Maluliyet Raporu Bağlayıcı mı? Tespit, Denetim ve Çelişkili Raporlar (2026)
25 Temmuz 2026

Maluliyet Raporu Bağlayıcı mı? Tespit, Denetim ve Çelişkili Raporlar (2026)

Bir kaza sonucu kalıcı sağlık sorunu yaşayan kişinin alacağı tazminatın en kritik unsuru ‘maluliyet oranı’dır. Bu oran, yani sürekli iş göremezlik derecesi, tazminat hesabını doğrudan belirler. Küçük bir oran farkı bile, sonuçta çok büyük tutar farkları yaratır. Peki bu oran nasıl ve kim tarafından belirlenir?

Maluliyet oranınız düşük mü belirlendi?

Rapor denetimi, itiraz gerekçeleri ve yeni kurul talebinde Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Maluliyet oranının doğru tespiti, adil bir tazminatın anahtarıdır.

Maluliyet oranı neden bu kadar önemli?

Sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranı, kişinin beden gücündeki kalıcı kayıp oranını ifade eder. Tazminat hesabında, kişinin geliri bu oranla çarpılarak gelir kaybı bulunur.

Bu nedenle oranın birkaç puan yüksek veya düşük belirlenmesi, aktif dönem katsayısıyla çarpıldığında tazminatta büyük farklar üretir.

Oran hangi mevzuata göre belirlenir?

Maluliyet oranı, olayın tarihinde yürürlükte olan engellilik/maluliyet değerlendirme mevzuatına (ilgili yönetmelik ve cetveller) göre belirlenir. Hangi tarihteki hangi yönetmeliğin uygulanacağı, sonucu etkileyebileceğinden önemlidir.

Bu değerlendirme, tıbbi bir uzmanlık konusu olduğundan, yetkili sağlık kurulları ve bilirkişiler tarafından yapılır.

Raporun bağlayıcılığı ve denetimi

Maluliyet oranı, yetkili sağlık kuruluşlarının (örneğin tam teşekküllü hastane sağlık kurulları, Adli Tıp Kurumu veya ilgili yüksek sağlık kurulu) raporuyla belirlenir. Özel bir hastaneden alınan tek taraflı rapor, tek başına yeterli ve bağlayıcı olmayabilir.

Taraflar, rapora itiraz edebilir; çelişki hâlinde üst kurullardan yeni rapor istenebilir. Bu denetim, oranın doğru belirlenmesini güvence altına alır.

Pratik noktalar

  • Oran tutarı belirler: Maluliyet oranı, tazminat hesabının çarpanıdır.
  • Yürürlükteki mevzuat: Olay tarihindeki değerlendirme mevzuatı uygulanır.
  • Yetkili kurul raporu: Oran, yetkili sağlık kurullarınca belirlenmelidir.
  • İtiraz hakkı: Rapora itiraz edip üst kuruldan yeni rapor isteyebilirsiniz.

Bedensel zarar tazminatınızın belkemiği, doğru belirlenmiş maluliyet oranıdır; çünkü küçük bir oran farkı bile sonuçta büyük tutar farkları yaratır. Oranın yetkili sağlık kurullarınca ve doğru mevzuata göre belirlenmesi şarttır. Bu nedenle rapora itiraz hakkınızı bir uzmanla değerlendirmeniz büyük önem taşır.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde yer verilen değerlendirmeler yerleşik yargı uygulaması ve yürürlükteki kanun hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. İçtihatlar ve mevzuat zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.

Hangi yönetmelik uygulanır: belirleyici olan kaza tarihidir

Bu, maluliyet dosyalarının kaderini belirleyen tek sorudur ve cevabı nettir: rapor tarihinde değil, kaza (olay) tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirme yapılır. Aynı yaralanma, farklı yönetmeliklere göre farklı oranlar üretebildiğinden bu ayrım tazminatı doğrudan değiştirir.

Dönem dönem uygulanacak mevzuat

Yargıtay kararlarında benimsenen sıralama şöyledir:

  • 11.10.2008 öncesi — Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü
  • 11.10.2008 – 01.09.2013 — Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği
  • 01.09.2013 – 01.06.2015 — Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği
  • 01.06.2015 – 20.02.2019 — Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik
  • 20.02.2019 ve sonrası — Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik

Uygulamadaki gerilim

Yargı kararları kaza tarihindeki yönetmeliğin esas alınmasını açıkça öngörmesine karşın, sigorta şirketleri uygulamada giderek artan biçimde kaza tarihinden bağımsız olarak güncel yönetmeliğe göre maluliyet raporu talep edebilmektedir. Bu nedenle sigortaya sunulan bir rapor, dava aşamasında geçersiz sayılabilir. Rapor talep edilirken hangi yönetmeliğe göre düzenleneceği yazılı olarak belirtilmelidir.

Neden bu kadar önemli

Maluliyet oranı, tazminat hesabının çarpanıdır: gelir bu oranla çarpılarak yıllık kayıp bulunur ve bu rakam bakiye ömür boyunca yansıtılır. Birkaç puanlık fark, yıllara yayıldığında sonuçta çok büyük tutar farkı üretir.

Raporu kim düzenler, hangi rapor kabul görür

Her sağlık raporu tazminat davasında hükme esas alınamaz. Aranan, yetkili bir kurulun ilgili mevzuata göre düzenlediği ve denetime elverişli bir rapordur.

Yetkili kuruluşlar

Uygulamada rapor, tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarından, Adli Tıp Kurumu ihtisas kurullarından veya üniversite hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bünyesinde, kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetlerinden alınır. Özel bir sağlık kuruluşundan tek taraflı olarak alınan rapor tek başına yeterli ve bağlayıcı görülmeyebilir.

Raporun bağlayıcılığı

Maluliyet raporu takdiri delildir. HMK m.282 uyarınca hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir; gerekçesini açıkça ortaya koymak suretiyle raporun aksine de karar verebilir. Buna karşılık HMK m.266 gereği, çözümü özel ve teknik bilgi gerektiren bu konuda hâkim kendi bilgisiyle sonuca gidemez; rapor yetersizse ek rapor alınır veya yeni bir heyet oluşturulur.

Çelişkili raporlar

Dosyada birbiriyle çelişen raporlar varsa, mahkeme çelişkiyi gidermeden hüküm kuramaz. Uygulamada çözüm, üst kuruldan (tipik olarak Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan, gerekirse Genel Kuruldan) rapor alınmasıdır. Çelişki giderilmeden verilen karar denetime elverişli sayılmaz.

Genel şartlar dönemi ve Anayasa Mahkemesi kararının etkisi

2016 sonrasında trafik dosyalarında maluliyet ve tazminat, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına ve eklerindeki cetvellere göre belirlenmeye başlanmıştı. Bu düzenin dayanağı Anayasa Mahkemesi tarafından ortadan kaldırılmıştır.

İptalin kapsamı

Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla, zorunlu trafik sigortasına ilişkin tazminatların genel şartlara göre belirlenmesine imkân tanıyan, yani genel şartların yasal düzenlemelerin önüne geçmesini sağlayan hükümleri iptal etmiştir. Bunun doğrudan sonucu şudur: maluliyet ve tazminat, sigorta şirketinin genel şartlarına değil, yasal düzenlemelere göre belirlenir.

Pratik yansıması

Genel şartlar ekindeki cetveller kullanılamaz hâle geldiğinden, hem maluliyet oranı hem hesap yöntemi bakımından Yargıtay uygulaması esas alınır. Maluliyet oranı kaza tarihindeki yönetmeliğe göre, hesap ise genel şartlar ekindeki formül yerine yerleşik yargı uygulamasına göre yapılır. Sigortanın “genel şartlara göre hesaplandı” savunması bu çerçevede karşılanmalıdır.

Bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlık

Uygulamadaki dağınıklık nedeniyle konu bölge adliye mahkemeleri düzeyinde de ele alınmıştır. Konya Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu’nun 04.03.2024 tarihli, 2024/3 E., 2024/3 K. sayılı kararında, hem destek tazminatı hem maluliyet tazminatı davalarında TRH 2010 Yaşam Tablosunun ve maluliyet hâlinde kaza tarihinde yürürlükte olan işgücü kaybı yönetmeliklerinin uygulanması gerektiği yönündeki içtihat ayrılığı değerlendirilmiştir. Aynı kararda, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla sonuç doğuracağı ve bunun usulî müktesep hakkın istisnasını oluşturarak eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği vurgulanmıştır.

İtiraz stratejisi: rapora nasıl, neye göre karşı çıkılır

Maluliyet raporuna itiraz, “oran düşük” demekten ibaret olamaz. Kabul görme ihtimali olan itiraz, somut ve teknik olandır.

Önce mevzuat denetimi

İlk kontrol, raporun hangi yönetmeliğe göre düzenlendiğidir. Kaza tarihi ile uygulanan mevzuat uyuşmuyorsa, tek başına bu, raporun hükme esas alınmasını engeller. Rapor metninde uygulanan yönetmelik ve cetvel adının açıkça yazılı olması gerekir.

Sonra kapsam denetimi

İkinci kontrol, tüm şikâyet ve bulguların değerlendirilip değerlendirilmediğidir. Kazadan sonra ortaya çıkan ancak ilk muayenede kaydedilmemiş sekeller, psikiyatrik bulgular, kronikleşen ağrı ve fonksiyon kısıtlılıkları çoğu zaman rapora yansımaz. Tedavi süreci boyunca alınan tüm epikriz, görüntüleme ve reçete kayıtları dosyaya sunulmalıdır.

Ardından hesap denetimi

Üçüncü kontrol, birden çok sekelin nasıl birleştirildiğidir. Ayrı ayrı bulguların oranları basitçe toplanmaz; ilgili yönetmeliğin öngördüğü birleştirme (Balthazard benzeri) yöntemi uygulanır. Raporda birleştirmenin nasıl yapıldığı gösterilmemişse rapor denetime elverişli değildir.

Süre ve usul

Rapora itiraz süresinde ve gerekçeli yapılmalıdır; öğretide ve yargı kararlarında bir tarafın rapora itiraz etmemesinin, itiraz eden diğer taraf lehine usuli kazanılmış hak doğurabileceği kabul edilmektedir. Maluliyet oranı ancak rapor kesinleştikten sonra netleştiğinden, 31.07.2026 sonrasında açılan davalarda kısmi dava açılıp HMK m.109/4 uyarınca talebin bir defaya mahsus, tahkikatın sonuna kadar artırılması yolu değerlendirilmelidir.

Tek bakışta: hangi yönetmelik, hangi rapor?

Maluliyet oranı, tazminat tutarını doğrudan çarpan tek sayıdır. Ve hangi yönetmeliğe göre belirleneceğini kaza tarihi belirler — dava tarihi değil.

Tablo 1 — Hangi yönetmelik? Belirleyici olan kaza tarihidir
KonuKural
Belirleyici tarihKaza (olay) tarihi — o tarihte yürürlükte olan yönetmelik uygulanır
Neden önemli?Yönetmelikler değiştikçe aynı yaralanma için farklı oranlar çıkabilir
Yanlış yönetmelik uygulanırsaRapor hükme esas alınamaz; bozma sebebidir
Tazminata etkisiOran, hesaplanan zararın tamamıyla çarpılır — birkaç puanlık fark ciddi tutar farkı yaratır
Tablo 2 — Raporu kim düzenler, hangisi kabul görür?
Rapor kaynağıKabul görür mü?Not
Adli Tıp KurumuEvet — uygulamada en güçlü dayanakİhtisas kurulu raporu tercih edilir
Tam teşekküllü üniversite veya devlet hastanesi sağlık kuruluEvetHeyet raporu olmalıdır
Tek hekim raporuKural olarak yetersizMaluliyet heyet kararıyla belirlenir
SGK maluliyet kararıİş kazası ve meslek hastalığında esas alınırAncak haksız fiil tazminatında ayrı değerlendirme yapılabilir
Özel hastane raporuTek başına yetersizDenetime açık değildir
Sigortacının kendi eksper raporuBağlayıcı değildirTek taraflı düzenlenmiştir

Genel şartlar dönemi ve AYM kararının etkisi: ZMSS Genel Şartları ekindeki cetveller, AYM 17.07.2020 (E.2019/40, K.2020/40) kararıyla dayanağını yitirdi. Bu, maluliyet oranının belirlenmesinde de Genel Şartlar’a değil, yürürlükteki yönetmeliğe ve Yargıtay uygulamasına dönülmesi anlamına gelir.

Tablo 3 — Raporun bağlayıcılığı ve denetimi
KonuKuralDayanak
Rapor hâkimi bağlar mı?Hayır — hâkim gerekçesini açıkça ortaya koyarak raporun aksine karar verebilirHMK m.282
Eksik veya çelişkili raporEksikliği gidermek mahkemenin görevidir: ek rapor veya yeni bilirkişi kuruluHMK m.281
Çelişen iki rapor varsaÜçüncü bir kurul oluşturulur; genellikle Adli Tıp İhtisas KuruluHMK m.281
Ceza dosyasındaki raporHukuk hâkimini bağlamazTBK m.74
İtiraz süresiRapor tebliğinden itibaren yasal süre içinde gerekçeli itirazHMK m.281
Tablo 4 — İtiraz stratejisi: rapora neye göre karşı çıkılır?
İtiraz gerekçesiNasıl somutlaştırılır?
Yanlış yönetmelik uygulanmışKaza tarihi ile uygulanan yönetmeliğin yürürlük tarihi karşılaştırılır
Tüm arızalar değerlendirilmemişEksik bırakılan tanı ve bulgular epikriz ve tetkiklerle gösterilir
Balthazard formülü yanlış uygulanmışBirden çok arızada bileşik oran hesabı denetlenir
Tedavi tamamlanmadan rapor alınmışMaluliyet, tedavi tamamlandıktan sonra kesinleşir; erken rapor eksik oran verir
Heyet uzmanlık dalları eksikYaralanmanın ilgilendirdiği tüm branşların heyette bulunması aranır
Gerekçesiz oranRapor, oranın hangi maddeye dayandığını göstermelidir

Sıkça Sorulan Sorular

Maluliyet oranı hangi tarihteki mevzuata göre belirlenir?

Rapor tarihindeki değil, kaza (olay) tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre. Aynı yaralanma farklı yönetmeliklere göre farklı oran üretebildiğinden bu ayrım tazminatı doğrudan etkiler.

Hangi dönemde hangi yönetmelik uygulanır?

11.10.2008 öncesi Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü; 11.10.2008–01.09.2013 Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği; 01.09.2013–01.06.2015 Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği; 01.06.2015–20.02.2019 Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği; 20.02.2019 sonrası Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik.

Raporu hangi kuruluştan almalıyım?

Tam teşekküllü hastane sağlık kurullarından, Adli Tıp Kurumu ihtisas kurullarından veya üniversite hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bünyesinde oluşturulacak uzman heyetlerinden. Özel kuruluştan tek taraflı alınan rapor tek başına yeterli görülmeyebilir.

Maluliyet raporu mahkemeyi bağlar mı?

Rapor takdiri delildir. HMK m.282 uyarınca hâkim raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir ve gerekçesini göstererek aksine karar verebilir. Ancak HMK m.266 gereği teknik konuda kendi bilgisiyle sonuca gidemez.

Raporlar çelişkiliyse ne olur?

Mahkeme çelişkiyi gidermeden hüküm kuramaz. Uygulamada üst kuruldan, tipik olarak Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas kurulundan, gerekirse Genel Kurulundan rapor alınarak çelişki giderilir.

Sigorta genel şartlarına göre hesap yapılabilir mi?

Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla, tazminatların genel şartlara göre belirlenmesine imkân tanıyan hükümleri iptal etmiştir. Bu nedenle maluliyet ve tazminat, genel şartlara değil yasal düzenlemelere göre belirlenir.

Birden çok sekel varsa oranlar toplanır mı?

Hayır. Ayrı bulguların oranları basitçe toplanmaz; ilgili yönetmeliğin öngördüğü birleştirme yöntemi uygulanır. Raporda birleştirmenin nasıl yapıldığı gösterilmemişse rapor denetime elverişli değildir.

Rapora itiraz etmezsem ne olur?

Öğretide ve yargı kararlarında, bir tarafın rapora itiraz etmemesinin itiraz eden diğer taraf lehine usuli kazanılmış hak doğurabileceği kabul edilmektedir. Bu nedenle itirazın süresinde ve gerekçeli sunulması önemlidir.

Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?

Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.

İletişime Geçin

Raporun Hukuki Değeri: Hâkimi Bağlar mı?

Bu sayfanın merkezinde duran soru budur ve cevabı düzenlendiği makama göre değişir.

Rapor türüHukuki niteliğiBağlayıcılığı
Sağlık kurulu raporu (yetkili hastane)İdari işlem niteliğinde belgeDelil; hâkimi mutlak biçimde bağlamaz
Adli tıp bilirkişi raporuYargılama içinde alınan bilirkişi raporuTakdiri delil; denetime elverişliyse esas alınır
SGK maluliyet kararıSosyal güvenlik rejimine ait tespitTazminat hesabında doğrudan bağlayıcı değildir
Sigorta şirketinin anlaşmalı kuruluş raporuTek taraflı belgeBağlayıcı değildir

Hâkim, bilirkişi raporuyla bağlı değildir; raporu serbestçe değerlendirir. Ancak denetime elverişli, bilimsel verilere dayalı ve gerekçeli bir rapordan ayrılmak için gerekçe göstermesi gerekir. Bu ikili yapı, itirazın nereye yöneltileceğini belirler: rapordan ayrılmasını istemek yerine, raporun denetime elverişli olmadığını göstermek çok daha etkilidir.

Denetime Elverişlilik Ne Demek?

Uygulamada en çok kabul gören itiraz gerekçesi budur. Bir maluliyet raporunun denetime elverişli sayılabilmesi için şu unsurları taşıması beklenir:

  • Hangi yönetmeliğe ve hangi cetvel maddesine dayanıldığının açıkça gösterilmesi
  • Her araz için verilen tekil oranın ayrı ayrı belirtilmesi
  • Birden fazla arazda birleştirme hesabının gösterilmesi
  • Kaza ile araz arasındaki illiyet bağının ortaya konması
  • Değerlendirmeye katılan uzmanlık dallarının belirtilmesi
  • Muayene bulgularının ve dayanak tetkiklerin gösterilmesi

Bu unsurları taşımayan, oranı yalnızca sonuç olarak veren rapor denetime elverişli değildir ve yeniden düzenlenmesi istenebilir. Bu itiraz, oranın kendisini tıbben tartışmaktan çok daha güçlü bir zemindir.

⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:

Oran. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır. Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir; hesap dönemsel yapılır.

Başlangıç. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, çalışma gücünün azalması veya kaybından doğan zararlar ile destekten yoksun kalma zararlarına ilişkin tazminatlarda faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi

Çelişkili Raporlar Ne Olur?

Aynı dosyada birden fazla rapor bulunması sık karşılaşılan bir durumdur: sigortanın yönlendirdiği kuruluş raporu, hastane sağlık kurulu raporu ve yargılama içinde alınan adli tıp raporu birbirinden farklı oranlar verebilir.

Bu hâlde tercih rastgele yapılmaz. Değerlendirmede gözetilen ölçütler şunlardır:

ÖlçütNeye bakılır
Uygulanan mevzuatKaza tarihindeki yönetmeliğe göre düzenlenmiş olan üstün tutulur
Zamanlamaİyileşme tamamlandıktan sonra alınan rapor kalıcı tabloyu yansıtır
Kurul bileşimiArazın ilgilendirdiği tüm branşların katılımı
GerekçelendirmeDenetime elverişli olan tercih edilir
Düzenleyen merciAdli tıp incelemesi, tek taraflı belgeye üstün tutulur

Çelişki giderilemiyorsa yargılama içinde yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılması gündeme gelir. Talep dilekçesinde çelişkinin hangi noktada bulunduğunun somut olarak gösterilmesi, bu talebin kabulünü kolaylaştırır.

Oranın Sonradan Değişmesi

Maluliyet oranı, alındığı anda sabitlenmiş bir veri değildir. İki durumda yeniden değerlendirme gündeme gelir.

Erken alınan rapor. Tedavi süreci devam ederken alınan rapor kalıcı tabloyu yansıtmaz. İyileşme tamamlandıktan sonra yeniden değerlendirme istenebilir.

Gelişim süren mağdur. Çocuklarda büyüme ve gelişme sürdüğünden, kemik gelişimini etkileyen yaralanmalarda kalıcı tablo yıllar sonra netleşebilir. Bu dosyalarda rapor zamanlaması ayrıca planlanmalıdır.

Buna karşılık kesinleşmiş bir hükümden sonra oranın değişmesi, kural olarak yeni bir talep imkânı doğurmaz. Bu nedenle rapor zamanlaması, dosyanın en kritik kararlarındandır.

Raporunuzu ve hesabınızı ücretsiz kontrol edelim.

📞 0554 648 37 15 💬 WhatsApp

Bu içerik Tazminat ve Sorumluluk Hukuku alanındadır.

Tazminat ve Sorumluluk Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

İlgili Rehberler

Post by Av. Fatma Öztürk