İhbar Tazminatı Nedir? Bildirim Süreleri ve Hesaplama (İş Kanunu m. 17)

İş sözleşmesi sona ererken en sık gündeme gelen alacaklardan biri ihbar tazminatıdır. Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatı, fesihten önce karşı tarafa haber verme (bildirim) yükümlülüğüne dayanır. Bu yazı, ihbar tazminatının ne olduğunu, bildirim sürelerini, hesabını ve hangi hâllerde doğmadığını açıklar.

İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini kanunda öngörülen bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu sürenin ücreti tutarında ödediği tazminattır. İş Kanunu m. 17’ye göre sözleşmeyi feshetmek isteyen taraf, feshi yazılı olarak ve kıdeme bağlı bildirim süresine uyarak diğer tarafa iletmelidir. Önemli bir özellik: ihbar tazminatı hem işçi hem işveren için karşılıklıdır; bildirim süresine uymadan ayrılan işçi de, bildirim yapmadan çıkaran işveren de tazminatla yükümlü olabilir.

Bildirim (İhbar) Süreleri

İş Kanunu m. 17’deki bildirim süreleri, işçinin kıdemine göre belirlenir:

• İşi 6 aydan az sürmüş işçi için: 2 hafta,
• İşi 6 ay – 1,5 yıl arası sürmüş işçi için: 4 hafta,
• İşi 1,5 – 3 yıl arası sürmüş işçi için: 6 hafta,
• İşi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için: 8 hafta.

Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir ve artırılan süreler işçi yararına uygulanır. Ayrıca bildirim süreleri bölünemez ve kısmen uygulanamaz; aksi hâlde tüm süre esas alınarak tazminat ödenir.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İhbar tazminatı, işçinin kıdemine karşılık gelen bildirim süresi kadar ücretidir. Hesapta giydirilmiş (brüt) ücret esas alınır: m. 32’deki çıplak ücrete ek olarak, işçiye sağlanan para veya parayla ölçülebilen sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler (yol, yemek, ikramiye gibi) de hesaba katılır. Örneğin, 1 yıl 8 ay çalışmış bir işçinin bildirim süresi 6 haftadır; işveren bildirim yapmadan çıkarırsa, işçiye 6 haftalık giydirilmiş ücreti tutarında ihbar tazminatı öder.

Peşin Ödeme ve İş Arama İzni

İşveren, bildirim süresi boyunca işçiyi çalıştırmak istemiyorsa, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal feshedebilir (m. 17/5). İşverenin bildirim şartına uymaması veya ücreti peşin ödeyerek feshetmesi, iş güvencesi hükümlerinin (m. 18-21) uygulanmasına engel olmaz. Bildirim süresi içinde iş ilişkisi sürdüğünden, işçi çalışmaya devam eder; ancak işveren m. 27 uyarınca işçiye yeni iş arama izni (günde en az 2 saat) vermek zorundadır. Bu izin için ücretten kesinti yapılamaz. Yeni iş arama izni ihbar tazminatının peşin ödendiği hâllerde söz konusu olmaz.

İhbar Tazminatı Hangi Hâllerde Ödenmez?

İhbar tazminatı her fesihte doğmaz. Aşağıdaki hâllerde ihbar tazminatı ödenmez:

• Deneme süresi içinde yapılan fesihlerde,
• İşverenin haklı nedenle derhal feshi (m. 25) hâlinde,
• Belirli süreli iş sözleşmelerinde (bildirim süreleri yalnızca belirsiz süreli sözleşmeler için öngörülmüştür),
• Yargıtay’a göre emeklilik, askerlik veya evlenme nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdiği hâllerde (Y. 9. HD 1997/16463),
• Süreksiz işlerde (m. 10 uyarınca m. 17 uygulanmaz).

Kötüniyet Tazminatı ile İlişkisi

İş güvencesi kapsamı dışındaki bir işçinin (örneğin 30’dan az işçi çalıştıran işyerinde ya da 6 aydan az kıdemli) iş sözleşmesi, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir (m. 17/6). Bu, ihbar tazminatından ayrı ve ona ek bir tazminattır. İş güvencesi kapsamındaki işçiler ise kötüniyet tazminatı yerine işe iade davası yoluna başvurur.

Sıkça Sorulan Sorular

İhbar tazminatı nedir?

Belirsiz süreli iş sözleşmesini kanundaki bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu sürenin ücreti tutarında ödediği tazminattır. İşçi ve işveren için karşılıklıdır.

İhbar süreleri ne kadardır?

İşçinin kıdemine göre: 6 aydan az 2 hafta, 6 ay-1,5 yıl arası 4 hafta, 1,5-3 yıl arası 6 hafta, 3 yıldan fazla 8 hafta. Bu süreler asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir.

İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdeme karşılık gelen bildirim süresi kadar giydirilmiş (brüt) ücret üzerinden hesaplanır. Çıplak ücrete ek olarak yol, yemek, ikramiye gibi parayla ölçülebilen menfaatler de hesaba katılır.

İşveren ihbar süresi yerine peşin ödeme yapabilir mi?

Evet. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal feshedebilir; bu, iş güvencesi hükümlerinin uygulanmasına engel olmaz. Peşin ödeme hâlinde iş arama izni söz konusu olmaz.

Hangi hâllerde ihbar tazminatı ödenmez?

Deneme süresi içinde, işverenin haklı nedenle derhal feshinde (m.25), belirli süreli sözleşmelerde, emeklilik/askerlik/evlenme ile fesihte ve süreksiz işlerde ihbar tazminatı doğmaz.

İstifa eden işçi ihbar tazminatı öder mi?

İhbar süreleri karşılıklı olduğundan, bildirim süresine uymadan ayrılan işçi prensipte işverene ihbar tazminatı ödeyebilir. Ancak emeklilik, askerlik veya evlenme gibi hâllerde bildirim şartı aranmaz.