğurur.
Bağımsız Eksper Raporu
Sigorta şirketi kendi eksperiyle değerlendirme yapar. Buna karşılık ruhsatlı bağımsız bir sigorta eksperinden alınacak değer kaybı raporu, hem başvuruyu güçlendirir hem tahkim aşamasında kritik delil oluşturur.
Masrafı bakımından da avantajlıdır: Yargıtay uygulamasında bu tür ekspertiz ve tespit harcamaları yargılama gideri niteliğinde kabul edilmekte ve haklı çıkılan oran ölçüsünde karşı taraftan istenebilmektedir.
Süreç ve Muhataplar
| Muhatap | Ne için |
|---|---|
| Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası | Değer kaybı — teminat limiti içinde |
| Kusurlu sürücü ve işleten | Limiti aşan kısım |
| Güvence Hesabı | Sigortasız veya kaçan araç hâlinde |
| Kendi kaskonuz | Kural olarak değer kaybını karşılamaz — onarım bedelini öder |
| Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu | Yabancı plakalı araç hâlinde |
Dördüncü satır sıkça yanlış bilinir: kasko aracın fiziki hasarını güvenceye alır; değer kaybı kural olarak karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istenir.
Süreç şöyle işler: karşı tarafın sigortasına yazılı başvuru → on beş günlük cevap süresi → cevap gelmez veya yetersizse Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava. Başvuru noter, iadeli taahhütlü posta veya KEP ile yapılmalı ve gönderi belgesi saklanmalıdır; bu belge hem sürenin başlangıcını hem faiz tarihini gösterir.
Sigortanın değer kaybı teklifi düşük olabilir. Ücretsiz kontrol edelim.
Aracın Sonucu ile Sigortanın Teklifi Neden Farklı?
Bu aracın verdiği tahmin ile sigorta şirketinden gelen teklif arasında belirgin fark oluşması olağandır. Sebebi hesap hatası değil, iki farklı yöntemin kullanılmasıdır.
| Sigorta şirketi | Tahkim ve mahkeme | |
|---|---|---|
| Yöntem | Genel şartlar ekindeki formül | Rayiç değer farkı (objektif karşılaştırma) |
| Dayanağı | AYM kararından sonra tartışmalı | Yargıtay yerleşik uygulaması |
| Emsal araç incelemesi | Sınırlı | İkinci el piyasa ilanları üzerinden |
| Aracın özel nitelikleri | Genellikle gözetilmez | Donanım, paket, garanti, bakım geçmişi |
| Sonuç | Genellikle daha düşük | Genellikle daha yüksek |
Pratik sonuç şudur: gelen teklifi kabul etmeden önce hangi yönteme dayandığı sorulmalı ve gerekiyorsa bağımsız eksper raporu alınmalıdır.
Aracı Kullandıktan Sonra İzlenecek Sıra
- Tramer ve hasar kaydını çıkarın. Hangi parçaların değiştiği ve boyandığı, değer kaybının temel verisidir.
- Bağımsız eksper raporu alın. Ruhsatlı sigorta eksperinden alınan rapor hem başvuruyu güçlendirir hem masrafı yargılama gideri sayılır.
- Karşı tarafın sigortasına yazılı başvuru yapın. Dava şartıdır ve faiz başlangıcını belirler.
- On beş günlük süreyi bekleyin. Cevap gelmez veya yetersizse yol açılır.
- Tahkim veya dava yolunu seçin. Değer kaybı dosyaları genellikle teminat limiti içinde kaldığından tahkim hızlı bir seçenektir.
İkinci adım en yüksek getirili olanıdır: bağımsız rapor, hem teklifin düşük olduğunu göstermenin hem tahkimde talebi belgelemenin en pratik yoludur.
Hesabı Etkileyen Altı Değişken
| Değişken | Etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Hasarın bölgesi | En yüksek | Şasi ve podye gibi taşıyıcı unsurlar değeri en çok düşürür |
| Değişen parça sayısı | Yüksek | Tramer kaydına yansır ve satışta pazarlık konusu olur |
| Aracın piyasa değeri | Yüksek | Kayıp oransal olduğundan pahalı araçta tutar büyür |
| Model yılı | Orta | Yeni araçta hasar kaydının etkisi daha belirgindir |
| Önceki hasar geçmişi | Orta | Zaten hasarlı araçta ek kaybın etkisi azalabilir |
| Kilometre | Düşük | Tek başına ret gerekçesi değildir |
Son satır önemlidir: yüksek kilometre veya ileri model yılı tek başına değer kaybını ortadan kaldırmaz. Eski yaş ve kilometre sınırları Yargıtay kararlarıyla geçerliliğini yitirmiştir.
İlgili Rehberler
- Tahkim mi dava mı? Yol seçimi
- Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
- Asli kusur ve tali kusur: KTK m. 84
- 🧮 Asli ve tali kusur tespit aracı
- 🧮 Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı
- Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?
- Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
- Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
