Yeni İş Arama İzni: İhbar Süresinde Günlük İzin Hakkı (İş Kanunu m. 27)

İş sözleşmesi bildirim (ihbar) süresi tanınarak feshedildiğinde, işçinin bu süre içinde yeni bir iş bulmaya da ihtiyacı vardır. İş Kanunu, işçiye bu süreçte ücretli bir izin tanır: yeni iş arama izni. Bu rehberde İş Kanunu m. 27‘yi; iznin süresini, toplu kullanımını, verilmediğinde doğan sonuçları ve ihbar tazminatının peşin ödendiği hâlleri sade bir dille açıklıyoruz.

Yeni İş Arama İzni Nedir?

Yeni iş arama izni, bildirim süresi tanınarak feshedilen iş sözleşmelerinde, işçinin çalışma saatleri içinde yeni bir iş araması için işverence verilmesi zorunlu olan ücretli izindir. Amaç, işini kaybedecek olan işçinin, bildirim süresi dolmadan yeni bir iş bulma imkânını korumaktır. İzin, ister işveren ister işçi fesih bildiriminde bulunsun, her iki hâlde de verilir.

İzin Süresi: Günde En Az 2 Saat

İş Kanunu m. 27’ye göre işveren, bildirim süreleri içinde işçiye yeni iş bulması için iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücretinden herhangi bir kesinti yapmadan vermek zorundadır. Bu iznin süresi günde iki saatten az olamaz. Süre asgari olup, iş veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine artırılabilir. İzin yalnızca çalışma günlerinde işler; hafta tatili ve genel tatil günleri için ayrıca iş arama izni doğmaz.

İzin Süreleri Toplu Kullanılabilir mi?

Evet. İşçi dilerse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu olarak kullanabilir. Ancak toplu kullanmak isteyen işçinin iki koşula uyması gerekir: izni işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmek ve bu durumu işverene önceden bildirmek. Örneğin bildirim süresi 4 hafta olan bir işçi, günde 2 saatlik izinleri toplayıp bildirim süresinin son günlerinde tam gün olarak kullanabilir.

İzin Verilmez veya Eksik Kullandırılırsa (%100 Zamlı Ücret)

İşveren yeni iş arama iznini hiç vermez ya da eksik kullandırırsa, o süreye ilişkin ücreti işçiye öder. Bundan da önemlisi: işveren, izin süresi içinde işçiyi çalıştırırsa, işçinin çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz (%100) zamlı öder. Yani o saatlerin ücreti iki katı olarak ödenir. Bu izin ücreti asıl ücrete ek olarak ödenir ve iznin usulüne uygun kullandırıldığını ispat yükü işverendedir.

İhbar Tazminatı Peşin Ödenirse İzin Hakkı Doğar mı?

Hayır. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek (ihbar tazminatı) sözleşmeyi derhâl feshetmişse, ortada işlemeye devam eden bir bildirim süresi kalmadığından iş arama izni söz konusu olmaz. Aynı şekilde bu izin, İş Kanunu m. 25 uyarınca bildirimsiz (haklı/derhâl) fesihlerde de gündeme gelmez; çünkü bu hâllerde bildirim süresi tanınmaz.

Bildirim (İhbar) Süreleri Ne Kadardır?

İş arama izni bildirim süresine bağlı olduğundan, sürelerin bilinmesi önemlidir. İş Kanunu m. 17’ye göre bildirim süreleri işçinin kıdemine göre değişir: 6 aydan az kıdemde 2 hafta, 6 ay–1,5 yıl arası 4 hafta, 1,5–3 yıl arası 6 hafta, 3 yıldan fazla kıdemde 8 hafta. Bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir. Bildirim süresi ne kadar uzunsa, iş arama izni de o kadar uzun süre boyunca kullanılır.

İznin Kapsamı ve Kuralları

İhbar süresi içinde çalışan işçiye tanınan bu hak, kanunda açıkça düzenlenmiş bir asgari standarttır ve işverenin takdirine bırakılmamıştır.

Sekizinci satır bu hükmün en dikkat çekici yaptırımıdır: işveren, iş arama izni sırasında işçiyi çalıştırırsa, işçinin izin kullanarak çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder. Yani bu sürede çalıştırma işverene üç kat maliyet doğurur.

Dokuzuncu satır ise sık karışıklık yaratan noktadır; işveren ihbar önelini peşin ödeyerek fesih yaptığında iş sözleşmesi derhâl sona erdiğinden bildirim süresi fiilen işlemez ve iş arama izni gündeme gelmez.

İhbar Süreleri ve İznin Toplamı

İzin hakkının toplam süresi, işçinin kıdemine göre değişen ihbar süresine bağlıdır.

Yedinci satır çoğu kişinin bilmediği bir husustur: iş arama izni yalnızca işveren feshinde değil, işçinin bildirim süresine uyarak istifa etmesi hâlinde de doğar; çünkü kanun bildirim süresi içinde bu iznin verilmesini öngörür. Dokuzuncu satır ise hak arama yolunu gösterir; kullandırılmayan izin süresine ilişkin ücret bir alacak hâline gelir ve iş sözleşmesi sona erdikten sonra talep edilebilir.

İzin Kullandırılmazsa Ne Yapılabilir?

Hak kaybının önlenmesi için sürecin belgelenmesi gerekir.

Birinci ve altıncı satırlar birlikte hak kaybını önler: iznin yazılı olarak talep edilmiş olması ve kullandırılmadığının kayıt altına alınması, fesih sonrası açılacak alacak davasının temelini oluşturur. Altıncı satır ayrıca uyarı içerir; fesih sırasında imzalanan ibraname veya benzeri belgelerin kapsamı dikkatle incelenmelidir. Ayrıntı için ihbar tazminatı ve süreli fesih rehberimize bakabilirsiniz.

Usul ve hak rehberlerimiz: yeni iş arama izni · özel görüntülerin paylaşılması · ecrimisil · anlaşmalı boşanmada bizzat dinlenme · gizli celse talebi · polisin durdurma ve arama yetkisi

Özetle: Günde İki Saat, Ücretli, Zorunlu

Bildirim süresi içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan iş arama izni vermek zorundadır. Bu iznin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse saatleri birleştirerek toplu kullanabilir — ancak toplu kullanımın işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirilmesi ve işverene bildirilmesi gerekir.

İki yaptırım öngörülmüştür: izin verilmez veya eksik kullandırılırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir; izin sırasında işçi çalıştırılırsa, izin ücretine ilaveten çalıştırılan sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir.

Toplam izin, kıdeme göre değişen ihbar süresine bağlıdır: altı aydan az kıdemde iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıl ve üzerinde sekiz hafta.

İki husus sık karıştırılır: ihbar öneli peşin ödenerek yapılan fesihte iş arama izni gündeme gelmez, çünkü sözleşme derhâl sona erer. Buna karşılık işçinin bildirim süresine uyarak istifa etmesi hâlinde de bu izin doğar. Kullandırılmayan izin ise ücret alacağına dönüşür ve fesih sonrası talep edilebilir.

Sık Sorulan Durumlar

İş arama izni konusunda en çok tereddüt edilen hâller ve kısa cevapları.

İkinci ve sekizinci satırlar bu hakkın niteliğini özetler: iş arama izni işverenin takdirine bırakılmış bir kolaylık değil, kanuni bir zorunluluktur ve kullandırılmadığında ilgili süreye ilişkin ücret işçinin alacağı hâline gelir.

Not: Bu alacak, iş sözleşmesi sona erdikten sonra diğer işçilik alacaklarıyla birlikte talep edilebilir. Bu nedenle fesih sırasında imzalanan belgelerin kapsamı dikkatle incelenmeli ve genel nitelikte ibra ifadeleri konusunda temkinli olunmalıdır.

Uyarı: İş arama izninin kullandırıldığının ispatı uygulamada işveren tarafından puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarıyla yapılır. Bu nedenle iznin fiilen kullanılıp kullanılmadığına ilişkin kayıtların işçi tarafından da takip edilmesi yerinde olur. İzin talebinin yazılı olarak iletilmesi, verilen cevabın saklanması ve izin saatlerinde iş yerinde bulunulup bulunulmadığını gösteren kayıtların temin edilmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkta belirleyici olur. Ayrıca işçilik alacaklarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerektiği ve zamanaşımı sürelerinin işlediği gözetilmelidir.

Bu değerlendirmeler genel niteliktedir; iş sözleşmesinin türü, feshin şekli ve iş yeri uygulamaları sonucu etkileyebileceğinden, somut durumda bir avukatla görüşülmesi yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yeni iş arama izni günde kaç saattir?

İş Kanunu m. 27’ye göre iş arama izni günde iki saatten az olamaz. Bu süre asgaridir ve iş veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine artırılabilir. İzin ücretten kesinti yapılmadan, iş saatleri içinde kullandırılır.

İş arama izni saatleri toplu kullanılabilir mi?

Evet. İşçi izin saatlerini birleştirip toplu kullanabilir. Ancak bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmeli ve durumu işverene önceden bildirmelidir.

İşveren iş arama izni vermezse ne olur?

İşveren izni hiç vermez veya eksik kullandırırsa o sürenin ücretini öder. İzin süresi içinde işçiyi çalıştırırsa, ayrıca çalıştırdığı sürenin ücretini %100 zamlı (iki katı) ödemek zorundadır. İznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir.

İhbar tazminatı peşin ödenince iş arama izni doğar mı?

Hayır. İşveren bildirim süresinin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi derhâl feshetmişse, işleyen bir bildirim süresi kalmadığından iş arama izni söz konusu olmaz.

Haklı nedenle (bildirimsiz) fesihte iş arama izni verilir mi?

Hayır. İş Kanunu m. 25 uyarınca yapılan bildirimsiz (haklı/derhâl) fesihlerde bildirim süresi tanınmadığından iş arama izni de gündeme gelmez.

İş arama izni ücretinden kesinti yapılabilir mi?

Hayır. İş arama izni ücretli bir izindir; işveren bu süre için işçinin ücretinden herhangi bir kesinti yapamaz. İzin, iş saatleri içinde kullandırılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.