30 Ekim 2026

Kıdem ve İhbar Tazminatı Yargıtay Kararları (2026): Haklı Fesih, İstifa, Emeklilik, İşe İade, Belirli Süreli Sözleşme ve Haciz Üzerine 24 Karar

Kıdem tazminatı 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bırakılan 14. maddesine, ihbar tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine dayanır; ancak bir işçinin bu tazminatları alıp alamayacağını çoğu zaman kanun metni değil, Yargıtay’ın somut olaylara uyguladığı ölçütler belirler. Bu sayfada; ücretin geç ödenmesi, ödenmeyen fazla mesai, düşük bildirilen sigorta primi, baskıyla alınan istifa, 15 yıl ve 3600 gün yazısıyla ayrılma, evlilik nedeniyle ayrılma, kısmi süreli ve mevsimlik çalışma, belirli süreli sözleşmenin yenilenmemesi, ibraname, taşeron değişikliği, işe iade davasının etkisi ve kıdem ile ihbar tazminatının haczi konularında 24 Yargıtay kararını künyeleri, olayları ve pratik sonuçlarıyla sade bir dille topladık. Kısa cevap: Ücreti veya fazla mesaisi ödenmeyen işçi haklı nedenle ayrılıp kıdem tazminatı alabilir; ancak kendisi fesheden işçi, haklı nedene dayansa bile kural olarak ihbar tazminatı alamaz. Borç nedeniyle haciz gelirse, kıdem ve ihbar tazminatı ücret sayılmadığından tamamı haczedilebilir.

Güncel durum (1 Kasım 2026). Kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi yürürlüktedir. Kıdem tazminatı fonu kamuoyunda tartışılmaya devam etse de bu sayfanın hazırlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girmiş bir değişiklik tespit etmedik. İhbar süreleri 4857 sayılı Kanun’un 17. maddesinde aynen durmaktadır.

Dürüst bir not. Kararları, karar metnini yayımlayan ikincil kaynaklardan (ağırlıkla Çalışma ve Toplum Dergisi’nin karar arşivi, hukuk yayınları ve akademik makaleler) aktardık; resmî karar arama sisteminden ayrıca teyit edemedik. Her kararın altında kaynağını ve kaynağın tek mi birden fazla mı olduğunu belirttik. Her kararın özetinin altında, kaynağında yayımlanan tam metnini açılır bir kutuda da veriyoruz; 24 kararın 19’unun tam metni bu sayfadadır, diğerleri için resmî karar arama sistemlerine yönlendiriyoruz. 1 Kasım 2026 güncellemesiyle sayfadaki kararların künyelerini (daire, esas ve karar numarası, tarih) ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtlarla eşleştirdik: 24 kararın 19’unun künyesi bu kayıtlarla birebir örtüşüyor; diğerlerinin kaynağı kararın altında yazılıdır. Bu güncellemede eklemeyi düşündüğümüz kararlardan künyesini bağımsız bir kaynakta doğrulayamadıklarımızı sayfaya almadık. Künyeyi (daire, esas, karar numarası ve tarih) kullanarak kararın tam metnine Yargıtay Karar Arama veya UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşabilirsiniz. Kararlarda taraf adı yer almaz; olayları kimliği belirleyecek ayrıntıya girmeden özetledik. Bu sayfada büromuzun takip ettiği dosyalara ait karar bulunmamaktadır.

Kıdem ve ihbar tazminatı dosyanızı birlikte değerlendirelim

Fesih bildirimi, haklı neden ihtarnamesi, ibraname, arabuluculuk başvurusu ve işçilik alacakları davası için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İçindekiler

Kıdem ve İhbar Tazminatının Yasal Çerçevesi

Kararları doğru okuyabilmek için önce iki tazminatın hangi kurala dayandığını ayırmak gerekir. Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiğinde yürürlükte bırakılan 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenir. İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi gerekir: işverenin, 4857 sayılı Kanun’un 25. maddesinin II numaralı bendi (ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller) dışında kalan bir sebeple feshetmesi; işçinin 24. maddeye dayanarak haklı nedenle feshetmesi; muvazzaf askerlik; yaşlılık aylığı veya toptan ödeme almak ya da yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlamış olmak; kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması ve işçinin ölümü. Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır; ödenecek tutar kıdem tazminatı tavanıyla sınırlıdır. Güncel tavan tutarını kıdem tazminatı tavanı rehberimizde takip ediyoruz.

İhbar tazminatı ise belirsiz süreli iş sözleşmesini, kanundaki bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır (4857 sayılı Kanun m.17). Bildirim süreleri hizmet süresine göre kademelidir: altı aydan az süren işte iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk yıl ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla sürende sekiz hafta. Bu yapı, aşağıdaki kararlarda göreceğiniz önemli bir sonucu doğurur: ihbar tazminatı “haklı” ya da “haksız” olmaya değil, kimin feshettiğine ve sürelere uyulup uyulmadığına bağlıdır. Bu yüzden haklı nedenle kendisi ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilirken ihbar tazminatı alamaz.

Kararlarda en sık uygulanan hükümler

HükümNe düzenler?Kararlardaki karşılığı
1475 s.K. m.14Kıdem tazminatına hak kazanma hâlleri, bir yıllık çalışma şartı, 30 günlük ücret, tavanEmeklilik yazısı, evlilik ve haklı fesih kararları
4857 s.K. m.17Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süreleri ve ihbar tazminatıİstifa eden işçi ve kısmi süreli işçi kararları
4857 s.K. m.24/IIİşçinin haklı nedenle derhal feshi; ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi (bent e)Ücret gecikmesi, fazla mesai ve prim kararları
4857 s.K. m.25/IIİşverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle tazminatsız feshiKıdem tazminatının düştüğü tek fesih türü
4857 s.K. m.18-21İş güvencesi, geçerli neden, işe iade ve işe başlatmamaİşe iade davasının kıdem ve ihbar davasına etkisi
4857 s.K. m.35; 2004 s. İİK m.83Ücretin haczi ve dörtte bir sınırıKıdem, ihbar, ikramiye ve fazla mesainin haczi
4857 s.K. m.11Belirli süreli sözleşme; zincirleme sözleşmenin belirsiz süreliye dönüşmesiMevsimlik işçi kararı
4857 s.K. m.13Kısmi süreli çalışma ve eşit davranmaKısmi süreli işçinin ihbar süresi
6098 s. TBK m.420İşçinin işverenden alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesinin geçerlilik şartlarıİbraname kararı
4857 s.K. m.2Asıl işveren ile alt işverenin işçiye karşı birlikte sorumluluğuTaşeron değişikliği kararı

Kıdem ve ihbar tazminatı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3). 25 Ekim 2017’de yürürlüğe giren düzenlemeyle kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için beş yıllık zamanaşımı uygulanır; ayrıntıyı iş hukukunda zamanaşımı süreleri yazımızda anlattık. Hesaplama için kıdem, ihbar ve yıllık izin hesaplama aracımızı, kavramların tamamı için kıdem ve ihbar tazminatı şartları rehberimizi kullanabilirsiniz.

Bir Yargıtay Kararı Nasıl Okunur?

Her kararın başındaki künye dört bilgiden oluşur: kararı veren daire veya kurul, esas numarası (E.), karar numarası (K.) ve karar tarihi (T.). Esas numarası dosyanın Yargıtay’a geldiği yılı ve sırasını, karar numarası kararın verildiği yılı ve sırasını gösterir. Bir karar “onama” ile bitiyorsa alt mahkemenin vardığı sonuç yerinde bulunmuştur; “bozma” ile bitiyorsa Yargıtay alt mahkemenin hatalı karar verdiğini belirtmiş ve dosyayı yeniden incelenmek üzere geri göndermiştir. Bozma kararlarında Yargıtay’ın hangi ilkeyi esas aldığı genellikle daha açık yazılır; bu yüzden içtihat değeri çoğu zaman bozma kararlarında daha yüksektir.

Hukuk Genel Kurulu (HGK) kararları, daireler arasındaki ya da daire ile yerel mahkeme arasındaki görüş ayrılıklarında verilir ve uygulamada daire kararlarından daha güçlü bir yol gösterici sayılır. İçtihadı birleştirme kararları ise 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca benzer konularda mahkemeleri bağlar. Bu sayfadaki daire kararları bağlayıcı değildir; ancak mahkemelerin ve bölge adliye mahkemelerinin yerleşik uygulamayı nasıl gördüğünü gösterdikleri için dilekçelerde sıkça dayanak yapılır.

İki ayrıntıya dikkat edin. Birincisi, Yargıtay’daki iş bölümü yıllar içinde değiştiği için eski iş hukuku kararlarında 7. ve 22. Hukuk Dairesi adları geçer; bugün iş uyuşmazlıklarına bakan daireler farklı olabilir. İkincisi, 20 Temmuz 2016’dan önce verilen kararlar bölge adliye mahkemeleri (istinaf) faaliyete geçmeden önceki döneme aittir; içerdikleri ilkeler, ilgili kanun hükmü değişmediği ölçüde güncelliğini korur, ancak usule ilişkin kısımlar (örneğin “karar düzeltme” yolu) artık uygulanmaz.

Ücret, Fazla Mesai ve Prim Ödenmezse: İşçinin Haklı Feshi

İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını düzenleyen 4857 sayılı Kanun’un 24. maddesinin II numaralı bendinin (e) alt bendi, ücretin kanun hükümlerine veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesaplanmaması ya da ödenmemesini açıkça fesih sebebi sayar. Yargıtay bu hükmü dar yorumlamaz: yalnızca maaşın hiç ödenmemesi değil, gecikmesi, fazla çalışma ücretinin ödenmemesi ve sigorta primlerinin eksik bildirilmesi de değerlendirme kapsamına girer. Bu fesihle ayrılan işçi, bir yıllık çalışma şartını taşıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır.

1. Ücret yasal süre geçtikten sonra ödendiyse işçi haklı nedenle ayrılabilir

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 12.01.2023 · E. 2022/17003 · K. 2023/341 · Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararı onandı

Olay. İşçinin bir aylık ücreti, kaynaklara göre ödeme gününden itibaren yirmi günlük yasal süre geçtikten sonra ödenmiştir. İşçi bu gecikmeye dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiş, kıdem tazminatı ve kullanmadığı yıllık izinlerin ücretini istemiştir. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi talepleri kabul etmiştir.

Yargıtay ne dedi? Yargıtay, işverenin temyiz itirazlarını kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görmemiş ve bölge adliye mahkemesinin kararını onamıştır. Yargıtay’ın kendi gerekçesi kısadır; ücretin geç ödenmesinin haklı fesih sebebi olduğu sonucuna ulaşan değerlendirme, onanan bölge adliye mahkemesi kararına aittir.

Dayanak. 4857 s.K. m.24/II-e (ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi), m.34 (ödenmeyen ücret nedeniyle iş görmekten kaçınma); 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. Maaşın tek bir ay bile gecikmesi, şartları varsa haklı fesih için yeterli görülebilir. Gecikmeyi banka hesap dökümüyle belgeleyin; fesih bildiriminizde gerekçeyi açıkça yazın. Örnek metin için haklı nedenle fesih ihtarnamesi örneğine, konunun ayrıntısı için “maaşım ödenmiyor, istifa mı etmeliyim?” yazımıza bakabilirsiniz.

Kararın tam metni

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/268 E., 2022/3322 K.

KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : … 46. … Mahkemesi

SAYISI : 2021/172 E., 2021/281 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının … sözleşmesini … 17. Noterliğinin 24.05.2019 tarihli ihtarnamesi ile 4857 sayılı … Kanunu’nun (4857 sayılı Kanun) 24 üncü maddesinin (II) numaralı bendinin (e) alt bendine göre ücretinin ödenmemesi sebebiyle haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla çalışma ücreti alacaklarının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; süreklilik arz etmeyen, kısa süreli gecikmelerin işçiye haklı nedenle fesih hakkı verilmeyeceği hususunun Yargıtay uygulaması ile belirlendiğini, davacının izin ücretinin tamamının 30.05.2019 tarihinde ödendiği, davacının proje yöneticisi olarak çalıştığı ve kendi mesaisini kendisinin belirlediğini, davalı Şirkette fazla çalışma yapılmadığını kaldı ki fazla çalışma yapılsa dahi taraflar arasındaki … sözleşmesinin “Ücret” başlıklı 5 inci maddesine göre 4857 sayılı Kanun’da öngörülen fazla çalışma süresi içerisinde yapılan çalışmaların işçinin ücretine dâhil olduğunu, davacının … sözleşmesinin 6.3. maddesine göre işverenin yazılı talimatı üzerine fazla çalışma ve … bayram genel tatil günlerinde çalışma yapabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının … sözleşmesini haklı nedenle feshettiği, Nisan 2019 dönemine ait ücretin … sözleşmesinin feshinden 5 gün sonra 28.05.2019 tarihinde ödendiği, davacının daha önceki aylara ilişkin ücretlerinin ayın başında ödendiği, dolayısıyla Nisan ayı ücretinin Kanunda öngörülen 20 günlük süreden sonra ödenmesi nedeniyle davacının kıdem tazminatına hak kazandığı, davacının 46 günlük bakiye izin süresinin olduğu, fazla çalışma ücretinin de ispatlanmaması nedeniyle reddi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının ücretinin ödenmesinde sadece bir kereye mahsus bir gecikme yaşandığını, davacının bu gecikmeyi bahane ederek yaptığı feshin haklı fesih olmadığı, yerleşik Yargıtay uygulamasıyla süreklilik arz etmeyen, kısa süreli gecikmelerin işçiye haklı nedenle fesih hakkı vermeyeceğinin kabul edildiğini, kanunun işçiye ücretinin 20 gün gecikmesi hâlinde, fesih değil ancak … görme yükümlülüğünden kaçınma hakkı verdiğini, davalı Şirketin ülke çapında yaşanan ekonomik daralma nedeniyle kamu kurumları ve özel firmalardan alacaklarını tahsil edemediğini, bu nedenle 2019 yılının Nisan ayına ait ücretlerin ödenmesinde bir kereye mahsus bir gecikme yaşandığını, çalışanlara hem sözlü olarak hem de gönderilen e-posta ile durumun açıklandığını, davalı Şirketin 27.05.2019 tarihinde alacaklarının bir kısmını tahsil eder etmez aynı gün derhâl ücretleri yatırdığını, hatta bir sonraki ayın ücretini de olası mağduriyetleri gidermek için vaktinden önce yatırdığını, davacının ihtarnamesinin, davalı Şirkete ücretlerin ödendiği gün tebliğ edildiğini, davacı, ücretinin geç ödenmesi nedeniyle değil, davalı Şirkette yaptığı işi kendi kuracağı ekiple kendi adına yapmak için istifa ettiğini, davacının kıdemine göre 370 gün izne hak kazandığını, dosyada mevcut izin formlarına göre 378 gün yıllık izin kullandığı, ayrıca kendisine … sözleşmesi sonunda 20 günlük izin ücreti ödendiğini, kullandığı ve ücretini aldığı izinlerin toplamı 398 gün olmasına rağmen davacı lehine 46 günlük yıllık izin ücretine hükmedildiğini, bu konuda bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların Mahkemece dikkate alınmadığı, yıllık izin alacağı bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraflar arasında yapılan … sözleşmesinde ücretin ödenme zamanı ile ilgili hüküm bulunmadığı, banka kayıtlarına göre davacının aylık ücretinin ayın ilk haftası içinde ödendiği, davacının 2019 yılı Nisan ayına ilişkin ücret ödemesinin … sözleşmesinin feshedildiği 27.05.2019 tarihinde yapıldığı, Nisan ayı ücretinin geç ödenmesi nedeniyle davacının … sözleşmesinin feshinde haklı olduğu, davalı tarafça dosyaya sunulan yıllık izin formlarının incelenmesi neticesinde davacıya kullandırıldığı ispat edilemeyen bakiye 46 gün yıllık izninin olduğu yönündeki İlk Derece Mahkemesi kararının da yerinde olduğu tespiti gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekilince temyiz dilekçesinde; 4857 sayılı Kanun’da işçinin haklı nedenle fesih sebeplerinin sınırlı sayıda belirlendiği ve bu nedenler arasında, işçinin ücretinin geç ödenmesi hâlinin olmadığı, yerleşik Yargıtay içtihatları ile süreklilik arz etmeyen, kısa süreli gecikmelerin işçiye haklı nedenle fesih hakkı vermeyeceği, bu durumun dürüstlük kuralına aykırılık arzettiği, davacının asıl niyetinin aynı anda işten ayrılan 5 kişiyle birlikte ekip kurarak müvekkili Şirketin müşterileriyle doğrudan çalışmak olduğu, bu nedenle kıdem tazminatı ile yıllık izin alacağının reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, işçi tarafından haklı fesih iddiasının ispatı ile kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4857 sayılı Kanun’un 24, 32, 59 ve 120 nci maddeleri, mülga 1475 sayılı … Kanunu’nun 14 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Karar metnini aktaran iki ayrı yayın: Alomaliye ve Hukuki Haber; künye iki kaynakta aynıdır. Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

2. Zamanaşımına uğramış fazla mesai bile haklı fesih değerlendirmesinde dikkate alınır

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 05.05.2025 · E. 2025/3410 · K. 2025/4040 · Sonuç: Bozma

Olay. İşçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatının yanında fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık izin alacaklarını istemiştir. Alt derece mahkemelerinde ödenmeyen fazla çalışmanın zamanaşımına uğramış dönemlere ait olup olmadığı tartışılmıştır.

Yargıtay ne dedi? Daire, zamanaşımına uğramış olsa bile işçinin ödenmemiş fazla çalışma ya da ulusal bayram ve genel tatil ücretinin bulunması hâlinde bunun haklı fesih bakımından dikkate alınması gerektiğini, bu yönün araştırılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir. Zamanaşımı alacağı ortadan kaldırmaz; yalnızca alacağın dava yoluyla istenmesini engeller. Kararda ayrıca yıllık izin gün hesabında ilk çalışma dönemindeki kıdemin dikkate alınması ve bayram harçlığının kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiği de vurgulanmış; bölge adliye mahkemesinin kararları kaldırılarak ilk derece mahkemesinin kararı bozulmuştur.

Dayanak. 4857 s.K. m.24/II-e, m.41 (fazla çalışma), m.47 (ulusal bayram ve genel tatil ücreti); 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. Fazla mesainizin bir kısmı beş yıldan eski olduğu için artık talep edilemiyor olabilir; ancak bu dönemde ödenmeyen mesai, işten haklı nedenle ayrılmanızın gerekçesi olmaya devam eder. Mesai düzenini tanık, giriş-çıkış kaydı ve yazışmalarla ispatlamanız gerekir; fazla mesai ücreti ve ispatı ile imzalı bordro ve ihtirazi kayıt yazılarımız bu noktada yol gösterir.

Kararın tam metni

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince 10.12.2024 tarihli ek karar ile kararın miktar itibarıyla kesin olduğu gerekçesiyle temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi ek kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

Dosya içeriğine göre; Bölge Adliye Mahkemesince dava konusu alacağın miktarı dikkate alınarak temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiş ise de ücret, çalışma süresi gibi hesap unsurları ile talep edilen alacaklar birlikte dikkate alındığında; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 362/1-(a) hükmünde belirtilen miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın temyizinin olanaklı bulunduğu kabul edilmelidir. Bu durumda temyiz dilekçesinin miktardan reddine ilişkin ek kararın hatalı olduğu anlaşılmakla; 10.12.2024 tarihli ek kararın bozularak ortadan kaldırılması gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen asıl kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, ek kararın kaldırılmasına karar verildikten sonra; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 07.06.2011 tarihinden itibaren davalı işyerinde işçi olarak çalıştığını, işyerinde son zamanlarda fazla çalışmalara, pazar mesailerine gelinmediğinde baskı uygulandığını, işe ilk girdiği tarihten itibaren sürekli 12 saat mesaili çalıştırıldığını, tatil günlerinde çalıştırıldığını, ücretlerinin tam olarak ödenmediğini, yıllık izinlerinin kullandırılmadığını, yıllık 270 saat üzerinde fazla çalışma uygulandığını, gece çalışmalarının mesaili uygulandığını, gerçek ücretinin SGK primlerine yansıtılmadığını, sağlık koşullarına uygun iş verilmediğini, davacının prim gün sayısı ve sigortalılık süresini tamamlayarak emekliliğe hak kazandığını, Covid-19 salgınına rağmen gerekli tedbirler alınmaksızın çalıştırıldığını, davacının haklı fesih koşulları oluştuğundan 19.01.2023 tarihli Noter ihtarnamesiyle iş sözleşmesini feshederek işçilik alacaklarının ödenmesini istediğini ancak ödenmediğini, davacıya işe girerken, çıkarken ve çalıştığı sırada bir çok evrak imzalatıldığını, imzaladığı evrakın gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının işyerinde birinci dönem 07.06.2011-24.08.2015 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığını ve bu dönem sonunda emeklilik nedeniyle işten ayrıldığını, davacıya net 5.528,30 TL kıdem tazminatı ödendiğini böylece birinci çalışma döneminin tasfiye edildiğini, ikinci dönem çalışmasının 07.12.2015-19.01.2023 tarihleri arasında geçtiğini, bu dönemde asgari ücretle çalıştığını, davacının fesih gerekçelerinin asılsız olduğunu, işyerinde işçilerin haftada 6 gün 8 saatlik vardiyalarda 1 saat ara dinlenme ile çalıştığını, pazar gününün hafta tatili olarak kullanıldığını, davacının fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil çalışması bulunmadığını, tüm yıllık izinlerini kullandığını, kullanmadığı günlerin ücretlerinin ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 07.06.2011-24.08.2015 tarihleri arasında davalı Şirketin alt işvereni olan dava dışı Evren Paz. Ltd. Şti nezdinde, 07.12.2015-19.01.2023 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde iki dönem çalışmasında toplam 11 yıl 2 ay 2 gün hizmet süresinin bulunduğu, en son brüt ücretinin 10.008,00 TL olduğu, davacının ilk çalışmasının emeklilik nedeniyle sona erdiği, 28.08.2015 tarihinde 5.528,30 TL kıdem tazminatı ödendiği, bu dönemde davacıya ödenmesi gereken kıdem tazminatının net 5.785,65 TL olduğu, yapılan ödemenin mahsubu ile net 257,35 TL bakiye kıdem tazminatı bulunduğu, yapılan ödemeye göre ilk dönem çalışmasının tasfiye edildiği, zamanaşımına uğramamış bu dönem için net 257,35 TL kıdem tazminatına hükmedildiği, ikinci çalışma dönemi yönünden fesih gerekçelerine göre davacının karşılığı ödenmeyen ücret alacaklarının bulunmadığı, diğer fesih sebeplerini de ispatlayamadığı, davacının haklı neden olmaksızın iş sözleşmesini feshettiği anlaşıldığından ikinci dönem çalışması yönünden kıdem tazminatı talebinin reddi gerektiği, davacı tüm yıllık izinlerini kullandığından yıllık izin ücreti bulunmadığı, ücret alacakları yönünden, puantaj kayıtları olan dönemin bu belgelere göre, kayıt olmayan dönemlerin tanık beyanlarına göre değerlendirildiği, bilirkişi incelemesi ile yapılan tespitlerin dosyaya uygun olduğu, bilirkişi raporu hükme esas alınarak davacının fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları bulunmadığından, bu taleplerinde ayrı ayrı reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının birinci dönem çalışmasının emeklilik nedeniyle sona erdiği, bu dönem için davalı tarafça yapılan kıdem tazminatı ödemesinin mahsubu sonrası hükmedilen miktarın yerinde olduğu, ikinci dönem çalışması yönünden, tarafların iddia ve savunması ile denetime elverişli bilirkişi raporu içeriğine göre davacının ödenmemiş fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının bulunmadığı, iş sözleşmesinin davacı tarafça haklı sebep olmaksızın feshedildiği ve davacının ikinci dönem çalışmasına ilişkin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı, yine davacının hak kazandığı tüm yıllık izinlerinin kullandırıldığı, kullandırılmayan günlerin ücret bordrolarına göre davacıya ödendiği, İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Hizmet süresinin eksik hesaplandığını, hesaplamaya esas ücretin eksik tespit edildiğini, kararın yeterli gerekçe taşımadığını,

2. Fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin reddinin hatalı olduğunu, davacının kanuni çalışma koşullarına aykırı şekilde çalıştırıldığını,

3. Doğruluğu denetlenemeyen puantaj kayıtlarına itibar edilmemesi gerektiğini, bilirkişi raporuna itirazların karşılanmadığını, tanıkların biri işverene dava açtığından davacı ile menfaat birliği içinde olsa dahi tanığın beyanlarının diğer tanık beyanı, dosya kapsamı ve hayatın olağan akışı ile uyumlu olduğunu,

4. Zamanaşımına uğrasa dahi davacının ödenmemiş ücret alacaklarının bulunup bulunmadığının tespiti gerektiğini, sadece puantaj kayıtlarının değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, tanık beyanlarının da değerlendirilmesi gerektiğini,

5. Tasfiyeye ilişkin değerlendirmelerin hatalı olduğunu, zira ilk dönemde ödenmeyen kıdem tazminatı kaldığını, bu nedenle kıdem tazminatının, tüm süre üzerinden ve son ücrete göre hesaplanarak emeklilik nedeniyle ayrılışta yapılan ödemenin avans kabul edilip mahsubu gerektiğini, kıdem tazminatına eksik hükmedildiğini,

6. Yıllık izin ücretinin reddinin hatalı olduğunu,

7. Davalı lehine vekâlet ücreti ve yargılama gideri ile müvekkili aleyhine bakiye yargılama gideri ile arabuluculuk ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Taraflar arasında, davacının ilk dönem çalışmasının tasfiye edilip edilmediği, davacının iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip feshetmediği, buna göre kıdem tazminatına hak kazanıp kazanamayacağı, hesaplamaya esas alınan ücretin tespiti, yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenip ödenmediği, hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderleri konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.

1. Somut uyuşmazlıkta Mahkemece davacının ilk dönem çalışmasına ait yıllık ücretli izinlerini kullandığı, bu döneme ilişkin yıllık izin ücreti alacağı bulunmadığı kabul edilmiş, 07.12.2015-19.01.2023 tarihleri arasındaki ikinci dönem bakımından ise 7 yıllık çalışması karşılığında ((14×5) + (2×20)=) 110 gün yıllık ücretli izne hak kazandığı belirlenmiştir. Oysa davacının ilk dönem çalışmasında yıllık izinlerini kullanması veya kullanmadığı yıllık ücretli izinlerin ücretlerinin ödenmesi, ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık izin gün sayısının belirlenmesinde, ilk dönemdeki kıdeminin dikkate alınmasını engellemez. Hâl böyle olunca davacının ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık ücretli izin süresinin, ilk dönemdeki çalışma süresi de dikkate alınarak 134 gün olarak tespiti gerekirken İlk Derece Mahkemesi kararında 110 gün olarak kabul edilmesi hatalıdır. Diğer taraftan dosyaya sunulan yıllık izin kullanımına ilişkin belgelere göre davacının 106 gün yıllık iznini kullandığı, kullanılmayan 28 günlük yıllık ücretli izin süresinin karşılığı ücretin ise 2023 yılı Ocak ayı bordrosunda ödendiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında davacının kullanmadığı izni veya karşılığı ödenmeyen yıllık izin ücreti alacağı bulunmadığından, yıllık izin ücreti talebinin reddine dair karar sonucu itibarıyla yerinde görülmüştür.

2.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Taraflar arasında, davacının ikinci dönem çalışmasında feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı hususu uyuşmazlık konusudur.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu “eksik bir borç” haline dönüştürür ve “alacağın dava edilebilme özelliği”ni ortadan kaldırır. Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Zamanaşımı, bir borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu bakımdan zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bunun sonucu olarak da, yargılamayı yapan hâkim tarafından, yürüttüğü görevinin bir gereği olarak kendiliğinden göz önünde tutulamaz. Borçlunun böyle bir olgunun var olduğunu, yasada öngörülen süre ve usul içinde ileri sürmesi zorunludur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 149. maddesinde “Zamanaşımı, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar. Alacağın muaccel olmasının bir bildirime bağlı olduğu hâllerde, zamanaşımı bu bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar.” düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı Kanun’un 117. maddesi uyarınca, borcun muaccel olması, ifa zamanının gelmiş olmasını ifade eder. Borcun ifası henüz istenemiyorsa muaccel bir borçtan da söz edilemez. 6098 sayılı Kanun’un 147. maddesinde de ücret gibi dönemsel nitelikte ödenen alacakların beş yıllık zamanaşımına tâbi olacağı belirtilmiştir. Yine 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32/8 hükmünde de ücret alacaklarında zamanaşımı süresinin beş yıl olduğu belirtilmiştir.

Somut olayda, davacı ikinci döneme ilişkin iş sözleşmesini, fazla çalışma yapmasına ve tüm tatil günlerinde çalışmasına rağmen karşılığı ücretlerin ödenmediği vb. sebeplerle feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile birlikte fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiş, davalı işveren ise dosyaya 01.01.2017-31.12.2022 dönemine ilişkin imzalı puantaj kayıtları ile 01.09.2018-29.12.2022 dönemine ilişkin giriş çıkış kayıtlarını sunarak davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesince davacının ispatlanamayan fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile birlikte kıdem tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş ise de ulaşılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kayıt bulunan dönemler yönünden davacının iddiasını ispat edemediği tespit edilmiştir. Kayıt bulunmayan dönem için tanık beyanlarına göre yapılan değerlendirmede ise; davacı tanığı M.Y.Ü’nün işverene karşı davası bulunup davacı ile menfaat birliği içinde olduğu, davacı tanığı M.T’nin de davalı işyerindeki çalışmasının 05.12.2012-07.01.2017 tarihleri arasında olup, çalışma döneminin zamanaşımına uğrayan dönem içinde kaldığı gerekçesiyle bu tanıkların beyanlarının ispat bakımından hükme esas alınamayacağı ifade edilmiştir.

Mahkemece zamanaşımına uğramayan dönem bakımından bilirkişi raporuna itibar edilerek ispatlanamayan fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının reddine karar verilmesi yerinde ise de; davacının haklı fesih iddiası ile kıdem tazminatı talebi bakımından, zamanaşımına uğramış olsa bile işçinin ödenmeyen fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

Bu açıklamalara göre somut olay değerlendirildiğinde; davacı tanığı M.T; “… davacı haftanın 6 günü çalışırdı. Normalde mesailerimiz 8 saatlik 3 vardiya hâlinde olurdu. Ancak haftada bir gün 12 saatlik mesai yapardık. Pazar günleri ayda iki pazar olacak şekilde çalışma yapardı. Pazar mesaileri 8 saattir, bir saat yemek molası vardı, bir defa 5 dakika sigara içme molamız olurdu. Dinî bayramlarda çalışma yapılmazdı. Resmî tatillerin tamamında çalışma yapıyorduk..” şeklinde beyanda bulunmuş, davacı tanığı M.Y.Ü ise beyanında “….Davacı haftanın 6 günü çalışırdı. Pazar günleri ayda iki pazar olacak şekilde çalışma yapardı. Ayda iki hafta 8 saatlik vardiyalarda çalışırdı, diğer iki haftada 12 saatlik 2 vardiya hâlinde çalışırdı. Pazar mesailerindeki çalışmaları 8 saat olurdu, yarım saat yemek molası vardı, günde iki defa 15 dakikalık ara verme molaları kullanıyor diye biliyorum, davacı dinî bayramlarda çalışmış mıdır bilmiyorum. İş yerinde 2017 yılına kadar resmî tatillerde çalışma yaptırılırdı ancak sonrasında resmî tatil çalışmaları yaptırılmadı…” demiştir. Zamanaşımına uğrayan 01.12.2017 tarihinden önceki dönem ile davacı tanıklarının çalışma dönemleri birlikte değerlendirildiğinde; davacıyla menfaat birliği içinde bulunmayan tanık M.T’nin davacının çalışma saatleriyle ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarına ilişkin beyanları ile menfaat birliği içindeki davacı tanığı M.Y.Ü’nün beyanlarının birbiri ile örtüştüğü anlaşılmaktadır. Bir başka ifadeyle davacı tanıkları 2016 yılı itibarıyla davacının fazla çalışma yaptığına, dinî bayramlar dışında kalan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığına dair birbirini doğrulayan anlatımlarda bulunmuşlardır.

Açıklanan maddi ve hukuki olgulara göre, öncelikle zamanaşımının borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmadığı dikkate alınmak suretiyle davacının zamanaşımına uğrayan dönemde tanık anlatımları doğrultusunda fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışması bulunup bulunmadığı belirlenmeli, bu çalışmaların karşılığı ücretlerin ödenip ödenmediği değerlendirilerek sonuca gidilmelidir. Davacının zamanaşımına uğramış olsa bile ödenmemiş fazla çalışma veya ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin bulunması hâlinde, ikinci dönem çalışması sonunda iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edilmeli ve kıdem tazminatı alacağı hüküm altına alınmalıdır. Bu yön gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

4. Kıdem tazminatı bakımından davacının ilk dönem çalışmasının tasfiye edilip edilmediği hususu bir diğer uyuşmazlık konusudur.

Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14/2 hükmü işçinin aynı işverene bağlı olarak bir ya da değişik işyerlerinde çalıştığı sürelerin kıdem hesabı yönünden birleştirileceğini hükme bağlamıştır. O hâlde kıdem tazminatına hak kazanmaya dair bir yıllık sürenin hesabında, işçinin daha önceki fasılalı çalışmaları dikkate alınır. Bununla birlikte, her bir fesih şeklinin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde gerçekleşmesi, hizmet birleştirmesi için ilk şarttır. İkinci şart ise işçinin önceki çalışmaları sebebiyle kıdem tazminatının ödenmemiş veya eksik ödenmiş olmasıdır. Şayet işçinin önceki süreye ilişkin kıdem tazminatı tam olarak ödenmişse, aynı dönem için iki defa kıdem tazminatı ödenemeyeceğinden, tasfiye edilen dönemin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması mümkün olmaz. Ancak aynı işverene ait bir ya da değişik işyerlerinde çalışılan süre için kıdem tazminatı eksik ödenmişse veya hiç ödenmemişse bu süre aynı işverende geçen sonraki hizmet süresine eklenerek son ücret üzerinden kıdem tazminatı hesaplanmalıdır. Bir başka deyişle iş sözleşmesinin feshinde kıdem tazminatına hak kazanılması durumunda, işyeri ya da işyerlerinde geçen toplam hizmet sürelerine göre kıdem tazminatı hesaplanmalı, daha önce avans olarak ödenen miktar yasal faiziyle birlikte mahsup edilmelidir. Dairemizin kararlılık kazanmış olan uygulaması bu doğrultudadır. Somut uyuşmazlıkta davacının 07.06.2011-24.08.2015 tarihleri arasında ve

07.12.2015-19.01.2023 tarihleri arasında iki dönem şeklindeki toplam çalışma süresinin 11 yıl 2 ay 2 gün olduğu uyuşmazlık dışıdır. Mahkemece davacının, ikinci dönem için kıdem tazminatına hak kazanamamış ise de emeklilik nedeniyle sona eren ilk çalışma dönemi için kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmiştir. Ancak dosyadaki delil ve belgelere göre yapılan hesaplamalar sonucunda kıdem tazminatının eksik ödendiği gerekçesiyle davacının 257,35 TL bakiye kıdem tazminatı alacağı hüküm altına alınmasına rağmen gerekçeli kararda ilk dönem çalışmanın tasfiye edildiği belirtilmiştir. Aralıklı çalışmada bir döneme ilişkin kıdem tazminatının eksik ödendiği belirlendiği takdirde o dönem bakımından tasfiyeden söz edilmesi mümkün değildir.

Bu açıklamalara göre Mahkemece öncelikle bozma ilâmının (3) numaralı paragrafında belirtilen yönlerden değerlendirme yapılmak suretiyle davacının ikinci çalışma dönemi bakımından kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı belirlenmeli, ikinci dönem bakımından feshin haklı bir nedene dayanmadığı sonucuna varıldığı takdirde şimdiki gibi karar verilmelidir. Ancak iş sözleşmesinin davacı tarafça haklı nedenle feshedildiğinin anlaşılması hâlinde, ilk dönem çalışmanın tasfiye edilmediği de göz önünde bulundurularak sonuca gidilmelidir. Böyle bir durumda davalı nezdinde geçen her iki çalışma dönemi birleştirilmeli, toplam çalışma süresi ve en son ücreti üzerinden hesaplanan kıdem tazminatından, daha önce avans olarak ödenen net 5.528,30 TL’nin son fesih tarihine kadar yasal faiziyle birlikte mahsubu gerektiği de gözden kaçırılmamalıdır.

5. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, tazminata esas giydirilmiş ücretin belirlenmesinde “…tanıklarca her iki dinî bayramda bayram harçlığı verildiği beyan edilmiş olup, 400,00TL/365×30=32,87 TL kıdem tazminatına esas ücrete eklenecektir” denilmesine rağmen, 32,87 TL giydirilmiş ücrete eklenmeden hesaplama yapılması da bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle;

1. Bölge Adliye Mahkemesince verilen 10.12.2024 tarihli ek kararın BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Ek karar yönünden alınan temyiz harçlarının istek hâlinde ek kararı temyiz edene iadesine, asıl karar yönünden peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Karar metnini aktaran iki ayrı kaynak: Alomaliye ve Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi; künye iki kaynakta aynıdır. Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

3. Sigorta primlerinin eksik veya düşük ücretten yatırılması da haklı fesih sebebidir

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi · T. 13.06.2016 · E. 2015/12623 · K. 2016/17360 · Sonuç: Kaynakta yer almıyor

Olay. Kararın aktarıldığı kaynak, somut olayın ayrıntılarına ve hüküm fıkrasına yer vermemekte; yalnızca sigorta primlerine ilişkin gerekçe bölümünü aktarmaktadır.

Yargıtay ne dedi? Daireye göre işçinin haklı fesih imkânı yalnızca primlerin hiç yatırılmaması hâliyle sınırlı değildir; primlerin eksik yatırılması veya gerçek ücret yerine daha düşük bir ücret üzerinden yatırılması hâlinde de işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir. Bu görüş, gerçek ücretin sigortaya eksik bildirilmesinin işçinin ileride alacağı emekli aylığını ve kısa vadeli ödeneklerini doğrudan etkilemesine dayanır.

Dayanak. 4857 s.K. m.24/II; 5510 s.K. m.80 (prime esas kazanç).

Sizin için anlamı. e-Devlet’teki SGK hizmet dökümünüzde görünen prime esas kazanç ile banka hesabınıza yatan gerçek ücreti karşılaştırın. Aradaki fark, haklı fesih sebebi olarak ileri sürülebilir; elden ödenen ücret kısmı tanık ve yazışmalarla ispat edilmelidir. İşverenin haklı fesih sayılan diğer davranışları için İş Kanunu 24 şartları yazımıza bakın.

Kararın tam metni

Bu kararın tam metnine ücretsiz erişilebilen bir kaynakta ulaşamadık. Künyedeki daire, esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama veya UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: Hukuki Haber. Künyeyi ikinci bir kaynaktan teyit edemedik; aynı ilkeyi benimseyen başka bir yayın künye vermediği için kullanmadık. Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

İstifa, Baskı ve İhbar Tazminatı

İstifa, işçinin iş sözleşmesini kendi iradesiyle sona erdirmesidir ve kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz. Uygulamada en çok tartışılan iki soru şudur: İstifa dilekçesi gerçekten işçinin iradesini mi yansıtıyor, yoksa baskı altında mı alındı? Ve haklı bir nedene dayanarak ayrılan işçi, kıdemin yanında ihbar tazminatı da alabilir mi? Aşağıdaki üç karar bu sorulara cevap verir; üçüncüsü, baskı iddiasının ispat edilemediği bir olayı gösterir.

4. İstifa dilekçesinin içeriği ve imzası araştırılmadan karar verilemez

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi · T. 29.02.2016 · E. 2015/5528 · K. 2016/4886 · Sonuç: Bozma

Olay. Güvenlik görevlisi olarak çalışan işçi, haklı bir neden olmadan işten çıkarıldığını ve alacaklarının ödenmediğini ileri sürmüş; işveren ise işçinin kendi isteğiyle istifa ettiğini savunmuştur.

Yargıtay ne dedi? Daire, istifa dilekçesinin içeriği ve imzasının işçiye ait olup olmadığı araştırılmadan karar verilmesini hatalı bulmuştur. Kararda, işverenin tazminatların hemen ödeneceğini söylemek gibi baskılarla işçiden yazılı istifa istemesi hâli de ele alınmış ve dilekçenin gerçek iradeyi yansıtıp yansıtmadığının incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca fazla çalışma alacağına bilirkişi hesabını aşan bir miktarda hükmedilmesi ve alacakların net mi brüt mü olduğunun hükümde gösterilmemesi de bozma sebebi yapılmıştır.

Dayanak. 4857 s.K. m.24, m.25; 1475 s.K. m.14; 6098 s. TBK m.30 vd. (yanılma, aldatma, korkutma).

Sizin için anlamı. İstifa dilekçesi kendi el yazınızla bile olsa, baskı altında alındığını tanık, mesaj veya e-posta gibi delillerle ispat edebilirsiniz. Dilekçede alacaklarınızın ödenmediğini veya baskı gördüğünüzü belirten bir ihtirazi kayıt düşmeniz önemlidir. Ayrıntı için istifa dilekçesinde iradeyi sakatlayan hâller ve istifaya zorlama yazılarımıza bakın.

Kararın tam metni

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı, iş akdi süresince alt işverenler nezdinde asıl işveren konumunda olan davalı işyerinde güvenlik görevlisi olarak çalıştığını, iş akdinin haklı neden olmadan ve işçilik alacakları ödenmeden feshedildiğini iddia ederek bazı işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davacının iddialarının doğru olmadığını, davacı ile aralarında herhangi bir iş akdi bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, davalı tarafından davacının iş akdinin haklı nedenle feshedildiğinin ispat edilemediği gerekçesiyle davacının talep ettiği işçilik alacakları ile ilgili davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında iş akdinin feshi konusunda çekişme bulunmaktadır. Genel olarak iş sözleşmesini fesih hakkı hak sahibine karşı tarafa yöneltilmesi gereken tek taraflı bir irade beyanı ile iş sözleşmesini derhal veya belirli bir sürenin geçmesiyle ortadan kaldırabilme yetkisi veren bozucu yenilik doğuran bir haktır. İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı 4857 sayılı İş Kanununun 24. maddesinde düzenlenmiştir. İşçinin önelli fesih bildiriminin normatif düzenlemesi ise aynı yasanın 17.

maddesinde ele alınmıştır. Bunun dışında İş Kanununda işçinin istifası özel olarak düzenlenmiş değildir.

İşçinin haklı bir nedene dayanmadan ve bildirim öneli tanımaksızın iş sözleşmesini feshi, istifa olarak değerlendirilmelidir. İstifa iradesinin karşı tarafa ulaşmasıyla birlikte iş ilişkisi sona erer. İstifanın işverence kabulü zorunlu değilse de, işverence dilekçenin işleme konulmamış olması ve işçinin de işyerinde çalışmaya devam etmesi halinde gerçek bir istifadan söz edilemez. Bununla birlikte istifaya rağmen tarafların belirli bir süre daha çalışma yönünde iradelerinin birleşmesi halinde kararlaştırılan sürenin sonunda iş sözleşmesinin ikale yoluyla sona erdiği kabul edilmelidir.

Şarta bağlı istifa ise kural olarak geçerli değildir. Uygulamada en çok karşılaşıldığı üzere işçinin ihbar ve kıdem tazminatı haklarının ödenmesi şartıyla ayrılma talebi istifa olarak değil, olsa olsa ikale (bozma sözleşmesi) yapma yönünde icap biçiminde değerlendirilmelidir.

İşçinin istifa dilekçesindeki iradesinin fesada uğratılması da sıkça karşılaşılan bir durumdur. İşverence tazminatların derhal ödenmesi ve benzeri baskılarla işçiden yazılı istifa dilekçesi vermesini talep etmesi ve işçinin buna uyması gerçek bir istifa iradesinden söz edilemez. Bu halde feshin işverence gerçekleştirildiği kabul edilmelidir. İşverenin haklı fesih nedenlerine dayanarak işçiye istifa dilekçesi vermesi halinde baskı uygulaması sonucu düzenlenen istifa dilekçesine de gerçek anlamda istifa olarak değer vermek mümkün olmaz. Dairemizce bu gibi hallerde feshin işverence gerçekleştirildiği, ancak işveren feshinin haklı olup olmadığını değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir İşçinin haklı nedenle derhal fesih nedenleri mevcut olduğu ve buna uygun biçimde bir fesih yoluna gideceği sırada, iradesi fesada uğratılarak işverence istifa dilekçesi alınması durumunda da istifaya geçerlilik tanınması doğru olmaz. Bu ihtimalde ise işçinin haklı olarak sözleşmesini feshettiği sonucuna varılmalıdır.

İstifa belgesine dayanılmakla birlikte işçiye ihbar ve kıdem tazminatlarının ödenmiş olması, Türkiye İş Kurumuna yapılan bildirimde işveren feshinden söz edilmesi gibi çelişkili durumlarda, her bir somut olay yönünden bu çelişkinin istifanın geçerliliğine etkisinin değerlendirilmesi gerekir.

İstifa belgesindeki ifadenin genel bir içerik taşıması durumunda, işçinin dava dilekçesinde somut sebepleri belirtmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır. Bu halde de istifanın ardındaki gerçek durum araştırılmalıdır.

İş sözleşmesinin istifa ile sona ermesi halinde işçinin iş güvencesi hükümlerinden yararlanması mümkün olmadığı gibi, ihbar ve kıdem tazminatlarına da hak kazanılamaz. Bundan başka işçinin işverene ihbar tazminatı ödemesi yükümü ortaya çıkabileceğinden istifa türündeki belgelerin titizlikle ele alınması gerekir. İmzaya itiraz ya da metin kısmına ilaveler yapıldığı itirazı mutlak olarak teknik yönden incelenmelidir. İstifa halinde dahi işçiye kıdem tazminatı ödeneceğini öngören sözleşme hükümleri ile işyeri uygulamaları 4857 sayılı İş Kanununun sistemi içinde geçerli olup, bu halde kıdem tazminatını 1475 sayılı Yasanın 14. maddesine göre hesaplanmalı ve anılan maddedeki kıdem tazminatı tavanı gözetilmelidir. Belirtmek gerekir ki, sözü edilen yasada düzenlenen kıdem tazminatı tavanı mutlak emredici niteliktedir.

Somut olayda, davacı işten çıkartıldığını davalı ise kendisinin ayrıldığını savunmaktadır. Dosya içerisinde 30.07.2010 tarihli istifa dilekçesi mevcut olup bu dilekçenin aslı getirtilip içeriği ve imzanın aidiyeti yönünden davacı isticvab edilerek dilekçenin hangi sebeple verildiği açıklığa kavuşturulup fesih olgusu buna göre değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

3- Hüküm altına alınan fazla çalışma alacağının miktarı konusunda tereddüt hasıl olmuştur.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir. Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir.

Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir. Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca taktiri indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir. Somut olayda, kısmi dava ve ıslah ile talep edilen ve bilirkişi tarafından hesaplanan 3101,28 TL olmasına karşın nereden bulunduğu anlaşılamayan 4842,62 TL fazla çalışma ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur.

4- Hükmedilen alacakların net yada brüt olduğunun kararda gösterilmemesi infazda tereddüte yol açacağından bozma nedenidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, 29.02.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi (karar metninin tamamı). Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

5. Haklı nedenle de olsa kendisi fesheden işçi ihbar tazminatı alamaz

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 12.10.2017 · E. 2015/13506 · K. 2017/15643 · Sonuç: Bozma

Olay. İşçi, iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai ve yıllık izin ücreti istemiş; işveren ise işçinin istifa ettiğini savunmuştur.

Yargıtay ne dedi? Daire, işverenin işçiye bağırması üzerine işçinin yaptığı feshin haklı nedene dayandığını kabul etmiş; ancak sözleşmeyi haklı nedenle de olsa kendisi fesheden işçinin ihbar tazminatına hak kazanamayacağını belirterek ihbar tazminatı yönünden kararı bozmuştur. Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının dayanakları farklıdır: kıdem, sözleşmenin sona erme şekline; ihbar ise bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa karşı sorumluluğuna bağlıdır.

Dayanak. 4857 s.K. m.17, m.24; 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. Haklı nedenle ayrılıyorsanız kıdem tazminatı, ödenmeyen ücret, fazla mesai ve izin alacaklarınızı isteyebilirsiniz; ihbar tazminatını ise kural olarak isteyemezsiniz. Tersine, işveren sizi bildirim süresi vermeden çıkarırsa ihbar tazminatı doğar. Konunun ayrıntısı istifa ve sonuçları ile ihbar tazminatı ve süreli fesih yazılarımızda.

Kararın tam metni

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; 2007 Nisan-28/07/2011 tarihleri arasında çuval dikim işinde çalıştığını, asgari ücret ile çalıştığını, işyerinde yemek ve servis imkanı olduğunu, haftanın 5 günü 08.00-22.00 saatleri arasında, Cumartesi günleri ise 08:00- 16.00 saatleri arasında çalıştığını, davalı işverence iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini iddia ederek; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti alacaklarının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle; 10/02/2009- 28/07/2011 tarihleri arasında asgari ücret ile haftanın 5 günü 08:00-18:00 saatleri arasında 1,5 saat ara dinlenme ile çalışan davacının fazla mesai yapmadığını, istisna olarak birkaç cumartesi günü 08.00-12:00 saatleri arasında çalıştığını, 28/07/2011 tarihinde kızgınlıkla muhasebe servisine gelen davacının istifa etmek istediğini belirterek istifa dilekçesinde de belirttiği üzere fazla mesaiye kalmadığı, kalmak istemediği bu sebeple ustabaşıyla tartıştığı için istifa ettiğini beyan ettiğini ve kıdem-ihbar tazminatı talep hakkı olmadığını yıllık izinlerini kullandığını ve tüm alacakların zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak; sunulan istifa dilekçesinde, davacının gerçek iradesinin istifa olmadığı gerekçesiyle istifa olgusuna değer verilmeyerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Somut uyuşmazlıkta; davacı dava dilekçesinde iş akdinin haksız feshedildiğini iddia etmiş, davalı işveren ise davacının istifa ederek işyerinden ayrıldığını savunmuştur. Dosyadaki bilgi belgeler ve dinlenen taraf tanık beyanlarından; davacının çocuğunun rahatsızlığı nedeniyle, fesihten bir gün önce işyerinde gece çalışmasında fazla mesaiye kalmadığı, bu durumun işverence öğrenilmesi üzerine işyeri yetkilisi …’ın ertesi gün davacının yanına gelerek, davacıya hitaben fazla mesaiye kalmaması nedeniyle bağırıp çağırması üzerine davacının işyerindeki bilgisayarda yazılan matbu istifa dilekçesinin boş bölümlerini el yazısı ile doldurarak işyerinden ayrıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda davacının işyeri yetkililerince bağırılması üzerine, iş akdini feshinin haklı nedene dayandığı anlaşıldığından, davacının kıdem tazminatının kabulü yerinde isede; iş akdini haklı nedenle de olsa kendisi fesheden işçi ihbar tazminatına hak kazanamayacağından ihbar tazminatı talebinin reddi yerine, kabulü hatalıdır.

3-Hüküm altına alınan alacakların net mi yoksa brüt mü olduğunun hükümde belirtilmemesinin, HMK’nun 297/2. maddesine aykırı olduğunun ve infazda tereddüde yol açacağının düşünülmemesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F)Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 12.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi (karar metninin tamamı). Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

6. İstifa dilekçesinin baskıyla alındığı ispatlanamazsa kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 24.03.2016 · E. 2014/35945 · K. 2016/7262 · Sonuç: Bozma

Olay. Yaklaşık on dört yıl çalışan ve son olarak grup lideri olarak görev yapan işçi, kendisine tahsis edilen şirket aracıyla mesai saatleri dışında maddi hasarlı bir kaza yapmıştır. Kazadan sonra alkollü olduğu tespit edilmiş, işçi savunmasında bunu kabul etmiş ve aynı gün kendi el yazısıyla istifa dilekçesi vermiştir. Daha sonra dilekçenin, kazanın etkisiyle iradesi sakatken ve insan kaynakları yöneticisinin baskısıyla alındığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, işçinin hizmet için tahsis edilen şirket aracını alkollü kullanıp kazaya karışmasını ve aynı gün istifa etmesini birlikte değerlendirmiştir. El yazısıyla verilen istifa dilekçesinin baskı altında alındığı kanıtlanamadığından, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı bir neden olmaksızın sona erdirildiğini kabul etmiş; kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi gerekirken kabul edilmesini bozma sebebi saymıştır.

Dayanak. 1475 s.K. m.14; 4857 s.K. m.17, m.24, m.25/II; 6098 s. TBK m.30 vd. (yanılma, aldatma, korkutma).

Sizin için anlamı. Baskı iddiası tek başına yetmez; dilekçenin iradeye aykırı alındığını ispat yükü, onu imzalayan işçidedir. Özellikle işçinin kendi kusurunu kabul ettiği bir olayın hemen ardından verilen ve baskıyı gösteren hiçbir mesaj, tanık ya da ihtarla desteklenmeyen dilekçe, mahkemece gerçek irade sayılabilir. Bu kararı yukarıdaki 7. Hukuk Dairesi kararıyla birlikte okuyun: mahkeme dilekçenin gerçek iradeyi yansıtıp yansıtmadığını araştırmak zorundadır, ama sonucu deliller belirler.

Kararın tam metni

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı; davalı işyerinde 21/09/1999 tarihinden 14/05/2013 tarihine kadar en son … Grup Lideri” olarak brüt 3.453,80.TL.ücretle çalıştığını, 11.05.2013 tarihinde kendisine tahsis edilmiş olan şirket aracıyla 620,00.TL. tutarında maddi hasarlı trafik kazası geçirdiğini, trafik tutanaklarına göre kural ihlali yapmadığını,buna rağmen oluşan maddi hasarı karşılama yönünde irade ortaya koyduğunu, işverene kazanın şokuyla iradesi sakatken istifa dilekçesi imzalayıp verdiğini, kaza sonrası kanında alkole rastlandığını, insan kaynakları müdürünün salt bu nedenle yoğun baskı yaparak istifa dilekçesi aldığını, 14 yıl çalışması bulunan ve üst düzey pozisyonda çalışan bir işçinin tazminatlarını almaksızın istifa etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kazanın mesai saatleri dışında gerçekleştiğini,işyeri düzeni ihlali veya işçinin sarhoşluğu ile ilgili bir emare olmadığını, bu durumun işveren açısından da haklı fesih nedeni oluşturmayıp geçerli nedenle fesih hakkı verdiğini iddia ederek, 42.694,26.TL. kıdem tazminatı ve 6.447,09.TL. ihbar tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı; davacının 14/05/2013 tarihinde bizzat kendi el yazısı ile düzenlediği istifa dilekçesini sunarak işyerinden ayrıldığını, davacının istifa etmesi için baskı yapılmadığını, davacının kendi el yazısıyla savunma dilekçesi verdiğini, savunma dilekçesi işveren tarafından değerlendirilmekteyken davacının istifa dilekçesi sunduğunu, savunma beyanından davacının istifasının hayatın olağan akışına uygun olduğunun anlaşıldığını, davacının öğrenim durumu itibariyle istifa dilekçesinin sonuçlarını takdir ve tayin edebilecek konumda olduğunu, davacının 81 promil alkol ile yaptığı trafik kazası neticesinde maddi zarar oluştuğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davacı, davalı işyerine ait araçla alkollü olarak trafik kazası yapmış, bunu savunmasında da ikrar etmiş, aynı gün davalı işyerinden istifa etmiştir.

Davacının şirkete ait olup hizmet için kendine tahsis edilen aracı alkollü kullanıp kazaya karışması ve bu olay neticesinde istifa etmesi karşısında, davacının iş akdini haksız nedenle feshettiği, ve davacının kendi el yazısıyla imzalayıp verdiği istifa dilekçesinin de baskı yoluyla alındığı kanıtlanamadığı anlaşıldığından kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi yerine kabulü hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 24.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla (daire, esas ve karar numarası, tarih) eşleşiyor: Lexpera. Karar metni bir hukuk bürosunun yayımladığı karar derlemesinden alınmıştır.

15 Yıl ve 3600 Gün Yazısıyla Ayrılma

1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayan işçinin, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alacağı yazıyla işten ayrılması hâlinde de kıdem tazminatı ödenmesini öngörür. Uygulamada “15 yıl ve 3600 gün” olarak bilinen bu hak, sigortalılık başlangıç tarihine göre farklı gün ve yıl şartlarına bağlıdır; kendi durumunuzu mutlaka SGK’dan alacağınız yazıyla belirleyin. Yargıtay bu konuda üç önemli soruya cevap vermiştir: Ayrıldıktan sonra başka işte çalışmak hakkı ortadan kaldırır mı? Fesihten önce yeni işe anlaşmak sonucu değiştirir mi? Bu hak birden fazla kullanılabilir mi?

7. Emeklilik yazısıyla ayrıldıktan sonra başka işte çalışmak hakkın kötüye kullanılması değildir

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi · T. 24.10.2017 · E. 2017/37516 · K. 2017/22743

Olay. İşçi, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladığına dair yazıyla işten ayrılmış ve kıdem tazminatı istemiş; işveren, işçinin ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışmaya başladığını ileri sürmüştür.

Yargıtay ne dedi? Daire, emeklilik sebebiyle fesih hakkının kullanılmasının ardından başka bir işyerinde çalışmaya başlanmasının bu hakkın kötüye kullanılması sayılamayacağını belirtmiştir. Aynı yönde, 22. Hukuk Dairesi’nin 28.04.2014 tarihli (E. 2013/9795, K. 2014/10155) kararında da işçinin bu hakkı hangi amaçla kullandığının kıdem tazminatına hak kazanması bakımından önem taşımadığı vurgulanmıştır.

Dayanak. 1475 s.K. m.14 (yaş dışındaki emeklilik şartlarıyla ayrılma); 5510 s.K. geçici madde hükümleri.

Sizin için anlamı. SGK yazısını alıp usulüne uygun ayrıldıktan sonra yeni bir işe girmeniz, kural olarak kıdem tazminatınızı tehlikeye atmaz. Bir sonraki kararda göreceğiniz istisnaya dikkat edin. Süreç için “15 yıl ve 3600 günüm doldu” yazımıza bakın.

Kararın tam metni

Bu kararın tam metnine ücretsiz erişilebilen bir kaynakta ulaşamadık. Künyedeki daire, esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama veya UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Kararlar, İbrahim Subaşı ve Mahmut Kabakcı’nın İş ve Hayat dergisinde yayımlanan “15 Yıl + 3600 Gün = Kıdem Tazminatı?” başlıklı makalesinden aktarılmıştır. Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

8. Fesihten önce yeni işverenle sözleşme imzalamak hakkın kötüye kullanılması sayılabilir

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 29.09.2016 · E. 2016/27010 · K. 2016/16881

Olay. İşçi, emeklilik yazısıyla iş sözleşmesini feshetmeden önce yeni bir işverenle sözleşme imzalamış ve fesihten beş gün sonra yeni işinde çalışmaya başlamıştır.

Yargıtay ne dedi? Daire bu somut olayda, işçinin yaş dışındaki emeklilik şartlarına dayanan fesih hakkını gerçekte başka bir işe geçmek için kullandığını, bunun hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu kabul etmiş ve kıdem tazminatı talebinin reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Dayanak. 1475 s.K. m.14 (yaş dışındaki emeklilik şartlarıyla ayrılma); 4721 s. TMK m.2 (dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı).

Sizin için anlamı. Bu karar, bir önceki karardaki genel kuralın istisnasıdır. Yeni işe ayrılıştan önce bağlanmak, özellikle sözleşmeyi fesihten önce imzalamak, işverenin “emeklilik bahane edildi” savunmasını güçlendirir. Ayrılış ile yeni işe başlama arasındaki zamanlamayı ve yazışmaları dikkatle planlayın.

Kararın tam metni

Bu kararın tam metnine ücretsiz erişilebilen bir kaynakta ulaşamadık. Künyedeki daire, esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama veya UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Aynı makale; tek ikincil kaynak. Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

9. Yaş dışındaki emeklilik şartlarına dayanan kıdem hakkı bir kez kullanılır

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 07.03.2016 · E. 2014/33390 · K. 2016/4940

Olay. İşçi, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladığına dair yazıyla ayrılarak kıdem tazminatı istemiştir; işçinin bu hakkı daha önce başka bir işverene karşı kullanıp kullanmadığı tartışmalıdır.

Yargıtay ne dedi? Daire, yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanmasıyla doğan kıdem tazminatı hakkının bir kez kullanılabilecek haklardan olduğunu ve işçinin bu hakkı daha önce kullanıp kullanmadığının araştırılması gerektiğini belirtmiştir.

Dayanak. 1475 s.K. m.14 (yaş dışındaki emeklilik şartlarıyla ayrılma).

Sizin için anlamı. Bu yolla bir işyerinden kıdem tazminatı aldıysanız, yeni işyerinizden aynı gerekçeyle ikinci kez kıdem tazminatı istemeniz kural olarak mümkün olmaz. Yeni işyerindeki kıdeminiz için başka bir sona erme sebebi (örneğin işverenin feshi veya haklı nedenle fesih) gerekir.

Kararın tam metni

Bu kararın tam metnine ücretsiz erişilebilen bir kaynakta ulaşamadık. Künyedeki daire, esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama veya UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: İki ayrı kaynak: aynı makale ve bir hukuk bürosunun yayımladığı bilgi sayfası; künye iki kaynakta uyumludur. Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

Evlilik Nedeniyle Ayrılan Kadın İşçi

1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması hâlinde kıdem tazminatı ödenmesini öngörür. Bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır ve süreye bağlıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, nikâhtan önce ya da bir yıllık süre geçtikten sonra ayrılmaktır.

10. Evlilik nedeniyle fesih hakkı resmî nikâhtan itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 20.05.2014 · E. 2012/10999 · K. 2014/16076 · Sonuç: Bozma

Olay. Kadın işçi, evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirdiğini ileri sürerek kıdem tazminatı istemiş; fesih hakkının kullanılma zamanı tartışma konusu olmuştur.

Yargıtay ne dedi? Daire, kadın işçinin evlilik sebebiyle fesih hakkının evlilik tarihinden itibaren doğduğunu ve bu hakkın resmî evlilik işleminin tamamlanmasından itibaren bir yıl içinde kullanılması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararını bozmuştur. Aynı yönde, resmî nikâhtan önce yapılan feshin bu hakkı doğurmayacağına ilişkin Hukuk Genel Kurulu’nun 12.10.2016 tarihli (E. 2014/1136, K. 2016/968) bir kararı da hukuk büroları tarafından yayımlanmıştır; bu karara tek bir ikincil kaynaktan ulaşabildik.

Dayanak. 1475 s.K. m.14 (kadın işçinin evlilik nedeniyle feshi).

Sizin için anlamı. Önce resmî nikâhı kıyın, sonra bir yıl dolmadan ayrılın. İstifa dilekçenizde ayrılış gerekçesinin evlilik olduğunu açıkça yazın ve evlilik cüzdanının bir örneğini ekleyin. Evlilikten sonra başka bir işte çalışmaya başlamanın etkisi tartışmalı olabildiği için zamanlamayı planlayın; ayrıntı için “evlendim, işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?” yazımıza bakın.

Kararın tam metni

DAVA :Davacı, yıllık izin ücreti ve fark ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekil dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin iş akdini evlendiği için feshettiğini, yıllık izinlerinin eksik kullandırıldığını, ücretinin 750 TL olduğunu fakat son aya ilişkin ücretinin asgari ücret kadar kısmının ödendiğini iddia ederek kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin, fark ücret alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davacının istifa ettiğini, istifasında evlilikten bahsetmediğini, ücretlerinin ödendiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı yasal süresi içerisinde temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

J 1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında iş sözleşmesinin bayan işçi tarafından evlilik sebebiyle feshedilip feshedilmediği ve buna göre kıdem tazminatı hakkının doğup doğmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 120 nci maddesi yollamasıyla, halen yürürlükte olan 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında, bayan işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde evlilik sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanabilecek şekilde feshedebileceği hükme bağlanmıştır. Kadın işçinin evlilik sebebiyle fesih hakkı, evlilik tarihinden itibaren başlar. Bu hak, sadece bayan eşe tanınmış olup, resmi evlilik işleminin tamamlanmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Kadın işçinin evlilik öncesinde bu hakkını kullanması da olanaksızdır. Yine evlilik öncesi çeşitli işlemlerin yapılmasının işe devamsızlık noktasında geçerli mazereti oluşturup oluşturmayacağı her bir olay yönünden değerlendirilmelidir.

Kadın işçinin yasanın tanıdığı fesih hakkını kullanması halinde, kıdem tazminatı talep hakkı doğar. Feshin işverence kabul edilmesi gerekmez. Aynı zamanda işçinin işverene ihbar öneli tanıması zorunluluğu da bulunmamaktadır.

Kadın işçinin, iş sözleşmesini evlilik nedenine dayalı olarak feshine rağmen başka bir işte çalışmaya başlamasının yasal hakkın kötüye kullanımı olup olmadığı her bir somut olay yönünden ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Evliliğin kadına yüklediği toplumsal sorumluluğun bir gereği olarak yasada belirtilen fesih hakkı tanınmıştır. Çalışma hayatının evlilikle birlikte gereği gibi yürütülemeyeceği düşüncesi, aile birliğinin korunması ve kadının aile ile ilgili görevleri, yasakoyucuyu bu doğrultuda bir düzenlemeye yöneltmiştir. Bununla birlikte Anayasal temeli olan çalışma hak ve hürriyetinin ortadan kaldırılması düşünülemez. Kadın işçinin evlilik nedenine bağlı feshinin ardından kısa bir süre sonra yeniden çalışmasının gerekleri ortaya çıkmış olabilir. Hatta kadın işçi evlilik nedenine dayalı feshin ardından ara vermeksizin başka bir işyerinde çalışmaya başlayabilir ve bu durum evliliğin kadına yüklediği görevlerin yerine getirilmesi noktasında daha olumlu sonuçlar doğurabilir.

Somut olayda; dosyada bulunan evlilik cüzdanı suretinden davacı işçinin 02.08.2008 tarihinde evlendiği, 06.07.2009 tarihli istifa dilekçesine göre sözleşmeli olarak çalıştığı davalı yanında artık çalışmak istemediğini bildirdiği, davacının dava dilekçesinde iş akdini evlenmesi gerekçesi ile feshettiğini beyan ettiği, iş akdinin kanunda öngörülen 1 yıllık süre içerisinde feshedildiği anlaşılmakla davacı işçinin kıdem tazminatı talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 20.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Daire kararı: Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi (karar metninin tamamı). Hukuk Genel Kurulu kararı: bir hukuk bürosunun yayımladığı karar metni (tek ikincil kaynak). Künye ayrıca Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

Kısmi Süreli ve Mevsimlik Çalışmada İhbar ve Kıdem

Kısmi süreli (part-time) çalışan işçi, 4857 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Mevsimlik işlerde ise sözleşmenin belirli mi belirsiz süreli mi olduğu, kıdem ve ihbar tazminatının doğup doğmayacağını belirler. Üç karar bu farkları somutlaştırıyor.

11. Kısmi süreli işçinin ihbar süresi, işe girişten fesih tarihine kadar geçen toplam süreye göre belirlenir

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi · T. 04.03.2019 · E. 2017/20568 · K. 2019/4851 · Sonuç: Bozma

Olay. Uyuşmazlık, işçinin kısmi süreli mi tam süreli mi çalıştığı ve yıllık izin alacağının nasıl hesaplanacağı üzerinedir. Mahkeme işçinin çalışma statüsünü belirlemeden karar vermiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, önce işçinin kısmi süreli mi tam süreli mi çalıştığının belirlenmesi, toplu iş sözleşmesindeki kısmi süreli işçi ayrımının da haklı bir nedene dayanıp dayanmadığının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Kararda, kısmi süreli işçi bakımından ihbar süresinin fiilen çalışılan saatlere göre değil, iş ilişkisinin kurulduğu tarih ile fesih tarihi arasında geçen toplam süreye göre belirleneceği ilkesine de yer verilmiştir.

Dayanak. 4857 s.K. m.13 (kısmi süreli çalışma), m.17 (bildirim süreleri), m.53 (yıllık izin).

Sizin için anlamı. Haftada birkaç gün çalışıyor olsanız bile, ihbar süreniz işe başladığınız günden itibaren geçen takvim süresine göre hesaplanır. Ücret ise kısmi çalışmanıza karşılık aldığınız ücret üzerinden hesaba katılır. Ayrıntı için kısmi süreli iş sözleşmesi rehberimize bakın.

Kararın tam metni

DAVA: Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davacının iş akdine işverence haksız olarak son verildiğini, işe iade talepli açtıkları davanın kabulüne karar verildiğini ve Yargıtay’ca feshin geçerli nedene dayandığı gerekçesi ile hükmün ortadan kaldırıldığını, davacının işçilik alacaklarının tahsili için … 12. İcra Müdürlüğünün 2013/1744 esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine geçtiğini, ancak işverenin haksız itirazı sebebi ile takibin durduğunu belirterek, davalının yaptığı haksız itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

Davalılar Cevaplarının Özeti:

Davalı, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak itirazın kısmen iptaline karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Davacının kısmi süreli mi tam süreli mi çalışan olduğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az olarak belirlendiği iş sözleşmesi, kısmi süreli iş sözleşmesi olarak tanımlanmıştır. Normal haftalık çalışma süresi ise aynı yasanın 63. maddesinde, haftalık en çok 45 saat olarak açıklanmıştır. 4857 sayılı İş Kanununun 13. maddesinde emsal işçiden söz edilmiş olmakla, kısmi süreli iş sözleşmesinin belirlenmesinde esas alınacak haftalık normal çalışma süresi tam süreli iş sözleşmesi ile çalışan emsal işçiye göre belirlenecektir. Kanunun 63. maddesinde yazılı olan haftalık iş süresi azamidir. Buna göre o işkolunda emsal bir işçinin ortalama haftalık çalışma süresi, haftalık 45 saati aşmamak şartıyla belirlenmeli ve bunun önemli ölçüde azaltılmış olup olmadığına bakılmalıdır.

4857 sayılı İş Kanununun 63. maddesi kapsamında çıkarılan İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 6. maddesinde, “ İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır”. Gerekçede “üçte ikisinden az” olan çalışma ifadesi kullanılmışken, yönetmelikte üçte iki oranına kadar yapılan çalışmalar kısmi çalışma sayılmıştır. Bu durumda emsal işçiye göre 45 saat olarak belirlenen normal çalışmanın taraflarca 30 saat ve daha altında kararlaştırılması halinde, kısmi süreli iş sözleşmesinin varlığından söz edilir.

Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin ücreti ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süre ile orantılı olarak ödenir.

Kısmi süreli hizmet aktiyle çalışan işçiye ayrımı haklı kılan bir neden bulunmadıkça salt bu nedenle farklı bir işlem yapılamayacağı Kanunda öngörülmüştür. İşçinin, ücretinin veya diğer parasal haklarının tam süreli emsal işçinin çalışma süresi ve ücretine göre oranlanmak suretiyle belirlenecek olan haklarını talep etmesi mümkündür. Bundan başka 4857 sayılı İş Kanununun 5. maddesinde bu yönde ayrım açık biçimde yaptırıma tabi tutulmuş olmakla eşit davranma borcuna aykırılık tazminatının talep edilmesi de olanaklıdır. Ayrımın sonuçları para veya para ile ölçülebilen menfaatlere dair değilse, sadece eşit davranma borcuna aykırılık tazminatının ödetilmesi söz konusu olur.

Kısmi çalışma Kanunda yer almasına rağmen kıdemin nasıl belirleneceği ihbar, izin gibi haklardan nasıl yararlanacağı, bu haklarla ilgili hesap şekli yine normatif olarak düzenlenmiş değildir. Konu, Yargı kararlarıyla çözüme kavuşturulmaktadır. Buna göre, kısmi çalışma ister haftanın bir veya bazı günleri çalışma şeklinde gerçekleşsin, ister her gün birkaç saat şeklinde olsun, işçinin işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir yıl geçince kıdem tazminatı hakkının doğabileceği ve izne hak kazanacağı Dairemizce kabul edilmiştir(Yargıtay

9. HD. 12.2.2008 gün 2007/ 31462 esas, 2008/ 108 karar). Hesaplamada esas alınacak ücret ise işçinin kısmi çalışma karşılığı aldığı ücret olmalıdır. Kısmi süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışan işçi yönünden ihbar önelinin de iş ilişkisinin kurulduğu tarih ile feshedilmek istendiği tarih arasında geçen süre toplamına göre belirlenmesi gerekir.

Mülga 1475 sayılı Yasanın 41. maddesinde, hafta tatiline hak kazanabilmek için önceki 6 günde günlük iş sürelerine göre çalışmış olmak şartı bulunmaktaydı. 4857 sayılı İş Kanununda ise, haftalık iş süreleri çalışılan günlere farklı şekilde dağıtılabileceğinden, hafta tatili tanımı değişmiş, işçinin 63. maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışılmış olması kaydıyla 7 günlük zaman dilimi içinde kesintisiz 24 saat dinlenme hakkı öngörülmüştür. 63. maddede ise, genel bakımdan iş süresinin haftalık en çok 45 saat olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle 4857 sayılı İş Kanununun uygulandığı dönemde, haftalık çalışma süresinin 45 saati bulamayacağından, kısmi süreli iş ilişkisinde işçinin hafta tatiline hak kazanmak mümkün olmaz. Yıllık Ücretli izin Yönetmeliğinin 13. maddesinde kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan işçilerin izin hakkı bakımından tam süreli işçilere göre farklı bir uygulamaya tabi olamayacakları açıklanmıştır. Bu durumda bir yıllık çalışma süresini dolduran kısmi süreli çalışan işçinin izin hakkı vardır.

Kısmi süreli çalışan işçiler sendikaya üye olabilirler, toplu iş sözleşmelerinin kapsamına girebilirler, greve katılabilirler.

Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar bu Kanunun 18 ve 29. maddesinde yazılı olan işçi sayısına dahildirler ve iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilirler. Somut olayda, dosya içerisinde yer alan belirli süreli hizmet sözleşmesi (part time) başlıklı sözleşmeler bulunmaktadır. Dinlenen davalı tanıkları davacının yarı zamanlı çalıştıklarını beyan etmişlerdir. Davacının Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına göre de, çalışma süresi genellikle 30 günün altındadır. Mahkemece, hakimin davayı aydınlatma görevi kapsamında, davacıya ait ücret bordroları da incelenerek ve davacının imzaladığı hizmet sözleşmesi ve diğer delilleri birlikte değerlendirilerek, davacının kısmi süreli mi yoksa tam süreli çalışan mı olduğu belirlenmeli, davacının kısmi süreli olarak çalıştığının anlaşılması halinde, davaya konu Toplu İş Sözleşmesinin 6/c maddesinde yer alan part time çalışan işçilerin ayrıca toplu iş sözleşmesindeki bu yardımlardan yararlanamayacağına ilişkin düzenlemenin, davalı tarafından bu düzenlemeyi haklı kılan bir nedenin bulunduğu ispat edilemediğinden, geçersiz olduğu kabul edilerek, davacının çalışma süresi ile orantılı olarak Toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanacağı kabul edilmelidir. Anılan yön gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

3-Davacının hak kazandığı yıllık izin konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada, sözleşmenin sona erme şeklinin ve haklı nedene dayanıp dayanmadığının önemi bulunmamaktadır. Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile kanıtlamalıdır. Bu konuda ispat yükü üzerinde olan işveren, işçiye yemin teklif edebilir.

Yıllık izin hakkı Anayasal temeli olan bir dinlenme hakkı olup, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında ücrete dönüşmez ve bu haktan vazgeçilemez. İşçinin iş sözleşmesinin devamı süresinde kullanmadığı yıllık izinlere ait ücreti istemesi mümkün değildir. Bu nedenle, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında izin hakkının bulunduğunun tespitini istemesinde hukuki menfaati vardır. Somut olayda davacı, davalı işyerinde 04.06.1996-27.05.2010 tarihleri arasında çalıştığı anlaşılmaktadır. Yıllık Ücretli izin Yönetmeliğinin 13. maddesinde kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan işçilerin izin hakkı bakımından tam süreli işçilere göre farklı bir uygulamaya tabi olamayacakları açıklanmıştır. Bu durumda bir yıllık çalışma süresini dolduran kısmi süreli çalışan işçinin izin hakkı vardır. Kısmi süreli çalışan işçiler sendikaya üye olabilirler, toplu iş sözleşmelerinin kapsamına girebilirler, greve katılabilirler. Davacının yararlanma hakkına sahip olduğu, Toplu İş Sözleşmelerinin 27 ve 28. maddelerinde aynen “İşyerine girdiği tarihten öteye 1 yıl çalışmış üye işçilerin yasada belirtilen yıllık ücretli izin süreleri 30 gündür. Ancak 2 Şubat 2001 tarihinden sonra işe alınan taraf sendika üyelerinin yıllık ücretli izinleri hakkında Yasa hükümleri uygulanır.” denildikten sonra hizmet süresi 1-5 yıl olanlara yılda 14, 5-15 arası olanlara 20 ve 15 yıldan fazla olanlara 26 gün ücretli izin verileceği belirtilmiştir. Davacının davalılara ait işyerinde 04.06.1996 tarihinde işe başladığı dikkate alındığında, toplu iş sözleşmelerindeki 02.02.2001 tarihinden önce çalışmaya başlayan işçiler için yıllık 30 gün üzerinden izin kullandırılacağı düzenlemesi dikkate alınarak, hak kazanılan yıllık izin süresi hesaplanmalı, bu süre boyunca kullandırılan yıllık izin sürelerinin mahsubu ile bakiye yıllık izin ücreti alacağı hesaplanıp hüküm altına alınmalıdır. Mahkemece bu yön gözetilmeden yıllık izin alacağının hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 04/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi (karar metninin tamamı).

12. Kısmi süreli işçi bir yılı doldurunca kıdeme hak kazanır; hesap kısmi ücret üzerinden yapılır

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi · T. 09.02.2016 · E. 2015/7742 · K. 2016/2941 · Sonuç: Bozma

Olay. Bir iş hanında yaklaşık bir yıl sekiz ay kapıcılık yapan işçi, iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai, yıllık izin ve tatil alacaklarını istemiştir. Daha önce işverenin Sosyal Güvenlik Kurumu’na karşı açtığı davada işçinin ayda yedi gün üzerinden sigortalı sayılması gerektiğine karar verilmiş ve bu karar kesinleşmişti. İlk derece mahkemesi alacakları, işçinin kısmi süreli çalıştığını gözetmeden hesaplatmıştır.

Yargıtay ne dedi? Daire, kısmi süreli sözleşmeyi 4857 s.K. m.13 ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6 çerçevesinde tanımlamıştır: tam süreli emsal işçinin haftalık normal çalışmasının üçte ikisine kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır; haftalık 45 saat esas alındığında bu, 30 saat ve altı demektir. Kısmi süreli işçinin parasal hakları çalıştığı süreyle orantılıdır; ancak çalışma ister haftanın bazı günleri ister her gün birkaç saat şeklinde olsun, işe başladığı tarihten itibaren bir yıl geçince kıdem tazminatı ve yıllık izin hakkı doğar. Hesaba esas ücret, kısmi çalışma karşılığı alınan ücrettir; ihbar süresi ise işe giriş ile fesih arasındaki toplam süreye göre belirlenir. Tanık beyanları ve kesinleşmiş SGK kararı birlikte değerlendirildiğinde işçinin kısmi süreli çalıştığı anlaşıldığından, alacakların buna göre hesaplanmaması bozma sebebi yapılmıştır.

Dayanak. 4857 s.K. m.13, m.17, m.63; İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6; Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.13; 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. Apartman kapıcılığı, temizlik ya da haftanın birkaç günü yapılan işlerde kıdem ve ihbar hakkınız kaybolmaz; yalnızca tutar, kısmi ücretiniz üzerinden hesaplanır. Bu karar, yukarıdaki 2019 tarihli kararla aynı ilkeyi daha önce ortaya koyduğu için birlikte kullanılabilir. Kayıtta kısmi gösterilip fiilen tam gün çalıştırılıyorsanız sonuç değişir; bunun için “part-time görünüyorum ama tam zamanlı çalıştırılıyorum” yazımıza bakın.

Kararın tam metni

DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, ücret, asgari geçim indirimi, fazla mesai, yıllık izin ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, davalı iş hanında müvekkilinin 29.06.2009 tarihinden iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız biçimde fesihedildiği 21.02.2011 tarihine kadar aralıksız çalıştığını, belirterek işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu dikkate alınarak davacının alacaklarının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı tarafça süresinde temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az olarak belirlendiği iş sözleşmesi, kısmi süreli iş sözleşmesi olarak tanımlanmıştır. Normal haftalık çalışma süresi ise aynı Kanun’un 63. maddesinde, haftalık en çok 45 saat olarak açıklanmıştır. 4857 sayılı Kanun’un 13. maddesinde emsal işçiden söz edilmiş olmakla, kısmi süreli iş sözleşmesinin belirlenmesinde esas alınacak haftalık normal çalışma süresi tam süreli iş sözleşmesi ile çalışan emsal işçiye göre belirlenecektir. Kanunun 63. maddesinde yazılı olan haftalık iş süresi azamidir. Buna göre o işkolunda emsal bir işçinin ortalama haftalık çalışma süresi, haftalık 45 saati aşmamak şartıyla belirlenmeli ve bunun önemli ölçüde azaltılmış olup olmadığına bakılmalıdır.

4857 sayılı Kanun’un 63. maddesi kapsamında çıkarılan İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 6. maddesinde, “ İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır”. Gerekçede “üçte ikisinden az” olan çalışma ifadesi kullanılmışken, yönetmelikte üçte iki oranına kadar yapılan çalışmalar kısmi çalışma sayılmıştır. Bu durumda emsal işçiye göre 45 saat olarak belirlenen normal çalışmanın taraflarca 30 saat ve daha altında kararlaştırılması halinde, kısmi süreli iş sözleşmesinin varlığından söz edilir.

Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin ücreti ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süre ile orantılı olarak ödenir.

Kısmi çalışma kanunda yer almasına rağmen kıdemin nasıl belirleneceği ihbar izin gibi haklardan nasıl yararlanacağı, bu haklarla ilgili hesap şekli kanuni olarak düzenlenmiş değildir. Buna göre, kısmi çalışma ister haftanın bir veya bazı günleri çalışma şeklinde gerçekleşsin, ister her gün birkaç saat şeklinde olsun, işçinin işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir yıl geçince kıdem tazminatı hakkı doğar, izne hak kazanır. Hesaplamada esas alınacak ücret ise işçinin kısmi çalışma karşılığı aldığı ücret olmalıdır.

Kısmi süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışan işçi yönünden ihbar süresinin de iş ilişkisinin kurulduğu tarih ile feshedilmek istendiği tarih arasında geçen süre toplamına göre belirlenmesi gerekir.

Yıllık Ücretli izin Yönetmeliğinin 13. maddesinde kısmi süresi ve çağrı üzerine çalışan işçilerin izin hakkı bakımından tam süreli işçilere göre farklı bir uygulamaya tabi olamayacakları açıklanmıştır. Bu durumda bir yıllık çalışma süresini dolduran kısmi süreli çalışan işçinin izin hakkı vardır.

Somut olayda, A….. 14. İş Mahkemesi 2012/ esas 2013/ karar sayılı ilamı da davalı iş verenlikçe açılan borç tahakkukunun iptali talepli açılan davada; neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan tespit yanısıra dosyadaki belgelerin davacının kapıcılık yaptığını doğruladığının, ancak, nazara alınması gereken hususun işçinin çalışma süresini saptamak ve bu şekilde kısmi çalışma olup olmadığını denetlemek olduğu, işçinin ayda yedi gün üzerinden sigortalılığının sağlanması gerektiği, belirtilerek karar verilmiş, karar Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşmiştir. Söz konusu karar, tüm dosya kapsamı tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacının kısmi süreli çalıştığı anlaşılmakla alacaklarının buna göre hesaplanması gerektiği gözetilmeden hüküm kurulması hatalı olup bozma sebebidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 09.02.2016 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera (kayıttaki anahtar kavramlar: ihbar süresi, kapıcılık hizmeti, Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6). Karar metni bir hukuk bürosunun yayımladığı karar derlemesinden alınmıştır.

13. Tek mevsim için yapılan belirli süreli sözleşme mevsim bitince kendiliğinden sona erer

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi · T. 06.05.2014 · E. 2014/6862 · K. 2014/11577 · Sonuç: Bozma

Olay. İşçi, mevsimlik işçi olarak kayıtlı olmasına rağmen fiilen sürekli çalıştığını ileri sürerek kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacaklarını istemiş; mahkeme alacakları işçi daimi çalışıyormuş gibi hesaplamıştır.

Yargıtay ne dedi? Daire, tek bir mevsim için yapılmış belirli süreli iş sözleşmesinin mevsimin bitimiyle kendiliğinden sona ereceğini ve bu durumda işçinin ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamayacağını hatırlatmıştır. Somut olayda işçinin yıllardır yalnızca yılın belirli dönemlerinde çalıştığı, dolayısıyla mevsimlik statüde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş; daimi işçi kabulüyle yapılan hesap hatalı bulunarak karar bozulmuştur.

Dayanak. 4857 s.K. m.11 (belirli süreli sözleşme ve zincirleme sözleşme), m.17; 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. Mevsimlik çalışmada her şey sözleşmenin niteliğine bağlıdır. Esaslı bir neden olmadan art arda yapılan belirli süreli sözleşmeler, 4857 sayılı Kanun’un 11. maddesi gereğince başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılabilir; bu durumda mevsim sonunda sözleşme askıda kalır ve yeni mevsimde işe çağrılmamak fesih anlamına gelebilir. Kendi durumunuz için “yıllarca mevsimlik gösterildim” yazımıza bakın.

Kararın tam metni

DAVA :

Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, izin ücreti, genel tatil ve ücret farkı alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davacının davalı işyerinde kanuna karşı hile yoluyla mevsimlik işçi olarak çalıştırıldığını, kayıtlarda mevsimlik işçi olarak gösterilmiş olmasına rağmen, mevsimlik olarak çalışmadığını, iş sözleşmesinin işverence haksız olarak fesih edildiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı farkı, ihbar tazminatı farkı, yıllık izin ücreti, ücret zam farkı, vardiya zammı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, açılan davayı kabul etmediklerini, davacının mevsimlik işçi olarak çalıştığını, davacının tüm ödemelerini ihtirazi kayıtsız aldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı işyerinde yapılan işin mevsimlik iş olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Çalışmanın sadece yılın belirli bir döneminde sürdürüldüğü veya tüm yıl boyunca çalışılmakla birlikte çalışmanın yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığı işyerlerinde yapılan işler mevsimlik iş olarak tanımlanabilir. Sözkonusu dönemler işin niteliğine göre uzun veya kısa olabilir. Her zaman aynı miktarda işçi çalıştırmaya elverişli olmayan ve işyerinde yürütülen faaliyetin niteliğine göre işçilerin her yıl belirli sürelerde yoğun olarak çalıştıkları ve fakat yılın diğer döneminde işçilerin iş sözleşmelerinin ertesi yılın faaliyet dönemi başına kadar ara vermeyi gerektiren işler mevsimlik iş olarak değerlendirilebilir. Mevsimlik iş sözleşmeleri 4857 sayılı İş Kanunu’nun 11. maddesindeki hükümlere uygun olarak, belirli süreli olarak yapılabileceği gibi belirsiz süreli olarak da kurulabilir. Tek bir mevsim için yapılmış belirli süreli iş sözleşmesi, mevsimin bitimi ile kendiliğinden sona erer ve bu durumda işçi ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanamaz.

Buna karşılık, işçi ile işveren arasında mevsimlik bir işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıllarda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmelerle çalışılmışsa iş sözleşmesi 4857 sayılı Kanun’un 11/son maddesi uyarınca belirsiz süreli nitelik kazanacaktır.

Somut olayda, davacının sigortalı hizmet dökümü incelendiğinde, 1999 yılında üçyüzellidokuz gün, 2000 yılında üçyüzkırkdokuz gün, 2001 yılında üçyüzellidört gün, 2002 yılında yüzonsekiz gün, (2003 yılında hizmet bildirimi yapılmadığı), 2004 yılında yüzelliiki gün, 2005 yılında üçyüz gün, 2006 yılında ikiyüzyirmiyedi gün, 2007 yılında ikiyüzyetmişbir gün, 2008 yılında ikiyüzkırkbeş gün, 2009 yılında yüzkırkyedi gün hizmet bildirimi yapılmadığı görülmektedir. Ayrıca, davacının 2002 yılından itibaren çalışmalarına bakıldığında, genel olarak Ocak ayı ile Mayıs ayı arasında hizmet bildirimi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının 2002 yılından sonra tüm yıl boyunca çalışmadığından ve çalışması yılın belirli dönemlerinde yoğunlaştığından, 2002 yılından itibaren mevsimlik çalıştığının kabulü gerekmektedir. Bu halde, davacının 2002 yılından itibaren mevsimlik statüde çalıştığı dikkate alınarak taleplerinin buna göre değerlendirilmesi gerekirken, daimi statüde çalıştığı kabul edilerek işçilik alacaklarının hesaplanması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 06.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi (karar metninin tamamı).

Belirli Süreli Sözleşmenin İşverence Yenilenmemesi

Belirli süreli iş sözleşmesi, 4857 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre objektif bir nedene dayanmalıdır ve süre bitince kendiliğinden sona erer. İhbar süreleri yalnızca belirsiz süreli sözleşmeler için öngörüldüğünden süre bitiminde ihbar tazminatı doğmaz. Kıdem tazminatında ise belirleyici olan, sözleşmeyi sona erdiren iradenin kime ait olduğudur. Aşağıdaki karar bu ayrımı açıkça koyar.

14. İşveren belirli süreli sözleşmeyi yenilemeyeceğini bildirirse bir yılı dolduran işçi kıdem tazminatı alır; ihbar tazminatı doğmaz

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 03.10.2011 · E. 2009/22355 · K. 2011/34265 · Sonuç: Kıdem yönünden bozma

Olay. Özel bir ilköğretim okulunda sınıf öğretmeni olarak, o dönem yürürlükte olan 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu uyarınca birer yıllık belirli süreli sözleşmelerle iki öğretim yılı çalışan işçiye, işveren ikinci sözleşmenin bitiminden bir ay önce sözleşmeyi yenilemeyeceğini bildirmiştir. İlk derece mahkemesi, sözleşmelerin belirli süreli olduğunu ve yenilenmekle belirsiz süreliye dönüşmediğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı taleplerini reddetmiş, yalnızca ücret alacağını kabul etmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, ihbar sürelerinin belirsiz süreli sözleşmeler için öngörüldüğünü belirterek ihbar tazminatının reddini isabetli bulmuştur. Kıdem tazminatında ise 1475 s.K. m.14’ün sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olmasına göre ayrım yapmadığını, önemli olanın fesih iradesinin kimden geldiği olduğunu vurgulamıştır. Süre sonunda taraflardan hiçbiri irade açıklamazsa sözleşme kendiliğinden sona erer; ancak işveren süre bitmeden yenilememe iradesini açıklamışsa ve bu irade haklı bir nedene dayanmıyorsa, bir yıllık kıdem şartını taşıyan işçiye kıdem tazminatı ödenmelidir. Kıdem tazminatının reddi bu nedenle bozulmuştur.

Dayanak. 1475 s.K. m.14; 4857 s.K. m.11, m.17, m.24; kararın verildiği tarihte 625 s. Özel Öğretim Kurumları Kanunu (bugün 5580 s.K.).

Sizin için anlamı. Sözleşmeniz belirli süreliyse ve işveren “yenilemeyeceğiz” diye bildirmişse, en az bir yıllık çalışmanız varsa kıdem tazminatı isteyebilirsiniz; bildirim yazısını mutlaka saklayın. Yenilememeyi siz bildirirseniz kıdem doğmaz. Kapatılan 22. Hukuk Dairesi ile 9. Hukuk Dairesi arasındaki görüş farklılıkları sonradan giderilirken de aynı ayrım benimsenmiştir: işverenin yenilememe bildiriminde kıdem hakkı vardır, işçinin bildiriminde yoktur; sözleşme hiçbir bildirim yapılmadan kendiliğinden sona ermişse kıdem tazminatı yalnızca sözleşmenin kanun gereği belirli süreli yapıldığı hâllerde (örneğin 5580 sayılı Kanun kapsamındaki özel okul öğretmenleri) istenebilir. Belirli süreli sözleşmenin hangi şartlarla yapılabileceği için belirli süreli iş sözleşmesinin yenilenmesi rehberimize bakın.

Kararın tam metni

Davacı, ihbar ve kıdem tazminatı, ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalıya ait özel öğretim kurumunda 01.09.2004 tarihinde bir yıllık sözleşme ile sınıf öğretmeni olarak çalıştığını, 2005 yılında yenilendiğini ve belirsiz süreli hale geldiğini, iş sözleşmesinin 31.08.2006 tarihinde feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile ödenmeyen ücretinin davalı işverenden tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davalı ile davacı arasında 15.09.2004 tarihinde akdedilen sözleşme ile belirli süreli iş ilişkisi kurulduğunu, 2004-2005 öğretim dönemi için akdedilen iş sözleşmesinin 30.06.2005 tarihinde sona erdiğini ve iş sözleşmesinin 01.08.2005 tarihinde yenilendiğini, bu sözleşmenin 31.08.2006 tarihinde sona erecek olması sebebiyle 01.08.2006 tarihinde sözleşmenin yenilenmeyeceğinin davacı yana bildirildiğini, maaş ödemesi ve bu bildirimin tebliği için davacının defalarca çağrılmasına rağmen bu çağrıları dikkate almadığı, davacı yanın çektiği ihtarnameye verilen cevapta kıdem ve ihbar tazminatının haksız olduğu için kabul edilemeyeceğinin ve maaş alacağının okul muhasebesinden alınacağının bildirildiği, davacının maaşını muhasebeden almaktan imtina ederek dava açma yoluna gittiği, iş sözleşmesinde ücretin nereye ödeneceği hususunda belirleme bulunmadığını, davalının okul muhasebesinden maaşının alınabileceğinin bildirilmesinde bir usulsüzlük bulun-madığını, davalının 625 sayılı Yasa kapsamında faaliyet gösterdiğini, belirli süreli iş akdi ile çalışan davacının iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacağını ve dolayısıyla kıdem tazminatına ve ihbar tazminatına hak kazanamayacağını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davacının davalıya ait ilk öğretim okulunda sınıf öğretmeni olarak belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığı, taraflar arasındaki sözleşmeler 625 sayılı Yasa uyarınca birer yıllık süre ile yapıldığından ikinci kez yenilenmesi halinde belirsiz süre hale dönüşmediği, bu nedenle davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamayacağı ancak dosya içerisindeki maaş bordrolarından davacının net aylık ücretinin 750 YTL olduğu ve davalı tarafın davacının ücret alacağını kabul ettiği gerekçesi ile ücret alacağının kabulüne, kıdem ve ihbar tazminat isteklerinin reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davacı vekili tarafından davacının 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olduğu, kararın eksik incelemeye dayandığı, kıdem ve ihbar tazminatının reddinin hatalı olduğu gerekçesi ile temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1- 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenen ihbar önelleri belirsiz süreli iş sözleşmeleri için öngörüldüğünden ve davacı dava konusu edilen dönemde 625 sayılı Yasa kapsamında belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığından, mahkemece belirli süreli iş sözleşmesi nitelendirilmesi ile ihbar tazminatının reddine karar verilmesi isabetlidir. Bu nedenle davacının ihbar tazminatına yönelik temyiz istemi yerinde değildir.

2- Davacının kıdem tazminatına yönelik temyizine gelince:

Halen yürürlükte olan ve kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde “Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin…” cümlesi ile iş sözleşmesinin belirli ya da belirsiz süreli olmasının kıdem tazminatına hak kazanma açısından önemli olmadığı belirtilmiştir. Burada önemli olan fesih iradesinin kim tarafından ortaya konulduğu ve kıdem tazminatına hak kazanma koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Örneğin belirli süreli iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca haklı nedenle fesheden işçi bir yıllık kıdem koşulu gerçekleştiği takdirde kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Elbette kural olarak belirli süreli iş sözleşmesi kararlaştırılmış ve süre sonunda taraflardan herhangi biri fesih iradesini ortaya koymamış ise iş sözleşmesinin kendiliğinden sona ereceği açıktır. Ancak belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesinden önce taraflardan biri yenilememe iradesini ortaya koymuş ise burada yenilemeyen tarafın iradesine göre kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılamayacağı araştırılmalıdır. İşveren yenilememe iradesini göstermiş ve haklı nedene dayanmıyor ise bir yıllık kıdem koşulu gerçekleştiği takdirde kıdem tazminatı ödenmelidir.

Somut uyuşmazlıkta davacı ile ilki 01.09.2004, ikincisi 01.09.2005 tarihinde birer yıllık belirli süreli iş sözleşmesi imzalanmıştır. Davalı işveren 31.08.2006 tarihinde sona erecek sözleşmeyi yenilemeyeceğini 01.08.2006 tarihinde davacı işçiye bildirmiş ve iradesini ortaya koymuştur. İş sözleşmesinin işveren tarafından yenilenmemesi nedeni ile bir yıllık kıdem koşulunu taşıyan davacıya kıdem tazminatının ödenmesi gerekir. Kıdem tazminatı isteğinin kabulü yerine, yazılı gerekçe ile reddi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 03.10.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera; karar birden fazla hukuk yayınında aynı künyeyle aktarılmıştır. Sonraki ilke için: 9. ve 22. Hukuk Dairelerinin görüş birliği özetini yayımlayan Cottgroup mevzuat notu (tek ikincil kaynak).

İbraname ve Taşeron Değişikliğinde Sorumluluk

İşten ayrılırken imzalatılan ibranameler, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki sıkı şartlara bağlıdır: ibra sözleşmesi yazılı olmalı, iş ilişkisinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalı, ibra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmeli ve ödeme hak edilen miktardan az olmamak üzere banka aracılığıyla yapılmalıdır. Kamu kurumlarında sık görülen taşeron (yüklenici) değişikliklerinde ise işçiye ödenen tazminatın yükleniciler arasında nasıl paylaştırılacağı ayrı bir sorundur.

15. Bir ay dolmadan ve banka dışında yapılan ödemeye dayanan ibraname geçersizdir

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 21.09.2016 · E. 2016/23611 · K. 2016/16274 · Sonuç: Bozma

Olay. İşveren, işçinin imzaladığı ibranamede kıdem tazminatının ödendiğinin yazılı olduğunu ileri sürmüş ve bu tutarın hesaplanan kıdem tazminatından düşülmesini istemiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, ibranameyi Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesi çerçevesinde incelemiştir. Kararda, iş ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden yapılan ibraların geçerli olmadığı, bu bekleme süresinin işçiyi işverenin baskısına karşı korumayı amaçladığı ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmasının şart olduğu vurgulanmıştır. Kanundaki unsurları taşımayan ibra sözleşmelerinin kesin olarak hükümsüz olduğu belirtilmiş; ödemenin banka yoluyla yapıldığı ispatlanamadığından ibranamede yazılı tutarın kıdem tazminatından düşülmesi hatalı bulunarak karar bozulmuştur.

Dayanak. 6098 s. TBK m.420; 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. İşten çıkarken önünüze konan ibraname, şartları taşımıyorsa haklarınızı ortadan kaldırmaz. Gerçekte yapılmış banka ödemeleri ise “makbuz” niteliğinde sayılabileceği için hesaptan düşülebilir; bu yüzden hesap dökümünüzü saklayın. Ayrıntı için “ibraname imzalattılar, dava açabilir miyim?” ve ibraname geçerlilik şartları yazılarımıza bakın.

Kararın tam metni

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davacının 04.07.2008 tarihinden 31.05.2013 tarihine kadar özel şoför olarak davalının evinde ve şirketinde çalıştığını, yıllık izinlerini kullanamadığını, primlerinin eksik ödendiğini, fazla mesai yaptığını ancak karşılığının ödenmediğini, davalının müvekkiline baskı yaptığını ve davacının iş akdini haklı nedenle feshetmek zorunda kaldığını, yasal haklarının davacıya ödenmediğini ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai, yıllık izin ve tatil alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; zamanaşımı ve görev itirazında bulunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 2014/3140 E. 2014/6189 K. ve 27/02/2014 tarihli ilamı ile ; “Davacının işten ayrılış bildirgesinde makam şöförü olarak kuruma bildirildiği, dosyaya sunulan ibraname incelendiğinde kıdem ve ihbar tazminatlarının ödendiğinin yazılı olduğu, davacının yaptığı işin mahiyeti, işverene karşı gerçekleşen bağımlılık unsuru ve ücret dikkate alındığında taraflar arasındaki ilişkinin İş Kanunu kapsamında olduğu anlaşıldığından mahkemece işin esasına girilmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğu” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Bozma kararımız sonrası mahkemece bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulü ile kıdem tazminatı ile fazla mesai, yıllık izin ve genel tatil alacaklarının davalıdan tahsiline, ihbar tazminatı ve hafta tatili çalışma ücreti istemlerinin reddine hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Gerekçeli karar başlığında dava tarihinin 12/07/2013 yerine, bozmadan sonra UYAP’a kayıt tarihi olan 20/05/2014 olarak yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata kabul edilerek bozma nedeni yapılmamıştır.

2-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3-Taraflar arasında düzenlenen ibranamenin geçerliliği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Türk Hukukunda ibra sözleşmesi 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olup, kabul edilen Yasanın 132 inci maddesinde “Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir” şeklinde kurala yer verilmiştir.

İş ilişkisinde borcun ibra yoluyla sona ermesi ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420 inci maddesinde öngörülmüştür. Sözü edilen hükme göre, işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması gerekir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420 inci maddesinde, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren bir ay içinde yapılan ibra sözleşmelerine geçerlilik tanınmayacağı bildirilmiştir. Aynı maddede, alacağın bir kısmının ödenmesi şartına bağlı ibra sözleşmelerinin (ivazlı ibra), ancak ödemenin banka kanalıyla yapılmış olması halinde geçerli olacağı öngörülmüştür. 4857 sayılı İş Kanununun 19 uncu maddesinde, feshe itiraz bakımından bir aylık hak düşürücü süre öngörülmüş olmakla, feshi izleyen bir ay içinde işçinin işe iade davası açma hakkı bulunmaktadır. Bu noktada feshi izleyen bir aylık süre, işçinin eski işine dönüp dönmeyeceğinin tespiti bakımından önemlidir. O halde feshi izleyen bir aylık sürede işverenin olası baskılarını azaltmak, iş güvencesinin sağlanması için de gereklidir. Geçerli ve haklı neden iddialarına dayanan fesihlerde dahi ibraname düzenlenmesi için feshi izleyen bir aylık sürenin beklenmesi gerekir. Bir aylık bekleme süresi kısmi ibra açısından işçinin bir kısım işçilik alacaklarının ödenmesinin bir ay süreyle gecikmesi anlamına gelse de temelde işçi yararına bir durumdur. Hemen belirtelim ki bir aylık bekleme süresi ibra sözleşmelerinin düzenlenme zamanı ile ilgili olup ifayı ilgilendiren bir durum değildir. Başka bir anlatımla işçinin fesih ile muaccel hale gelen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve izin ücreti gibi haklarının ödeme tarihi bir ay süreyle ertelenmiş değildir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun değinilen maddesinde, işverence yapılacak olan ödemelerin banka yoluyla yapılması zorunluluğunun getirilmesi, ibranamenin geçerliliği noktasında sonuca etkilidir. Ancak banka dışı yollarla yapılan ödemelerde de borç ibraname kapsamında tamamen veya kısmen ifa yoluyla sona ermiş olur. Somut uyuşmazlıkta, davacının imzasını taşıyan 03/06/2013 tarihli ibranamede davacıya

4.774,93 TL kıdem tazminatı ödendiği yazılıdır. Davacı ibranamede belirtilen kıdem tazminatından 07/06/2013 tarihli para makbuzu yazılı belgede de kayıtlı olduğu üzere kıdem tazminatına mahsuben 2.000 TL ödeme yapıldığını, başkaca ödeme yapılmadığını beyan etmiştir. Mahkemece kıdem tazminatı istemi ibranamede belirtilen 4.774,93 TL ile para makbuzunda belirtilen 2.000 TL mahsup edilerek kısmen kabul edilmiş ise de, yukarıdaki ilke kararında da belirtildiği üzere davalı işverence ibranamede belirtildiği halde ödendiği ispatlanamayan 4.774,93 TL nin hesaplanan kıdem tazminatından mahsubu hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 21/09/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır. Kaynaktaki metnin son satırında tarih “21/09/2014” olarak geçmektedir; esas ve karar numaraları kararın 2016’da verildiğini gösterdiğinden bu ifade kaynaktaki bir yazım hatasıdır.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: Çalışma ve Toplum Dergisi karar arşivi ve aynı arşivdeki karar metni. Metnin sonunda tarih “21/09/2014” olarak yazılıdır; başlık ve karar numarası 2016 yılını gösterdiği için tarihi 21.09.2016 olarak aldık.

16. Taşeron değiştiğinde: kıdemden çalıştırılan dönemle orantılı, ihbardan son işveren sorumludur

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · T. 27.09.2023 · E. 2022/(23)6-1210 · K. 2023/869

Olay. Uyuşmazlık, işçiye kıdem, ihbar ve diğer alacakları ödeyen idarenin (asıl işverenin), işçiyi farklı dönemlerde çalıştıran yüklenicilere (taşeronlara) rücu etmesine ilişkindir.

Yargıtay ne dedi? Kurul, yüklenicilerin işçiye ödenen kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı ve orantılı olarak sorumlu olduğunu; ihbar tazminatından son işverenin, yıllık izin ücretinden ise son yüklenicinin sorumlu tutulması gerektiğini belirtmiştir.

Dayanak. 4857 s.K. m.2/6 (asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu); 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. Bu karar işveren ile yükleniciler arasındaki iç paylaşımı düzenler; işçi olarak siz, alacağınızın tamamını asıl işverenden ve alt işverenden birlikte isteyebilirsiniz. Taşeron değişikliğinde kıdeminiz kesintisiz hesaplanır. Ayrıntı için “taşeronda çalışıyorum, alacaklarımı kimden isterim?” yazımıza bakın.

Kararın tam metni

Bu kararın tam metnine ücretsiz erişilebilen bir kaynakta ulaşamadık. Künyedeki daire, esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama veya UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Tek ikincil kaynak: bir hukuk bürosunun yayımladığı karar metni. Künyeyi ikinci bir kaynaktan teyit edemedik; tam metne resmî karar arama sisteminden ulaşmanızı öneririz.

17. Asıl işveren ödediği işçilik alacağını yüklenicilerden dönemlerine göre paylaştırarak geri alır

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi · T. 12.02.2020 · E. 2019/764 · K. 2020/923 · Sonuç: Bozma

Olay. Hizmet alımı yoluyla temizlik işi gördürülen bir devlet hastanesinde yüklenici şirketler adına çalışan işçi, Sağlık Bakanlığı’na karşı işçilik alacağı davası açıp kazanmış; Bakanlık icra dosyasına ödeme yapmıştır. Bakanlık daha sonra, sözleşmede işçi haklarına ilişkin tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğu hükmüne dayanarak ödediği tutarın tamamını rücu yoluyla istemiş; ilk derece mahkemesi son yükleniciyi tamamından sorumlu tutmuştur.

Yargıtay ne dedi? Daire, asıl işveren ile yüklenicilerin işçiye karşı birlikte sorumlu olmasının, kendi aralarındaki rücu ilişkisinde sözleşme hükümlerinin uygulanmasına engel olmadığını belirterek iç paylaşımın ölçütlerini ortaya koymuştur: işçiye ödenen kıdem tazminatından her yüklenici, işçiyi çalıştırdığı dönemle orantılı olarak sorumludur; fesihle ücrete dönüşen yıllık izin ücreti ile ihbar tazminatından son yüklenici sorumludur; hafta tatili, ücret ve fazla mesai gibi alacaklardan ise her yüklenici kendi dönemiyle sınırlı sorumludur. Ayrı sözleşmelerle iş gören yükleniciler zorunlu dava arkadaşı olmadığından ve aralarında müteselsil sorumluluk öngören bir kanun ya da sözleşme hükmü bulunmadığından her davalı için ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Bu ilkelere göre ek bilirkişi raporu alınmadan son yüklenicinin tamamından sorumlu tutulması bozma sebebi yapılmıştır.

Dayanak. 4857 s.K. m.2/6 (asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu), m.17, m.59; 1475 s.K. m.14; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi.

Sizin için anlamı. İşçi olarak bu paylaşım sizi ilgilendirmez: alacağınızı asıl işverenden ve alt işverenden birlikte isteyebilirsiniz. Karar asıl işveren konumundaki kurum ve şirketlerle yükleniciler için önemlidir; yukarıdaki Hukuk Genel Kurulu kararıyla aynı ölçütü daha ayrıntılı uygular ve rücu davasında her yüklenici için ayrı hesap yapılması gerektiğini gösterir. Alt işveren ilişkisinin genel kuralları için alt işveren (taşeron) rehberimize bakın.

Kararın tam metni

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

– K A R A R –

Davacı vekili, dava dışı işçi … vekili tarafından, Sağlık Bakanlığı aleyhine açılan işçi alacağı davasının yargılaması sonucunda davanın kabulüne karar verildiğini ve icra takibi yapıldığını ve dosya borcu M…. T…. Devlet Hastanesi tarafından 25/09/2014 tarihinde 11.348,39 TL olarak ödendiğini, işçi haklarındaki yasal sorumluluğun şirkete ait olduğunu ve anılan nedenle Bakanlığın ödemiş olduğu meblağın tamamını rücu hakkı bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla davalı alt işveren şirketlerin elamanı olarak çalışmış olan işçilere işçi alacağından dolayı Bakanlıkça ödenmek zorunda kalınan toplam 11.348,39 TL’nin ödeme tarihinden tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasındaki genel temizlik hizmet alım sözleşmesinin eki niteliğinde olan iş emniyeti sağlık tedbirleri ve hizmet içi eğitim başlıklı 5.3 maddesinde “sosyal sigortalar mevzuatı her türlü işçi ve iş veren hakkındaki haklardan dolayı işçi alınması veya işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkartılması gibi tüm sorumlulukların yükleniciye ait olduğu” hükmünün düzenlendiği, davalı şirket basiretli bir tacir olarak imzalamış olduğu sözleşme hükümlerine uymak durumunda olacağın, davacı Sağlık Bakanlığının işçilik haklarından dolayı yapmış olduğu ödemelerin tamamını davalıdan talep edebileceği, davalı şirketin imzalamış olduğu sözleşme hükümlerine uymak zorunda olduğu ve sözleşme ile işçilik haklarından kaynaklı ödemelerin sorumluluğunun son alt işveren davalıya ait olacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde bilirkişiden ek rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile ödenen bedelin tamamından son işverenin sorumlu tululması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiş.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davalı yararına BOZULMASINA peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 12.02.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera (kayıttaki anahtar kavramlar: rücu hakkı, işyeri devri, müteselsil sorumluluk). Karar metni bir hukuk bürosunun yayımladığı karar derlemesinden alınmıştır.

İşe İade Davasının Kıdem ve İhbar Davasına Etkisi

İşten çıkarılan ve iş güvencesi kapsamındaki işçi çoğu zaman önce işe iade davası açar; kıdem ve ihbar tazminatı davası ise ya sonra ya da aynı anda açılır. İki dava birbirine bağlıdır: işe iade davasında feshin “geçerli” mi “haklı” mı bulunduğu, tazminat davasının sonucunu belirler. İşe iade davasının kendisine ilişkin kararları İşe İade Davası Yargıtay Kararları sayfamızda topladık; aşağıdaki iki karar, iki dava arasındaki bağı gösterir.

18. İşe iade davası feshin geçerli nedene dayandığı gerekçesiyle reddedildiyse kıdem ve ihbar tazminatı ödenir

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · T. 13.02.2017 · E. 2015/7834 · K. 2017/1694 · Sonuç: Bozma

Olay. Bir bankada gişe yetkili yardımcısı olarak çalışan işçinin sözleşmesi, yasaklı bir ülkeden gelen para transferini sistemde başka bir ülke seçerek gerçekleştirdiği gerekçesiyle, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (m.25/II) gösterilerek feshedilmiştir. İşçinin açtığı işe iade davası, Yargıtay’ın 14.02.2013 tarihli kararıyla feshin geçerli nedene dayandığı belirtilerek reddedilmiş ve kesinleşmiştir. Sonra açılan alacak davasında ilk derece mahkemesi, feshin haklı nedene dayandığını kabul ederek kıdem tazminatını reddetmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, işe iade davasında feshin haklı ya da geçerli nedene dayandığına ilişkin tespitin, sonradan açılan kıdem ve ihbar tazminatı davasında kuvvetli delil niteliğinde olduğunu belirtmiştir: fesih “haklı nedene” dayanıyorsa kıdem ve ihbar talepleri reddedilir, “geçerli nedene” dayanıyorsa kabul edilir. Kesinleşmiş işe iade kararında fesih geçerli nedene dayalı bulunduğuna göre, bu tespite rağmen haklı neden nitelendirmesiyle kıdem tazminatının reddedilmesi bozma sebebi yapılmıştır.

Dayanak. 4857 s.K. m.17, m.18-21, m.25/II; 1475 s.K. m.14.

Sizin için anlamı. İşe iade davasını kaybetmek, kıdem ve ihbar tazminatını da kaybettiğiniz anlamına gelmez. Kararın gerekçesine bakın: mahkeme feshi performans, davranış veya işletme gereği gibi bir “geçerli neden”e bağlamışsa tazminatlarınızı isteyebilirsiniz; m.25/II gibi ağır bir ihlal anlamında “haklı neden” bulmuşsa bu yol kapanır. İşverenin fesih bildiriminde m.25/II yazması tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan mahkemenin nitelendirmesidir.

Kararın tam metni

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti ve hafta tatili ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği

konuşulup düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işyerinde 19/01/2002 tarihinde çalışmaya başladığını, işten ayrıldığı süreye kadar gerek şube içinde, gerekse de şube dışında çeşitli görevler yaptığını, 2010 yılı haziran ayında iş akdinin feshedildiğini, … İş Mahkemesi’nin 2010/105 Esas sayılı dosyasında işe iade kararı verildiğini ancak bu kararın Yargıtay tarafından reddedildiğini, müvekkilinin fazla mesai çalışmasının ve hafta ile genel tatil çalışmasının bulunduğunu ve bu alacaklarını da alamadığını iddia ederek fazla mesai, genel tatil ve hafta tatili ücretlerinin davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesin İş Kanunu’nun 25.maddesinin II. fıkrası uyarınca feshedildiğini, bu sebeple kıdem tazminatı alacağının bulunmadığını, ücretinin içinde fazla mesai ücretlerinin de yer aldığını, bankada yoğun mesai uygulamasının olmadığını, fazla mesai olsa bile bir kişinin uzun süre boyunca günde iki saat fazla mesai yapmasının hayatın olağan akışına uymadığından bu taleplerinin haksız olduğunu, yine hafta sonu çalışma alacağı ile genel tatil çalışma alacaklarının da bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacı tarafından daha önce açılan feshin geçersizliği ve işe iade davasında Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 14/02/2013 tarihli kararında, “somut olayda, gişe yetkili yardımcısı olarak çalışan davacının iş sözleşmesi işverence, bankanın intranette 15.02.2010 tarihinde BMY-DY-19440 numarasıyla yayınlanan “Western Union İşlemlerinde Yasaklı Ülkeler” konulu duyuruda çok yüksek riskli ülke bağlantılı Western Union işlemlerinin gerçekleştirilmesinin yasaklandığı, aksine davranışın banka disiplin hükümlerinin uygulanmasını gerektireceğinin çalışanlara bildirildiği, davacının bu duyuru ve aynı konudaki diğer tüm duyurulara rağmen Suriye’den gelen 100 $ tutarındaki WU havalesini bilgisayar ekranında Suriye (yasaklı olduğu için çıkmadığından) görünmediği halde gelen ülkeyi (gerçeğe aykırı şekilde) Suudi Arabistan olarak işaretlemek suretiyle işlemi gerçekleştirdiği gerekçesiyle ve 4857 sayılı Kanun’un 25/II. maddesi gereğince ahlak ve iyi niyete uymayan haller kapsamında feshedilmiştir. Dosya içeriğine göre, sözkonusu işlemi davacının gerçekleştirdiği sabittir. İşveren belirtilen işlemlerin yapılış şeklini intranet sisteminde tüm çalışanlarına, bu arada davacıya da duyurmuştur. Davacı, işverenin iç duyurularına aykırı olarak, bilgisayar ekranında paranın geldiği ülke çıkmadığı için gerçeğe aykırı şekilde başka ülkeyi işaretleyerek işlemi yapmıştır. İşçinin hizmet süresine, yaptığı işin ve çalıştığı sektörün güven ilkesi üzerine kurulu bulunmasına göre bu eylemi gerçekleştirmesi iş yerindeki iş akışını bozucu niteliktedir. Artık işverenden iş ilişkisini devam ettirmesi normal ölçülerde beklenemez. Fesih geçerli nedene dayanmaktadır ve davanın reddi gerekirken yazılı şekilde kabul edilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.” yönündeki gerekçeye dayanılarak feshin haklı sebeple olduğu kabul edilerek kıdem tazminatı talebinin reddine diğer talepler yönünden ise bilirkişi raporuna dayanılarak, hafta tatili ücreti yönünden kabul, fazla mesai ve genel tatil çalışması ücreti yönünden ise kısmen kabul kararı verilmiştir.

Karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

GEREKÇE:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının tüm davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Feshin geçersizliği ve işe iade talebi ile dava açıldığında, mahkemece feshin haklı veya geçerli nedene dayandığının belirlenmesi halinde, bu tespit açılacak kıdem ve ihbar tazminatı davasında kuvvetli delil (unsur etkisi) niteliğinde olduğundan, iş akdinin “haklı nedenle” feshedildiğinin tespiti halinde kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi, “geçerli nedenle” feshedildiğinin tespiti halinde ise, kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü gerekir.

Dosya içeriğine göre, davacı tarafından açılan feshin geçersizliği ve işe iade davasının yapılan yargılaması sonunda yerel mahkemece verilen kabul kararının, temyiz edilmesi üzerine, temyiz incelemesini yapan Yargıtay 22. Hukuk Dairesince verilen 14/02/2013 gün ve 2013/1789 E, 2013/2895 K, sayılı kesinleşmiş ilam ile davacının iş sözleşmesinin “geçerli nedenle” feshedildiğine, bu nedenle feshin geçersizliği ve işe iade davasının reddine karar verilmiştir. Bu tespit karşında davacının kıdem tazminatı talebinin kabulü

gerekirken, bu karara rağmen “haklı neden” nitelendirmesi ile talebin reddine karar verilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13/02/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera (kayıttaki anahtar kavramlar: feshin geçersizliği ve işe iade talebi, haklı neden). Karar metni bir hukuk bürosunun yayımladığı karar derlemesinden alınmıştır.

19. İşe iade davası sürerken açılan kıdem davasında işe iade davasının sonucu beklenmelidir

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi · T. 12.02.2014 · E. 2014/1006 · K. 2014/3695 · Sonuç: Bozma

Olay. Yaklaşık on yıl muhasebe sorumlusu olarak çalışan ve sözleşmesi işverence feshedilen işçi, hem işe iade davası açmış hem de kıdem tazminatı, yıllık izin ve diğer işçilik alacakları için ayrı bir dava açmıştır. İlk derece mahkemesi, işe iade davası henüz sonuçlanmadan alacak davasını kısmen kabul etmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, feshe bağlı alacakların (kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti) işe iade davasının sonucuna göre değişeceğini olasılıklarıyla saymıştır. İşe iade davası feshin geçerli nedene dayandığı gerekçesiyle reddedilirse kıdem, ihbar ve izin ücreti doğar; fesih haklı nedene dayalı bulunursa kıdem ve ihbar doğmaz, yalnızca izin ücreti istenebilir. İşe iadeye karar verildiği hâlde işçi süresinde işverene başvurmazsa ilk fesih geçerli hâle gelir ve üç alacak da doğar. İşçi başvurur da işe başlatılmazsa bu yeni bir fesihtir ve ayrı bir davanın konusu olur; o durumda mevcut davadaki talepler usulden reddedilir. İşçi işe başlatılırsa üç talep de reddedilir. Bu nedenle işe iade davasının bekletici mesele yapılması gerekirken hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır. Daire ayrıca, dava dilekçesinde belirtilen net ücretten daha yüksek bir brüt ücretle hesap yapılmasını taleple bağlılık yönünden yeniden incelenecek bir husus olarak göstermiştir.

Dayanak. 4857 s.K. m.17, m.18-21, m.59; 1475 s.K. m.14; bekletici sorun bakımından 6100 s. HMK m.165.

Sizin için anlamı. İşe iade davası ile alacak davasını aynı anda açtıysanız, mahkemeden işe iade dosyasının sonucunu beklemesini isteyin; aksi hâlde verilen karar bozulur ve süreç uzar. İşe iade kararı kesinleşip size tebliğ edildikten sonra işe başlamak için on iş günü içinde işverene başvurmanız gerekir (4857 s.K. m.21/5). Bu başvuru, alacaklarınızın hangi fesih tarihine göre hesaplanacağını da belirler. Süreler için işe iade davasında başvuru, işe başlatmama ve boşta geçen süre yazımıza bakın.

Kararın tam metni

Mahkemesi : Dörtyol 1. İş Mahkemesi

Tarihi : 07/03/2013

Numarası : 2010/540-2013/141

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1- Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekili, davacının 01/12/1999 tarihinde davalı işyerinde işe başladığını, muhasebe sorumlusu olarak çalışırken 02/06/2009 tarihinde iş akdinin davalı şirketçe feshedildiğini, son ücretinin 1.300,00 TL olduğunu, davalı iş yerinde eleman azlığı nedeniyle mesai kavramı tanımaksızın birçok birimde çalıştığını, bayramlarda ve hafta sonlarında da aynen çalışmalarına devam ettiğini, ancak bu çalışmalarının karşılığının ödenmediğini, davacının davalı iş yerinde 1999 yılından itibaren aralıksız olarak çalışmasına rağmen çalışmasının 2001 yılında başladığı kabul edilerek hesaplama yapıldığı ve bu nedenle davacının kıdem tazminatı ile yıllık izin ücretinin eksik hesaplanarak ödendiğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile bazı işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının alacak taleplerinin zaman aşımına uğradığını, iş akdinin sonunda davacıya tüm hak ve alacaklarının ödendiğini, davacının fazla mesai yapmadığını, hafta tatillerini kullandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden, davacı tarafça davalı işveren aleyhine Dörtyol 1. İş Mahkemesinde açılmış işe iade davası olduğu anlaşılmaktadır. Devam eden işe iade davasının sonucu feshe bağlı, alacaklar olan kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin alacağı talepli davanın sonucunu etkileyecektir.

Şöyle ki;

Söz konusu işe iade davasının red ile sonuçlanıp kesinleşmesi durumunda: feshin geçerli nedene dayandığının kabulü halinde davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretine hak kazanacağı, feshin haklı nedene dayandığının kabulü halinde davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamayacağı, yıllık izne hak kazanacağı, işe iade davasının kabul edilerek işe iadeye karar verilmesi, davacının süresi içinde işe iade için başvurmaması halinde ilk fesih geçerli hale geleceğinden davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izne hak kazanacağı, işe iade davasının kabul edilmesi işe iadeye karar verilmesi ancak davacının işe iade için süresi içinde işverence işe iade için başvurmaması halinde ilk fesih geçerli hale geleceğinden davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin alacağına hak kazanacağı, işe iade davasının kabul edilerek işe iadeye karar verilmesi, davacının işe başlamak için müracaat etmesi ve işverence işe başlatılmaması halinde ise artık yeni bir fesih söz konusu olacağından ve yeni bir davaya konu olacağından bu davada bu taleplerin usulden reddine karar verilmesi, davacının işe iadesine karar verilmesi ve işverence işe başlatılması halinde ise her üç alacağında reddine karar verilmesi gerekecektir. Bu kapsamda işe iade davasının sonucuna göre bu dosyada farklı kararlar verilmesi söz konusu olacağı dikkate alınarak, işe iade davasının bekletici mesele yapılarak, işe iade davası sonuçlanıp kesinleştikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. Bu kapsamda işe iade davasının sonucuna göre bu dosyada farklı kararlar verilmesi söz konusu olacağı dikkate alınarak kıdem tazminatı ile yıllık izin alacağı talebi yönünden işe iade davasının bekletici mesele yapılarak, işe iade davası sonuçlanıp kesinleştikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3-Davacı vekili dava dilekçesinde davacının aylık 1.300,00 TL ücretle çalıştığını belirtmiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise davacının aylık 2.062,20 TL brüt ücretle çalıştığı kabul edilerek alacaklar bu ücrete göre hesaplanmıştır.

Yapılacak iş, 1.300,00 TL net ücretin brütü bulunarak bulunacak brüt ücretin 2062,20 TL’nin altında kalması halinde bu ücrete göre davacının alacaklarını hesaplatmak, bulunacak ücretin 2062,20 TL’nin üzerinde olması halinde şimdiki gibi karar vermektir.

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 12.02.2014 tarihinde oy birliğiyle karar verildi

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye ve karar metni, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera.

Kıdem ve İhbar Tazminatının Haczi

Borcu nedeniyle maaşına haciz gelen işçinin en çok sorduğu soru, işten ayrılırken eline geçecek kıdem ve ihbar tazminatına ne olacağıdır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesi, işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenler. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ise kıdem ve ihbar tazminatını “ücret” saymadığı için bu sınırın dışında tutar; ikramiye, prim ve nema gibi ödemeleri ise ücret kabul ederek dörtte bir sınırına bağlar. Aşağıdaki beş karar bu çizgiyi 2004’ten 2020’ye kadar gösterir. Kararların bir kısmı bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20 Temmuz 2016’dan önce verilmiştir; bugün icra mahkemesinin şikâyet kararlarına karşı önce bölge adliye mahkemesine istinaf yoluna gidilir. Nafaka alacakları gibi özel durumlar için haczedilemeyen mal ve haklar rehberimize bakın.

Hangi ödeme ne kadar haczedilebilir?

ÖdemeHaciz sınırıDayanak karar
Aylık ücretEn fazla dörtte biri; önceki haciz varsa sıraya girer4857 s.K. m.35; Y. 12. HD, E. 2015/18836
İkramiye, toplu sözleşme farkı, nema, primÜcretten sayılır; en fazla dörtte biriY. 12. HD, E. 2012/32967; E. 2015/18836
Fazla mesai, hafta ve genel tatil ücretiÖzel sektörde en fazla dörtte biri; 6772 s.K. kapsamındaki kamu işyerlerinde haczedilemeyeceği yönünde kararlar varY. 12. HD, E. 2019/14494; E. 2015/18836
Kıdem tazminatıTamamı haczedilebilirY. 12. HD, E. 2004/22540; E. 2016/10014
İhbar tazminatıTamamı haczedilebilirY. 12. HD, E. 2004/22540
Vergi iadesiTamamı haczedilebilirY. 12. HD, E. 2015/18836
Hacizden önce verilen “tamamına razıyım” muvafakatiGeçersiz; borçlu ancak haciz sırasında veya sonrasında vazgeçebilir2004 s. İİK m.83/a; Y. 12. HD, E. 2015/18836

20. Kıdem ve ihbar tazminatı ücret sayılmaz; tamamı haczedilebilir

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · T. 27.12.2004 · E. 2004/22540 · K. 2004/26972 · Sonuç: Bozma

Olay. Alacaklının başlattığı icra takibinde borçlu işçinin işyerinden alacakları üzerine konulan hacze karşı yapılan şikâyet hakkında icra mahkemesinin (o dönemki adıyla merciin) verdiği karar, alacaklı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, işçinin ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini; ikramiye, toplu sözleşme farkı ve nemanın ücretten sayıldığını ve bunlar için de aynı sınırın geçerli olduğunu belirtmiştir. Kıdem ve ihbar tazminatının ise ücretten sayılacağına dair bir kanun hükmü bulunmadığından tamamının haczedilebileceğini kabul etmiş; bu ilkelere göre karar verilmemesini bozma sebebi saymıştır.

Dayanak. Kararda 1475 s.K. m.28 ile 4857 s.K. m.35; 2004 s. İİK m.83.

Sizin için anlamı. Maaşınıza haciz varken işten ayrılırsanız, kıdem ve ihbar tazminatınızın tamamı icra dosyasına ödenebilir; dörtte bir sınırı bu ödemeler için uygulanmaz. Bu karar, 12. Hukuk Dairesinin sonraki yıllarda da izlediği çizginin en çok atıf yapılan örneklerinden biridir. İşverenin bu durumdaki yükümlülükleri için işten ayrılan çalışanın maaş haczi yazımıza bakın.

Kararın tam metni

DAVA : Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR : 1475 Sayılı Kanunun 28. maddesine göre, ( 4857 Sayılı Kanunun 35. maddesi ) işçinin almakla olduğu ücretlerin dörtte birinden fazlası haczedilemez. İkramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 Sayılı Kanunun 4. maddesinde ise ( fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin ) haczedilemeyeceği belirlenmiştir. Bu durumda, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi ödentilerin ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığından tamamı, nemanın ve toplu iş sözleşmesi farkı ile ikramiyenin ise en fazla haczi mümkündür. Bu durumda mercice yukarıdaki ilkelere göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir,

SONUÇ : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle İİK.nun 366, ve HUMK.428. maddeleri uyarınca ( BOZULMASINA ), 27.12.2004 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Birden fazla ikincil kaynak aynı künyeyi veriyor: CNN Türk ve Dünya gazetesi uzman yazıları. Karar metni bir hukuk bürosunun yayımladığı karar derlemesinden alınmıştır.

21. İkramiye ücretten sayılır; yalnızca dörtte biri haczedilebilir

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · T. 05.03.2013 · E. 2012/32967 · K. 2013/7593 · Sonuç: Kısmen bozma

Olay. Çeke dayalı kambiyo takibinde icra müdürlüğü, borçlu işçinin maaşının dörtte birine, maaş dışındaki ikramiye ve diğer ödemelerin ise tamamına haciz koymuştur. Borçlu; tazminat, kıdem ve ihbar tazminatı, ikramiye, prim ve diğer hak edişlerinin tamamına konulan haczin kaldırılmasını istemiş, icra mahkemesi şikâyeti tümden reddetmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, ikramiye, toplu sözleşme farkı ve nemanın ücretten sayıldığını, dolayısıyla ikramiyenin de dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini belirtmiştir. Mahkemenin ikramiyenin dörtte birini aşan kısmı üzerindeki haczi kaldırması gerekirken şikâyeti tümden reddetmesi bozma sebebi yapılmış; borçlunun diğer itirazları yerinde görülmediğinden kıdem ve ihbar tazminatına konulan haciz kaldırılmamıştır.

Dayanak. 4857 s.K. m.35; 2004 s. İİK m.83.

Sizin için anlamı. Haciz yazısı “maaş dışındaki tüm ödemelerin tamamı” şeklindeyse, ikramiye, prim ve nema gibi ücret niteliğindeki ödemeler için icra mahkemesine şikâyet yoluyla dörtte bir sınırının uygulanmasını isteyebilirsiniz; kıdem ve ihbar tazminatı için bu yol sonuç vermez. Hesabın ayrıntısı için “maaşın ne kadarı haczedilebilir?” rehberimize bakın.

Kararın tam metni

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan ilamsız icra takibinde; alacaklının talebi üzerine icra müdürlüğünce, borçlunun işyerinden almakta olduğu maaşının 1/4’ü, maaş dışındaki ikramiye ve diğer ödemelerin ise tamamının üzerine haciz konulmuştur.

Borçlunun icra mahkemesine başvurusu, ücretinin 1/4’ü dışındaki tazminat, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, istihkak, ikramiye, prim ve tüm hak edişlerinin tamamı üzerine konulan haczin kaldırılmasına yöneliktir.

4857 Sayılı Kanun’un 35. maddesine göre; işçinin almakta olduğu ücretin 1/4’ünden fazlası haczedilemez. İkramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 Sayılı Kanun’un 4. maddesinde ise; “fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin haczedilemeyeceği” belirtilmiştir. Bu durumda borçlunun ikramiyesinin de 1/4’ünden fazlasının haczi mümkün değildir.

O halde mahkemece borçlunun ikramiyesinin 1/4’ünü aşan kısmı üzerine konulan haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile şikayetin tümden reddi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK’nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05/03/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera; karar metni Alomaliye sitesinde yayımlanmıştır.

22. Prim, nema ve ikramiyede dörtte bir sınırı; hacizden önce verilen muvafakat geçersizdir

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · T. 20.10.2015 · E. 2015/18836 · K. 2015/25179 · Sonuç: Kısmen bozma

Olay. Kambiyo takibinde icra müdürlüğü, borçlunun maaşının dörtte birine; fazla mesai, prim, kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer hak ve alacaklarının ise tamamına haciz koymuştur. Borçlu, prim, nema, ikramiye ve teminatlar için dörtte bir oranında hacze razı olmuş; bunu aşan kısım ile ilave tediyelerin tamamına konulan haczin kaldırılmasını ve fazla kesintilerin iadesini istemiştir. İcra mahkemesi şikâyeti reddetmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire şu ilkeleri sıralamıştır: işçinin aylık ücretinin yalnızca dörtte biri haczedilebilir; maaş üzerinde önceki bir haciz varsa sonraki haciz sıraya konur ve önceki haczin kesintisi bitince başlar (İİK m.83/2); ikramiye, toplu sözleşme farkı ve nema ücretten sayıldığından en fazla dörtte biri haczedilebilir; kıdem tazminatı ve vergi iadesi ise ücretten sayılmadığından tamamı haczedilebilir. Borçlunun hacizden önce, haczi mümkün olmayan bir mal veya hakkın haczine razı olduğuna dair alacaklıyla yaptığı anlaşma İİK m.83/a uyarınca geçersizdir; borçlu bu korumadan ancak haciz sırasında veya sonrasında vazgeçebilir. Kararda ayrıca 6772 sayılı Kanun’un 4. maddesine dayanılarak fazla mesai, evlilik ve çocuk zammı, ayni yardım ile hafta ve genel tatil ücretinin haczedilemeyeceği belirtilmiştir; bu görüşün kapsamı için aşağıdaki 2020 tarihli karara bakın. Borçlu dörtte birlik hacze kendisi razı olduğundan, bunu aşan kısım yönünden şikâyetin kabulü gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Dayanak. 4857 s.K. m.32, m.35; 2004 s. İİK m.83/2, m.83/a; 6772 s.K. m.4.

Sizin için anlamı. İşverene gelen haciz yazısında “tüm hak ve alacaklar” yazması, her ödemenin tamamının kesilebileceği anlamına gelmez: ücret niteliğindeki ödemelerde dörtte bir sınırı, kıdem tazminatında ise tam haciz uygulanır. Borçlanırken imzaladığınız “maaşımın tamamının haczine razıyım” türünden önceden verilmiş muvafakatler geçersizdir. Ayrıntı için maaş haczinde muvafakat yazımıza bakın.

Kararın tam metni

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı tarafından Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile balatılan icra takibinde, alacaklının talebi üzerine, icra müdürlüğünce, borçlunun işyerinden almakta olduğu maaş ve ücretin 1/4’üne, fazla mesai, prim, kıdem, ihbar tazminatı vs. hak ve alacaklarının tamamı üzerine haciz konulmuş olup, borçlu icra mahkemesine başvurusunda, prim, nema, ikramiye ve teminatların 1/4’ü dışındaki haciz ile ilave tediyelerin tamamı üzerine konulan haczin kaldırılmasını, daha önce yapılan fazla kesintilerin tarafına iadesini talep etmiş, mahkemece şikayetin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesine göre işçinin almakta olduğu aylık ücretinin ancak 1/4’ü haczedilebilir. İİK’nun 83/2. maddesi uyarınca aylığın üzerinde haciz bulunması halinde, sonraki haciz sıraya konulur ve önceki haczin kesintisi bittikten sonra kesintiye başlanır. Yine 4857 Sayılı Yasa’nın 32. maddesi uyarınca ikramiye, toplu sözleşme farkı ve nemada ücretten sayılacağından onlarında aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 Sayılı Kanun’un 4. maddesinde ise “fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin” haczedilemeyeceği belirlenmiştir. Bu durumda ikramiyenin en fazla 1/4’ünün haczi mümkün ise de; yukarıda belirtilen 4. maddedeki fazla mesai, evlilik yardımı, çocuk zamları, ayni yardımlar, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti gibi ödemelerin haczi mümkün değildir. Kıdem tazminatı gibi ödentinin ve vergi iadesi alacağının ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığından tamamı haczedilebilir.

İİK’nun 83/a maddesi gereğince; borçlunun, hacizden önceki bir dönemde haczi mümkün olmayan bir mal veya hakkın haczedilebileceğine dair alacaklıyla yapmış olduğu anlaşma geçerli değildir. Anılan maddenin amacını açıklayan gerekçesinde de “borçlunun, hacizden önce sonuçlarını tahmin edemeyeceği cihetle, bir mal veya maaş yahut ücretin haczedilemeyeceği yolunda şikayette bulunmayacağını bildirmesinin, lehine olan yasa hükmünün uygulanmasından feragat etmesinin hükümsüz sayılacağı, zira bir malın ne derece haczedilemez olduğunun borçlunun ve ailesinin haciz anındaki durumlarına göre saptanabileceği ifade olunmuştur. Bu durumda haciz sırasında ya da haciz işleminin gerçekleşmesinden sonraki dönemde borçlu haczedilmesi mümkün olmayan mal ve haklarla ilgili olarak bu hakkından vazgeçebilir. (HGK. 31.03.2004 tarih ve 2004/12-202 E., 196 K., 31.03.2004 tarih ve 2004/12-167 E. 185 K.)

Somut olayda icra müdürlüğünce, borçlunun işyerinden almakta olduğu maaşının 1/4’ü; maaş dışındaki prim, nema, ikramiye ve teminatların 1/4’ü dışındaki haciz ile ilave tediyelerin tamamı üzerine haciz konulduğu, borçlunun şikayetinde bu kalemlerin 1/4’ü oranında haciz konulmasını kabul ederek, 1/4’ü dışındaki haciz ile ilave tediyelerin tamamı üzerine konulan haczin kaldırılması isteminde bulunduğu görülmektedir.

Bu durumda borçlunun maaşı üzerine konulan haciz dışındaki söz konusu alacak kalemleri yönünden 1/4’ü aşan kısmın haczine ilişkin şikayetin kabulü gerekirken, şikayetin tümden reddi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK’nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye ve karar metni, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera; ayrıca Alomaliye.

23. Haciz yazısında yalnızca “tazminat” yazıyorsa, haczedilen ödemenin kıdem tazminatı olup olmadığı araştırılmalıdır

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · T. 14.02.2017 · E. 2016/10014 · K. 2017/1890 · Sonuç: Bozma

Olay. Genel haciz yoluyla başlatılan ilamsız takipte borçlu, maaşının dörtte birine ve her türlü yan ödeme, ikramiye ve tazminatlarının tamamına haciz konulduğunu ileri sürerek dörtte biri aşan hacizlerin kaldırılmasını istemiştir. İcra mahkemesi ikramiye, tazminat ve fazla mesai alacaklarının dörtte birini aşan kısmı üzerindeki haczi kaldırmış; karar alacaklı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay ne dedi? Daire, kıdem tazminatının ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığından tamamının haczedilebileceğini yinelemiştir. Ancak icra müdürlüğünün haciz yazısında yalnızca “tazminat” ifadesi geçtiğinden, mahkemenin haczi istenen tazminatın kıdem tazminatı olup olmadığını araştırıp sonuca göre karar vermesi gerektiğini; eksik incelemeyle hüküm kurulmasının bozma sebebi olduğunu belirtmiştir.

Dayanak. 4857 s.K. m.35; 2004 s. İİK m.83; 6772 s.K. m.4.

Sizin için anlamı. Haczin kapsamını, haciz yazısında hangi ödemenin yazdığı belirler. Kıdem tazminatının tamamı haczedilebilse de “tazminat” gibi belirsiz bir ifade, her ödemenin tamamen kesilebileceği anlamına gelmez; şikâyette ödemenin niteliği (kıdem mi, başka bir tazminat mı) açıkça ortaya konmalıdır.

Kararın tam metni

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … Tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de; Alacaklı tarafından genel haciz yoluyla başlatılan ilamsız takipte, borçlu icra mahkemesine başvurusunda; maaşının 1/4’ü ve her türlü yan ödeme ile ikramiye ve tazminatlarının tamamının haczine karar verildiğini ileri sürerek 1/4’ün üzerindeki hacizlerin iptalini talep ettiği, mahkemece, borçlunun ikramiye, tazminat, fazla mesai alacaklarının 1/4’ünü aşan kısmı üzerindeki haczin kaldırılmasına karar verildiği, alacaklı vekilince kararın temyiz edildiği görülmektedir. 4857 sayılı Kanun’un 35. maddesine göre; işçinin almakta olduğu ücretlerin 1/4’ünden fazlası haczedilemez. İkramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ise, “fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin haczedilemeyeceği” belirtilmiştir. Bu durumda, kıdem tazminatının ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığından tamamı haczedilebilir.

Somut olayda, icra müdürlüğünün 17/08/2010 tarihli haciz yazısında, borçlunun tazminat alması halinde, tazminatların tamamı üzerine haciz konulması istenmiştir.

O halde, mahkemece, haciz müzekkeresinde yalnızca tazminat ibaresi geçtiğinden, haczi talep olunan tazminatın kıdem tazminatı olup olmadığının araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK’nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/02/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera; karar metninin ilgili bölümleri memurlar.net sitesinde yayımlanmıştır.

24. Özel sektörde fazla mesai ve genel tatil ücretinin dörtte biri haczedilebilir

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi · T. 04.02.2020 · E. 2019/14494 · K. 2020/820 · Sonuç: Bozma

Olay. İşçinin, eski işvereni olan bir alışveriş merkezi şirketine karşı yürüttüğü icra dosyasındaki fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı, işçinin kendi borcu nedeniyle başka bir icra dosyasından haczedilmiştir. İşçi, 6772 sayılı Kanun’un 4. maddesine dayanarak bu alacakların hiç haczedilemeyeceğini ileri sürmüş; icra mahkemesi şikâyeti tümüyle kabul ederek haczi kaldırmıştır.

Yargıtay ne dedi? Daire, 6772 sayılı Kanun’un yalnızca 1. maddesinde sayılan kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçileri kapsadığını, borçlunun işvereninin bu kurumlardan olmadığını belirtmiştir. Buna göre fazla çalışma ile genel tatil ücreti alacağının dörtte birinden fazlası haczedilemez; şikâyetin tümden değil, dörtte biri aşan kısım yönünden kabul edilmesi gerekir. Karar bu gerekçeyle bozulmuştur.

Dayanak. 4857 s.K. m.32, m.35; 2004 s. İİK m.83; 6772 s.K. m.1, m.4.

Sizin için anlamı. Fazla mesai ve tatil ücreti alacağınızın tamamı haczedilemez; ama tamamen korunduğunu da varsaymayın. Özel sektörde çalışıyorsanız bu alacakların dörtte biri haczedilebilir. Karar, yukarıdaki 2015 tarihli kararda yer alan ve 6772 sayılı Kanun’a dayanan tam koruma görüşünün yalnızca o Kanun’un kapsadığı kamu işyerleri için ileri sürülebileceğini gösterir. Kesinti tutarını maaş haczi hesaplama aracımızla hesaplayabilirsiniz.

Kararın tam metni

Şikayetçi borçlunun işçilik alacağı için … 1. İcra Müdürlüğü’nün ….. Esas sayılı dosyasında … Alışveriş Merkezleri Tic. Ltd. Şti. aleyhine ilamlı takip başlattığı, … Alışveriş Merkezleri Tic. Ltd. Şti. tarafından da … Anadolu 12. İcra Müdürlüğü’nün ….. Esas sayılı dosyasında şikayetçi aleyhine takip başlatıldığını, şikayetçinin borçlu olduğu dosyadan, alacaklı olduğu dosya alacağına 28.01.2015 tarihli müzekkere yazılarak ….. Esas sayılı dosyadaki alacağa, haciz konulmasına karar verildiği, dosyaya ödeme yapılması üzerine vekalet ücreti hariç tutularak haciz koyan 12. İcra Müdürlüğü’nün ….. Esas sayılı dosyasına ödemenin gönderildiğini, yapılan işlemin hatalı olduğunu, 6772 SK.nun 4. maddesi gereğince fazla çalışma ücreti ve ulusal … ve genel tatil ücreti alacağının haczedilemeyeceğini, her durumda İİK’nun 83. maddesi ve İş Kanunu’nun 35. maddesi uyarınca en fazla ¼ üne haciz konulması ve bu mablağın dosyasına gönderilmesi hatalı olduğundan ücretin ¼ ünden fazla kısmının gönderilmesi kararının iptali ile fazla gönderilen paranın iadesinin

gerektiğini belirterek iade talebinin reddine karar veren … 1. İcra Müdürlüğü’nün ….. Esas sayılı dosyasında 27.04.2015 tarihli icra müdürlüğü işleminin iptalini talep ettiği, mahkemece şikayetin … Anadolu 12. İcra Müdürlüğü’nün 2013/10828 Esas sayılı dosya işlemine ilişkin olduğu gerekçesi ile davanın süreden reddine karar verildiği, borçlu vekilinin temyizi üzerine Dairemizce şikayetin … 1. İcra Müdürlüğü’nün ….. E. sayılı dosyasındaki icra müdürlüğü kararına ilişkin olduğundan davanın süresinde olduğu ve işin esasının incelenmesi gerektiğinden bahisle bozma kararı verildiği, mahkemece bozmaya uyularak davanın kabulüne, … 1. İcra Müdürlüğünün ….. Esas sayılı dosyasından verilen 27/04/2015 tarihli kararının kaldırılmasına ve gönderilen paranın iadesine karar verildiği, kararın alacaklı yanca temyiz edildiği görülmüştür. Takibe dayanak ilamda hükmedilen fazla çalışma ücreti alacağı, … ve genel tatil alacağı ve fer’ilerinin takip konusu edildiği görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesine göre; işçinin almakta olduğu aylık ücretinin ancak 1/4’ü haczedilebilir. İİK’nun 83/2. maddesi uyarınca; aylığın üzerinde haciz bulunması halinde, sonraki haciz sıraya konulur ve önceki haczin kesintisi bittikten sonra kesintiye başlanır. Yine 4857 sayılı Yasa’nın 32. maddesi uyarınca; ikramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü bulunmamaktadır. 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması…. Hakkındaki Kanun’un 1. maddesinde; ”Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır” düzenlemesi mevcuttur. Somut olayda, şikayete konu takibe ilişkin dayanak ilamda davalı … Alışveriş Merkezleri Tic. Ltd. Şti. olup, 6772 sayılı Yasası’nın 1. maddesi kapsamında kalan kurumlardan sayılamayacağından, borçlu … bu kanun kapsamında kalan işçilerden değildir. İcra müdürlüğünce, borçlunun fazla çalışma ücreti … ve genel tatil alacağının tamamı üzerine haciz konulduğu, borçlu vekilinin haczin kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda borçlunun fazla çalışma ücreti alacağı ile … ve genel tatil alacağının 1/4’ünden fazlasının haczi mümkün değildir.

O halde mahkemece, şikayetin, borçlunun fazla çalışma ücreti alacağı ile … ve genel tatil alacağı üzerine konulan haczin 1/4’ünü aşan kısım yönünden kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle tümden kabulü isabetsizdir.

SONUÇ Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK’nin 366. ve HUMK’nin 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/02/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Metin, aşağıda belirtilen kaynakta yayımlanan karar metninden aynen aktarılmıştır; kaynaktaki yazım hataları korunmuş, kişisel veriler kaynakta olduğu gibi gizli bırakılmıştır.

Kaynak: Künye, Lexpera karar veri tabanındaki kayıtla eşleşiyor: Lexpera; karar metni Minval Hukuk sitesinde yayımlanmıştır.

Haklı fesih mi, istifa mı? Karar vermeden önce konuşalım

Ayrılış şekli kıdem ve ihbar tazminatının kaderini belirler. Fesih bildiriminizi göndermeden önce Hukukçular Evi Ankara’yı arayın: 0554 648 37 15.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp

24 Kararın Özet Tablosu

Kıdem ve ihbar tazminatına ilişkin kararlar

KonuKararSonuç ve ilke
Ücretin geç ödenmesiY. 9. HD, 12.01.2023, E. 2022/17003, K. 2023/341Onama; gecikme haklı fesih sebebi, kıdem tazminatı doğar
Zamanaşımına uğramış fazla mesaiY. 9. HD, 05.05.2025, E. 2025/3410, K. 2025/4040Bozma; ödenmeyen mesai zamanaşımına uğrasa da fesih sebebi olarak araştırılır
Eksik veya düşük primY. 22. HD, 13.06.2016, E. 2015/12623, K. 2016/17360Eksik veya düşük ücretten prim yatırılması haklı fesih imkânı verir
Baskıyla istifaY. 7. HD, 29.02.2016, E. 2015/5528, K. 2016/4886Bozma; dilekçenin içeriği ve imzası araştırılmalı
Haklı fesihte ihbarY. 9. HD, 12.10.2017, E. 2015/13506, K. 2017/15643Bozma; kendisi fesheden işçi ihbar tazminatı alamaz
Kusurlu olay sonrası istifaY. 9. HD, 24.03.2016, E. 2014/35945, K. 2016/7262Bozma; baskı ispatlanamadı, kıdem ve ihbar doğmaz
3600 gün sonrası yeni işY. 22. HD, 24.10.2017, E. 2017/37516, K. 2017/22743Sonradan başka işte çalışmak kötüye kullanma değildir
Fesihten önce yeni işe anlaşmaY. 9. HD, 29.09.2016, E. 2016/27010, K. 2016/16881Somut olayda hakkın kötüye kullanılması; kıdem reddi
3600 gün hakkının tekrarıY. 9. HD, 07.03.2016, E. 2014/33390, K. 2016/4940Hak bir kez kullanılır; önceki kullanım araştırılmalı
Evlilik nedeniyle ayrılmaY. 9. HD, 20.05.2014, E. 2012/10999, K. 2014/16076Bozma; süre resmî nikâhtan itibaren bir yıl
Kısmi süreli işçinin ihbar süresiY. 22. HD, 04.03.2019, E. 2017/20568, K. 2019/4851Bozma; süre işe girişten feshe kadar toplam süreye göre
Kısmi süreli kapıcının kıdemiY. 22. HD, 09.02.2016, E. 2015/7742, K. 2016/2941Bozma; bir yılda kıdem doğar, hesap kısmi ücretle
Mevsimlik işçiY. 22. HD, 06.05.2014, E. 2014/6862, K. 2014/11577Bozma; tek mevsimlik sözleşme sona erince kıdem ve ihbar doğmaz
Belirli süreli sözleşmenin yenilenmemesiY. 9. HD, 03.10.2011, E. 2009/22355, K. 2011/34265İşveren yenilemezse kıdem doğar; ihbar doğmaz
İbranameY. 9. HD, 21.09.2016, E. 2016/23611, K. 2016/16274Bozma; bir ay ve banka şartı; şartsız ibra hükümsüz
Taşeron değişikliğiYHGK, 27.09.2023, E. 2022/(23)6-1210, K. 2023/869Kıdemde dönemle orantılı, ihbarda son işveren sorumlu
Yükleniciler arası rücuY. 23. HD, 12.02.2020, E. 2019/764, K. 2020/923Bozma; her yüklenici için ayrı hesap ve ayrı tahsil hükmü
İşe iade reddi ve kıdemY. 9. HD, 13.02.2017, E. 2015/7834, K. 2017/1694Bozma; geçerli neden tespitinde kıdem ve ihbar ödenir
İşe iade davası bekletici meseleY. 7. HD, 12.02.2014, E. 2014/1006, K. 2014/3695Bozma; işe iade sonucu beklenmeli
Kıdem ve ihbarın hacziY. 12. HD, 27.12.2004, E. 2004/22540, K. 2004/26972Bozma; tamamı haczedilebilir
İkramiyenin hacziY. 12. HD, 05.03.2013, E. 2012/32967, K. 2013/7593Kısmen bozma; en fazla dörtte biri
Prim, nema, muvafakatY. 12. HD, 20.10.2015, E. 2015/18836, K. 2015/25179Kısmen bozma; dörtte bir sınırı, önceden muvafakat geçersiz
Belirsiz “tazminat” hacziY. 12. HD, 14.02.2017, E. 2016/10014, K. 2017/1890Bozma; ödemenin kıdem olup olmadığı araştırılmalı
Fazla mesai hacziY. 12. HD, 04.02.2020, E. 2019/14494, K. 2020/820Bozma; özel sektörde dörtte biri haczedilebilir

Bu Kararları Kendi Dosyanızda Nasıl Kullanırsınız?

  1. Önce ayrılış şeklinizi belirleyin. İşveren mi feshetti, siz mi haklı nedenle ayrıldınız, yoksa emeklilik yazısı veya evlilik gibi özel bir sebebe mi dayandınız? Kıdem ve ihbar tazminatının doğup doğmayacağı bu soruya bağlıdır.
  2. Olayınıza benzeyen kararı seçin. Yukarıdaki kararlardan hangisinin olgularının sizinkine yakın olduğuna bakın. Bir kararın ilkesi, olgular benzemiyorsa sizin dosyanızda aynı sonucu vermeyebilir.
  3. Künyeyi resmî kaynaktan doğrulayın. Dilekçede kullanmadan önce kararın tam metnine Yargıtay Karar Arama ya da UYAP Emsal Karar sisteminden ulaşın; bozma kararından sonra yerel mahkemenin ne yaptığını da kontrol edin.
  4. Delillerinizi karara göre toplayın. Ücret gecikmesi için banka dökümü, fazla mesai için tanık ve giriş-çıkış kayıtları, prim farkı için SGK hizmet dökümü, istifa baskısı için mesaj ve tanık, emeklilik için SGK yazısı, evlilik için evlilik cüzdanı örneği gerekir.
  5. Fesih bildirimini yazılı ve gerekçeli yapın. Haklı nedenle ayrılıyorsanız gerekçeyi noter ihtarnamesi veya ispat edilebilir yazılı bir bildirimle açıkça gösterin.
  6. Arabuluculuğa başvurun. Kıdem ve ihbar tazminatı davası için arabulucuya başvurmak dava şartıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır. Dava dilekçesi için kıdem-ihbar tazminatı dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
  7. Zamanaşımını takip edin. Kıdem ve ihbar alacakları için beş yıllık süre fesih tarihinden itibaren işler; fazla mesai gibi dönemsel alacaklarda her ayın alacağı ayrı ayrı zamanaşımına uğrar.

Sık Yapılan Hatalar

  • Gerekçesiz istifa etmek. “Kişisel sebeplerle ayrılıyorum” yazan bir dilekçe, sonradan haklı fesih iddiasını ispatlamayı ciddi biçimde zorlaştırır.
  • Haklı nedenle ayrılırken ihbar tazminatı da beklemek. Kendisi fesheden işçi, haklı nedene dayansa bile kural olarak ihbar tazminatı alamaz.
  • Nikâhtan önce ayrılmak. Evlilik nedeniyle kıdem hakkı resmî nikâhla doğar ve bir yıllık süreye bağlıdır.
  • Emeklilik yazısını almadan veya yeni işe önceden bağlanarak ayrılmak. SGK yazısı olmadan yapılan ayrılış istifa sayılabilir; fesihten önce yeni işverenle sözleşme imzalamak kötüye kullanma savunmasını güçlendirir.
  • İbranameye güvenip hak aramamak. Bir ay dolmadan ve banka dışında yapılan ödemeye dayanan ibraname, kanundaki şartları taşımadığı için geçersizdir.
  • Basın haberindeki “emsal karar” başlığına dayanmak. Künyesi verilmeyen haberler doğrulanamaz; dilekçede künyeli ve tam metnine ulaşılan kararlar kullanılmalıdır.
  • İşe iade davasını kaybedince tazminattan vazgeçmek. Mahkeme feshi geçerli nedene bağladıysa kıdem ve ihbar tazminatı hâlâ istenebilir.
  • Maaş haczi varken kıdemin de dörtte birinin kesileceğini sanmak. Kıdem ve ihbar tazminatının tamamı haczedilebilir; işten ayrılış planını borç durumunu da hesaba katarak yapın.
  • Zamanaşımına uğrayan mesaiyi tamamen gözden çıkarmak. Bu alacak artık istenemese de haklı fesih sebebi olarak ileri sürülebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yargıtay kararları mahkemeyi bağlar mı?

Daire ve Hukuk Genel Kurulu kararları kural olarak diğer dosyalardaki mahkemeleri bağlamaz; ancak yerleşik uygulamayı gösterdikleri için mahkemeler ve bölge adliye mahkemeleri bu kararları dikkate alır. İçtihadı birleştirme kararları ise 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca benzer konularda bağlayıcıdır. Bozma kararı verilen dosyada ise yerel mahkeme bozmaya uyabilir ya da kanunda öngörülen hâllerde direnebilir.

Maaşım bir kez geç yattı, kıdem tazminatımı alarak ayrılabilir miyim?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 12.01.2023 tarihli kararında, yasal süreden sonra ödenen tek bir aylık ücret nedeniyle yapılan haklı fesih ve kıdem tazminatı talebini kabul eden bölge adliye mahkemesi kararı onanmıştır. Gecikmeyi banka dökümüyle belgelemeniz ve fesih bildiriminde gerekçeyi açıkça yazmanız gerekir.

Fazla mesaim zamanaşımına uğradı; yine de haklı fesih sebebi olur mu?

Evet. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 05.05.2025 tarihli kararında, zamanaşımına uğramış dönemlere ait ödenmemiş fazla çalışma ya da genel tatil ücretinin bulunması hâlinde bunun haklı fesih bakımından araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Zamanaşımı alacağı ortadan kaldırmaz, yalnızca dava yoluyla istenmesini engeller.

Sigortam asgari ücretten yatırılıyor ama elden fazlasını alıyorum; ayrılırsam kıdem alır mıyım?

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 13.06.2016 tarihli kararında, primlerin eksik veya düşük ücretten yatırılmasının da işçiye haklı fesih imkânı verdiği belirtilmiştir. Elden ödenen kısmı tanık, yazışma veya benzer işlerdeki emsal ücret araştırmasıyla ispat etmeniz gerekir.

İşverenin baskısıyla istifa dilekçesi imzaladım; ne yapabilirim?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 29.02.2016 tarihli kararında istifa dilekçesinin içeriği ve imzasının araştırılması gerektiği, baskıyla alınan dilekçenin gerçek iradeyi yansıtıp yansıtmadığının incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Baskıyı tanık, mesaj, e-posta ve olayların zamanlamasıyla ispat edebilirsiniz.

Haklı nedenle istifa edersem ihbar tazminatı da alır mıyım?

Kural olarak hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2017 tarihli kararına göre iş sözleşmesini haklı nedenle de olsa kendisi fesheden işçi ihbar tazminatına hak kazanamaz. Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarınızı ise isteyebilirsiniz.

15 yıl ve 3600 gün yazısıyla ayrıldıktan sonra başka yerde çalışabilir miyim?

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 24.10.2017 tarihli kararına göre ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlamak hakkın kötüye kullanılması değildir. Ancak 9. Hukuk Dairesi’nin 29.09.2016 tarihli kararında, fesihten önce yeni işverenle sözleşme imzalayıp birkaç gün sonra işe başlayan işçinin talebi kötüye kullanma gerekçesiyle reddedilmiştir.

3600 gün hakkıyla iki kez kıdem tazminatı alabilir miyim?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 07.03.2016 tarihli kararına göre yaş dışındaki emeklilik şartlarına dayanan kıdem tazminatı hakkı bir kez kullanılabilir; işçinin bu hakkı daha önce kullanıp kullanmadığı araştırılmalıdır.

Nikâhtan önce işten ayrılırsam evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilir miyim?

Hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 20.05.2014 tarihli kararına göre bu hak resmî evlilik tarihinden itibaren doğar ve bir yıl içinde kullanılmalıdır. Önce resmî nikâhın kıyılması, ardından bir yıl dolmadan ayrılınması gerekir.

Part-time çalışıyorum; ihbar sürem nasıl hesaplanır?

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 04.03.2019 tarihli kararına göre kısmi süreli işçinin ihbar süresi, iş ilişkisinin kurulduğu tarih ile fesih tarihi arasında geçen toplam süreye göre belirlenir. Süreler 4857 sayılı Kanun’un 17. maddesindeki iki, dört, altı ve sekiz haftalık kademelere göre uygulanır.

İşten çıkarken ibraname imzaladım; haklarımı kaybettim mi?

İbranamenin geçerli olması için Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki şartların, özellikle iş ilişkisinin bitiminden itibaren bir aylık sürenin geçmesi ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmasının gerçekleşmesi gerekir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 21.09.2016 tarihli kararında bu şartları taşımayan ibranın hükümsüz olduğu belirtilmiştir.

Taşeron firma değişti; kıdem tazminatımı kim öder?

İşçi olarak alacağınızı asıl işverenden ve alt işverenden birlikte isteyebilirsiniz. Hukuk Genel Kurulu’nun 27.09.2023 tarihli kararı ise işveren ile yükleniciler arasındaki iç paylaşımı düzenler: kıdemde her yüklenici kendi dönemiyle orantılı, ihbarda son işveren sorumludur.

Maaşıma haciz var; işten ayrılırsam kıdem tazminatımın ne kadarı kesilir?

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararlarına göre kıdem ve ihbar tazminatı ücret sayılmadığından dörtte bir sınırına tabi değildir; tamamı haczedilebilir (örneğin 27.12.2004 tarihli, E. 2004/22540 sayılı karar). Ücret, ikramiye, prim ve nema için ise dörtte bir sınırı uygulanır.

İşe iade davasını kaybettim; kıdem ve ihbar tazminatı isteyebilir miyim?

Kararın gerekçesine bağlıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 13.02.2017 tarihli kararına göre işe iade davası feshin geçerli nedene dayandığı gerekçesiyle reddedildiyse kıdem ve ihbar tazminatı istenebilir; fesih haklı nedene dayalı bulunduysa istenemez.

Belirli süreli sözleşmem yenilenmedi; kıdem tazminatı alabilir miyim?

İşveren sözleşmeyi yenilemeyeceğini bildirdiyse ve en az bir yıllık çalışmanız varsa alabilirsiniz (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 03.10.2011, E. 2009/22355). Yenilememeyi siz bildirdiyseniz kıdem tazminatı doğmaz; süre bitiminde ihbar tazminatı ise doğmaz.

Fazla mesai alacağım haczedilebilir mi?

Özel sektörde çalışan işçinin fazla çalışma ve genel tatil ücreti alacağının dörtte biri haczedilebilir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.02.2020, E. 2019/14494). 6772 sayılı Kanun’a dayanan tam koruma görüşü yalnızca bu Kanun’un kapsadığı kamu işyerleri için ileri sürülebilir.

Kıdem ve ihbar tazminatı için doğrudan dava açabilir miyim?

Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır.

Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı ne kadar?

25 Ekim 2017’den itibaren kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için beş yıllık zamanaşımı uygulanır. Süre kural olarak iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işler.

Kaynaklar ve doğrulama. Karar metinleri; Çalışma ve Toplum Dergisi’nin çevrimiçi karar arşivi, Alomaliye ve Hukuki Haber gibi hukuk yayınları, İş ve Hayat dergisinde yayımlanan akademik bir makale ve hukuk bürolarının yayımladığı karar arşivlerinden aktarılmıştır. Kanun hükümleri için Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır. Kararlar özetlenirken metinlerin kendi ifadeleri yerine sade bir anlatım tercih edilmiştir; dilekçede kullanmadan önce tam metne resmî karar arama sistemlerinden ulaşmanızı öneririz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanızda sonuç, delillere ve olayın bütün koşullarına göre değişir.

Post by Av. Fatma Öztürk