ZMSS Genel Şartları 1 Temmuz 2026 Değişikliği — Tam Rehber

Özet: 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), 2015’ten bu yana yürürlükte olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nı kapsamlı biçimde değiştirdi. Değişiklik 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Değer kaybı, orijinal parça esası, ispat yükü, sakatlık/ölüm tazminatı ve rücu kurallarını kapsayan sekiz maddelik düzenleme, bu rehberde madde madde ve tablo tablo çözümleniyor.

Değişikliğin Künyesi ve Yürürlük

Bu, ZMSS Genel Şartları’nda 2015’ten bu yana yapılan en kapsamlı değişikliktir. Sekiz maddeden oluşan düzenleme; tanımlar, teminat türleri, parça değişimi esasları, ağır hasarlı araç uygulaması ve rücu sebeplerini yeniden yazmıştır.

Neyin Değiştiğine Genel Bakış: Sekiz Madde

Tanımlarda İki Kritik Değişiklik

Genel Şartların A.2 maddesindeki tanımlar bölümünde iki değişiklik, uygulamada doğrudan sonuç doğurur.

İşleten sıfatının nasıl belirlendiği ve doğurduğu geniş sorumluluk haritası için Araç İşleteninin Hukuki Sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Bu tanım netleştirmesinin pratik sonucu şudur: poliçenin kim adına düzenlendiği ile sigorta hukukunun kimi “sigortalı” saydığı arasında artık doğrudan bir köprü vardır. Aracın kayıtlı sahibi ile fiilen işleten farklı kişilerse (uzun süreli kiralama, ariyet gibi hâllerde), sigortalı sıfatının kimde olduğu tartışması, KTK m.85’teki işleten tespiti ölçütleriyle (sicil kaydı, fiili tasarruf, ekonomik yarar) birlikte yürütülmelidir.

Dört Teminat Türü Yeniden Yazıldı

Genel Şartların A.5 maddesi, ZMSS’nin kapsadığı dört teminat türünü baştan tanımlar.

Maddi Zararlar Teminatı ve Değer Kaybı

Bu teminatın en dikkat çekici yeniliği: “Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.” Değer kaybı; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve kaza öncesi/onarım sonrası ikinci el satış değeri farkı esas alınarak hesaplanır. Sigortacı, tutarı nihai eksper raporunu takip eden iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür.

Değer kaybı hesabında dikkate alınan yedi ölçüt şunlardır: aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarım sonrasındaki ikinci el satış değeri arasındaki fark. Bu sonuncusu, hesabın çekirdeğidir: değer kaybı soyut bir yüzde değil, piyasadaki fiili değer farkıdır. Bu konunun tam ve derinlemesine işlendiği ayrı rehberimiz için Değer Kaybı Tazminatı 2026: 1 Temmuz Sonrası Yeni Dönem yazımıza bakabilirsiniz.

Sağlık Giderleri Teminatı ve SGK Sınırı

Sağlık giderleri teminatı, üçüncü kişinin trafik kazası nedeniyle bedenen eski hâline dönmesi için yapılan protez organ bedelleri dahil tüm tedavi giderlerini kapsar. Ancak bir sınır açıkça çizilmiştir:

Mağdurun bakıcı ihtiyacı süresi ile sürekli bakıcı ihtiyacının belirlenmesinde Kurul Raporu esas alınır.

Sakatlanma Teminatı ve İspat Yükünün Dönmesi

Sakatlanma teminatı, üçüncü kişinin sürekli sakatlığı nedeniyle uğrayacağı maddi zararları, TBK’nın haksız fiil hükümlerine göre karşılar. Buradaki en yapısal değişiklik ispat yüküne ilişkindir:

Ayrıca sigortacı, Kurul Raporu’na itiraz ederse, “mağdurun itiraz üzerine yaptığı belgelenmiş harcamalarını bu teminat kapsamında karşılamakla yükümlüdür.” Yani itirazın maliyeti mağdura yüklenemez.

Bu değişikliğin dava stratejisine etkisi somuttur: önceki uygulamada, kaza raporlarındaki illiyet bağı tespitini çürütmek büyük ölçüde mağdurun yükündeydi. Yeni rejimde, resmî bir belgede illiyet bağına dair tespit varsa, sigorta şirketi bu tespiti kabul etmek veya aksini kendi delilleriyle ispatlamak zorundadır — pasif itiraz yeterli değildir. Sürekli iş göremezlik ve maluliyet tespitinin bağlayıcılığı için Maluliyet (Sürekli İş Göremezlik) Oranının Tespiti ve Bağlayıcılığı yazımıza bakabilirsiniz.

Destekten Yoksun Kalma Teminatı

Üçüncü kişinin ölümü hâlinde, desteğinden yoksun kalanların zararı yine TBK’nın haksız fiil hükümlerine göre belirlenir. Madde metni açıkça: “Söz konusu tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınır.” Bu ifade, hesaplamanın merkezine ölen kişinin (destek sağlayanın) gelirini, yaşam süresini ve destek oranını koyar; destekten yoksun kalanın kendi kişisel durumu değil, kaybedilen desteğin niteliği belirleyicidir.

Ayrıntılı işleyiş, kimlerin destekten yoksun kalma tazminatı isteyebileceği ve gelirin ispatı için Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Kimler, Ne Kadar İsteyebilir? yazımıza bakabilirsiniz.

Orijinal Parça Esası

Hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse, kural olarak orijinal parça ile değiştirilir.

Her iki hâlde de: “araçta bir kıymet artışı meydana gelmiş olsa dahi bu fark tazminat miktarından indirilemez.”

Eşdeğer parça standardını belirleme yetkisi de değişti: önceki metinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2015/2 sayılı Genelgesi esas alınırken, yeni metinde bu yetki Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.11/6 uyarınca) geçmiştir. Bu, teknik standart belirleme yetkisinin mali düzenleyiciden sanayi düzenleyicisine geçmesi anlamına gelir; eşdeğer parçanın niteliğine ilişkin bir uyuşmazlıkta artık Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı düzenlemelerine bakılması gerekir.

Ağır Hasarlı Araçlarda Yeni Şart

Bu şart, ağır hasar tespiti yapılmış bir aracın onarılıp tekrar piyasaya sürülmesini önlemeyi amaçlar; hak sahibi bakımından pratik sonucu, tescil işlemi tamamlanmadan ödeme sürecinin ilerlemeyeceğidir. Ağır hasarlı/pert araçlarda değer kaybı ve tazminat sürecinin işleyişi, standart hasar sürecinden bu ek şart nedeniyle ayrışır.

Rücu Sebeplerinin Genişlemesi

Rücu düzenlemesi (B.4/3-f), sigortalının veya sorumlu olduğu kişilerin belirli davranışlarını rücu sebebi sayar.

Rücu davalarının tam çerçevesi için Trafik Kazalarından Doğan Cezai Sorumluluk ve Sigorta Rücu Davaları yazımıza bakabilirsiniz.

Yürürlükten Kaldırılan Ekler

Kalıcı Veri Saklayıcısının İspat Hukukundaki Rolü

“Kalıcı veri saklayıcısı” kavramının Genel Şartlara girmesi, teknik bir tanım eklemekten öte, ispat hukukunda pratik bir sonuç doğurur. Sigortacının değer kaybı bildirimi, rücu ihbarı veya benzeri bir bildirimi bu ortamlardan biriyle (SMS, e-posta, mobil uygulama, SBM veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı) yapması, bildirimin hem içeriğinin hem yapıldığı tarihin sonradan değiştirilemeden ispatlanabilmesini sağlar.

Pratik öneri: sigorta şirketinden gelen SMS, e-posta veya mobil uygulama bildirimlerini silmeyiniz. Bir uyuşmazlık çıktığında bu kayıtlar, sürecin başlangıç tarihini ve bildirilen tutarı gösteren doğrudan delildir.

Rücu Davasında Yeni Denge: Savunma ve Saldırı Noktaları

Rücu sebeplerinin genişlemesi, hem rücu edilen sürücü/işleten hem de rücu hakkını kullanan sigorta şirketi için dava stratejisini değiştirir.

Özellikle “belge düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranma” ifadesinin genişliği dikkat çekicidir — bu, yalnızca kaza tutanağı tutturmamayı değil, alkol raporu gibi kazanın oluş koşullarına ilişkin her türlü belgeyi kapsayabilecek şekilde yazılmıştır. Rücu davalarının genel çerçevesi ve müteselsil sorumluluk boyutu için Müteselsil Sorumluluk ve Sorumlular Arası Rücu (TBK 61-62) yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta Şirketlerinin Yeni Operasyonel Yükümlülükleri

Değişiklik, yalnızca hak sahiplerinin haklarını değil, sigorta şirketlerinin süreç yükümlülüklerini de somutlaştırmıştır. Bu, hem tüketici tarafını hem de sigorta şirketi tarafını temsil eden avukatlar için pratik bir kontrol listesi sunar.

Bu yükümlülüklerden herhangi birine uyulmaması, hak sahibi tarafından itirazda doğrudan ileri sürülebilecek somut bir usul aykırılığı oluşturur.

Eski Poliçeler ve Kazalar Ne Olacak?

Değişiklik 1/7/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce gerçekleşen kazalara hangi rejimin uygulanacağı, zaman bakımından uygulama kurallarına göre ayrıca değerlendirilmelidir; genel ilke, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuatın esas alınmasıdır. Somut bir dosyada hangi tarihin belirleyici olduğu, kaza tarihi ile başvuru/ödeme tarihleri birlikte incelenerek netleştirilmelidir.

Yeni Rejimde Kaza Sonrası Kontrol Listesi

1 Temmuz 2026 sonrası gerçekleşen bir kazada, hak sahibinin sürecin başında bilmesi gereken pratik noktalar aşağıdadır.

Bu adımların her biri, ayrı rehberlerimizde daha derinlemesine işlenmiştir; ilgili bağlantılar için aşağıdaki “İlgili Rehberler” bölümüne bakabilirsiniz.

İtiraz ve Dava Yolları

Sigortasız veya kaçan araç kazalarında Güvence Hesabı’na başvuru için Sigortasız ve Kaçan Araç Kazalarında Güvence Hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Genel Şartların Üstündeki Kanun Hükümleri: KTK m.97, m.99, m.109 ve TTK m.1427

Genel Şartlar bir düzenleyici metindir; başvuru, ödeme ve dava süreleri ise kanunda yazılıdır ve Genel Şartlarla değiştirilemez. Yeni rejimde hak aramanın takvimi bu maddelerle kurulur.

Dava şartı olan başvuru: KTK m.97. Zarar görenin, zorunlu malî sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde yazılı cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya tahkime başvurabilir. Bu başvuru yapılmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilir.

Başvurunun içeriği önemlidir. Yeni Genel Şartlar’ın kalıcı veri saklayıcısı ve belge düzenine ilişkin kuralları, bu başvurunun ispat edilebilir biçimde yapılmasını daha da kritik hâle getirmiştir. Başvuruda talep kalemleri (maddi zarar, değer kaybı, sakatlanma, destekten yoksun kalma) ayrı ayrı belirtilmeli ve ekler listelenmelidir; aksi hâlde hangi kalem bakımından cevapsız kalındığı tartışmalı olur.

Ödeme süresi: KTK m.99. Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu, merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu malî sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır. Bu süreye uyulmaması temerrüt doğurur ve faiz işlemeye başlar.

Genel hüküm: TTK m.1427. Sigorta sözleşmeleri bakımından genel kural da şudur: sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya ulaşmasından sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur; can sigortalarında bu süre on beş gündür. Zorunlu trafik sigortasında KTK m.99 özel hüküm olarak önce uygulanır.

Zamanaşımı: KTK m.109. Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten iki yıl ve her hâlde kaza gününden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörürse, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Kesilmenin karşılıklı sirayeti. Aynı maddenin son fıkrası uygulamada belirleyicidir: zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Bu nedenle KTK m.97 kapsamında sigortaya yapılan yazılı başvuru, yalnızca dava şartını değil işletene karşı süreyi de korur.

Sigorta sözleşmesinde zamanaşımı: TTK m.1420. Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Trafik sigortasında KTK m.109 özel hüküm olduğundan öncelikle uygulanır; ancak sözleşmeden doğan diğer istemlerde bu süreler gündeme gelir.

Tahkim yolu: 5684 s.K. m.30. Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasındaki uyuşmazlıkların çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonu kurulmuştur. Başvurunun ön koşulu, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen veya tamamen karşılanmamış olmasıdır. Kanunda belirlenen ve her yıl güncellenen parasal sınırlara göre hakem kararları ya kesindir, ya itiraz hakem heyetine götürülebilir, ya da temyize tabi olur.

Kritik ayrıntı. İtiraz veya temyiz hakkının bulunup bulunmadığı, hakemin karar verdiği tarihteki değil Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki parasal sınırlara göre belirlenir. Bu nedenle talep tutarı gereksiz yere düşük gösterilmemeli; yeni Genel Şartlar’daki hesap yöntemi dikkate alınarak gerçekçi bir tutarla başvurulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dava açmadan önce sigortaya başvurmak zorunlu mu?

KTK m.97 uyarınca zarar görenin dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir; kuruluş on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir. Başvurusuz açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilir.

Sigorta ödemeyi ne kadar sürede yapmak zorunda?

KTK m.99 uyarınca hak sahibinin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde sınırlar içinde kalan miktarlar ödenmelidir. Genel hüküm olan TTK m.1427 uyarınca ise tazminat, ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur; can sigortalarında bu süre on beş gündür.

Tazminat talebinde zamanaşımı ne kadardır?

KTK m.109 uyarınca talepler zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden iki yıl, her hâlde kaza gününden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; fiil cezayı gerektiriyor ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır.

Sigortaya yaptığım başvuru işletene karşı süreyi de korur mu?

KTK m.109 uyarınca zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Bu nedenle KTK m.97 kapsamındaki yazılı başvuru her iki yönde de süreyi korur.

Tahkimde itiraz hakkım hangi tarihe göre belirlenir?

5684 s.K. m.30 uyarınca hakem kararlarına karşı kanun yoluna başvurulup başvurulamayacağı, kanunda belirlenen ve her yıl güncellenen parasal sınırlara göre değişir. Belirleyici olan hakemin karar verdiği tarih değil, Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki sınırlardır; bu nedenle talep tutarı gerçekçi belirlenmelidir.

ZMSS Genel Şartları değişikliği ne zaman yürürlüğe girdi?

12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu değişikliği hangi kurum yaptı?

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK).

Değişiklik hangi metni değiştiriyor?

14/5/2015 tarihli ve 29355 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nı.

Değer kaybı için artık ayrı başvuru gerekiyor mu?

Hayır. Araç hasarı için başvuran hak sahibi, ayrıca talep etmese dahi değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir.

“Sigortalı” tanımı neden değişti?

Yeni tanıma göre sigortalı, poliçe konusu araçta 2918 sayılı Kanuna göre işleten sayılan kişidir; bu, sigorta hukukundaki sigortalı sıfatını KTK’daki işleten kavramıyla açıkça örtüştürür.

Kalıcı veri saklayıcısı hangi ortamları kapsar?

SMS, e-posta, internet, mobil uygulama, disk, CD, DVD, hafıza kartı ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapılar.

Dört teminat türü nelerdir?

Maddi Zararlar Teminatı, Sağlık Giderleri Teminatı, Sakatlanma Teminatı ve Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı.

Sakatlanma ve destekten yoksun kalma tazminatları nasıl hesaplanacak?

Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre belirlenen tazminatlar esas alınacaktır.

İlliyet bağı tespitinin aksini kim ispatlayacak?

Trafik kazasına ilişkin resmi belgelerde illiyet bağına yönelik bir tespit varsa, bunun aksini ispat yükü artık sigorta şirketine aittir.

Hasar gören orijinal parça her zaman orijinal ile mi değiştirilecek?

Onarım mümkün değilse kural olarak evet; ancak hak sahibinin onayı alınırsa veya orijinal parçaya erişim imkânı yoksa eşdeğer/yeniden kullanılabilir parça kullanılabilir. Bu şartların oluştuğunu ispat sigortacıya aittir.

Yeni parça takıldığı için tazminattan kesinti yapılabilir mi?

Hayır. Uygulama sonucu araçta kıymet artışı meydana gelmiş olsa dahi bu fark tazminat miktarından indirilemez.

Ağır hasarlı araçta hangi belge zorunlu hâle geldi?

Aracın trafikten çekildiğine dair “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi; bu belge sunulmadan tazminat ödenmez.

KTK m.98 kapsamındaki sağlık giderlerini kim karşılar?

Sosyal Güvenlik Kurumu; bu giderler için sigorta şirketinin ve Güvence Hesabının sorumluluğu sona ermiştir.

Bakıcı gideri sigorta kapsamında mı?

Evet. Sürekli sakatlık raporuna kadarki bakıcı giderleri ile rapor sonrası tıbben gerekli sürekli bakıcı giderleri sigorta şirketi veya Güvence Hesabı tarafından karşılanır.

Rücu sebeplerine yeni ne eklendi?

Kaza tutanağı, alkol raporu ve benzeri kazanın oluş koşullarına ilişkin belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranmak, rücu sebepleri arasına eklenmiştir.

Olay yerini terk her zaman rücu doğurur mu?

Hayır. Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma veya bedeni hasarlı kazada tedavi/yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu hâller rücu doğurmaz.

Eşdeğer parça standardını artık hangi kurum belirliyor?

Bu yetki Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2015/2 sayılı Genelgesi’nden, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na (5684 sayılı Kanun m.11/6 uyarınca) geçmiştir.

Hangi ekler yürürlükten kaldırıldı?

Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 yürürlükten kaldırılmış; Ek-6 cep telefonu doğrulama usulüne ilişkin olarak yeniden düzenlenmiştir.

1 Temmuz 2026 öncesindeki kazalarda hangi kurallar geçerli?

Zaman bakımından uygulamada genel ilke, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuatın esas alınmasıdır; somut dosyada hangi tarihin belirleyici olduğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Yeni düzenlemeye göre tazminat talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Sırasıyla sigorta şirketine yeniden başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ve dava yolu değerlendirilebilir.

Bu içerik, 12/6/2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1/7/2026 tarihinde yürürlüğe giren “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar” ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Düzenleme yeni olduğundan yerleşik yargı içtihadı henüz oluşmamıştır. Metin Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata başvurunuz.