Trafik Kazası Aynı Zamanda İş Kazası mı? Çifte Tazminat Hakkı (2026)
01 Eylül 2026

Trafik Kazası Aynı Zamanda İş Kazası mı? Çifte Tazminat Hakkı (2026)

Servis aracında, işverenin verdiği araçla görevdeyken veya iş seyahatinde meydana gelen trafik kazası, aynı zamanda iş kazasıdır. Bu tespit dosyayı tümüyle değiştirir: muhatap sayısı artar, zamanaşımı uzar ve talep edilebilecek tutar büyür. Bu rehber, hangi kazanın iş kazası sayıldığını ve iki rejimin nasıl birlikte yürütüldüğünü anlatır.

⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:

Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.

Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan, haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi

Kazanız iş kazası sayılır mı? Ücretsiz değerlendirelim.

📞 0554 648 37 15
💬 WhatsApp

Hangi Trafik Kazası İş Kazasıdır?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi iş kazasını beş bent hâlinde tanımlar. Trafik kazaları bakımından üç bent öne çıkar. Kaza geçiren kişi memur, polis veya asker gibi bir kamu görevlisiyse vazife malullüğü hükümleri ve resmî araç kazalarında görevli yargı için polis, asker ve kamu görevlisi trafik kazasında vazife malullüğü rehberimize bakabilirsiniz.

DurumDayanakİş kazası mı?
İşverence sağlanan servis aracıyla işe gidiş gelişm. 13/1-eEvet
Görevli olarak işyeri dışına gönderilme sırasındam. 13/1-cEvet
İşin yürütümü sırasında yolda (şoför, kurye, saha personeli)m. 13/1-bEvet
Kendi aracıyla evden işe gidiş geliş—Kural olarak hayır
Mesai dışı, özel amaçlı seyahat—Hayır

Kanun (e) bendinde açıkça “işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında” ifadesini kullanır. Yani servis aracında meydana gelen trafik kazasının iş kazası sayılacağı doğrudan kanun hükmüdür.

Servis yoksa dosya kapanmaz: (c) bendi

Uygulamada en çok gözden kaçan nokta budur. İşveren araç tahsis etmemiş olsa dahi, işçi görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmişse ve bu sırada trafik kazası geçirmişse olay (c) bendi kapsamında iş kazasıdır.

Yargıtay uygulamasında, işverence bizzat araç tahsisi bulunmadığı gerekçesiyle (e) bendinden reddedilen bir olayda, çalışanların tayin edildikleri çalışma sahasına gitmek için bindikleri araçta kaza geçirmelerinin (c) bendi kapsamında iş kazası olduğu belirtilmiştir.

Pratik sonuç: “servis değildi, kendi imkânlarıyla gidiyordu” savunması tek başına dosyayı kapatmaz. Belirleyici olan, o yolculuğun işin gereği olup olmadığıdır.

⚠️ Dikkat: Görevlendirme yazısı, iş programı, mesai kaydı, yol izin belgesi veya işverenin talimatını gösteren mesajlar bu tespitin delilidir. Kaza sonrası ilk toplanacak belgeler bunlardır.

Neden Önemli? Üç Ayrı Kaynak

Kaza iş kazası sayıldığında zarar gören tek bir kaynağa değil, birbirinden bağımsız üç kaynağa yönelebilir.

KaynakNe alınırMuhatap
Sosyal Güvenlik KurumuGeçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliriSGK
İşverenMaddi tazminat farkı ve manevi tazminatİşveren
Karşı taraf ve sigortasıZorunlu trafik sigortası teminatı, limit aşan kısımSigorta, sürücü, işleten

Bu üç kaynak birbirinin alternatifi değildir; birlikte işletilir. Yalnızca trafik ayağını takip eden bir dosya, işveren sorumluluğunu ve SGK haklarını kullanmadan kapanır.

Mahsup: Aynı Zarar İki Kez Ödenmez

Üç kaynağın birlikte işletilmesi, aynı zararın üç kez tahsil edileceği anlamına gelmez. Maddi zarar bakımından mahsup kuralı işler.

5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca, Kurumca rücuya tabi ödeme yapılmışsa rücuya tabi ilk peşin sermaye değeri tazminattan düşülür. Yani işverenden ve sorumlulardan istenecek olan, gerçek zarar ile SGK’nın karşıladığı kısım arasındaki farktır. Uygulamada buna “fark tazminatı” denir.

Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında da, SGK Başkanlığınca rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılarak, ödeme yapılmışsa ilk peşin sermaye değerinin tazminattan düşülmesi suretiyle talep edilebilecek tutarın belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

⚠️ Dikkat: Manevi tazminat bu mahsubun dışındadır. SGK ödemesi manevi tazminattan düşülmez; manevi tazminat ayrıca ve tam olarak talep edilir.

Teknik faiz artık uygulanmaz

Hesap yöntemi bakımından güncel bir düzeltme gerekir. Anayasa Mahkemesi’nin E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı ve 17.07.2020 tarihli kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun genel şartlara atıf yapan hükümleri iptal edilmiştir. Genel şartlar ekindeki cetvellerle getirilen teknik faiz uygulaması da bu cetvellere dayandığından artık uygulanamaz. İnternette hâlâ yaygın olan sabit iskonto oranlı hesap örnekleri bu yönüyle güncelliğini yitirmiştir.

Kazanız iş kazası sayılır mı? Ücretsiz değerlendirelim.

📞 0554 648 37 15
💬 WhatsApp

İşverenin Sorumluluğu

Trafik-iş kazasında işverenin sorumluluğu, karşı taraftan bağımsızdır. İşveren, kazada kusurlu olan taraf olmasa dahi kendi yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği bakımından sorumlu tutulabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi işverene, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak yükümlülüğü yükler. Servis aracının bakımı, sürücünün ehliyet ve çalışma süresi, araçtaki emniyet donanımı, yolcu kapasitesine uyulması gibi konular bu yükümlülüğün kapsamındadır.

Uygulamada işveren sorumluluğunun tartışıldığı tipik başlıklar:

  • Servis aracının periyodik bakım ve muayene eksikliği
  • Sürücünün çalışma ve dinlenme sürelerine uyulmaması
  • Kapasite üstü yolcu taşınması
  • Emniyet kemeri bulunmaması veya kullanımının denetlenmemesi
  • Ehliyetsiz veya yetkisiz sürücü görevlendirilmesi
  • Olumsuz hava koşullarında sefer yapılması talimatı
  • İşçiye aşırı yol ve mesai yüklenmesi

Görevli Mahkeme: İki Ayrı Kapı

DavalıGörevli mahkeme
İşverenİş Mahkemesi
Sigorta şirketiAsliye Ticaret Mahkemesi
Kusurlu sürücü, malik, işleten (sigortasız)Asliye Hukuk Mahkemesi

Bu, trafik-iş kazası dosyalarının en çok hata yapılan noktasıdır. İşverene karşı açılacak dava iş ilişkisinden doğduğundan İş Mahkemesi’nde görülür; sigorta şirketine karşı açılacak dava ise ticari nitelikte olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesi’nde. İkisini tek dilekçede birleştirmek görevsizlik kararına yol açar.

Zamanaşımı: Muhataba Göre Değişir

MuhatapSüreDayanak
İşveren10 yılSözleşmeye aykırılık — TBK m. 146
Sigorta ve trafik sorumluları (ölümlü)15 yılUzamış ceza zamanaşımı
Sigorta ve trafik sorumluları (yaralamalı)8 yılUzamış ceza zamanaşımı

Sürelerin farklı olması, bir muhataba karşı süre dolsa bile diğerine karşı açık kalabileceği anlamına gelir. Eski dosyalarda her muhatap için ayrı hesap yapılmalıdır.

Bildirim Yükümlülüğü

İşveren, iş kazasını öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmekle yükümlüdür. Kolluk kuvvetlerine bildirim ise derhâl yapılır. İşverenin bildirimde bulunmaması hâlinde sigortalı veya hak sahipleri de bildirimde bulunabilir.

Bildirimin yapılmamış olması, olayın iş kazası niteliğini ortadan kaldırmaz. Bu durumda iş kazasının tespiti için ayrıca dava açılması gündeme gelir. İşveren, kazayı iş kazası olarak bildirmemişse bu tutum, sorumluluk tartışmasında da aleyhine değerlendirilebilir.

⚠️ Dikkat: İşveren kazayı SGK’ya bildirmediyse ya da ‘iş kazası değil’ diye direniyorsa, iş kazasının tespiti davası açılabilir. Bu dava kazanıldığında SGK hakları ve işveren sorumluluğu birlikte doğar.

Ölümlü Trafik-İş Kazası

Kaza ölümle sonuçlanmışsa hak sahipleri üç kaynağın tamamına yönelebilir. Talepler şöyle ayrışır:

TalepMuhatapNot
Ölüm geliriSGKSosyal güvenlik hakkı
Destekten yoksun kalma — farkİşverenSGK peşin sermaye değeri mahsup edilir
Destekten yoksun kalma — limit içiZorunlu trafik sigortasıKişi başı teminat limitiyle sınırlı
Limiti aşan kısımSürücü, işleten, varsa İMM sigortacısıSınırsız sorumluluk
Cenaze ve defin giderleriSigortaTeminat kapsamında
Manevi tazminatİşveren, sürücü, işletenMahsup edilmez, zorunlu sigorta kapsamı dışı

Görüldüğü gibi dosya, tek rejimle yürütülen bir trafik kazasına göre belirgin biçimde büyür. Buradaki asıl kazanç, işveren sorumluluğunun sınırsız olması ve manevi tazminatın mahsuba tabi olmamasıdır.

Beş Somut Senaryo

Senaryo 1 — Fabrika servisi devrildi. İşverence sağlanan taşıt, işin yapıldığı yere gidiş sırasında. Doğrudan (e) bendi kapsamındadır; tartışma yoktur. İşveren sorumluluğunda servis aracının bakımı, sürücünün ehliyeti ve çalışma süresi öne çıkar. Karşı araç kusurluysa onun sigortasına da yönelinir.

Senaryo 2 — Saha personeli kendi aracıyla müşteri ziyaretine giderken kaza yaptı. Servis yoktur, ancak yolculuk işin gereğidir ve işveren talimatına dayanır. (b) ve (c) bentleri kapsamında iş kazası sayılabilir. Burada belirleyici delil, o gün için düzenlenmiş görev programı veya işverenin talimatını gösteren yazışmadır.

Senaryo 3 — Şehirlerarası iş seyahatinde otobüs kazası. İşçi görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmiştir; (c) bendi açıkça uygular. Taşıtın işverene ait olup olmaması sonucu değiştirmez.

Senaryo 4 — Kurye, dağıtım sırasında kaza geçirdi. Yolculuk asıl işin kendisidir; (b) bendi kapsamındadır. Bu tür dosyalarda işveren sorumluluğu tartışmasının merkezinde teslimat hedefleri, çalışma süreleri ve araç bakımı yer alır.

Senaryo 5 — İşçi mesai bitiminde kendi aracıyla eve dönerken kaza yaptı. Kural olarak iş kazası değildir; işverence sağlanan taşıt şartı gerçekleşmemiştir ve yolculuk görevlendirme kapsamında bulunmamaktadır. Bu dosyada yalnızca trafik rejimi işler. Ancak işveren mesai sonrası bir görev vermişse tablo değişir.

Beş senaryonun ortak dersi şudur: taşıtın kime ait olduğu tek başına belirleyici değildir. Asıl soru, o yolculuğun işin gereği olup olmadığıdır.

Toplanması Gereken Belgeler

BelgeNeyi ispatlarNereden
Görevlendirme yazısı, iş programıYolculuğun işin gereği olduğuİşveren, e-posta, mesajlaşma
Servis güzergâh ve yolcu listesiİşverence sağlanan taşıtİşveren, servis firması
Mesai ve puantaj kayıtlarıKazanın çalışma saatleri içinde olduğuİşveren, SGK
SGK iş kazası bildirimiBildirimin yapılıp yapılmadığıSGK
SGK ödeme dökümüMahsup edilecek tutarSGK
Kaza tespit tutanağı, ceza dosyasıKusur dağılımıTrafik birimi, savcılık
Araç muayene ve bakım kayıtlarıİşverenin gözetme borcunun ihlaliİşveren, TÜVTÜRK
Sürücü belgesi ve çalışma süresi kaydıSürücü seçimi ve dinlenme süreleriİşveren, takograf
Poliçe örnekleri (ZMSS ve varsa İMM)Teminat kapasitesiSigorta şirketi
Maluliyet raporuSürekli iş göremezlik oranıYetkili sağlık kurulu

İlk iki satır bu dosyalarda kritik önemdedir. Kazanın iş kazası sayılıp sayılmayacağı bu belgelerle belirlenir ve zaman geçtikçe işverenden temin edilmeleri zorlaşır. İşverenle ilişki bozulduğunda bu belgelerin mahkeme aracılığıyla celbi gerekir.

İşverenin Tipik Savunmaları

SavunmaKarşı argüman
“Servis bizim aracımız değildi”Görevlendirme varsa (c) bendi devreye girer; taşıtın mülkiyeti belirleyici değildir
“Mesai bitmişti”Servisle dönüş de (e) bendi kapsamındadır
“Kaza karşı tarafın kusuru”İşveren sorumluluğu kendi gözetme borcuna dayanır; karşı tarafın kusuru bunu kaldırmaz
“SGK zaten ödeme yaptı”SGK ödemesi gerçek zararı karşılamaz; fark tazminatı istenir
“İşçi emniyet kemeri takmamıştı”Zararın büyümesine katkı olarak değerlendirilebilir; sorumluluğu tümüyle kaldırmaz
“İş kazası olarak bildirmedik, demek ki değil”Bildirimin yapılmamış olması niteliği değiştirmez; tespit davası açılabilir
“Zamanaşımı dolmuş”İşverene karşı süre on yıldır; trafik ayağında uzamış ceza zamanaşımı işler

Kusur İlişkisi: Üçlü Denklem

Trafik-iş kazasında kusur, tek bir tarafta toplanmaz. Üç ayrı kusur değerlendirmesi yapılır ve bunlar birbirinden bağımsızdır.

  • Trafik kusuru. Kazanın oluşumunda hangi sürücünün ne oranda kusurlu olduğu. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporuyla belirlenir.
  • İşveren kusuru. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin ihlali. Ayrı bir bilirkişi incelemesiyle tespit edilir.
  • İşçinin müterafik kusuru. Emniyet kemeri, talimatlara uymama gibi zararın büyümesine katkı.

Bu üçlü yapının pratik sonucu şudur: karşı sürücü tam kusurlu olsa dahi işverenin kendi yükümlülüklerini ihlal ettiği ayrıca tespit edilebilir. Örneğin muayenesi geçmiş bir servis aracıyla sefer yapılmışsa, kazanın karşı taraftan kaynaklanması işvereni bu ihlalden kurtarmaz.

Tersi de doğrudur: işveren tümüyle kusursuz bulunsa bile, işçinin trafik ayağındaki talepleri karşı tarafa ve sigortasına karşı aynen devam eder.

Neden Bu Dosyalar Eksik Kapanıyor?

Trafik-iş kazası dosyalarının eksik kapanmasının tek bir yapısal sebebi vardır: dosyanın tek bir uzmanlık alanından görülmesi.

Trafik tarafından bakan vekil, sigorta ve karşı tarafla ilgilenir; işveren sorumluluğunu ve SGK haklarını gündemine almaz. İş hukuku tarafından bakan vekil ise işverene odaklanır; zorunlu trafik sigortası teminatını ve limit aşımını değerlendirmez. İki bakış da kendi içinde doğrudur ama dosyanın yarısını görür.

Oysa aynı olaydan üç ayrı alacak doğmaktadır ve bunlar farklı mahkemelerde, farklı sürelerle, farklı sorumluluk rejimlerine göre takip edilir. Dosyanın baştan bütün olarak haritalanması, sonradan telafi edilmesi zor kayıpları önler.

Süreç Sırası

İki rejimin birlikte yürütülmesinde sıra önemlidir; yanlış sıra zaman ve para kaybettirir.

  1. İş kazası bildirimini teyit edin. Yapılmamışsa siz bildirin; gerekirse tespit davası açın.
  2. SGK süreçlerini başlatın. Geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri için başvuru yapın.
  3. Ceza dosyasını takip edin. Katılan sıfatını kazanın; kusur raporuna itiraz hakkınızı kullanın.
  4. Maluliyet raporunu iyileşme sonrası alın. Rapor talebini geçici iş göremezlik ve bakıcı ihtiyacını da kapsayacak biçimde geniş yazın.
  5. Sigortaya yazılı başvuru yapın. Trafik ayağı için dava şartıdır.
  6. SGK ödeme dökümünü alın. Mahsup hesabı bu belgeye dayanır.
  7. Talepleri muhataplara göre ayırıp dava veya tahkim yoluna gidin.

Dördüncü ve altıncı adımlar en çok atlanan adımlardır. Rapor talebinin dar yazılması bakıcı gideri ile geçici iş göremezlik kalemlerini kaybettirir; SGK dökümünün geç alınması ise mahsup tartışmasını yargılamanın sonuna taşır ve dosyayı aylarca uzatır.

Ölümlü Dosyada Hak Sahipleri

Trafik-iş kazası ölümle sonuçlandığında hak sahipliği iki ayrı ölçüte göre belirlenir ve bu ölçütler örtüşmeyebilir.

Sosyal güvenlik ayağında ölüm geliri, kanunda sayılan hak sahiplerine kanuni şartlar çerçevesinde bağlanır. Tazminat ayağında ise ölçüt fiilî destek ilişkisidir; destekten yoksun kalma tazminatı bir miras alacağı değildir ve mirasçılık sıfatına bağlı da değildir.

Bu ayrımın somut sonucu şudur: SGK’dan gelir bağlanmayan bir yakın, destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Tersine, kurumdan gelir alan bir kişinin tazminat talebi de kendiliğinden doğmaz; desteğin ispatı gerekir.

Mahsup da bu nedenle kişi bazında yapılır. Bir hak sahibine bağlanan gelirin peşin sermaye değeri yalnızca o kişinin tazminatından düşülür; diğer hak sahiplerinin talebini etkilemez. Bilirkişi raporunda mahsubun kişi bazında gösterilmesi istenmelidir.

Alt İşveren ve Asıl İşveren

Kaza bir alt işveren (taşeron) işçisinin başına gelmişse sorumluluk tek bir işverende toplanmaz. İş mevzuatında asıl işveren ile alt işverenin, işçilere karşı birlikte sorumluluğu esastır.

Trafik-iş kazası dosyalarında bu, dava edilecek muhatap listesini genişletir. Servis hizmetinin dışarıdan alındığı hâllerde ise servis firması, sürücünün işvereni ve aracın işleteni sıfatıyla ayrıca sorumlu olabilir.

SıfatSorumluluğun kaynağı
Asıl işverenİş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü, birlikte sorumluluk
Alt işverenKendi işçisine karşı gözetme borcu
Servis firmasıAracın işleteni ve sürücünün işvereni sıfatıyla
Servis firmasının sigortacısıZorunlu mali sorumluluk poliçesi

Dört muhatabın da tespit edilmesi, tahsil kabiliyeti bakımından belirleyicidir. Alt işveren tasfiye olmuş veya ödeme gücü kalmamışsa asıl işverene yönelmek dosyayı kurtarır.

Usulün Maddeleri: 7036 s.K. m.3, m.5, m.6 ve TBK m.55

Bu dosyalarda en çok zaman kaybettiren iki soru usule ilişkindir: arabulucuya gitmek zorunlu mu ve dava hangi yerde açılabilir. Mahsup tartışmasının kanuni sınırı da ayrı bir hükümde yazılıdır.

Arabuluculuk zorunlu değildir: 7036 s.K. m.3. Kural olarak kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ancak aynı maddenin üçüncü fıkrası açık bir istisna getirir: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Bunun pratik sonucu. Trafik kazası aynı zamanda iş kazasıysa, işverene karşı açılacak maddi ve manevi tazminat davasında arabuluculuk aşaması aranmaz; doğrudan dava açılabilir. Buna karşılık aynı olaydan doğan kıdem, ihbar veya ücret gibi işçilik alacakları istenecekse, o talepler bakımından arabuluculuk dava şartıdır. İki talep aynı dilekçede birleştirilirken bu ayrım gözetilmelidir.

Görevli mahkeme: 7036 s.K. m.5. İş mahkemeleri; iş sözleşmesine veya iş ilişkisine dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıkları ile idare ve Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara bakar. İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanun’daki usul ve esaslara göre bakılır.

Yetkide geniş seçenek: 7036 s.K. m.6. Genel kural, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. İş kazası bakımından ise ek yetki tanınmıştır: iş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Yaralanan işçi bu sayede kendi yerleşim yerinde dava açabilir.

Mahsubun sınırı: TBK m.55. “Aynı zarar iki kez ödenmez” ilkesinin kanuni sınırı şudur: destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Ayrıca kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; bu ödemeler zarar veya tazminattan indirilemez. Yani her SGK ödemesi otomatik olarak mahsup edilmez; rücu edilebilirlik ölçütü uygulanır.

Kurumun rücuu: 5510 s.K. m.21. İş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse; Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan ve ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere Kurumca işverene ödettirilir. Kaza üçüncü kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, ödemelerin ve ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve kusurlu olmaları hâlinde onları çalıştıranlara rücû edilir.

İşverenin yükümlülüğü: 6331 s.K. m.4. İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür; bu çerçevede mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hâle getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. Ayrıca işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

Servis ve araç dosyalarında bunun anlamı. Servis aracının bakımı, sürücünün ehliyet ve çalışma süreleri, araç kullanımına ilişkin talimatlar ve eğitim kayıtları bu madde kapsamında sorgulanır. İşverenin “kaza karşı aracın kusuruyla oldu” savunması, bu yükümlülüklerin yerine getirildiği belgelenmedikçe tek başına sonuç doğurmaz.

KonuKuralDayanak
Arabuluculukİşçilik alacaklarında dava şartı7036 s.K. m.3
İş kazası tazminatıArabuluculuk dava şartı değildir7036 s.K. m.3
Rücu davalarıDava şartı kapsamı dışında7036 s.K. m.3
Görevli mahkemeİş mahkemesi7036 s.K. m.5
İş mahkemesi yoksaAsliye hukuk; aynı usul7036 s.K. m.5
Genel yetkiDavalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer7036 s.K. m.6
İş kazasında ek yetkiKazanın veya zararın yeri; işçinin yerleşim yeri7036 s.K. m.6
Zarar hesabıSorumluluk hukuku ilkelerine göreTBK m.55
Mahsubun sınırıRücu edilemeyen ödemeler indirilemezTBK m.55
İşverene rücuKast veya mevzuata aykırı hareket5510 s.K. m.21
Rücunun sınırıHak sahiplerinin isteyebileceği tutarla5510 s.K. m.21
Üçüncü kişiye rücuÖdemelerin yarısı oranında5510 s.K. m.21
İşverenin yükümlülüğüRiskleri önleme, eğitim, izleme ve denetleme6331 s.K. m.4

Sık Yapılan Altı Hata

  1. Servis olmadığı için iş kazası saymamak. Görevli gönderilme hâlinde (c) bendi devreye girer.
  2. Yalnız trafik ayağını takip etmek. İşveren sorumluluğu ve SGK hakları kullanılmadan dosya kapanır.
  3. Tek dilekçede tüm davalıları birleştirmek. İşveren İş Mahkemesi’ne, sigorta Asliye Ticaret’e aittir.
  4. SGK ödemelerinin dökümünü dosyaya koymamak. Mahsup tartışması sonradan çıkar ve yargılamayı uzatır.
  5. Manevi tazminatı mahsuba tabi sanmak. SGK ödemesi manevi tazminattan düşülmez.
  6. Bildirim yapılmadı diye vazgeçmek. İş kazasının tespiti davası açılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası tazminatı için arabulucuya başvurmak zorunlu mu?

Hayır. 7036 s.K. m.3 uyarınca işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade davalarında arabuluculuk dava şartıdır; ancak aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında bu hüküm uygulanmaz.

Aynı dosyada işçilik alacağı da isteyeceksem ne olur?

İş kazası tazminatı bakımından arabuluculuk aranmaz; ancak kıdem, ihbar veya ücret gibi işçilik alacakları isteniyorsa o talepler bakımından 7036 s.K. m.3 uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Talepler aynı dilekçede birleştirilirken bu ayrım gözetilmelidir.

Davayı kendi yerleşim yerimde açabilir miyim?

7036 s.K. m.6 uyarınca genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; ayrıca iş kazasından doğan tazminat davalarında iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

SGK’dan aldığım her ödeme tazminattan düşülür mü?

Hayır. TBK m.55 uyarınca kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, destekten yoksun kalma ve bedensel zararların belirlenmesinde gözetilemez ve tazminattan indirilemez; ölçüt rücu edilebilirliktir.

SGK hangi hâlde işverene rücu eder?

5510 s.K. m.21 uyarınca iş kazası, işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse yapılan ve yapılacak ödemeler ile gelirin ilk peşin sermaye değeri toplamı, hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere işverene ödettirilir. Kaza üçüncü kişinin kusuruyla olmuşsa bu tutarların yarısı üçüncü kişiye rücû edilir.

Servis aracında geçirdiğim kaza iş kazası mıdır?

Evet. 5510 sayılı Kanun m. 13/1-e uyarınca, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır.

Kendi aracımla işe giderken kaza yaptım, iş kazası sayılır mı?

Kural olarak sayılmaz; kanun işverence sağlanan taşıt şartını arar. Ancak yolculuk görevlendirme kapsamındaysa m. 13/1-c uyarınca iş kazası sayılabilir. Belirleyici olan, yolculuğun işin gereği olup olmadığıdır.

Hem SGK’dan hem işverenden hem sigortadan alabilir miyim?

Üç kaynağa da yönelebilirsiniz. Ancak maddi zarar bakımından mahsup uygulanır: SGK’nın rücuya tabi ilk peşin sermaye değeri tazminattan düşülür ve fark istenir. Manevi tazminat mahsuba tabi değildir.

İşveren kusursuzsa yine sorumlu olur mu?

İşverenin sorumluluğu, kazadaki kusurundan bağımsız olarak iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine göre değerlendirilir. Servis aracının bakımı, sürücü seçimi ve çalışma süreleri bu kapsamdadır.

Davayı hangi mahkemede açmalıyım?

İşverene karşı İş Mahkemesi’nde, sigorta şirketine karşı Asliye Ticaret Mahkemesi’nde. İkisi tek dilekçede birleştirilirse görevsizlik kararı verilir.

İşveren kazayı SGK’ya bildirmedi, ne yapabilirim?

Sigortalı veya hak sahipleri de bildirimde bulunabilir. İşveren iş kazası olduğunu kabul etmiyorsa iş kazasının tespiti davası açılabilir.

Zamanaşımı süresi ne kadar?

İşverene karşı on yıl. Trafik ayağında ise ölümlü kazada on beş, yaralamalı kazada sekiz yıllık uzamış ceza zamanaşımı uygulanır. Süreler muhataba göre ayrı hesaplanır.

Sigorta tahkimine gidebilir miyim?

Sigorta şirketine yönelik ve teminat limiti içinde kalan talepler için tahkim yolu açıktır. İşverene yönelik talepler tahkime taşınamaz; İş Mahkemesi’nde ileri sürülür.

İlgili Rehberler

Dayanak Mevzuat

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13, m. 21
  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 3
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 146, m. 417
  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85, m. 97, m. 109
  • Anayasa Mahkemesi, E. 2019/40, K. 2020/40, T. 17.07.2020

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığı somut olayın koşullarına göre belirlenir.


Post by Av. Fatma Öztürk