Trafik Sigortası Teminat Limiti Yeterlilik Testi (2026)

Trafik kazalarında en geç fark edilen gerçek şudur: zorunlu trafik sigortası sınırsız değildir. Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır; buna karşılık 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85 uyarınca işletenin ve teşebbüs sahibinin sorumluluğu limite bağlı değildir. Limiti aşan kısım havada kalmaz — KTK m. 88 uyarınca müteselsil sorumluluk kuralı devreye girer ve zarar, kusurlu sürücü ile araç işleteninin şahsi malvarlığına yönelir. Bu araç, zararınızın limiti aşıp aşmadığını gösterir; aşağıdaki bölümlerde de aşan kısmın hangi maddelere dayanılarak kimden isteneceğini bulacaksınız.

Mevzuat Haritası

Neden Limit Var, Neden Sorumluluk Sınırsız?

Bu ayrımı görmeden limit tartışması anlaşılmaz. Kanun iki ayrı katman kurar.

Birinci katman — işletenin sorumluluğu (KTK m. 85). Madde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, işletenin ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan sorumlu olacağını düzenler. Bu sorumluluk kusura dayanmaz: aynı maddenin devamı uyarınca işleten, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

Bu katmanda hiçbir parasal tavan yoktur. Sorumluluk, hesaplanan zararın tamamı kadardır.

İkinci katman — sigortacının sorumluluğu (KTK m. 91). Madde, işletenlerin m. 85/1’deki sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarını zorunlu kılar. Ancak sigortacı, sorumluluğun tamamını değil poliçede öngörülen tutara kadar olan kısmını üstlenir.

Sonuç. Limit, işletenin sorumluluğunu sınırlamaz; yalnızca sigortacının üstlendiği kısmı sınırlar. Bu nedenle limitin aşılması zararın silinmesi değil, ödeyecek kişinin değişmesi anlamına gelir.

Anlaşmayla daraltılamaz (KTK m. 89). Madde, bu Kanunla öngörülen sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. İşleten ile zarar gören arasında yapılacak “sorumluluk şu tutarla sınırlıdır” biçimindeki bir anlaşma hüküm doğurmaz.

Limitler Neden Yetmiyor?

Zorunlu trafik sigortası, asgari bir güvence sağlamak üzere tasarlanmıştır; tam tazmin garantisi vermez. Ağır maluliyetli veya ölümlü kazalarda TBK m. 53 ve 54 uyarınca hesaplanan kalemler toplamı, kişi başına limiti tek başına aşabilir.

Tutarların hukuki kaynağı. Bu rakamlar kanunda değil, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve eki tarifede yer alır; her yıl güncellenir. Bu nedenle tablodaki değerler yönlendirme amaçlıdır ve kaza tarihindeki poliçeden teyit edilmelidir.

Neden yetmiyor? Tazminat hesabına esas gelirler ve bakım maliyetleri de aynı dönemde arttığından, limitlerin yetersiz kaldığı dosya sayısı azalmamaktadır. Özellikle genç ve ağır maluliyetli kazazedelerde çalışma gücünün yitirilmesinden ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar (TBK m. 54) uzun bir bakiye ömür üzerinden hesaplandığından tutar hızla yükselir.

Limit Aşıldığında Sorumluluk Sırası

Poliçe limiti tükendiğinde sigortacının sorumluluğu sona erer; ancak zarar sona ermez.

Müteselsil sorumluluk (KTK m. 88). Madde, bir motorlu aracın katıldığı kazada bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa bunların müteselsil olarak sorumlu tutulacağını düzenler. Zarar gören, alacağının tamamını bunlardan dilediğine yöneltebilir; iç ilişkideki paylaşım ve rücu ise TBK m. 61-62 çerçevesinde sorumlular arasında çözülür.

Pratik sonuç. Zarar gören, “önce sigortadan tahsil edeyim, kalanı için sonra dava açarım” sırasını izlemek zorunda değildir; dava baştan sigortacı, sürücü ve işleten aleyhine birlikte açılabilir.

Kişi Başına mı, Kaza Başına mı?

Poliçede iki ayrı tavan bulunur ve ikisi birden uygulanır:

• Kişi başına limit: Tek bir zarar görene ödenecek azami tutar.
• Kaza başına limit: Aynı kazada tüm zarar görenlere ödenecek toplam azami tutar.

Çok yaralılı kazalarda ikinci tavan belirleyici olur: her bir kişinin talebi kişi başına limitin altında kalsa bile, toplam tutar kaza başına limiti aşarsa ödemeler oransal olarak dağıtılır.

Aşan kısım yine sorumlulardan istenir. Oransal dağıtım, hak sahibinin alacağını azaltmaz; yalnızca sigortacıdan alınabilecek kısmı sınırlar. Karşılanmayan bakiye için KTK m. 85 ve m. 88 uyarınca işleten ve sürücüye başvurulur.

Zorunlu Sigortanın Kapsamadıkları

Limit hesabı yaparken kapsam dışı kalemleri karıştırmamak gerekir. Aşağıdaki zararlar limit içinde değil, tamamen kapsam dışıdır:

KTK m. 98 neden önemli? Madde, trafik kazaları sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağını öngörür. Bu nedenle belgeli tedavi giderleri sigortacıdan değil SGK’dan karşılanır ve poliçe limitini tüketmez. Buna karşılık bakıcı gideri, protez ve tıbbi cihaz bedelleri gibi kalemler ayrı değerlendirilir.

Manevi tazminat limitin dışındadır. Zorunlu trafik sigortası teminatı maddi zararlara ilişkindir; TBK m. 56 kapsamındaki manevi tazminat bu teminatın dışında kalır ve doğrudan sorumlulardan ya da varsa İMM teminatından istenir.

Sağlık giderlerinin hangi kalemlerinin sigortada kaldığı için geçici iş göremezlik ve tedavi gideri aracımıza bakabilirsiniz.

Sigortacının İleri Süremediği Def’iler: KTK m. 95

Bu hüküm, zarar görenin en güçlü korumalarından biridir ve sıkça gözden kaçar.

Madde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hâllerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceğini düzenler.

Pratikte bunun anlamı şudur: prim ödenmemiş olması, sigortalının beyan yükümlülüğünü ihlal etmesi veya poliçe şartlarına aykırı davranması gibi sebepler zarar görene karşı kullanılamaz. Sigortacı ödemeyi yapar; iç ilişkide sigortalıya rücu eder.

Bu bir limit genişlemesi değildir. m. 95 sigortacıyı def’ilerden yoksun bırakır, ancak poliçe limitini büyütmez. Limit, sigortacının üstlendiği azami tutarı gösterir ve bu tavan m. 95’ten etkilenmez.

Dava Öncesi Zorunlu Başvuru: KTK m. 97

2016 yılında 6704 sayılı Kanun‘la değiştirilen bu madde, doğrudan dava hakkını bir usul şartına bağlamıştır ve atlanması davanın reddine yol açar.

Maddenin metni şudur: “Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.”

Kritik ayrım. m. 97’deki başvuru şartı, sigorta kuruluşuna yöneltilecek talepler bakımındandır. Sürücü ve işletene karşı açılacak davalarda böyle bir ön başvuru şartı aranmaz. Limiti aşan dosyalarda bu ayrım, davanın hangi tarihte ve kime karşı açılacağını belirler.

Ödeme süresi (KTK m. 99). Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını yahut bilirkişi raporunu kendilerine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır.

Doğrudan dava hakkının ikinci dayanağı. KTK m. 97’nin yanında TTK m. 1478 de sorumluluk sigortalarında zarar görene doğrudan sigortacıya başvurma hakkı tanır: zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini doğrudan sigortacıdan isteyebilir. İki hüküm birlikte okunduğunda hak vardır ama ön başvuru şartına bağlıdır.

Zamanaşımı: KTK m. 109 ve Uzayan Süre

Limit aşan dosyalarda süre yönetimi ayrı bir önem taşır; çünkü sigortacıya ve sorumlulara karşı talepler farklı zamanlarda gündeme gelebilir.

Genel kural (m. 109/1). Motorlu araç kazalarından doğan zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Uzatan kural (m. 109/2). Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörmüşse, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Ölümlü ve yaralamalı trafik kazaları taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçunu oluşturduğundan, uygulamada uzamış ceza zamanaşımı devreye girer ve iki yıllık süre çoktan dolmuş olsa bile talep hakkı devam edebilir. Süreyi zamanaşımı hesaplayıcısıyla kontrol edebilirsiniz.

Sorumluluktan Kurtulma ve İndirim Sebepleri

Karşı tarafın ileri süreceği savunmalar da kanunda sayılıdır; dosya kurulurken bunlar öngörülmelidir.

Kurtuluş kanıtı (KTK m. 86). İşleten veya teşebbüs sahibi; kendisinin ya da eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın mücbir sebepten veya zarar görenin yahut bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Şartlar kümülatiftir ve ispat yükü işletendedir.

Hatır taşıması (KTK m. 87). Yaralanan veya ölen kişi hatır için karşılıksız taşınmakta ise işletenin sorumluluğu genel hükümlere tabidir. Uygulamada bu, tazminattan hakkaniyet indirimi yapılmasının dayanağıdır.

Müterafik kusur (TBK m. 52). Zarar görenin kendi kusuru zararın doğmasında veya artmasında etkiliyse tazminattan indirim yapılır. Emniyet kemeri takmamak veya kask kullanmamak bu kapsamda değerlendirilir.

İndirimler limiti nasıl etkiler? Kusur indirimi önce uygulanır, limit sonra. Yani hesaplanan brüt zarardan kusur payı düşülür; kalan net tazminat limitle karşılaştırılır. Bu sıralama, limit aşımı olup olmadığını doğrudan değiştirir.

İMM: Limiti Büyütmenin Yolu

Zorunlu sigorta teminat tutarları Genel Şartlar ve eki tarifede belirlenir; tek tek poliçelerde artırılamaz. Limitin ötesine geçmek isteyen araç sahibi için yol İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) teminatıdır: kasko poliçesine ek olarak veya ayrı düzenlenir ve zorunlu sigorta tükendiğinde devreye girer.

İMM, yalnızca karşı tarafa verilen zararı büyütür; kendi aracınızın hasarını kapsamaz — o kasko konusudur.

İMM manevi tazminatı kapsayabilir. Zorunlu sigorta teminatı manevi tazminatı kapsamazken, İMM poliçesinde manevi tazminat teminatı ayrıca kararlaştırılabilir. Poliçenin özel şartları bu yönden incelenmelidir.

Limitler Kaza Tarihine Göre Belirlenir

Sık yapılan bir hata, güncel yıl limitlerini eski bir kazaya uygulamaktır. Uygulanacak teminat, kaza tarihinde yürürlükte olan poliçenin limitidir; sonradan yapılan artışlar geçmişe etki etmez.

Bu nedenle eski tarihli dosyalarda ilk iş, kaza tarihli poliçe suretini temin etmektir. Poliçe suretine ulaşılamıyorsa, aracın sigorta bilgileri Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarından sorgulanabilir.

Genel Şartlardaki değişiklikler de tarihe bağlıdır. Kapsam ve hesaplama esaslarına ilişkin değişiklikler, yürürlük tarihlerinden sonraki kazalara uygulanır. Bkz. ZMSS Genel Şartları değişikliği.

Limit Yetersizse Ne Yapmalı? Zarar Gören İçin Yol Haritası

Hesap sonucunda açık çıktıysa, dosyanın stratejisi baştan değişir.

1. Davayı üç muhataba birlikte yöneltin. Sigorta şirketi (KTK m. 91 ve m. 97), kusurlu sürücü (TBK m. 49) ve araç işleteni (KTK m. 85). KTK m. 88 uyarınca sorumluluk müteselsildir.

2. Sigortacıya ön başvuruyu yapın. KTK m. 97 uyarınca yazılı başvuru zorunludur; 15 günlük süre beklenir. Bu şart yalnızca sigortacı bakımından işler.

3. İMM teminatını araştırın. Karşı tarafın kasko poliçesinde İhtiyari Mali Mesuliyet klozu bulunup bulunmadığı, aşan kısmın karşılanmasında belirleyicidir.

4. İşleten kavramını geniş düşünün. Araç bir şirkete, kiralama firmasına veya taşımacıya aitse KTK m. 85 uyarınca teşebbüs sahibi de sorumludur; sorumluluk zinciri genişler ve tahsil ihtimali artar.

5. Malvarlığı araştırması yapın. Sürücü ve işletenin taşınmaz, araç ve banka kaydı tahsil kabiliyetini gösterir.

6. İhtiyati haciz talep edin. Yargılama uzun sürer; bu sürede malvarlığının elden çıkarılması riskine karşı erken tedbir alınmalıdır.

7. Zamanaşımını m. 109/2’ye göre hesaplayın. Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre geçerlidir.

Araç Sahibi Açısından: Ne Kadar İMM Yeterli?

Sorunun tersinden bakalım. Kusurlu taraf olma ihtimalinize karşı hangi teminatın yeterli olduğunu, olası en kötü senaryoyu hesaplayarak bulabilirsiniz:

Kendi dosyanız için somut bir rakam görmek isterseniz, önce trafik kazası tazminatı hesaplama aracıyla olası tazminatı hesaplayıp sonucu bu araca girin.

Sıkça Sorulan Sorular

Zararım limiti aşarsa fazlası siliniyor mu?

Hayır. Sigortacının sorumluluğu limitle sınırlıdır; ancak KTK m. 85 uyarınca işletenin sorumluluğunda parasal tavan yoktur. Aşan kısımdan kusurlu sürücü ve araç işleteni şahsi malvarlığıyla sorumludur.

Neden sigortanın limiti var da işletenin yok?

Kanun iki ayrı katman kurar: m. 85 işletenin sorumluluğunu düzenler ve tavan öngörmez; m. 91 ise bu sorumluluğun karşılanması için sigorta zorunluluğu getirir. Sigortacı sorumluluğun tamamını değil, poliçede öngörülen tutara kadar olan kısmını üstlenir.

Sorumluluğu sınırlayan bir anlaşma yapılabilir mi?

Hayır. KTK m. 89 uyarınca bu Kanunla öngörülen sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir.

Dava açmadan önce sigortaya başvurmak zorunlu mu?

Evet. KTK m. 97 (6704 s.K. ile değişik) uyarınca zarar görenin, sigortada öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Kuruluş 15 gün içinde yazılı cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir.

Bu başvuru şartı sürücü ve işleten için de geçerli mi?

Hayır. m. 97’deki ön başvuru şartı sigorta kuruluşuna karşı açılacak davalar içindir. Sürücü ve işletene karşı doğrudan dava açılabilir.

Sigorta ne kadar sürede ödeme yapmalı?

KTK m. 99 uyarınca sigortacılar, kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağı yahut bilirkişi raporu kendilerine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde, sigorta sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır.

Prim ödenmemişse sigorta ödeme yapmaz mı?

Yapar. KTK m. 95 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran veya azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez. Sigortacı öder, iç ilişkide sigortalıya rücu eder. Ancak bu hüküm limiti büyütmez.

Poliçe limitini kendim artırabilir miyim?

Zorunlu trafik sigortası teminat tutarları Genel Şartlar ve eki tarifede belirlenir; poliçe bazında artırılamaz. Limitin ötesi için İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) teminatı gerekir.

Çok yaralılı kazada herkes tam tazminat alır mı?

Kaza başına limit aşılırsa sigortacının ödemeleri oransal olarak dağıtılır. Ancak karşılanmayan bakiye silinmez; KTK m. 85 ve m. 88 uyarınca işleten ve sürücüden istenebilir.

Manevi tazminat limit hesabına dâhil mi?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası teminatı maddi zararlara ilişkindir; TBK m. 56 kapsamındaki manevi tazminat kapsam dışıdır ve sorumlulardan ya da teminat varsa İMM’den istenir.

Tedavi giderlerini kim öder?

KTK m. 98 uyarınca trafik kazaları sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; bu nedenle poliçe limitini tüketmez.

İşleten sorumluluktan kurtulabilir mi?

KTK m. 86 uyarınca; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse. Şartlar birlikte aranır ve ispat yükü işletendedir.

Hatır için taşınıyordum, tazminatım azalır mı?

KTK m. 87 uyarınca hatır için karşılıksız taşımada işletenin sorumluluğu genel hükümlere tabidir; uygulamada bu, hakkaniyet indirimi yapılmasının dayanağıdır.

Kusur indirimi limitten önce mi sonra mı uygulanır?

Önce kusur indirimi uygulanır, sonra limitle karşılaştırma yapılır. Brüt zarardan kusur payı düşülür; kalan net tazminat poliçe limitiyle karşılaştırılır.

Zamanaşımı süresi ne kadar?

KTK m. 109/1 uyarınca zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl. Ancak m. 109/2 uyarınca fiil cezayı gerektiriyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Eski tarihli kazada hangi limit uygulanır?

Kaza tarihinde yürürlükte olan poliçenin limiti. Sonradan yapılan teminat artışları geçmişe etki etmez.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Teminat tutarları kanunda değil, ZMSS Genel Şartları ve eki tarifede belirlenir ve her yıl güncellenir; araçtaki varsayılan değerler yönlendirme amaçlıdır ve kaza tarihindeki poliçeden teyit edilmelidir.

Atıf yapılan başlıca mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 95, 97, 98, 99 ve 109; 14/4/2016 tarihli ve 6704 sayılı Kanun m. 5; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49, 52, 53, 54, 56, 61, 62 ve 72; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1478 ve 1481; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve eki teminat tarifesi. Teminat tutarları her yıl değiştiğinden, kaza tarihindeki poliçe ve tarifenin teyidi gerekir.