Değer kaybı, trafik kazasında hasar gören aracın, onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasasında hasarsız hâline göre daha düşük fiyat görmesinden doğan zarardır. Bu zararı karşı aracın sürücüsü ve işleteni ile, poliçe sınırları içinde, o aracın zorunlu trafik sigortacısı (ZMSS) öder. Uzun süre sigortacılar değer kaybını Genel Şartlardaki formülle, çoğu zaman çok düşük hesapladı. Anayasa Mahkemesi 2020 ve 2022’de bu formüle dayanak olan kanun hükümlerini iptal etti; Danıştay da 2025’te formülün yer aldığı eki iptal etti. Bugün Yargıtay’ın ölçüsü, aracın kaza öncesindeki hasarsız ikinci el değeri ile onarım sonrasındaki ikinci el değeri arasındaki farktır. Sigortacıya dava açmadan önce yazılı başvuru yapmak ise hâlâ dava şartıdır (KTK m.97). 1 Temmuz 2026’dan itibaren araç hasarı için yapılan başvuru, değer kaybı talebini de kapsıyor. Bu sayfada Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay Daire kararlarından 16’sını, KTK ve Genel Şartlardaki güncel hükümlerle birlikte konu konu topladık.
Güncel durum (31 Ekim 2026). Değer kaybında 2026 yılı üç değişiklik getirdi. Birincisi, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Şartlar değişikliği 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Buna göre araç hasarı için başvuran kişi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılıyor; değer kaybını hasarı tespit eden eksper aynı raporda hesaplıyor; sigortacı tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı günü izleyen iş günü içinde bildiriyor; değer kaybı formülünü içeren Ek-1 yürürlükten kaldırıldı; ağır hasarlı araçta ise “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi verilmeden tazminat ödenmiyor. İkincisi, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), 5 Ağustos 2026 tarihli Kurul kararıyla 2026/02 sayılı Sirküleri yayımladı. Buna göre sigortacı süresinde eksper atamış ve rapor, sigortacıya yüklenemeyecek nedenlerle tamamlanamamışsa, bu durumu Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarıyla belgelediğinde Sigorta Tahkim Komisyonu bakımından uyuşmazlık doğmuş sayılmıyor. Üçüncüsü, 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete 31.07.2026) usul ve faiz kurallarını değiştirdi. Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı; bu madde önceden açılan davalarda uygulanmaya devam ediyor. HMK m.109’a, alacağın bir kısmı dava edildiğinde talebin aynı davada bir defaya mahsus tahkikatın sonuna kadar artırılabileceğini ekledi. 3095 sayılı Kanunun kanuni faizi düzenleyen 1. maddesini de değiştirdi. KTK’nın değer kaybına ilişkin m.90, m.92, m.97, m.99 ve m.109 hükümleri ise 2026’da değişmedi: Şubat 2026’da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun ağırlıklı olarak trafik kuralları ve cezalarını değiştirdi, 7589 sayılı Kanun ise KTK’ya da Sigortacılık Kanunu’na da dokunmadı. 29.06.2026 tarihli Yargıtay iş bölümü kararının yayımlanan özetine göre trafik kazalarından kaynaklanan tazminat davaları 4. Hukuk Dairesinde kaldı. Bu sayfadaki eski tarihli kararlar ise o dönem bu davalara bakan 17. Hukuk Dairesine aittir.
Dürüst bir not. Anayasa Mahkemesinin üç kararını Mahkemenin kendi karar bilgi bankasındaki metinden, Danıştay kararını Türkiye Barolar Birliğinin yayımladığı karar metninden okuduk. Resmî Gazete’de yayımlanan iki Yargıtay kararını ve Genel Şartlar değişikliğini, Resmî Gazete metnini aktaran Alomaliye’den aktardık. Diğer Yargıtay ve Hukuk Genel Kurulu kararlarına yalnızca Hukuki Haber üzerinden ulaşabildik; iki karara ise ancak onları inceleyen bir makale üzerinden ulaşabildik. Hangi kararın hangi kaynağa dayandığını her kartın altında belirttik. 1 Temmuz 2026 değişikliğinin uygulanmasına ilişkin yayımlanmış bir Yargıtay kararına henüz ulaşamadık. Değişiklik bir geçiş hükmü de içermiyor; bu yüzden önceki kazalara nasıl uygulanacağı şimdilik belirsizdir.
Aracınızda değer kaybı mı oluştu, sigorta eksik mi ödedi?
Sigortaya başvuru, eksper raporuna itiraz, tahkim ve dava için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
İçindekiler
- Kanun ne diyor? KTK, Genel Şartlar ve usul hükümleri
- Anayasa Mahkemesi ve Danıştay: Genel Şartlar formülünün sonu
- Değer kaybı nasıl hesaplanır?
- Sigortaya başvuru şartı ve arabuluculuk
- Dava türü, zamanaşımı ve faiz
- Teminatın sınırları: ihtiyari sigorta ve araç mahrumiyeti
- 16 kararın özet tablosu
- Kararları kendi dosyanızda nasıl kullanırsınız?
- Sık yapılan hatalar
- Sıkça sorulan sorular
Kanun Ne Diyor? KTK, Genel Şartlar ve Usul Hükümleri
Değer kaybı, Karayolları Trafik Kanunu (KTK) bakımından “bir şeyin zarara uğraması”dır. Motorlu aracın işletilmesi sırasında başkasının aracı zarar görürse aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi bu zarardan sorumludur (KTK m.85/1). Birden çok kişi sorumluysa sorumluluk müteselsildir (KTK m.88). Bu kişilerin sorumluluğu, zorunlu mali sorumluluk sigortasıyla, poliçedeki sınırlar içinde güvence altına alınır (KTK m.91). Sigortacının borcunun kapsamı yıllarca kanun ile Genel Şartlar arasında paylaştırıldı. Anayasa Mahkemesinin iki iptal kararından sonra bugün durum şöyledir: Sigorta kapsamındaki tazminatlar KTK’daki usul ve esaslara tabidir; KTK’da düzenlenmeyen konularda Türk Borçlar Kanununun (TBK) haksız fiil hükümleri uygulanır (KTK m.90). Usul tarafında ise sigortacıya önceden yazılı başvuru zorunluluğu, sekiz iş günlük ödeme süresi ve iki yıllık zamanaşımı belirleyicidir.
Değer kaybında uygulanan hükümler (31 Ekim 2026 itibarıyla)
| Hüküm | Ne düzenler? | Kararlardaki karşılığı |
|---|---|---|
| KTK m.85/1, m.88 | İşleten ve teşebbüs sahibi, aracın işletilmesiyle bir şeyin zarara uğramasından sorumludur; birden çok sorumlu müteselsilen sorumludur | İşletene karşı dava, araç mahrumiyeti |
| KTK m.90 (iki AYM kararından sonraki hâli) | Zorunlu sigorta kapsamındaki tazminatlar “bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara” tabidir; Kanunda düzenlenmeyen hususlarda TBK’nın haksız fiil hükümleri uygulanır. “Genel şartlar” ibareleri 2020’de, değer kaybını formüle bağlayan cümle 2022’de iptal edildi | Hesap yöntemi kararları |
| KTK m.92/1-(g), (h), (l) | Teminat dışı: hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler; sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan talepler; hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri. Genel Şartlarla tanımlanan teminat dışındaki talepleri dışlayan (i) bendi 2020’de iptal edildi | Pert araç, teminat sınırları |
| KTK m.97 | Zarar gören, zorunlu sigorta sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır; sigortacı en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime gidilebilir | Başvuru şartı kararları |
| KTK m.99/1 | Sigortacı, Genel Şartlarda belirlenen belgelerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde, sigorta sınırları içindeki tutarı ödemek zorundadır | Temerrüt ve faiz |
| KTK m.109 | Maddi zararın tazmini davası, zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır | Zamanaşımı kararı |
| ZMSS Genel Şartları A.5-(a) (RG 12.06.2026, 33278; yürürlük 01.07.2026) | Değer kaybını Kurumca belirlenen usule göre atanan eksper hesaplar; ölçütler aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gören parçaları, hasar geçmişi ve kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farktır. Araç hasarı için başvuran, değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır; sigortacı tutarı nihai eksper raporunu izleyen iş günü içinde bildirir | Yeni dönem |
| Genel Şartlar B.2 ve Ek-1 (2026 değişikliği) | Ağır hasarlı araçta “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez; onarılamayan orijinal parça orijinal parçayla değiştirilir; değer kaybı formülünü içeren Ek-1 yürürlükten kaldırıldı | Danıştay iptali, pert araç |
| 5684 s. Sigortacılık Kanunu m.30; SEDDK Sirküleri 2026/02 | Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru; Sirkülere göre eksper raporu sigortacıya yüklenemeyecek nedenlerle tamamlanamamış ve bu durum belgelenmişse uyuşmazlık doğmuş sayılmaz | Tahkim yolu |
| HUAK m.18/A-(18) | Özel kanunda tahkim veya başka bir alternatif çözüm zorunluluğu varsa arabuluculuğa ilişkin dava şartı hükümleri uygulanmaz | Arabuluculuk kararları |
| HMK m.107 (7589 ile kaldırıldı); m.109/4 (7589 ile eklendi) | Belirsiz alacak davası 31.07.2026’dan önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder; kısmi davada talep aynı davada bir defaya mahsus tahkikatın sonuna kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş sayılır | Dava türü kararları |
| 3095 s. Kanun m.1 (7589 m.10 ile değişik; yürürlük 31.07.2026) | Sözleşmede oran yoksa kanuni faiz, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni; 30 Haziran’daki oran beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında o oran esas alınır | Faiz kararları |
| TBK m.49, m.50/2, m.51-52 | Kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar veren zararı giderir; zararın miktarı tam olarak ispatlanamazsa hâkim olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önüne alarak belirler; hâkim, zarar görenin kusuru gibi hâllerde tazminattan indirim yapabilir | Hesap ve kusur |
Yeni dönemin ayrıntıları için Değer Kaybı Tazminatı 2026: 1 Temmuz Sonrası Yeni Dönem ve ZMSS Genel Şartları 1 Temmuz 2026 Değişikliği yazılarımıza, başvuru ve hesap için Araç Değer Kaybı Tazminatı Nasıl Alınır? rehberimize ve Araç Değer Kaybı Hesaplama Aracımıza bakabilirsiniz. Genel Şartlar değişikliğinin metni: Alomaliye (Resmî Gazete metni); 7589 sayılı Kanun metni: Lexpera (Resmî Gazete metni).
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay: Genel Şartlar Formülünün Sonu
Değer kaybı davalarındaki asıl çekişme, tazminatın neye göre hesaplanacağıydı. 6704 sayılı Kanunla 2016’da KTK m.90 değiştirildi ve sigortacının borcu Genel Şartlara bağlandı. Genel Şartların ekinde ise değer kaybını belirli katsayılarla hesaplayan bir formül yer alıyordu. Uygulamada bu formül çoğu zaman piyasadaki farkın altında, hatta sıfır sonuç veriyordu. Anayasa Mahkemesi önce Genel Şartlara yapılan atfı, ardından kanun koyucunun 2021’de formülü bu kez doğrudan kanuna yazdığı cümleyi iptal etti. Danıştay da Genel Şartlardaki değer kaybı ekini iptal etti. Sonuçta formül hem kanundan hem Genel Şartlardan çıktı.
1. Sigortacının borcu Genel Şartlara bırakılamaz; sigortaya başvuru şartı ise Anayasa’ya uygundur
Anayasa Mahkemesi · T. 17.07.2020 · E. 2019/40 · K. 2020/40 (birleşen dosyalarla) · Resmî Gazete 09.10.2020, sayı 31269 · Sonuç: Kısmen iptal (iki üyenin karşı oyuyla, oy çokluğu), kısmen ret (oy birliği)
Olay. Trafik kazasından doğan tazminat davalarına bakan dört mahkeme (iki ilk derece mahkemesi ve iki bölge adliye mahkemesi dairesi), 6704 sayılı Kanunla değiştirilen KTK hükümlerinin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurdu; dosyalar birleştirildi. İtiraz edilen hükümler, sigortacının borcunu Genel Şartlara bağlayan m.90, teminat dışı hâlleri sayan m.92, sigortaya başvuru şartını öngören m.97 ve ödeme süresini düzenleyen m.99’du.
Anayasa Mahkemesi ne dedi? Mahkeme, KTK m.90’daki “ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda” ve “ve genel şartlarda” ibarelerini iptal etti. Genel Şartları ve ekleriyle tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepleri teminat dışı sayan m.92/1-(i) bendini de iptal etti. Gerekçeye göre sigortacının tazmin borcunun kapsamının idarenin düzenlediği Genel Şartlara bırakılması kanunilik ölçütünü karşılamaz. Ayrıca TBK’ya göre belirlenen gerçek zarardan farklı bir hesap, zarar görenin zararını karşılamayabilir. Buna karşılık zarar görenin kendi kusuruna denk gelen talepleri ve sigortalının sorumluluk riski dışındaki talepleri teminat dışı sayan m.92/1-(g) ve (h) bentleri ile sigortaya başvuru şartını düzenleyen m.97’nin birinci cümlesi ve sekiz iş günlük ödeme süresini öngören m.99/1 Anayasa’ya aykırı bulunmadı. Mahkeme, başvuru şartının tazminatın hızlı ödenmesine hizmet ettiğini kabul etti.
Dayanak. Anayasa m.5, m.13, m.17, m.35, m.48; KTK m.90, m.92/1-(g), (h), (i), m.97, m.99/1 (6704 sayılı Kanunla değişik hâlleri).
Sizin için anlamı. Bu karardan sonra değer kaybı Genel Şartlardaki formülle değil, TBK’nın haksız fiil hükümlerine göre gerçek zarar esas alınarak hesaplanmaya başladı. Başvuru şartı ise ayakta kaldı: Sigortacıya dava açmadan önce yazılı başvuru yapmanız gerekir. Başvuru dilekçeniz için Trafik Kazası Sigortaya Başvuru Dilekçesi Örneği yazımıza bakın.
Kaynak: Karar metni: Anayasa Mahkemesi Norm Kararları Bilgi Bankası (karar metni); Resmî Gazete metni: Alomaliye.
2. Değer kaybını formüle bağlayan kanun cümlesi de iptal edildi; pert araçta değer kaybının teminat dışı olması ise Anayasa’ya uygun
Anayasa Mahkemesi · T. 29.12.2022 · E. 2021/82 · K. 2022/167 · Resmî Gazete 14.02.2023, sayı 32104 · Sonuç: KTK m.90/1 ikinci cümle iptal (oy birliği), m.90/2 uygulanma imkânı kalmadığından iptal, m.92/1-(l) ret (oy birliği)
Olay. 2020 iptalinden sonra kanun koyucu, 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı Kanunla KTK m.90’a yeni bir cümle ekledi. Bu cümleye göre değer kaybı tazminatı aracın piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak hesaplanacaktı. Uygulama esaslarını belirleme yetkisi de SEDDK’ya verildi. Aynı Kanunla m.92’ye, hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araçların değer kaybı taleplerini teminat dışı sayan (l) bendi eklendi. Bu hükümler Anayasa Mahkemesine götürüldü.
Anayasa Mahkemesi ne dedi? Mahkeme, değer kaybı, destekten yoksun kalma ve sürekli sakatlık tazminatlarının hesap esaslarını belirleyen cümleyi oy birliğiyle iptal etti. Gerekçeye göre işletenin TBK’ya göre belirlenen sorumluluğu ile sigortacının bu kurallara göre hesaplanan borcu farklılaşabilir. Kanunda öngörülen hesap daha düşük kalırsa zarar görenin gerçek zararı karşılanmaz; bu da zorunlu sigortanın amacıyla bağdaşmaz. Uygulama esaslarını SEDDK’ya bırakan ikinci fıkra, uygulanma imkânı kalmadığı için iptal edildi. Buna karşılık (l) bendi Anayasa’ya aykırı bulunmadı. Hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan aracın artık bir piyasa değeri bulunmadığından değer kaybı talebinin zorunlu sigorta dışında tutulması mülkiyet hakkını ihlal etmez.
Dayanak. Anayasa m.5, m.17, m.35; KTK m.90 (7327 s. Kanun m.18 ile eklenen cümle ve fıkra), m.92/1-(l) (7327 s. Kanun m.19); 6216 s. Kanun m.43/4.
Sizin için anlamı. Değer kaybını kanundaki bir formülle hesaplatma dönemi bu kararla bitti; ölçü yine gerçek zarardır. Aracınız pert sayılıp trafikten çekildiyse zorunlu trafik sigortasından ayrıca değer kaybı isteyemezsiniz; bu durumda tazminat, aracın kaza öncesi değeri ile sovtaj (hurda) değeri üzerinden konuşulur. Ayrıntı için Ağır Hasarlı (Pert) Araçta Tazminat 2026 yazımıza bakın.
Kaynak: Karar metni: Anayasa Mahkemesi Norm Kararları Bilgi Bankası (karar metni); Resmî Gazete metni: Alomaliye; ayrıca Hukuki Haber.
3. Danıştay, Genel Şartlardaki değer kaybı hesap ekini (Ek-1) iptal etti
Danıştay 8. Daire · T. 14.05.2025 · E. 2022/772 · K. 2025/4513 · Sonuç: İptal (oy birliği)
Olay. Türkiye Barolar Birliği, 04.12.2021 tarihli ve 31679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Şartlar değişikliğinin bazı kısımlarının iptali için SEDDK’ya karşı dava açtı. Davanın konusu, A.5 maddesindeki “Ek 1’inde yer alan esaslara göre” ibaresi ile “Değer Kaybı Tazminatı Hesaplaması” başlıklı Ek-1’di. Sakatlık ve destekten yoksun kalma hesaplarına ilişkin Ek-2 ve Ek-3 de dava konusuydu. Sigorta şirketlerinin birliği davaya davalı yanında katıldı.
Danıştay ne dedi? Danıştay, bu düzenlemelerin dayanağı olan KTK m.90 hükümlerinin Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini tespit etti. Kanuni dayanağı ortadan kalkan Genel Şartlar hükümlerinin hukuka uygun olmadığına karar verdi ve dava konusu ibareler ile Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’ü iptal etti. Gerekçede Anayasa Mahkemesinin “zarar görenin gerçek zararının karşılanmaması riski” tespitine yer verildi. İptal kararlarının derhâl etkili olduğu ve görülmekte olan davalarda da uygulanacağı vurgulandı.
Dayanak. KTK m.90; AYM 29.12.2022, E. 2021/82, K. 2022/167; Genel Şartlar A.5 ve Ek-1, Ek-2, Ek-3 (2021 değişikliği).
Sizin için anlamı. Sigortacı veya eksper hâlâ eski Ek-1 formülüyle hesap yapıyorsa bu hesap hem Danıştay kararıyla hem de 2026 değişikliğiyle dayanaksız kalmıştır. Kararın temyiz edilip edilmediğine ve kesinleşip kesinleşmediğine dair bilgiye ulaşamadık; ancak Ek-1, 1 Temmuz 2026’da Genel Şartlar değişikliğiyle zaten yürürlükten kaldırıldı. Değişikliğin haberini Trafik Sigortasında Yeni Dönem yazımızda verdik.
Kaynak: Karar metni: Türkiye Barolar Birliği (karar metni); ayrıca Hukuki Haber.
Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Formül ortadan kalkınca hesap, haksız fiil hukukunun temel ilkesine döndü: Zarar gören, zarar verici olay olmasaydı içinde bulunacağı duruma getirilir. Değer kaybında bu, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el değeri arasındaki farktır. Bilirkişi bu farkı aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasar gören parçaların niteliği ve önceki hasarları ile piyasa verileri üzerinden belirler. 2026 değişikliğiyle Genel Şartlar da aynı ölçütleri sayıyor. Ancak mahkeme Genel Şartlara değil, TBK’ya göre gerçek zarara bakar.
4. Değer kaybı, hasarsız ikinci el değeri ile onarılmış hâlin değeri arasındaki farktır; Anayasa Mahkemesi iptali görülmekte olan davaya da uygulanır
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 25.03.2022 · E. 2021/21252 · K. 2022/5913 · Sonuç: kanun yararına bozma (sonuca etkili olmamak üzere)
Olay. Trafik kazasında hasar gören aracın sahibi, karşı aracın zorunlu trafik sigortacısına değer kaybı davası açtı. Kaza 2019’da olmuştu. Mahkeme, bilirkişinin seçenekli olarak sunduğu hesaplardan Genel Şartlara göre yapılanı esas aldı ve davayı reddetti. Ret kararı, Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli iptal kararından sonra verilmişti. Adalet Bakanlığı kararın kanun yararına bozulmasını istedi.
Yargıtay ne dedi? Daire, değer kaybının aracın onarıldıktan sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış hâldeki değeri arasındaki fark olduğunu belirtti. Hesapta aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gören kısımları dikkate alınır; kaza tarihinden önceki ve onarım sonrasındaki ikinci el satış değerleri karşılaştırılır. Uygulanması gereken bir kanun hükmü, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptal edilirse mahkeme yeni duruma göre karar vermelidir. Bu nedenle zarar, KTK ve TBK’nın haksız fiil hükümleri ile Yargıtay uygulamasına göre belirlenmelidir. Genel Şartlara göre yapılan hesabın esas alınması hatalıdır.
Dayanak. KTK m.85, m.90, m.92 (AYM iptali sonrası); TBK m.49 vd.; HMK m.363.
Sizin için anlamı. Kaza tarihi Anayasa Mahkemesi kararından önce olsa bile davanız henüz kesinleşmemişse Genel Şartlar formülüyle yapılan hesaba itiraz edin. Bilirkişiden aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerlerini somut piyasa verileriyle karşılaştırmasını isteyin. Rapora itiraz için Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynak: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
5. Kasko bedelinin oranına dayanan hesap denetime elverişsizdir; önceki hasar değer kaybını ortadan kaldırmaz, hesaba girdi olur
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 05.11.2024 · E. 2024/3822 · K. 2024/10404
Yargıtay ne dedi? Kararı inceleyen makaleye göre Daire, değer kaybının hesabında aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasar miktarı ile boyanmış yerlerin ve hasarlı bölgelerin özelliğinin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Hesap, aracın kaza öncesindeki ve onarım sonrasındaki ikinci el rayiç değerleri arasındaki farka göre yapılmalıdır. Aracın kasko değerinin belirli bir oranı üzerinden yapılan hesaplar ise denetime elverişli sayılmadı. Makale, Dairenin bu yaklaşımında aracın önceki hasarlarının değer kaybını baştan yok saymaya değil, hesabın bir girdisi olarak değerlendirilmeye yol açtığını vurgular.
Dayanak. TBK m.49, m.50; HMK m.266 vd. (bilirkişi).
Sizin için anlamı. Sigortacı “aracınızın önceden hasar kaydı var, değer kaybı oluşmaz” diyorsa bu savunma tek başına yeterli değildir. Önceki hasarın hangi parçada olduğu ve yeni hasarla örtüşüp örtüşmediği somut olarak incelenmelidir. Bilirkişi raporunda kasko değerinin yüzdesi gibi kestirme bir hesap varsa denetime elverişsiz olduğu gerekçesiyle itiraz edin. Önceki hasar kayıtlarını dosyaya kendiniz getirtirseniz, tartışma raporu bekledikten sonra değil, baştan yapılır.
Kaynak: Hukuki Haber (makale). Karar tam metnine ulaşamadık; bu aktarım bir makaleye dayanır.
6. Hukuk Genel Kurulu: İptallerden sonra sigorta tazminatı en güncel verilerle, gerçek zarar esasına göre hesaplanır
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · T. 08.04.2026 · E. 2025/488 · K. 2026/223 · Sonuç: Direnme kararının bozulması (bir uyuşmazlıkta oy çokluğu, diğerlerinde oy birliği)
Olay. Bu dosya değer kaybına değil, bedensel zarara ilişkindir. Servis aracında yolcuyken yaralanan bir genç, zorunlu trafik sigortacısından iş göremezlik tazminatı istedi. Uyuşmazlık, maluliyet oranının hangi yönetmeliğe göre belirleneceği, hesapta hangi yaşam tablosunun kullanılacağı ve geçici iş göremezliğin yeterince araştırılıp araştırılmadığıydı. İlk derece mahkemesi Yargıtay’ın bozma kararına direndi.
Hukuk Genel Kurulu ne dedi? Hukuk Genel Kurulu, KTK m.90’ın güncel metnini aktararak zorunlu sigorta kapsamındaki tazminatların KTK’da öngörülen usul ve esaslara tabi olduğunu, düzenlenmeyen hususlarda TBK’nın haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını hatırlattı. Gerçek zarar hesabında en yakın ve güncel verilerin kullanılması gerektiğine karar verdi; bu nedenle eski bir yaşam tablosunu esas alan hesabı doğru bulmadı. Maluliyet oranı için kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe uygun rapor alınmasını istedi. Geçici iş göremezlik için de zarar görenin fiilen çalışıp çalışmadığının ve gelir elde etme imkânı bulunup bulunmadığının araştırılmasını aradı.
Dayanak. KTK m.85, m.90, m.91, m.93, m.99; TBK m.49, m.54, m.55; 5684 s. Kanun m.11; AYM 17.07.2020, E. 2019/40.
Sizin için anlamı. Bu karar değer kaybına doğrudan değil, ilke olarak yansır. Anayasa Mahkemesi iptallerinden sonra sigortacının borcu TBK’daki gerçek zarar ölçüsüne bağlanmıştır ve hesapta güncel veri kullanılmalıdır. Değer kaybında bu ilke, bilirkişinin eski tarihli ya da genel bir tablo yerine kaza tarihine yakın, aynı marka ve modeldeki araçların gerçek ikinci el fiyatlarına bakması gerektiği anlamına gelir. Bedensel zararlar için Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynak: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
Sigortaya Başvuru Şartı ve Arabuluculuk
KTK m.97, zorunlu trafik sigortacısına karşı dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonuna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılmasını şart koşar. Anayasa Mahkemesi bu şartı Anayasa’ya uygun buldu. Yargıtay da şartın sigortacı yönünden bir dava şartı olduğunu kabul ediyor. Uygulamada en çok tartışılan iki soru şunlardır: Başvuru yapılmadan açılan dava ne olur ve sigortacıya karşı arabulucuya gitmek gerekir mi?
7. Sigortaya başvuru dava şartıdır; zorunlu arabuluculuk sigortacıya karşı uygulanmaz, arabulucuya gidilmişse başvuru eksikliği giderilmiş sayılır
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 08.05.2024 · E. 2023/12689 · K. 2024/4378 · Sonuç: kanun yararına bozma (sonuca etkili olmamak üzere) (oy birliği)
Olay. Trafik kazasında aracı değer kaybına uğrayan kişi, karşı aracın zorunlu trafik sigortacısı ve işleteni aleyhine tazminat davası açtı. İlk derece mahkemesi, sigortacıya başvuru yapılmadığı gerekçesiyle davayı her iki davalı yönünden usulden reddetti. İstinaf başvurusu, dava değeri kesinlik sınırının altında kaldığı için reddedildi. Adalet Bakanlığı kararın kanun yararına bozulmasını istedi.
Yargıtay ne dedi? Daire, KTK m.97’ye göre zorunlu sigortadan yararlanmak isteyen zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvurmasının dava şartı olduğunu belirtti. Zorunlu arabuluculuk dava şartı ise zorunlu trafik sigortacısına karşı açılan davalarda uygulanmaz. Taraflar dava öncesinde ihtiyari arabuluculuğa gitmişse sigortacının rizikoyu ve kapsamını öğrendiği kabul edilir; bu durumda başvuru şartındaki eksiklik giderilmiş sayılır ve davanın esasına girilir. İşleten yönünden ise böyle bir dava şartı aranmaz; mahkemenin işletene karşı davanın esası hakkında karar vermesi gerekir.
Dayanak. KTK m.97; 6325 s. HUAK m.18/A; HMK m.114-115, m.363.
Sizin için anlamı. Başvuruyu dava açmadan önce, yazılı ve ispatlanabilir biçimde yapın: hasar dosyası numarasını, eksper raporunu ve değer kaybı talebinizi içeren bir dilekçe gönderin. Başvuru yapmadan dava açtıysanız davanın işletene ve sürücüye karşı kısmı yine de esastan incelenir. Arabuluculuğun bu davalardaki yeri için Trafik Kazası Tazminatında Arabuluculuk Dava Şartı mı? yazımıza bakın.
Kaynak: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
8. Başvuru yapılmış ve sigortacı 15 gün içinde cevap vermemişse dava açılabilir; ayrıca arabulucuya gitmek gerekmez
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 29.09.2021 · E. 2021/14429 · K. 2021/5729 · Sonuç: Bozma (oy birliği)
Olay. Karşı tarafın sigortalı aracı davacının aracına çarptı ve araçta değer kaybı oluştu. Araç sahibi, kazadan bir yılı aşkın süre sonra sigortacıya yazılı başvuruda bulundu; sigortacı cevap vermedi. Araç sahibi değer kaybı için dava açtı. İlk derece mahkemesi davayı usulden reddetti, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetti.
Yargıtay ne dedi? Daire, KTK m.97’ye göre zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuruda bulunması gerektiğini, sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse dava açılabileceğini hatırlattı. Arabuluculuk Kanunu m.18/A’nın on sekizinci fıkrasına göre, özel kanunda tahkim veya başka bir alternatif çözüm yolu zorunluluğu varsa arabuluculuğa ilişkin dava şartı hükümleri uygulanmaz. Davacı KTK m.97’deki başvuru şartını yerine getirmişti; bu nedenle davanın usulden reddi yerine esasına girilmesi gerekirdi.
Dayanak. KTK m.97; HUAK m.18/A-(18); HMK m.373/1.
Sizin için anlamı. Başvurunuzun tarihini ve sigortacıya ulaştığını kanıtlayacak belgeyi saklayın: iadeli taahhütlü posta, noter, sigortacının kendi başvuru kanalı veya e-posta kaydı. On beş gün içinde cevap gelmezse ya da gelen cevap talebinizi karşılamazsa mahkemeye veya Sigorta Tahkim Komisyonuna gidebilirsiniz. Hangi yolun uygun olduğunu Tahkim mi Dava mı? Yol Seçimi Rehberi yazımızda karşılaştırdık.
Kaynak: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
Dava Türü, Zamanaşımı ve Faiz
Değer kaybının miktarı çoğu zaman ancak bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkar. Bu yüzden zarar gören, davayı açarken tam tutarı bilemez. 31 Temmuz 2026’ya kadar bunun cevabı belirsiz alacak davasıydı. 7589 sayılı Kanun belirsiz alacak davasını kaldırdı. Bundan sonra açılacak davalarda kısmi dava açılıyor ve talep HMK m.109/4’e göre aynı davada bir defaya mahsus tahkikatın sonuna kadar artırılabiliyor. Zamanaşımı ve faiz bakımından da iki karar ile bir Anayasa Mahkemesi kararı önemlidir.
9. Değer kaybı ve araç mahrumiyeti için belirsiz alacak davası açılabilir; malikin sürücü belgesine el konulmuş olması tazminata engel değildir
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 22.10.2025 · E. 2025/8637 · K. 2025/14493 · Resmî Gazete 19.02.2026, sayı 33173 · Sonuç: kanun yararına bozma (sonuca etkili olmamak üzere) (oy birliği)
Olay. Kaza sırasında başka biri tarafından kullanılan aracın maliki, araçta oluşan değer kaybı ile onarım süresince aracı kullanamamaktan doğan zararı için belirsiz alacak davası açtı. İlk derece mahkemesi davayı reddetti. Gerekçesi, malikin sürücü belgesine kaza tarihinde el konulmuş olması ve bu talep için belirsiz alacak davasının uygun olmamasıydı. Karar kesinleşince Adalet Bakanlığı kanun yararına bozma istedi.
Yargıtay ne dedi? Daire, değer kaybı ve araç mahrumiyeti zararının hesabı özel ve teknik bilgi gerektirdiği için zarar görenin alacağını dava öncesinde belirleyemeyeceğini kabul etti; bu nedenle belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı vardır. Kaza sırasında aracı malik kullanmıyordu. Bu yüzden malikin sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmış olması, aracında oluşan zararın tazminini istemesine engel değildir. Mahkemenin zarar miktarını hesaplatarak karar vermesi gerekirdi.
Dayanak. HMK m.107 (davanın açıldığı tarihteki hâli), m.363; KTK m.85; TBK m.49.
Sizin için anlamı. Bu karar 31.07.2026’dan önce açılmış davalar için önemini korur; HMK m.107 bu davalarda uygulanmaya devam eder. Bu tarihten sonra açacağınız davada belirsiz alacak yolu artık yoktur. Kısmi dava açıp fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutun; bilirkişi raporundan sonra talebinizi HMK m.109/4’e göre bir defaya mahsus artırın. Aracınızın sahibi olmanız, kazada aracı kimin kullandığından bağımsız olarak size tazminat hakkı verir. Dilekçeniz için Araç Değer Kaybı Dava Dilekçesi Örneği yazımıza bakın.
Kaynak: Karar metni: Alomaliye. Karar Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; metni Resmî Gazete’den aktaran Alomaliye üzerinden okuduk.
10. Değer kaybında zamanaşımı iki yıldır; süresinde ileri sürülen zamanaşımı itirazı sonradan artırılan kısmı da kapsar
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi · T. 20.09.2016 · E. 2016/6447 · K. 2016/7994 · Sonuç: Bozma (oy birliği)
Olay. Trafik kazasında araçta oluşan değer kaybı için kazadan iki yılı biraz aşkın bir süre sonra dava açıldı. Davacı talebini dava sırasında artırdı. Davalı sigortacı zamanaşımı itirazında bulundu; mahkeme talebi kabul etti.
Yargıtay ne dedi? Daire, KTK m.109/1’e göre motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin taleplerin, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğradığını belirtti. Dava tarihi itibarıyla alacağın tamamı zamanaşımına uğramıştı. Zamanaşımı itirazında bulunan sigortacı yönünden davanın tamamen reddedilmesi gerekirdi. Daire ayrıca miktarı belli olmayan değer kaybı için belirsiz alacak davası açılabileceğini kabul etti. Belirsiz alacak davasında dava açılması alacağın tamamı için zamanaşımını keser. Süresinde ileri sürülen zamanaşımı itirazı sonradan yapılan artırımı da kapsar.
Dayanak. KTK m.109/1; HMK m.107, m.109.
Sizin için anlamı. Değer kaybı yalnızca maddi zarardır ve kaza çoğu zaman bir suç oluşturmaz; bu durumda iki yıllık süre uygulanır. Süreyi kaza tarihinden hesaplayıp beklemeden başvurun. Sigortaya başvuru, tahkim ve dava aşamalarını bu süre içinde planlayın. Kazada biri yaralandıysa daha uzun ceza zamanaşımı gündeme gelebilir. Kendi tarihlerinizi Trafik Kazası Zamanaşımı Hesaplayıcımızla kontrol edebilirsiniz.
Kaynak: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
11. Hususi araçla yapılan kazada tazminata avans faizi değil, kanuni faiz uygulanır
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 21.05.2024 · E. 2023/10111 · K. 2024/5012 · Sonuç: Faiz yönünden bozma (oy birliği)
Olay. Kazada yaralanan bir motosiklet sürücüsü, karşı aracın zorunlu trafik sigortacısından tazminat istedi. Sigorta tahkim heyetleri tazminata avans faizi işletilmesine karar verdi. Kazaya karışan araç hususi otomobildi.
Yargıtay ne dedi? Daire, sigortacının zamanaşımı, müterafik kusur ve maluliyet raporuna ilişkin itirazlarını yerinde bulmadı. Faiz yönünden ise kazaya karışan aracın hususi otomobil olduğunu tespit etti. TTK m.3’e göre ticari iş, bir ticari işletmeyi ilgilendiren işlem ve fiillerdir; olay ticari iş niteliği taşımadığından avans faizi yerine kanuni faize hükmedilmesi gerekirdi.
Dayanak. TTK m.3; 3095 s. Kanun m.1, m.2.
Sizin için anlamı. Dosya bedensel zarara ilişkin olsa da faiz türüne ilişkin ilke değer kaybına da uygulanır. Kazaya karışan araç ticari işletmeyi ilgilendiren bir araçsa avans faizi, hususi araçsa kanuni faiz istenir. Aşağıdaki Anayasa Mahkemesi kararı ve 7589 sayılı Kanunla kanuni faizin oranı da değişti.
Kaynak: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
12. Anayasa Mahkemesi, sözleşme dışı borçlarda kanuni faiz oranını iptal etti; 7589 sayılı Kanun yeni bir oran sistemi getirdi
Anayasa Mahkemesi · T. 22.07.2025 · E. 2024/24 · K. 2025/164 · Resmî Gazete 01.12.2025, sayı 33094 · Sonuç: “Sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri” yönünden iptal (oy çokluğu); iptal dokuz ay sonra yürürlüğe girer (oy birliği)
Olay. Bir idare mahkemesi, depremde taşınmazın yıkılması nedeniyle açılan bir tazminat davasında, kanuni faiz oranını yıllık yüzde on iki olarak belirleyen 3095 sayılı Kanunun 1. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürdü.
Anayasa Mahkemesi ne dedi? Mahkeme, incelemeyi davanın konusu gereği sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileriyle sınırladı. Bu alanda kuralı Anayasa’nın mülkiyet hakkını düzenleyen 35. ve etkili başvuru hakkını düzenleyen 40. maddelerine aykırı bularak iptal etti. Gerekçeye göre devlet, para alacaklarının enflasyon karşısında değer kaybetmesini önleyecek mekanizmalar kurmakla yükümlüdür. Kuralda öngörülen oran ve Cumhurbaşkanına tanınan değiştirme yetkisinin üst sınırı bu aşınmayı telafi etmeye yetmez. İptal hükmü, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecekti. Bu süre dolmadan 7589 sayılı Kanunun 10. maddesi 3095 sayılı Kanunun 1. maddesini yeniden düzenledi (yürürlük 31.07.2026). Yeni düzenlemede kanuni faiz, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirleniyor.
Dayanak. Anayasa m.35, m.40, m.153; 3095 s. Kanun m.1 (5335 s. Kanunla değişik hâli; 7589 s. Kanun m.10 ile değişik yeni hâli); 6216 s. Kanun m.66/3.
Sizin için anlamı. Değer kaybı bir haksız fiil, yani sözleşmeden kaynaklanmayan bir borçtur; hususi araçlı kazalarda bu davalara kanuni faiz uygulanır. 31.07.2026’dan sonraki dönem için faiz, yeni formüle göre belirlenen oranla işler. Bu değişikliğin derdest davalarda geçmiş dönemlere nasıl uygulanacağı tartışmalıdır ve bu konuda yayımlanmış bir Yargıtay kararına ulaşamadık. Faizin başlangıcı da önemlidir: Sigortacı, belgelerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödemezse temerrüde düşer (KTK m.99/1). Faiz rejiminin ayrıntıları için 3095 Sayılı Kanun ve Faiz Rejimi yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynak: Karar metni: Anayasa Mahkemesi Norm Kararları Bilgi Bankası (karar metni); Resmî Gazete metni: Alomaliye; 7589 sayılı Kanun: Lexpera (Resmî Gazete metni).
Teminatın Sınırları: İhtiyari Sigorta ve Araç Mahrumiyeti
Zorunlu trafik sigortası, poliçedeki araç başına maddi zarar sınırına kadar öder. Sınırı aşan değer kaybı için karşı aracın ihtiyari mali mesuliyet (İMM, İMSS) poliçesi varsa ona başvurulabilir; her durumda işleten ve sürücü sorumluluğu devam eder. Onarım süresince aracı kullanamamaktan doğan araç mahrumiyeti zararı ise ayrı bir kalemdir. Yargıtay bu zararı zorunlu sigortanın teminatı dışında görüyor, ancak işleten ve sürücüden istenebileceğini kabul ediyor.
13. İhtiyari mali mesuliyet sigortası, zorunlu sigorta sınırının üstünü karşılar; poliçede değer kaybı açıkça teminat dışı bırakılmışsa ödemez
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 25.05.2023 · E. 2022/1661 · K. 2023/6984 · Sonuç: Bozma (oy birliği) — ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 17.04.2024 · E. 2022/8519 · K. 2024/3449 · Sonuç: Bozma (oy çokluğu)
Olay. İlk dosyada aracı değer kaybına uğrayan kişi, karşı aracın zorunlu trafik sigortacısından küçük bir ödeme aldıktan sonra o aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısına başvurdu ve talebini tahkimde yaklaşık yüz bin liraya yükseltti. İkinci dosyada zorunlu sigorta sınırı dolmuştu ve bakiye değer kaybı ihtiyari poliçeden istendi; poliçede “her türlü değer kaybı, kazanç kaybı talepleri teminat haricidir” kaydı vardı. İki dosyada da sigorta tahkim heyetleri talebi kabul etmişti.
Yargıtay ne dedi? Daire ilk kararda, ihtiyari mali mesuliyet sigortasının zorunlu trafik sigortası sınırının üzerinde kalan kısmı teminat altına aldığını belirtti. Zarar zorunlu sigorta sınırı içinde kalıyorsa ihtiyari sigortacının sorumluluğundan söz edilemez. Bu yüzden zorunlu poliçenin sınırının tamamen tükenip tükenmediği araştırılmadan karar verilmesi eksik incelemedir. İkinci kararda ise poliçedeki değer kaybını teminat dışında tutan kayıt ile İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesi esas alındı ve değer kaybı talebinin reddi gerektiğine karar verildi. Bu kararda bir üye, poliçe hükümlerinin üçüncü kişiyi bağlamayacağı görüşüyle karşı oy kullandı.
Dayanak. KTK m.91, m.92; İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m.1; TTK m.1473 vd.
Sizin için anlamı. Zorunlu sigortanın ödediği tutar değer kaybınızı karşılamıyorsa önce zorunlu poliçenin maddi zarar sınırının dolup dolmadığını öğrenin. İhtiyari poliçeye başvurmadan önce poliçe metnini isteyin; değer kaybı teminat dışı bırakılmışsa bakiye için doğrudan işleten ve sürücüye yönelin. Sınırı aşan tazminat için Trafik Sigortası Limiti Yetmedi: Aşan Tazminat Kimden Alınır? yazımıza bakın.
Kaynak: İlk karar: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak. İkinci karar: Hukuki Haber; tek ikincil kaynak.
14. Araç mahrumiyeti zorunlu sigortadan istenmez, işleten ve sürücüden istenir; sürücünün ehliyetsiz olması tek başına illiyet bağını kesmez
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 24.10.2023 · E. 2023/8085 · K. 2023/11250 · Sonuç: Onama — ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi · T. 22.10.2025 · E. 2025/8636 · K. 2025/14492 · Resmî Gazete 18.02.2026, sayı 33172 · Sonuç: kanun yararına bozma (sonuca etkili olmamak üzere) (oy birliği)
Olay. İlk dosyada zarar gören, onarım süresince aracını kullanamamaktan doğan zararını zorunlu trafik sigortacısından Sigorta Tahkim Komisyonu yoluyla istedi; İtiraz Hakem Heyeti talebi teminat dışı olduğu gerekçesiyle reddetti. İkinci dosyada araç mahrumiyeti zararı, kazaya karışan karşı tarafa karşı açılan davada istendi. Kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporuna göre karşı taraf asli kusurluydu, davacı tarafın ise bir kural ihlali yoktu. Buna rağmen ilk derece mahkemesi, kazada sürücü belgesi olmayan bir kişinin araç kullanmasının illiyet bağını kestiğini kabul edip davayı reddetti.
Yargıtay ne dedi? İlk kararla ilgili makaleye göre Daire, araç mahrumiyeti talebinin zorunlu sigortanın teminatı dışında olduğu gerekçesiyle reddedilmesini doğru buldu ve İtiraz Hakem Heyeti kararını onadı. İkinci kararda Daire, sürücü belgesi olmadan araç kullanmanın idari yaptırım gerektiren bir hâl olduğunu, ancak bunun tek başına sürüş kusuru veya illiyet bağını kesen bir hâl olarak nitelendirilemeyeceğini belirtti. Trafik kazalarında esas alınacak olan, tarafların sürüş kusurlarıdır. Mahkemenin zarar miktarını hesaplatarak karar vermesi gerekirdi.
Dayanak. KTK m.85, m.91, m.92; TBK m.49/1; HMK m.363.
Sizin için anlamı. Araç mahrumiyeti talebinizi zorunlu trafik sigortacısına değil, karşı aracın işleteni ve sürücüsüne yöneltin; değer kaybını ise sigortacıdan isteyin. İki talep aynı davada farklı davalılara karşı ileri sürülebilir. Karşı taraf “sizin aracınızı kullanan kişinin ehliyeti yoktu” diyorsa tartışmayı kusura ve illiyete getirin. Zararın hesabı için Araç Mahrumiyet Bedeli Dava Dilekçesi Örneği ve İkame Araç Bedeli Hesaplama Aracımıza bakabilirsiniz.
Kaynak: İlk karar: Hukuki Haber (makale). Karar tam metnine ulaşamadık; bu aktarım bir makaleye dayanır. İkinci karar: Alomaliye. Karar Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; metni Resmî Gazete’den aktaran Alomaliye üzerinden okuduk.
Değer kaybı dosyanızı birlikte değerlendirelim
Sigortaya başvuru, eksper raporu, tahkim, bilirkişi raporuna itiraz ve faiz için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
16 Kararın Özet Tablosu
Trafik kazasında değer kaybına ilişkin kararlar
| Konu | Karar | Sonuç ve ilke |
|---|---|---|
| Genel Şartlara atıf | AYM, 17.07.2020, E. 2019/40, K. 2020/40 | İptal; başvuru şartı Anayasa’ya uygun |
| Kanundaki hesap formülü | AYM, 29.12.2022, E. 2021/82, K. 2022/167 | İptal; pert araçta değer kaybı teminat dışı |
| Ek-1 formülü | Danıştay 8. D., 14.05.2025, E. 2022/772, K. 2025/4513 | Dayanağı kalmadığından iptal |
| Değer kaybının tanımı | Y. 4. HD, 25.03.2022, E. 2021/21252, K. 2022/5913 | İkinci el değerleri farkı; iptal derdest davaya uygulanır |
| Hesap ölçütleri | Y. 4. HD, 05.11.2024, E. 2024/3822, K. 2024/10404 | Kasko oranlı hesap denetime elverişsiz |
| Güncel veri ve gerçek zarar | Yargıtay HGK, 08.04.2026, E. 2025/488, K. 2026/223 | En güncel verilerle gerçek zarar |
| Başvuru şartı ve arabuluculuk | Y. 4. HD, 08.05.2024, E. 2023/12689, K. 2024/4378 | Dava şartı; arabuluculuk eksikliği giderir |
| Cevapsız başvuru | Y. 4. HD, 29.09.2021, E. 2021/14429, K. 2021/5729 | 15 gün sonra dava; arabuluculuk aranmaz |
| Belirsiz alacak davası | Y. 4. HD, 22.10.2025, E. 2025/8637, K. 2025/14493 | Açılabilir; malikin ehliyeti engel değil |
| Zamanaşımı | Y. 17. HD, 20.09.2016, E. 2016/6447, K. 2016/7994 | İki yıl; def’i artırımı da kapsar |
| Faiz türü | Y. 4. HD, 21.05.2024, E. 2023/10111, K. 2024/5012 | Hususi araçta kanuni faiz |
| Kanuni faiz oranı | AYM, 22.07.2025, E. 2024/24, K. 2025/164 | Sözleşme dışı borçlarda iptal |
| İhtiyari sigorta sınırı | Y. 4. HD, 25.05.2023, E. 2022/1661, K. 2023/6984 | Zorunlu sınır tükenmeden sorumlu değil |
| İhtiyari poliçede istisna | Y. 4. HD, 17.04.2024, E. 2022/8519, K. 2024/3449 | Teminat dışı kaydı uygulanır |
| Araç mahrumiyeti | Y. 4. HD, 24.10.2023, E. 2023/8085, K. 2023/11250 | Zorunlu sigorta teminatı dışında |
| Ehliyetsiz sürücü | Y. 4. HD, 22.10.2025, E. 2025/8636, K. 2025/14492 | Tek başına illiyeti kesmez |
Bu Kararları Kendi Dosyanızda Nasıl Kullanırsınız?
- Kaza tespit tutanağını ve kusur durumunu netleştirin. Değer kaybını karşı tarafın kusuru oranında alırsınız; tutanaktaki kusur dağılımına itirazınız varsa erken davranın (Kaza Tespit Tutanağına İtiraz).
- Hasar başvurusunu karşı aracın zorunlu trafik sigortacısına yapın. 1 Temmuz 2026’dan sonra hasar başvurusu değer kaybı talebini de kapsıyor; yine de dilekçenize değer kaybını ayrıca yazmanız ispat bakımından güvenlidir.
- Eksper raporunu ve sigortacının bildirimini isteyin. Raporda değer kaybı tutarının nasıl hesaplandığını görün; tutar düşükse yazılı olarak itiraz edin ve aynı model araçların kaza tarihindeki ikinci el ilanlarını, varsa ekspertiz raporlarını saklayın.
- On beş günü takip edin. Sigortacı cevap vermezse veya cevap talebinizi karşılamazsa dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilirsiniz (Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Dilekçesi Örneği, Tahkim Süre ve Parasal Sınır Aracı).
- Davalıları doğru seçin. Değer kaybını sigortacıdan, sigorta sınırını aşan kısmı ve araç mahrumiyetini işleten ile sürücüden isteyin.
- Dava türünü 7589 sayılı Kanuna göre kurun. 31.07.2026’dan sonra açılan davada belirsiz alacak yolu yoktur; kısmi dava açıp fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutun ve bilirkişi raporundan sonra talebinizi bir defaya mahsus artırın.
- Bilirkişi raporunu Yargıtay ölçütüyle denetleyin. Kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri somut verilerle karşılaştırılmış mı, önceki hasarlar hangi parçada, kasko değerinin yüzdesi gibi kestirme bir hesap var mı, kontrol edin.
- Faizi doğru talep edin. Ticari araçta avans faizi, hususi araçta kanuni faiz; sigortacı için başlangıç, belgelerin ulaştığı tarihten sekiz iş günü sonrasıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Sigortaya başvurmadan doğrudan dava açmak. Sigortacı yönünden dava usulden reddedilebilir; başvuruyu dava öncesinde yazılı olarak yapın.
- İki yıllık süreyi kaçırmak. Değer kaybı maddi zarardır; kaza bir suç oluşturmuyorsa uzun ceza zamanaşımından yararlanamazsınız.
- Eski formülle yapılan hesabı kabul etmek. Genel Şartlardaki Ek-1 formülü önce Danıştay kararıyla iptal edildi, sonra 2026 değişikliğiyle kaldırıldı; gerçek zarar ikinci el değerleri farkıdır.
- Kasko ödemesi aldıktan sonra değer kaybını unutmak. Kaskonun hasarı ödemesi, karşı tarafın trafik sigortacısından değer kaybı isteme hakkınızı ortadan kaldırmaz; kasko poliçenizin değer kaybını karşılayıp karşılamadığını ayrıca kontrol edin (Kasko Sigortasında Hasar Reddi ve Eksik Ödeme).
- Pert araç için ayrıca değer kaybı istemek. Trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçta değer kaybı zorunlu sigortanın teminatı dışındadır; tazminat aracın kaza öncesi değeri üzerinden konuşulur.
- Araç mahrumiyetini sigortacıdan istemek. Yargıtay bu kalemi zorunlu sigortanın teminatı dışında görüyor; işleten ve sürücüye yöneltin.
- İbraname imzalamadan önce tutarı denetlememek. Sigortacının teklif ettiği tutarı kabul etmeden önce hesabın dayanağını isteyin (Sigorta İbraname İmzalattı: Bakiye Tazminat İstenebilir mi?).
Sıkça Sorulan Sorular
Araç değer kaybı nedir?
Trafik kazasında hasar gören aracın, onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasasında hasarsız hâline göre daha düşük fiyat görmesinden doğan zarardır. Yargıtay’a göre değer kaybı, aracın kaza öncesindeki hasarsız ikinci el değeri ile onarım sonrasındaki ikinci el değeri arasındaki farktır.
Değer kaybını kimden isteyebilirim?
Kusurlu karşı aracın zorunlu trafik sigortacısından, poliçedeki maddi zarar sınırına kadar isteyebilirsiniz. Sınırı aşan kısım için karşı aracın işleteni ve sürücüsü müteselsilen sorumludur; ihtiyari mali mesuliyet poliçesi varsa ve değer kaybını teminat dışı bırakmıyorsa o sigortacıya da başvurulabilir.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Bilirkişi, aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasar gören parçaları ve önceki hasarlarını dikkate alarak kaza tarihindeki hasarsız ikinci el değeri ile onarılmış hâlinin ikinci el değeri arasındaki farkı belirler. Genel Şartlardaki eski formül Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarıyla dayanağını yitirdi, 2026’da da yürürlükten kaldırıldı.
1 Temmuz 2026’dan sonra değer kaybı için ayrıca başvurmam gerekir mi?
Genel Şartlar değişikliğine göre araç hasarı için başvuran kişi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır ve eksper değer kaybını hasar raporunda hesaplar. Yine de başvuru dilekçenizde değer kaybını ayrıca belirtmeniz, ileride ispat bakımından güvenli olur.
Sigortaya başvurmadan dava açabilir miyim?
Sigortacı yönünden hayır. KTK m.97’ye göre dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapmak dava şartıdır. Yargıtay, dava öncesinde ihtiyari arabulucuya gidilmişse bu eksikliğin giderilmiş sayılacağını kabul etmiştir. İşleten ve sürücüye karşı açılan davada bu şart aranmaz.
Sigorta başvuruma cevap vermezse ne olur?
Sigortacı başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya verdiği cevap talebinizi karşılamazsa mahkemede dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilirsiniz. Ödeme yapılacaksa sigortacı, belgelerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödemekle yükümlüdür.
Değer kaybı davasında zamanaşımı kaç yıldır?
KTK m.109’a göre zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır. Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır; yalnızca maddi hasarlı kazalarda genellikle iki yıllık süre esas alınır.
Pert olan araç için değer kaybı alınır mı?
Hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçların değer kaybı talepleri zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır (KTK m.92/1-l). Anayasa Mahkemesi bu kuralı Anayasa’ya uygun buldu. Pert araçta tazminat, aracın kaza öncesi değeri ve sovtaj değeri üzerinden belirlenir.
Önceden hasar kaydı olan araçta değer kaybı istenebilir mi?
İstenebilir. Önceki hasar, değer kaybını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; hesabın bir girdisidir. Önemli olan, önceki hasarın hangi parçada olduğu ve yeni hasarla örtüşüp örtüşmediğidir. Bilirkişi bunu somut olarak incelemelidir.
Araç mahrumiyeti (ikame araç) bedelini sigortadan alabilir miyim?
Yargıtay uygulamasına göre araç mahrumiyeti zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır. Bu zararı karşı aracın işleteni ve sürücüsünden isteyebilirsiniz. Zarar, aracın makul onarım süresi ve bu sürede benzer bir araç kiralamanın bedeli üzerinden hesaplanır.
Değer kaybı davası belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi?
31 Temmuz 2026’dan önce açılan davalarda evet; Yargıtay bunu kabul etmiştir ve HMK m.107 bu davalarda uygulanmaya devam eder. 7589 sayılı Kanun belirsiz alacak davasını kaldırdığından bu tarihten sonra kısmi dava açılır ve talep aynı davada bir defaya mahsus tahkikatın sonuna kadar artırılabilir.
Değer kaybı tazminatına hangi faiz uygulanır?
Kazaya karışan araç ticari işletmeyle ilgiliyse avans faizi, hususi araçsa kanuni faiz uygulanır. Kanuni faiz oranı 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026’dan itibaren Merkez Bankasının reeskont oranına bağlandı. Sigortacı için faiz, belgelerin ulaştığı tarihten sekiz iş günü sonra başlar.
Eksper raporu tamamlanmadan Sigorta Tahkim Komisyonuna gidebilir miyim?
SEDDK’nın 2026/02 sayılı Sirkülerine göre sigortacı süresinde eksper atamış ve rapor sigortacıya yüklenemeyecek nedenlerle tamamlanamamışsa, bu durum Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarıyla belgelendiğinde tahkim bakımından uyuşmazlık doğmuş sayılmaz. Eksper incelemesi için aracı ve belgeleri zamanında sunmanız bu yüzden önemlidir.
İçtihatlar ve trafik kazası kümesindeki diğer sayfalar:
İçtihatlar: Konu Konu Yargıtay Kararları · Araç Değer Kaybı Tazminatı Nasıl Alınır? · Trafik Kazası Tazminat Süreci · Sigortaya Başvuru Zorunluluğu (KTK 97) · Zorunlu Trafik Sigortasında Zamanaşımı · İş Kazası Yargıtay Kararları · İtirazın İptali Yargıtay Kararları
Kaynaklar ve doğrulama. Anayasa Mahkemesinin üç kararı Mahkemenin Norm Kararları Bilgi Bankasındaki karar metinlerinden; Danıştay 8. Dairesinin kararı Türkiye Barolar Birliğinin yayımladığı karar metninden okunmuştur. Resmî Gazete’de yayımlanan iki Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararı ile 12.06.2026 tarihli Genel Şartlar değişikliği ve SEDDK’nın 2026/02 sayılı Sirküleri, Resmî Gazete metnini aktaran Alomaliye’den aktarılmıştır. Hukuk Genel Kurulu kararı ile diğer Daire kararları Hukuki Haber’den aktarılmıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2024/10404 ve 2023/11250 karar sayılı kararlarına yalnızca bu kararları inceleyen makaleler üzerinden ulaşılabilmiştir. KTK m.90, m.92, m.97 ve m.99 metinleri Anayasa Mahkemesi kararlarından; m.109 metni Yargıtay kararından; 7589 sayılı Kanunun HMK ve 3095 sayılı Kanuna ilişkin hükümleri ise Lexpera’daki Resmî Gazete metninden okunmuştur. Yargıtay iş bölümü bilgisi, 29.06.2026 tarihli Büyük Genel Kurul kararının Alomaliye’deki özetine dayanır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanızda sonuç, kusur durumuna, poliçe sınırlarına, delillere ve olayın bütün koşullarına göre değişir.