Sigortasız ve Kaçan Araç Kazalarında Güvence Hesabı

Her kazada karşı tarafın geçerli bir sigortası bulunmayabilir; bazen araç çarpıp kaçar ve hiç tespit edilemez. Bu gibi durumlarda zarar görenin tazminatsız kalmaması için özel bir güvence mekanizması öngörülmüştür.

Kanun ne diyor?

Güvence Hesabı, zorunlu sigortaların sağladığı korumadan çeşitli nedenlerle yararlanılamayan hâllerde devreye giren bir güvence kurumudur. Zorunlu trafik sigortası bulunmayan araçların; çalınmış ya da gasbedilmiş araçların; kazaya neden olup tespit edilemeyen (kaçan) araçların yol açtığı bedensel zararlar ile sigorta şirketinin malî bünye zafiyeti/iflası gibi belirli hâllerde, zarar gören Güvence Hesabı’na başvurarak kanunda öngörülen kapsam ve limitler dahilinde tazminat talep edebilir.

Uygulamada durum

Güvence Hesabı’nın kapsamı ve limitleri kanun ve ilgili mevzuatla belirlenir; bu nedenle talep, bu sınırlar içinde değerlendirilir. Tespit edilemeyen (kaçan) araç olaylarında, kazanın ve zararın belgelenmesi (kaza tespit tutanağı, tanık, sağlık raporları) özellikle önem taşır. Başvuruda gerekli belgelerin eksiksiz sunulması ve sürecin usulüne uygun yürütülmesi gerekir.

Güvence Hesabı’nın ödeme yaptığı bazı hâllerde, gerçek sorumluya (örneğin sigortasız aracın işletenine) rücu etmesi de söz konusu olabilir; bu, zarar görenin tazminatını almasını engellemez, yalnızca iç ilişkiyi ilgilendirir.

Güvence Hesabı’nın sorumluluğu, zorunlu sigortanın kapsam ve limitleriyle paraleldir. Bu nedenle limiti aşan zararlar bakımından, gerçek sorumluya (araç işleteni/sürücü) karşı ayrıca dava açılması gerekebilir.

Pratik sonuç

Karşınızda başvurulacak bir sigorta şirketi yoksa, Güvence Hesabı önemli bir imkândır. Başvuru koşulları, kapsam ve limitler için bir avukata danışmanız, sürecin doğru ve eksiksiz yürütülmesini sağlar.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta hakemi ne kadar sürede karar verir?

5684 s.K. m.30 uyarınca sigorta hakemleri görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir. Hakemin reddi talebi ise durumun öğrenilmesinden itibaren beş iş günü içinde yapılır.

Hakem kararına itiraz edebilir miyim?

5684 s.K. m.30 uyarınca kanunda gösterilen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararları kesindir. Sınır ve üzerindeki uyuşmazlıklarda kararın Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde, bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir; itiraz için başvuru ücretinin yatırılması şarttır.

Hangi yılın parasal sınırı esas alınır?

İtiraz veya temyiz hakkının bulunup bulunmadığı, hakemin karar verdiği tarihteki değil Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki sınırlara göre belirlenir. Bu nedenle talep tutarı gereksiz yere düşük gösterilmemelidir.

Güvence Hesabı neden manevi tazminat ödemiyor?

KTK m.92 uyarınca manevi tazminat talepleri zorunlu malî sorumluluk sigortasının teminatı dışındadır; Hesap bu sigortanın teminat sınırları içinde ödeme yaptığından aynı sınır Hesap bakımından da geçerlidir. Aynı maddede yakınların mal zararları ile çalışanın iş kazası niteliğindeki bedensel zararları da teminat dışı sayılır.

Rücu yazısı geldi; süre yönünden itiraz edebilir miyim?

TBK m.73 uyarınca rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. İlk kontrol edilecek husus ödeme tarihidir.

Güvence Hesabı nedir?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesiyle Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulmuş bir fondur. Zorunlu sigorta güvencesinden yararlanılamayan hâllerde zarar görenin bedensel zararını karşılar.

Hangi durumlarda başvurulabilir?

Sigortalının tespit edilememesi (vur-kaç), zorunlu sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu kazalar, çalınmış veya gasbedilmiş aracın karıştığı ve işletenin sorumlu tutulmadığı kazalar ile sigorta şirketinin malî bünye zafiyeti gibi hâllerde.

Aracımın hasarını Güvence Hesabından alabilir miyim?

Hayır. Hesap yalnızca bedensel zararları karşılar; araçta ve eşyada meydana gelen maddi hasar kapsam dışındadır. Vur-kaç olaylarında araç hasarı için Güvence Hesabına başvurulamaz.

Manevi tazminat isteyebilir miyim?

Hayır. Manevi tazminat talepleri Güvence Hesabının kapsamı dışındadır. Sorumlu tespit edilebiliyorsa manevi tazminat, kusurlu sürücü ve araç sahibinden ayrıca talep edilir.

Ödeme hangi limit içinde yapılır?

Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde ve tarafların kusur oranları dikkate alınarak. Limiti aşan kısım için sürücü ve araç sahibinden tazminat istenebilir.

Çalıntı araç kazasında başvuru kabul edilir mi?

Koşulu, aracın sigortasız olması değil KTK uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı bir hâlin bulunmasıdır. Yargıtay kararlarında hırsızlığa ilişkin ceza soruşturmasının akıbetinin araştırılması gerektiği, aksi hâlin eksik inceleme sayılacağı belirtilmiştir.

Başvuruyu ne zaman yapmalıyım?

İlgili zorunlu sorumluluk sigortasının tabi olduğu zamanaşımı süresi içinde yazılı olarak. Trafik kazalarında bu, KTK m.109’daki iki yıllık ve on yıllık sürelerdir. Yazılı başvuru dava açılmadan önce yerine getirilmesi gereken bir dava şartı olarak kabul edilmektedir.

Güvence Hesabı ödediği parayı geri alabilir mi?

Evet. Ödeme yapan Hesap, gerçek sorumluya — örneğin zorunlu sigortasını yaptırmamış işletene — rücu edebilir. Bu, zarar görenin tazminatını almasını engellemez; yalnızca iç ilişkiyi ilgilendirir.

Mevzuat Çerçevesi: Sigorta ve Tahkim

İki ilişkiyi ayırmak

Sigorta uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı, iki farklı ilişkinin karıştırılmasından doğar.

Sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olması iç ilişkiye aittir. Sigorta şirketinin bunu gerekçe göstererek mağdura ödeme yapmayı reddetmesi KTK m. 95/1’e aykırıdır. Şirket öder, ardından şartları varsa kendi sigortalısına rücu eder.

Güvence Hesabı: Beş Hâl

5684 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca Güvence Hesabı’na beş hâlde başvurulabilir.

En çok yanlış bilinen nokta: Güvence Hesabı kural olarak yalnızca bedeni zararı — ölüm ve sakatlık — karşılar. Araç hasarı ve diğer maddi zararlar kapsam dışıdır ve doğrudan kusurlu sürücü ile araç malikine yöneltilir. Tek istisna, sigorta şirketinin iflas ettiği hâldir.

Hesabın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu sigorta teminat limitleriyle sınırlıdır. Limiti aşan kısım için yine sürücü ve işleten muhataptır. Güvence Hesabı tahkim sistemine üye olduğundan uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na da taşınabilir.

Zamanaşımı bakımından taksirle yaralama ve taksirle öldürme fiillerinin süreleri esas alınır: yaralanmada sekiz, ölümde on beş yıl.

Sigorta Tahkimi: Ön Koşul ve Sınırlar

Tahkim başvurusunun ön koşulu, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen karşılanmamış olmasıdır. KTK m. 97 uyarınca şirket on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa tahkim yolu açılır.

2026 parasal sınırları

Bu sınırlar her takvim yılı başında güncellenir. Kritik ayrıntı: itiraz veya temyiz hakkının bulunup bulunmadığı, hakemin karar verdiği tarihteki değil Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki sınırlara göre belirlenir. Bu nedenle talep tutarı gereksiz yere düşük gösterilmemelidir.

Süreler

Tahkim evrak üzerinden yürür ve duruşma yapılmaz. Bu, hızın kaynağıdır; ancak aynı zamanda dosyanın baştan eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar. Sonradan konulamayan bir belge çoğu zaman telafi edilemez.

Tahkimin İşleyişi ve Teminatın Sınırları: 5684 s.K. m.30, KTK m.92 ve m.99

Güvence Hesabı dosyalarında sonucu belirleyen üç teknik nokta vardır: tahkimin kendi usul kuralları, teminatın kapsam dışı bıraktığı kalemler ve ödemenin ne zaman muaccel olduğu. Üçü de kanunda yazılıdır.

Hakemin karar süresi: 5684 s.K. m.30. Sigorta hakemleri, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir. Sürenin kısalığı tahkimin en güçlü yanıdır; buna karşılık yargılama evrak üzerinden yürüdüğü için delillerin başvuruyla birlikte eksiksiz sunulması gerekir. Hakemin reddi ise hâkimin reddi sebeplerine dayandırılmıştır ve talep, durumun öğrenilmesinden itibaren beş iş günü içinde yapılır.

İtiraz ve temyiz yolu. Aynı madde uyarınca kanunda gösterilen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları kesindir. Bu sınır ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise, kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde, bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir; itiraz talebinde bulunmak için belirlenen başvuru ücretinin yatırılması şarttır. İtiraz üzerine verilen karar, kanunda gösterilen daha yüksek parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda temyiz edilebilir. Parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden, hangi yolun açık olduğu başvuru tarihindeki sınıra göre belirlenir.

Teminat dışı hâller: KTK m.92. Güvence Hesabı, zorunlu malî sorumluluk sigortasının teminat sınırları içinde ödeme yaptığından, bu sigortanın kapsamı dışında kalan kalemler Hesap bakımından da kapsam dışıdır. Kanunun saydığı hâller arasında; işletenin eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar, işletenin çalıştırdığı kişilerin iş kazası niteliğindeki bedensel zararları, çalınan veya gasbedilen araçların sebep olduğu ve işletenin sorumlu tutulmadığı zararlar ile manevi tazminat talepleri yer alır. Yazının “yalnızca bedensel zarar” tespiti bu maddeden doğar.

Ödeme ne zaman muaccel olur: KTK m.99. Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu malî sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır. Bu süre, KTK m.97‘deki on beş günlük cevap süresinden ayrıdır: biri dava ve tahkim yolunu açar, diğeri borcu muaccel kılar ve temerrüt faizini başlatır. Başvuru dilekçesinde belgelerin teslim tarihinin ve alındı kaydının gösterilmesi, faiz talebinin dayanağıdır.

Rücuda zamanaşımı: TBK m.73. Hesabın ödediği tutarı sorumlulardan geri alma hakkı süresizdir sanılır; oysa rücu isteminin kendi zamanaşımı vardır: rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Kendisine rücu yazısı gelen işletenin ilk kontrol edeceği husus, ödeme tarihinin bu süreleri aşıp aşmadığıdır.

Rücu yazısında denetlenecek üç şey. Rücu talebi otomatik kabul edilmemelidir: ödemenin gerçekten yapıldığını gösteren belge, ödenen kalemlerin teminat kapsamında olup olmadığı ve kusur dağılımı. İşleten tam kusurlu değilse talep kusur oranıyla sınırlıdır; ayrıca teminat dışı bir kalem ödenmişse o kısım için rücu hakkı doğmaz. İspat yükü, yazının da belirttiği gibi Hesap ve sigortacı tarafındadır.

Rücu: Otomatik Değildir

Sigortacının rücu hakkı KTK m. 95/2 ve ZMSS Genel Şartları B.4 çerçevesinde düzenlenmiştir. Başlıca sebepler: kasti hareket veya ağır kusur, ehliyetsizlik, alkol veya uyuşturucu etkisi, istiap haddinin aşılması, oto yarışı, çalınma veya gaspta işletenin kusuru ve belgelerin geç iletilmesi.

Ancak bu hâllerin varlığı tek başına yetmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2013/17-1199 E., 2014/1018 K. sayılı kararında, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın salt alkolün etkisi altında meydana gelmiş olması gerektiği; sürücünün alkollü olmasının tek başına yeterli olmadığı belirtilmiştir. İspat yükü sigortacıdadır ve yerleşik uygulamada nöroloji, trafik ve hukuk uzmanlarından oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınması aranır.

Aynı ilke ehliyetsizlik ve istiap haddi bakımından da geçerlidir: sırf ihlalin varlığı rücu doğurmaz, ihlal ile kaza arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Tahkim mi dava mı? Yol seçimi ve 2026 sınırları
• Bedeni zararda tahkim başvuru dilekçesi örneği
• Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi? Rücu ve KTK m. 95
• Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Sigortaya başvuru dilekçesi örneği
• Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
• 🧮 Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı